BAHÁ'U'LLÁH



(c) Comunidad Internacional Bahá'í
Oficina de Información Pública, New York

Título original en inglés:
BAHÁ'U'LLÁH




CONTENIDO



Bahá'u'lláh
El nacimiento de una nueva Revelación
Exilio
La Declaración en el Jardín de Ri¤ván
"La Inmutable Fe de Dios"
La Manifestación de Dios
"Una civilización en continuo progreso"
El Día de Dios
La Proclamación a los Reyes
La llegada a Tierra Santa
La religión como luz y oscuridad
La Paz Mundial
"No por Mi propia Voluntad"
El Convenio de Dios con la Humanidad

Notas



El 29 de mayo de 1992 señala el centenario del fallecimiento de Bahá'u'lláh. Su visión de la humanidad como un solo pueblo y de la Tierra como una patria común, que fue rechazada sin prestarle atención por los líderes del mundo a quienes se les proclamó por primera vez hace más de cien años, se ha convertido hoy en el centro de convergencia de la esperanza humana. Del mismo modo, resulta ineludible el derrumbamiento del orden moral y social, previsto en esta misma declaración con sobrecogedora claridad.
Este acontecimiento ha motivado la publicación de esta breve introducción a la vida y obra de Bahá'u'lláh. Preparada a petición de la Casa Universal de Justicia, responsable de la empresa mundial que los acontecimientos de hace un siglo pusieron en marcha, ofrece una perspectiva del sentimiento de confianza con el que los bahá'ís de todo el mundo contemplan el futuro de nuestro planeta y nuestra especie.



BAHÁ'U'LLÁH

A medida que se aproxima el nuevo milenio, la necesidad crucial de la raza humana es encontrar una visión unificadora de la naturaleza del hombre y la sociedad. Durante el último siglo la respuesta de la humanidad a este impulso ha desencadenado una serie de conmociones ideológicas que han convulsionado nuestro mundo y que ahora parecen haber quedado exhaustas. La pasión invertida en el esfuerzo, a pesar de sus resultados desalentadores, da prueba de la profundidad de tal necesidad, puesto que sin una convicción común sobre el curso y la dirección de la historia humana, es inconcebible que se puedan poner los cimientos de una sociedad mundial con la que el conjunto de la humanidad pueda comprometerse.
Tal visión se desarrolla en los escritos de Bahá'u'lláh, la figura profética del siglo diecinueve cuya influencia creciente es el hecho más destacable de la historia religiosa contemporánea. Nacido en Persia el 12 de noviembre de 1817, Bahá'u'lláh1 emprendió a la edad de 27 años una labor que ha cautivado gradualmente la imaginación y la lealtad de varios millones de personas de prácticamente todas las razas, culturas, clases y naciones de la Tierra. El fenómeno es de tal magnitud que no tiene punto de comparación en el mundo contemporáneo, sino que está asociado más bien con los culminantes cambios de dirección del pasado colectivo de la raza humana. Bahá'u'lláh declaró ser nada menos que el Mensajero de Dios para la edad de la madurez humana, el Portador de una Revelación Divina que cumple las promesas hechas en las religiones anteriores y que generará el valor y los recursos espirituales necesarios para la unificación de los pueblos del mundo.
Aunque sólo fuera por los efectos que ya han tenido, la vida y los escritos de Bahá'u'lláh deberían atraer la atención sincera de cualquier persona que crea que la naturaleza humana es fundamentalmente espiritual y que la organización venidera de nuestro planeta debe estar inspirada en este aspecto de la realidad. La documentación que acredita estas afirmaciones está abierta a la investigación general. Por primera vez en la historia, la humanidad tiene a su disposición una crónica detallada y verificable tanto del nacimiento de un sistema religioso independiente como de la vida de su Fundador. Igualmente accesible es la crónica de la respuesta que ha generado la nueva fe con el nacimiento y desarrollo de una comunidad mundial que ya puede afirmar con justicia que representa un microcosmos de la raza humana2.
Durante las primeras décadas de este siglo este proceso era relativamente desconocido. Los escritos de Bahá'u'lláh prohiben el proselitismo agresivo que ha permitido a muchos mensajes religiosos ser ampliamente difundidos. Además, la prioridad que dio la comunidad bahá'í al establecimiento de grupos a nivel local por todo el planeta iba en detrimento de la rápida aparición de grandes concentraciones de creyentes en cualquier país o de la movilización de los recursos requeridos para programas de información pública a gran escala. Arnold Toynbee, interesado por cualquier fenómeno que pudiera representar el surgimiento de una nueva religión universal, señaló en los años cincuenta que la Fe Bahá'í era entonces más o menos tan conocida por el occidental de cultura media como el Cristianismo lo había sido para la clase equivalente del Imperio Romano durante el siglo segundo d.C.3
En años más recientes, al acelerarse el crecimiento numérico de comunidades bahá'ís en muchos países, la situación ha cambiado de manera radical. Prácticamente no existe hoy día una zona del mundo donde no esté echando raíces el modelo de vida enseñado por Bahá'u'lláh. El respeto que los proyectos de desarrollo económico y social de la comunidad están comenzando a ganar en círculos gubernamentales, académicos y de las Naciones Unidas refuerza aún más el argumento a favor de un examen objetivo y serio del impulso que yace tras un proceso de transformación social que es, en sus aspectos fundamentales, único en nuestro mundo.
No hay ninguna duda sobre la naturaleza del impulso generador. Los escritos de Bahá'u'lláh abarcan una enorme variedad de temas, desde cuestiones sociales como la integración racial, la igualdad de sexos y el desarme, a aquellas cuestiones que afectan a la vida íntima del alma humana. Los textos originales, muchos de ellos de Su propio puño, otros dictados y ratificados por Su autor, han sido conservados meticulosamente. Durante varias décadas y mediante un programa sistemático de traducción y publicación se han hecho asequibles diversas selecciones de los escritos de Bahá'u'lláh a gentes de todas partes, en más de ochocientos idiomas.


El nacimiento de una nueva Revelación

La misión de Bahá'u'lláh comenzó en una mazmorra subterránea de Teherán en agosto de 1852. Nacido en el seno de una familia noble cuyo linaje se remontaba hasta las grandes dinastías del pasado imperial de Persia, no aceptó la carrera ministerial que se Le brindaba en el gobierno y escogió, en su lugar, dedicar Sus energías a diversas acciones filantrópicas que, para comienzos de la década de 1840, Le habían ganado amplio renombre como el "Padre de los Pobres". Esta existencia privilegiada se desmoronaría rápidamente después de 1844, cuando Bahá'u'lláh se convirtió en uno de los principales defensores de un movimiento que había de cambiar el curso de la historia de Su país.
Los primeros años del siglo XIX fueron un período de expectativas mesiánicas en muchos países. Profundamente perturbados por las implicaciones de las investigaciones científicas y de la industrialización, creyentes sinceros de muchas procedencias religiosas se volvieron hacia las escrituras de sus respectivas confesiones intentando comprender los cada vez más acelerados procesos de cambio. En Europa y América, grupos como los "templers" y los "milleristas" creyeron haber encontrado pruebas en las escrituras cristianas que apoyaban su convicción de que la historia había terminado y que el retorno de Jesucristo estaba muy próximo. Una conmoción de similares características ocurrió en Oriente Medio en torno a la creencia de que el cumplimiento de varias profecías del Corán y de las tradiciones islámicas era inminente.
Sin duda, el más dramático de estos movimientos milenaristas había sido el surgido en Persia alrededor de la persona y las enseñanzas de un joven comerciante de la ciudad de Shiraz, conocido por la Historia como el Báb4. Durante nueve años, de 1844 a 1853, persas de todas las clases sociales se vieron envueltos en un torbellino de esperanza y entusiasmo desatado por el anuncio hecho por el Báb de que el Día de Dios estaba cerca y que Él mismo era el Prometido de las escrituras islámicas. La humanidad estaba, según decía Él, en el umbral de una era que presenciaría la reestructuración de todos los aspectos de la vida. Nuevos campos del conocimiento aún inconcebibles permitirían que incluso los niños de la nueva era sobrepasaran al más erudito de los sabios del siglo diecinueve. La raza humana era llamada por Dios a abrazar estos cambios emprendiendo una transformación de su vida espiritual y moral. Su propia misión era la de preparar a la humanidad para el acontecimiento que constituía el corazón mismo de estos sucesos, la venida de ese Mensajero universal de Dios, "Aquél a Quien Dios manifestará", esperado por los seguidores de todas las religiones5.
Esta declaración suscitó una violenta hostilidad por parte del clero musulmán, que enseñaba que el proceso de la Revelación Divina había terminado con Muhammad y que cualquier afirmación de lo contrario constituía una apostasía castigable con la muerte. Sus acusaciones contra el Báb obtuvieron en seguida el apoyo de las autoridades persas. Miles de seguidores de la nueva fe perecieron en una horrenda serie de masacres llevadas a cabo por todo el país y el Báb fue ejecutado públicamente el 9 de julio de 18506. En una época de creciente presencia occidental en Oriente, estos hechos despertaron el interés y la compasión de círculos europeos influyentes. La nobleza de la vida y enseñanzas del Báb, el heroísmo de Sus seguidores y la esperanza de reformas fundamentales que habían prendido en un país oscurecido, ejercieron una poderosa atracción sobre personalidades entre las que se contaban Ernest Renan, Leon Tolstoy, Sara Bernhardt y el Conde de Gobineau7.
Debido a su destacado papel en la defensa de la causa del Báb, Bahá'u'lláh fue arrestado y conducido, encadenado y a pie, hasta Teherán. Protegido en cierta medida por una reputación personal impresionante y por la posición social de Su familia, así como por las protestas que el holocausto de los babíes había provocado por parte de embajadas occidentales, no fue sentenciado a muerte como propugnaban influyentes figuras de la corte real. En lugar de ello, fue arrojado al famoso Siyáh- Chál, el "Pozo Negro", una mazmorra profunda y plagada de sabandijas que se había creado en uno de los abandonados depósitos de agua de la ciudad. No se presentaron cargos, pero Él y unos treinta compañeros fueron confinados sin apelación posible en la oscuridad y suciedad de ese pozo, rodeados de curtidos criminales, muchos de ellos condenados a muerte. En torno al cuello de Bahá'u'lláh cernieron una pesada cadena, tan famosa en los ambientes penitenciarios que se le había dado nombre propio. Como no pereció tan rápidamente como esperaban, intentaron envenenarle. Las marcas de la cadena habrían de quedar en Su cuerpo para el resto de Su vida.
En los escritos de Bahá'u'lláh ocupa un lugar fundamental la exposición de los grandes temas que han preocupado a los pensadores religiosos de todas las épocas: Dios, el papel de la Revelación en la historia, la relación que existe entre los diferentes sistemas religiosos del mundo, el significado de la fe y la autoridad moral como base de la organización de la sociedad humana. Algunos pasajes de estos textos hablan de forma íntima de Su propia experiencia espiritual, de Su respuesta a la llamada de Dios y del diálogo con el "Espíritu de Dios", cuestiones que laten en el corazón mismo de Su misión. Nunca antes la historia religiosa ha ofrecido al investigador la oportunidad de tener un encuentro tan sincero con el fenómeno de la Revelación Divina.
Hacia el final de Su vida, los escritos de Bahá'u'lláh sobre Sus primeras experiencias incluyen una breve descripción de las condiciones del Siyáh-Chál.
Fuimos recluídos durante cuatro meses en un lugar pestilente más allá de toda comparación. [...] El calabozo estaba envuelto en profunda oscuridad y el número de nuestros compañeros de prisión llegaba casi a ciento cincuenta almas: ladrones, asesinos y salteadores de caminos. Atestado como estaba, no tenía otra salida que el pasadizo por el cual entramos. No hay pluma que pueda describir aquel lugar, ni lengua alguna expresar su repugnante hedor. La mayoría de aquellos hombres no tenía ropas ni lecho donde acostarse. ¡Sólo Dios sabe lo que Nos aconteció en aquel hediondo y lóbrego lugar!8
Cada día los centinelas descendían los tres empinados tramos de escalera que daban al pozo, prendían a uno o más prisioneros y los arrastraban fuera para ser ejecutados. En las calles de Teherán, los observadores occidentales quedaban horrorizados ante las escenas de víctimas babíes a las que disparaban desde la boca de un cañón, asestaban hachazos y golpes de espada hasta darles muerte, o conducían al lugar de su martirio con velas encendidas incrustadas en las heridas que les hacían en el cuerpo9. Fue en estas circunstancias, ante la perspectiva de Su propia e inminente muerte, cuando Bahá'u'lláh recibió las primeras señales de Su misión :
Cierta noche, en un sueño, se escucharon por doquier estas exaltadas palabras: "Verdaderamente, Te haremos victorioso por Ti mismo y por Tu pluma. No Te aflijas por lo que Te ha acontecido, ni temas porque Tú estás a salvo. Dentro de poco Dios hará surgir los tesoros de la tierra: hombres que Te ayudarán por Ti mismo y por Tu nombre, para lo cual Dios ha hecho revivir los corazones de aquellos que Le han reconocido."10
La experiencia de la Revelación Divina, tratada sólo de forma indirecta en los relatos que se han conservado sobre la vida de Buda, Moisés, Jesucristo y Muhammad, es descrita de forma gráfica por las propias palabras de Bahá'u'lláh:
Durante los días en que yací en la prisión de Teherán, a pesar de que el mortificante peso de las cadenas y la atmósfera hedionda sólo Me permitían dormir un poco, aun en esos infrecuentes momentos de adormecimiento Yo sentía como si algo fluyera desde la corona de Mi cabeza sobre Mi pecho, como un poderoso torrente que se precipitara sobre la tierra desde la cumbre de una elevada montaña. Como consecuencia de ello, cada miembro de Mi cuerpo se encendía. En esos momentos Mi lengua recitaba lo que ningún hombre soportaría oír.11


Exilio

Finalmente, y todavía sin haberse celebrado juicio ni haberse presentado recurso alguno, Bahá'u'lláh fue liberado de la prisión y desterrado inmediatamente de Su tierra natal, confiscándosele arbitrariamente Sus riquezas y propiedades. El representante diplomático ruso, que Le conocía personalmente y había seguido las persecuciones babíes con creciente preocupación, Le ofreció su protección y refugio en tierras que estaban bajo el control de su gobierno. Dado el clima político imperante, la aceptación de tal ayuda hubiese sido tergiversada por otros, casi con seguridad, atribuyéndola a implicaciones políticas12. Quizá por esta razón Bahá'u'lláh prefirió aceptar el destierro al vecino territorio de Iraq, en aquel entonces bajo el dominio del Imperio Otomano. Esta expulsión fue el comienzo de cuarenta años de exilio, encarcelamiento y amarga persecución.
En los años inmediatamente posteriores a Su salida de Persia, Bahá'u'lláh dio prioridad a las necesidades de la comunidad babí que se había agrupado en Bagdad, una tarea que había recaído sobre Él por ser el único verdadero líder babí que había sobrevivido a las masacres. La muerte del Báb y la pérdida casi simultánea de la mayoría de los maestros y guías de la nueva fe habían dejado a los creyentes dispersos y desmoralizados. Cuando Sus esfuerzos por reunir a los que habían huído a Iraq despertaron celos y disensión13, Él siguió el camino que todos los Mensajeros de Dios anteriores habían tomado y se retiró a un lugar desierto, escogiendo para este propósito la región montañosa del Kurdistán. Su retiro, como diría posteriormente, "no contemplaba regreso". El motivo "era evitar llegar a ser objeto de discordia entre los fieles, fuente de disturbios para nuestros compañeros". Aunque los dos años pasados en el Kurdistán fueron un período de severas privaciones y sufrimiento físico, Bahá'u'lláh los describe como una época de intensa felicidad durante la cual reflexionó profundamente sobre el mensaje que se Le había confiado: "A solas, comulgábamos con Nuestro espíritu, ajenos al mundo y a todo lo que hay en él."14
Sólo con grandes reticencias, y porque estimaba que era Su responsabilidad hacia la causa del Báb, accedió finalmente ante los mensajes urgentes del resto del desesperado grupo de exiliados de Bagdad que habían descubierto Su paradero y Le rogaban que volviera y asumiera la dirección de la comunidad.
Dos de los volúmenes más importantes de los escritos de Bahá'u'lláh datan de este primer período de exilio que precede a la declaración de Su misión en 1863. El primero de ellos es un pequeño libro que Él tituló Las Palabras Ocultas. Escrito en forma de compilación de aforismos morales, este volumen constituye el corazón ético del mensaje de Bahá'u'lláh. En versos que Bahá'u'lláh describe como la esencia de las enseñanzas espirituales de todas las Revelaciones del pasado, la voz de Dios habla directamente al alma humana:
¡Oh Hijo del Espíritu!
Lo más amado de todo ante Mi vista es la Justicia; no te separes de ella si está en Mí tu anhelo y no la menosprecies para tener en ti Mi confianza. Con su ayuda verás con tus propios ojos y no por los ojos de otros y comprenderás por tu propio entendimiento y no por el de tu vecino. Pondera en tu corazón cómo te corresponde ser. En verdad, la Justicia es Mi dádiva para ti y el signo de Mi amorosa bondad. Manténla pues ante tus ojos.
¡Oh hijo del Ser!
Ámame para que Yo pueda amarte. Si tú no Me amas, Mi amor no puede en modo alguno llegar a ti. Sábelo, oh siervo.
¡Oh Hijo del Hombre!
No te aflijas a menos que estés lejos de Nosotros. Y no te regocijes a menos que te acerques y vuelvas a Nosotros. [...]
¡Oh Hijo del Ser!
Con las manos del poder te hice y con los dedos de la fuerza te creé; y dentro de ti he puesto la esencia de Mi luz. Conténtate con ella y no busques nada más, pues Mi obra es perfecta y Mi mandato es ineludible. No lo cuestiones ni lo pongas en duda.15
La segunda de las dos obras fundamentales compuestas por Bahá'u'lláh durante este período es el Libro de la Certeza, una amplia exposición de la naturaleza y propósito de la religión. En pasajes que extraen significados no sólo del Corán, sino con igual facilidad y penetración del Antiguo y Nuevo Testamento, se describe a los Mensajeros de Dios como agentes de un proceso único y continuo: el despertar de la raza humana a sus potencialidades espirituales y morales. Una humanidad que ha llegado a la madurez puede responder ante una presentación directa de las enseñanzas que va más allá del lenguaje de la parábola o la alegoría; la fe es una cuestión no ya de creencia ciega, sino de conocimiento consciente. Ya no se requiere la guía de una élite eclesiástica: el don de la razón confiere a cada individuo en esta nueva era de iluminación y educación la capacidad de responder a las instrucciones divinas. Es una prueba de sinceridad:
Ningún hombre podrá alcanzar las orillas del océano del verdadero entendimiento a menos que se haya desprendido de todo lo que hay en el cielo y en la tierra. [...] La esencia de estas palabras es que quienes hollan el sendero de la fe, quienes ansían el vino de la certeza, deben purificarse de todo lo terrenal: sus oídos de la palabrería ociosa; sus mentes de las imaginaciones vanas; sus corazones de las aficiones mundanas y sus ojos de lo que perece. Deben poner su confianza en Dios y, asiéndose firmemente a Él, seguir Su camino. Entonces se harán merecedores de las resplandecientes glorias del sol del divino conocimiento y comprensión [...] por cuanto el hombre no puede esperar jamás alcanzar el conocimiento del Todo Glorioso [...] a menos que deje de considerar las palabras y acciones de los hombres como norma para la verdadera comprensión y reconocimiento de Dios y Sus Profetas.
Considera el pasado: Cuántos hombres, elevados y humildes, han esperado ansiosamente en toda época el advenimiento de las Manifestaciones de Dios en la santificada persona de Sus Elegidos. [...] Y siempre que se abrieron las puertas de la gracia y las nubes de munificencia divina se vertieron sobre la humanidad y la luz del Invisible brilló sobre el horizonte de poder celestial, todos ellos Le negaron y se apartaron de Su rostro, el rostro de Dios mismo. [...]
Sólo cuando la lámpara de la búsqueda, del esfuerzo ardiente, del deseo anhelante, de la devoción apasionada, del amor fervoroso, del arrobamiento y del éxtasis se haya encendido en el corazón del buscador y sople sobre su alma la brisa de Su amorosa bondad, será disipada la oscuridad del error, será dispersada la bruma de las dudas y los recelos y su ser será envuelto por la luz del conocimiento y de la certeza. [...] Entonces los múltiples favores y la efusión de gracia del santo y eterno Espíritu conferirán al buscador una nueva vida tal que se hallará dotado de una vista nueva, un oído nuevo, un corazón nuevo y una mente nueva. [...] Mirando con el ojo de Dios, percibirá dentro de cada átomo una puerta que le conducirá a las posiciones de la certeza absoluta. En todas las cosas descubrirá [...] las evidencias de una sempiterna Manifestación.
Cuando el canal del alma humana se haya limpiado de todo apego impeditivo y mundano, percibirá indefectiblemente, a través de distancias inmensurables, el hálito del Bienamado y, guiado por su perfume, llegará a la Ciudad de la Certeza y entrará en ella. [...]
Aquella Ciudad no es otra que la Palabra de Dios, revelada en cada época y dispensación. [...] Toda la guía, las bendiciones, el conocimiento, la comprensión, la fe y la certeza conferidas a cuanto hay en el cielo y en la tierra, están ocultas y se atesoran en esas Ciudades.16
No se hace referencia abiertamente a la propia misión, aún no anunciada, de Bahá'u'lláh; en concreto, El Libro de la Certeza está estructurado en torno a una vigorosa exposición de la misión del martirizado Báb. Una de las razones, no la menos importante, de la poderosa influencia del libro sobre la comunidad babí, que contaba con un buen número de eruditos y ex-seminaristas, fue el dominio del pensamiento y enseñanzas islámicas que despliega su autor al demostrar la pretensión del Báb de haber cumplido las profecías del Islam. Dirigiéndose a los babíes para pedirles que fueran dignos de la confianza que el Báb había depositado en ellos y del sacrificio de tantas vidas heroicas, Bahá'u'lláh puso ante ellos el desafío no sólo de conducir su vida personal en conformidad con las enseñanzas divinas, sino de hacer de su comunidad un modelo para la heterogénea población de Bagdad, la capital provincial iraquí.
Aunque vivían en circunstancias materiales muy apuradas, los exiliados fueron revitalizados por esta visión. Uno de los miembros del grupo, un hombre llamado Nabíl, que posteriormente iba a dejar una historia detallada de los ministerios del Báb y de Bahá'u'lláh, ha descrito la intensidad espiritual de aquellos días:
Muchas noches más de diez personas subsistían con tan sólo un puñado de dátiles. Nadie sabía a quién pertenecían realmente los zapatos, las capas o las túnicas que se hallaban en sus casas. Ninguno de ellos, cuando iba al bazar, podía asegurar que los zapatos que llevaba eran los suyos y tampoco cada uno de los que entraba en presencia de Bahá'u'lláh podía afirmar que la capa o túnica que llevaba le pertenecía. [...] ¡Oh, qué júbilo el de aquellos días y qué felicidad y asombro en aquellas horas!"17
Para consternación de las autoridades consulares persas, que creían que el "episodio" babí había concluido, la comunidad de exiliados llegó gradualmente a convertirse en un elemento respetado e influyente en la capital provincial de Iraq y en las ciudades cercanas. Debido a que varios de los más importantes santuarios del Islam Shiíta se encontraban en la zona, había un flujo constante de peregrinos persas que se veía así expuesto, en las circunstancias más favorables, a la reanudación de la influencia babí. Entre los dignatarios que visitaron a Bahá'u'lláh en la sencilla casa que ocupaba se encontraban príncipes de la familia real. Tan encantado quedó uno de ellos con la experiencia que concibió la idea un tanto ingenua de que, erigiendo un duplicado de aquella casa en los jardines de su propia residencia, podría así volver a experimentar algo de la atmósfera de pureza espiritual y desprendimiento que por un breve tiempo había encontrado. Otro, conmovido más profundamente por la experiencia de su visita, expresó a sus amigos su sentimiento: "si todos los pesares del mundo se apiñaran en mi corazón, creo que todos se desvanecerían estando en presencia de Bahá'u'lláh. Es como si hubiese entrado al mismísimo Paraíso[...]."18.



La Declaración en el Jardín de Ridván

En 1863 Bahá'u'lláh vio llegado el momento de empezar a familiarizar a algunos de los que Le rodeaban con la misión que Le había sido confiada en la oscuridad del Siyáh-Chál. Esta decisión coincidió con una nueva etapa en la campaña de oposición a Su labor que el clero musulmán shiíta y los representantes del gobierno persa habían seguido manteniendo implacablemente. Temiendo que la aprobación y los elogios que empezaban a dedicar a Bahá'u'lláh algunos de los persas influyentes que visitaban Iraq volvieran a encender el entusiasmo popular en Persia, el gobierno del Sháh presionó a las autoridades otomanas para que Le trasladaran lejos de la frontera, hacia el interior del imperio. Finalmente, el gobierno turco accedió a estas presiones e instó al exiliado a que, en calidad de invitado, estableciera Su residencia en la capital, Constantinopla. A pesar de los términos corteses en los que estaba redactado el mensaje, la intención era claramente la de exigir su cumplimiento19.
Para entonces la devoción del pequeño grupo de exiliados se había centrado en la persona de Bahá'u'lláh y en Su exposición de las enseñanzas del Báb. Eran cada vez más los que habían llegado al convencimiento de que Él hablaba no sólo como el defensor del Báb, sino en nombre de aquella causa mucho mayor que Éste último había declarado inminente. La creencia pasó a ser certeza a finales de abril de 1863, cuando Bahá'u'lláh, en vísperas de Su partida hacia Constantinopla, reunió a varios de Sus compañeros en un jardín al que más tarde se le daría el nombre de Ridván ("Paraíso") y les confió el hecho central de Su misión. Durante los cuatro años siguientes, aunque no se consideró apropiado anunciarlo abiertamente, los que habían oído a Bahá'u'lláh compartieron gradualmente con amigos de confianza la noticia de que las promesas del Báb se habían cumplido y que "el Día de Dios" había amanecido.
Las circunstancias concretas que rodearon esta comunicación privada, en palabras de la autoridad bahá'í más íntimamente familiarizada con la documentación de la época, están "envueltas en una oscuridad que los futuros historiadores hallarán difícil de penetrar."20 La naturaleza de la declaración puede apreciarse en varias referencias que Bahá'u'lláh habría de hacer a Su propia misión en muchos de Sus escritos posteriores:
El propósito que cimenta toda la creación es la revelación de este muy sublime y santísimo Día, conocido como el Día de Dios en Sus Libros y Escrituras; el Día que todos los Profetas, Elegidos y santos, han deseado presenciar.21
[...] éste es el Día en el que la humanidad puede contemplar el Rostro y oír la Voz del Prometido. La Llamada de Dios ha sido proclamada y la luz de Su Semblante se ha levantado sobre los hombres. Incumbe a cada hombre borrar de la tablilla de su corazón la huella de toda palabra vana y contemplar, con mente abierta e imparcial, los signos de Su Revelación, las pruebas de Su Misión y las señales de Su Gloria.22
Tal como se enfatiza repetidamente en la exposición que Bahá'u'lláh hace sobre el mensaje del Báb, el propósito fundamental de Dios al revelar Su voluntad es llevar a cabo una transformación en el carácter de la humanidad, desarrollar en el interior de aquellos que responden las cualidades morales y espirituales que están latentes dentro de la naturaleza humana:
Embelleced vuestras lenguas, oh pueblo, con la veracidad y adornad vuestras almas con el ornamento de la honradez. Cuidado, oh pueblo, no sea que obréis traicioneramente con alguien. Sed los fiduciarios de Dios entre Sus criaturas y los emblemas de Su generosidad en medio de Su pueblo. [...]23
Iluminad y santificad vuestros corazones; no dejéis que sean profanados por las espinas del odio ni por los abrojos de la malicia. Habitáis en un solo mundo y habéis sido creados por la acción de una única Voluntad. Bendito es aquel que se asocia con todos los hombres con un espíritu de máxima bondad y amor.24
El proselitismo agresivo que había caracterizado en épocas pasadas los esfuerzos para promover la causa de la religión es declarado indigno del Día de Dios. Cada persona que ha reconocido la Revelación tiene la obligación de compartirla con quienes crea que están buscando, pero dejando la respuesta enteramente en manos de quienes le escuchan:
Mostrad paciencia, benevolencia y amor los unos con los otros. Si alguno de vosotros no pudiera captar cierta verdad o estuviera haciendo esfuerzos por comprenderla, mostrad en vuestra conversación con él un espíritu de suma bondad y buena voluntad. [...]25
Todo el deber del hombre en este Día es alcanzar aquella parte del torrente de la gracia que Dios derrama para él. Por tanto, que ninguno considere si el receptáculo es grande o pequeño. [...]26
En contraste con los sangrientos acontecimientos de Persia, Bahá'u'lláh no sólo dijo a sus seguidores que "si te matan, esto es mejor para ti que matar", sino que les exhortó a dar ejemplo de obediencia a la autoridad civil: "En cualquier país donde resida alguno de los de este pueblo, su conducta hacia el gobierno de ese país debe ser de lealtad, honradez y veracidad."27
Las condiciones que rodearon la salida de Bahá'u'lláh de Bagdad proporcionaron una demostración dramática de la potencia de estos principios. En tan sólo unos años, un grupo de exiliados extranjeros cuya llegada a la zona había suscitado la desconfianza y la aversión por parte de sus vecinos, se había convertido en uno de los sectores más respetado e influyente de la población. Se ganaban la vida mediante prósperos negocios; como grupo, eran admirados por su generosidad y por la integridad de su conducta; las virulentas alegaciones de fanatismo religioso y de violencia, esparcidas diligentemente por los funcionarios consulares persas y por miembros del clero musulmán shiíta, habían dejado de tener efecto sobre la opinión pública. Para el 3 de mayo de 1863, cuando salió a caballo de Bagdad junto con Su familia y aquellos compañeros y sirvientes elegidos para acompañarle hasta Constantinopla, Bahá'u'lláh se había convertido en una figura enormemente popular y querida. En los días inmediatamente anteriores a Su partida afluyeron al jardín en el que había fijado temporalmente Su residencia un gran número de personalidades, entre las que se encontraba el propio Gobernador de la provincia, recorriendo en muchos casos largas distancias con el fin de presentarle sus respetos. Testigos que presenciaron el momento de la partida han descrito en términos conmovedores el clamor con que Le despidieron, las lágrimas de muchos de los presentes y la preocupación de las autoridades otomanas y los funcionarios civiles por hacer los honores a su visitante28.



"La inmutable Fe de Dios"

Tras la Declaración de su Misión en 1863, Bahá'u'lláh comenzó a tratar en profundidad un tema ya abordado en El Libro de la Certeza, la relación entre la Voluntad de Dios y el proceso evolutivo por el que encuentran su expresión las capacidades espirituales y morales latentes en la naturaleza humana. Esta exposición ocuparía un lugar central en Sus escritos durante los treinta años restantes de Su vida. La realidad de Dios, asegura Él, es y seguirá siendo siempre incognoscible. Cualquier palabra que el pensamiento humano pueda atribuir a la naturaleza divina está relacionada sólo con la existencia humana y es producto de los esfuerzos humanos por describir una experiencia humana:
¡Lejos, muy lejos de Tu gloria esté lo que los hombres mortales puedan afirmar de Ti o atribuirte, o la alabanza con la que puedan glorificarte! Cualquier deber que Tú hayas prescrito a Tus siervos de ensalzar al máximo Tu majestad y gloria es sólo una muestra de Tu gracia hacia ellos, a fin de que les sea posible ascender a la posición conferida a su propio ser interior, la posición del conocimiento de sí mismos.29
Es evidente para todo corazón perspicaz e iluminado que Dios, la Esencia incognoscible, el Ser divino, es inmensamente exaltado por encima de todo atributo humano, tal como existencia corpórea, ascenso y descenso, salida y retorno. Lejos esté de Su Gloria el que la lengua humana pueda referir apropiadamente Su alabanza, o que el corazón humano pueda comprender Su misterio insondable. Él está y ha estado siempre velado en la antigua eternidad de Su Esencia y permanecerá en Su Realidad eternamente oculto a la vista de los hombres. [...]30
Lo que la humanidad experimenta al volverse hacia el Creador de toda la existencia son los atributos o cualidades que están asociados a las sucesivas Revelaciones de Dios:
Estando así cerrada la puerta del conocimiento del Antiguo de los Días a la faz de todos los seres, la Fuente de gracia infinita ha hecho que [...] aparezcan del reino del espíritu aquellas luminosas Joyas de Santidad, en la noble forma del templo humano, y sean reveladas a todos los hombres a fin de que comuniquen al mundo los misterios del Ser inmutable y hablen de las sutilezas de Su Esencia imperecedera. [...]31
Estos Espejos santificados [...] son todos y cada uno los Exponentes en la tierra de Aquel que es el Astro central del universo, su Esencia y Propósito último. De Él procede Su conocimiento y poder; de Él proviene Su soberanía. La belleza del semblante de estos Espejos Santificados es solamente un reflejo de la imagen de Dios; Sus revelaciones, un signo de la gloria inmortal de Dios. [...]32
Las Revelaciones de Dios no difieren una de otra en ningún aspecto esencial, aunque las necesidades cambiantes de las que se ocupan, de época en época, han exigido de cada una de ellas respuestas especiales para cada caso:
Estos atributos de Dios no son ni jamás han sido concedidos especialmente a ciertos Profetas y negados a otros. Al contrario, todos los Profetas de Dios, Sus favorecidos, Sus santos y escogidos Mensajeros, son sin excepción los portadores de Sus nombres y las personificaciones de Sus atributos. Sólo difieren en la intensidad de Su revelación y en la potencia relativa de Su luz. [...]33
Se advierte a los que estudian la religión que no permitan que los dogmas teológicos u otros prejuicios les lleven a hacer discriminaciones entre aquellos a quienes Dios ha utilizado como canales de Su luz:
Cuidado, oh creyentes en la Unidad de Dios, no seáis tentados a hacer distinción alguna entre las Manifestaciones de Su Causa o menospreciar los signos que han acompañado y proclamado Su Revelación. Éste es ciertamente el verdadero significado de la Unidad Divina; ojalá seáis de los que comprenden esta verdad y creen en ella. Además, estad seguros de que las obras y hechos de todas y cada una de estas Manifestaciones de Dios, más aún, todo lo que a Ellas atañe y todo lo que manifiesten en el futuro está ordenado por Dios y es un reflejo de Su Voluntad y Propósito. [...]34
Bahá'u'lláh compara las intervenciones de las Revelaciones Divinas con el retorno de la primavera. Los Mensajeros de Dios no son meros maestros, aunque ésta es una de sus funciones principales; antes bien, el espíritu de Sus palabras, junto con el ejemplo de Sus vidas, tiene la capacidad de penetrar en las raíces de la motivación humana y producir cambios fundamentales y duraderos. Su influencia abre nuevas esferas para la comprensión y para la realización de mayores logros:
Y puesto que no puede haber un lazo de comunicación directa que vincule al Dios único y verdadero con Su creación, y puesto que ninguna semejanza puede existir entre lo transitorio y lo Eterno, lo contingente y lo Absoluto, Él ha ordenado que en cada edad y dispensación un Alma pura e inmaculada se manifieste en los reinos de la tierra y del cielo.[...] Conducidos por la luz de indefectible guía e investidos con soberanía suprema, Ellos (los Mensajeros de Dios) están facultados para usar la inspiración de Sus palabras, las efusiones de Su gracia infalible y la brisa santificadora de Su Revelación para limpiar, de todo corazón anhelante y de todo espíritu receptivo, la escoria y polvo de las preocupaciones y limitaciones terrenales. Entonces y sólo entonces el Legado de Dios latente en la realidad del hombre surgirá [...] para implantar la insignia de Su gloria revelada sobre las cumbres de los corazones de los hombres.35
Sin esta mediación del mundo divino, la naturaleza humana permanece esclava del instinto, así como de suposiciones inconscientes y modelos de conducta que han sido determinados culturalmente:
Habiendo creado el mundo y todo lo que en él vive y se mueve, Él (Dios) [...] escogió conferirle al hombre la singular distinción y capacidad de conocerle y amarle, una capacidad que debe necesariamente ser considerada el impulso generador y el objetivo primordial que sostiene la creación entera. [...] Sobre la más íntima realidad de cada cosa creada Él ha derramado la luz de uno de Sus nombres y la ha hecho un recipiente de la gloria de uno de Sus atributos. Sobre la realidad del hombre, sin embargo, Él ha concentrado el esplendor de todos Sus nombres y atributos y la ha hecho un espejo de Su propio Ser. De todas las cosas creadas sólo el hombre ha sido escogido para recibir un favor tan grande y una generosidad tan perdurable.
Estas energías con las que [...] la Fuente de guía celestial ha dotado a la realidad del hombre permanecen, sin embargo, latentes dentro de él, así como la llama está oculta dentro de la vela y los rayos de luz están presentes potencialmente en la lámpara. El resplandor de estas energías puede ser oscurecido por los deseos mundanos, así como la luz del sol puede quedar oculta bajo el polvo y la escoria que cubren el espejo. Ni la vela, ni la lámpara pueden encenderse por sus propios esfuerzos, sin ayuda, ni tampoco le será jamás posible al espejo librarse por sí solo de su escoria. Es claro y evidente que la lámpara nunca se encenderá mientras no se le prenda fuego. A menos que se limpie de la superficie del espejo la escoria que la cubre, éste nunca podrá representar la imagen del sol ni reflejar su luz y gloria.36
Ha llegado el tiempo, dijo Bahá'u'lláh, de que la humanidad tenga tanto la capacidad como la oportunidad de ver el panorama completo de su desarrollo espiritual como un único proceso: "Inigualable es este Día, pues es como un ojo para edades y siglos pasados y como una luz para la oscuridad de los tiempos."37 En esta perspectiva, los seguidores de las diferentes tradiciones religiosas deben esforzarse por comprender lo que Él llamaba "la inmutable Fe de Dios"38 y distinguir su impulso espiritual primordial de las leyes y conceptos cambiantes que fueron revelados para satisfacer las necesidades de una sociedad humana en continua evolución:
Los Profetas de Dios deben ser considerados como médicos cuya tarea es fomentar el bienestar del mundo y sus pueblos para que, mediante el espíritu de unidad, puedan curar la dolencia de una humanidad dividida. [...] No sería de extrañar, entonces, si se encontrara que el tratamiento prescrito por el médico en este día no es idéntico al que prescribió anteriormente. ¿Cómo podría ser de otra manera, cuando las dolencias que afectan al paciente necesitan un remedio especial en cada etapa de su enfermedad? De igual modo, cada vez que los Profetas de Dios han iluminado al mundo con el resplandeciente brillo del Sol del conocimiento Divino, han emplazado invariablemente a sus pueblos a abrazar la luz de Dios por los medios que mejor se adaptaban a las exigencias de la época en que aparecieron. [...] 39
No sólo el corazón, sino también la mente, deben dedicarse a este proceso de descubrimiento. La razón, afirma Bahá'u'lláh, es el mayor don de Dios al alma, "un signo de la revelación [...] del soberano Señor."40 Sólo liberándose de los dogmas heredados, ya sean religiosos o materialistas, puede la mente emprender una investigación independiente sobre la relación entre la Palabra de Dios y la experiencia de la humanidad. En tal búsqueda uno de los mayores obstáculos es el prejuicio: "Advierte [...] a los amados del Dios único y verdadero que no juzguen con ojo demasiado crítico los dichos y escritos de los hombres. Que más bien consideren tales dichos y escritos con espíritu de imparcialidad y amorosa simpatía."41



La Manifestación de Dios

Algo común a todos los fieles de cualquiera de los sistemas religiosos del mundo es el convencimiento de que a través de la Revelación Divina el alma entra en contacto con el mundo de Dios y que es esta relación la que da un sentido verdadero a la vida. Algunos de los pasajes más importantes de los escritos de Bahá'u'lláh son los que exponen extensamente la naturaleza y el papel de aquellos que son los canales de esta Revelación, los Mensajeros o "Manifestaciones de Dios". Una analogía que se encuentra repetidamente en estos pasajes es la del sol físico. Mientras éste comparte ciertas características con otros cuerpos del sistema solar, difiere sin embargo de ellos en que es, en sí mismo, la fuente de luz del sistema. Los planetas y satélites reflejan la luz, mientras que el sol la emite como un atributo inseparable de su propia naturaleza. El sistema gira alrededor de este punto focal y cada uno de sus miembros no sólo es influido por su composición particular, sino también por la fuente de luz del sistema42.
Del mismo modo, afirma Bahá'u'lláh, la personalidad humana que la Manifestación de Dios comparte con el resto de la humanidad se diferencia de las otras de tal modo que la hace adecuada para servir como canal o vehículo para la Revelación de Dios. Las referencias aparentemente contradictorias respecto a esta doble posición atribuidas, por ejemplo, a Cristo43 han sido una de las muchas fuentes de confusión y disensión religiosas a través de la historia. Bahá'u'lláh dice sobre el tema:
Todo lo que hay en los cielos y todo lo que hay en la tierra es una prueba directa de la revelación de los atributos y nombres de Dios. [...] En un grado sumo, esto es verdadero acerca del hombre, quien, entre todo lo creado, [...] ha sido señalado para la gloria de tal distinción. Pues en él están revelados potencialmente todos los atributos y nombres de Dios en un grado que no ha sido superado ni excedido por ningún otro ser creado. [...] Y de todos los hombres, los más perfectos, los más distinguidos y los más excelsos son las Manifestaciones del Sol de la Verdad. Más aún, todos, excepto estas Manifestaciones, viven por la acción de Su Voluntad y se mueven y existen por las efusiones de Su gracia.44
A través de la historia, la convicción de los creyentes de que el Fundador de su propia religión ocupaba una posición única ha tenido el efecto de suscitar una intensa especulación sobre la naturaleza de la Manifestación de Dios. Tal especulación ha sido, sin embargo, seriamente obstaculizada por las dificultades de interpretar y resolver las alusiones alegóricas de las escrituras del pasado. El intento de cristalizar la opinión en forma de dogma religioso ha sido una fuente de división más que de unión en la historia. De hecho, a pesar de la enorme energía dedicada a las actividades teológicas -o tal vez a causa de ello- existen hoy día profundas diferencias entre los musulmanes respecto a la posición precisa de Muhammad, entre los cristianos respecto a la de Jesús y entre los budistas respecto al Fundador de su propia religión. Como es demasiado evidente, las controversias creadas por estas y otras diferencias dentro de una determinada tradición han demostrado ser al menos tan profundas, como las que separan dicha tradición de sus religiones hermanas.
De particular importancia para la comprensión de las enseñanzas de Bahá'u'lláh sobre la unidad de las religiones son Sus declaraciones acerca de la posición de los sucesivos Mensajeros de Dios y sobre la función que han realizado en la historia espiritual de la humanidad:
(Las) Manifestaciones de Dios tienen, cada una de ellas, una doble posición. Una es la posición de abstracción pura y unidad esencial. En este sentido, si tú las llamas a todas Ellas por un solo nombre y Les asignas los mismos atributos, no te desvías de la verdad. [...]
La otra posición es la de distinción y pertenece al mundo de la creación y sus limitaciones. Respecto a esto, cada Manifestación de Dios tiene una individualidad distinta, una misión definidamente señalada, una revelación predestinada y limitaciones especialmente designadas. Cada una de Ellas es conocida por un nombre diferente y se caracteriza por un atributo especial, cumple una misión definida [...].
Vistas a la luz de la segunda posición [...] manifiestan servidumbre absoluta, máxima pobreza y completo olvido de Sí mismas. Tal como Él dice: "Soy el siervo de Dios. No soy más que un hombre como vosotros..."
Si alguna de las Manifestaciones universales de Dios declarase: "Yo soy Dios", diría ciertamente la verdad y no cabría duda alguna de ello. Ya que [...] a través de Su Revelación, Sus atributos y nombres manifiestan en el mundo la Revelación de Dios, Sus nombres y Sus atributos. [...] Y si alguno de Ellos pronunciase la expresión: "Yo soy el Mensajero de Dios," también diría indudablemente la verdad. [...] Contemplados bajo esta luz, se ve que todos Ellos no son más que Mensajeros de ese Rey ideal, de esa Esencia inmutable. [...] Y si dijesen: "Somos los siervos de Dios", esto también es un hecho manifiesto e indiscutible. Pues se han manifestado en condición de total servidumbre, una servidumbre tal que ningún hombre puede alcanzar. [...]45
De este modo, cualquiera que sea su expresión, ya pertenezca al Reino de la Divinidad, o a la posición de Señor, Profeta, Mensajero, Guardián, Apóstol o Siervo, todo es cierto, sin la menor sombra de duda. Por lo tanto, estos dichos [...] tienen que ser atentamente considerados, para que las expresiones divergentes de las Manifestaciones del Invisible y Auroras de Santidad dejen de agitar al alma y confundir la mente.46



"Una civilización en continuo progreso"

En estos párrafos se halla implícita una perspectiva que representa la característica más desafiante de la exposición de Bahá'u'lláh sobre la función de la Manifestación de Dios. La Revelación Divina, declara Él, es la fuerza motriz de la civilización. Cuando tiene lugar esa Revelación, su efecto transformador sobre las mentes y las almas de los que responden a ella es reproducido en la nueva sociedad que va tomando forma paulatinamente en torno a esa experiencia. Aparece un nuevo foco de lealtad que puede lograr el compromiso de pueblos de muy diversas culturas; la música y las artes utilizan símbolos que transmiten unas aspiraciones mucho más ricas y maduras; una nueva y radical definición de los conceptos de lo correcto y lo erróneo hace posible la formulación de nuevos códigos de leyes civiles y de conducta; se crean nuevas instituciones con el propósito de dar expresión a los impulsos de responsabilidad moral que anteriormente eran ignorados o desconocidos: "Estaba en el mundo y el mundo fue hecho por él [...]."47 A medida que la nueva cultura evoluciona hacia una civilización, asimila los logros e ideas de épocas pasadas en una multitud de nuevas combinaciones. Las características de antiguas culturas que no pueden ser incorporadas se atrofian o son adoptadas por elementos marginales de la población. La Palabra de Dios crea nuevas posibilidades tanto en la conciencia individual como en las relaciones humanas.
Toda palabra que emana de la boca de Dios está dotada de tal potencia que puede infundir nueva vida en cada estructura humana [...]. Todas las maravillosas obras que contempláis en este mundo han sido manifestadas mediante la acción de Su suprema y exaltada Voluntad, Su maravilloso e inflexible Propósito. [...] En cuanto es pronunciada esta resplandeciente palabra, sus energías animadoras, agitándose dentro de todas las cosas creadas, dan nacimiento a los medios e instrumentos con los que tales artes pueden producirse y perfeccionarse. [...] En los días venideros, veréis por cierto cosas de las que jamás habéis oído. [...] Cada letra que procede de la boca de Dios es verdaderamente una letra madre y cada palabra pronunciada por Aquel que es la Fuente de la Revelación Divina es una palabra madre. [...] 48
La sucesión de Revelaciones Divinas, afirma el Báb, es "un proceso que no ha tenido principio ni tendrá fin."49 Aunque la misión de cada una de las Manifestaciones está limitada en el tiempo y en las funciones que realiza, es una parte integral de un desarrollo continuo y progresivo del poder y la voluntad de Dios:
Contempla con tu vista interior la cadena de Revelaciones sucesivas que ha vinculado a la Manifestación de Adán con la del Báb. Atestiguo ante Dios que cada una de estas Manifestaciones ha sido enviada por la acción de la Voluntad y Propósito Divinos, que cada una ha sido portadora de un mensaje determinado, que a cada una le ha sido confiado un Libro divinamente revelado. [...] La medida de la Revelación con la que cada una de ellas ha sido identificada había sido preordenada con precisión. [...]50
Finalmente, a medida que una civilización en continua evolución agota sus fuentes espirituales, empieza un proceso de desintegración, al igual que ocurre en el mundo de los fenómenos. Volviendo otra vez a las analogías que ofrece la naturaleza, Bahá'u'lláh compara esta pausa en el desarrollo de la civilización con la llegada del invierno. Disminuye tanto la vitalidad moral como la cohesión social. Los desafíos, que se hubieran superado en etapas anteriores o se hubieran convertido en oportunidades para la investigación y el éxito, se convierten en barreras insuperables. La religión pierde su relevancia y la inquietud renovadora va interrumpiéndose progresivamente, haciendo cada vez más profundas las divisiones sociales. La incertidumbre sobre el significado y valor de la vida genera cada vez más ansiedad y confusión. Refiriéndose a esta condición de nuestra propia época, Bahá'u'lláh dice:
Percibimos perfectamente cómo toda la raza humana está rodeada de grandes e incalculables aflicciones. La vemos languidecer en su lecho de enfermo, severamente atribulada y desilusionada. Los que están embriagados de orgullo se han interpuesto entre ella y el divino e infalible Médico. Atestiguad cómo han envuelto a todos los hombres, incluídos ellos mismos, en la red de sus artificios. No pueden descubrir la causa de la enfermedad, ni tampoco poseen conocimiento alguno del remedio. Han concebido que lo recto es torcido y han imaginado que su amigo es un enemigo.51
Cuando cada uno de los impulsos divinos se ha cumplido, el proceso se repite. Una nueva Manifestación de Dios aparece con una medida más plena de la inspiración divina para la siguiente etapa del despertar y del proceso civilizador de la humanidad:
Considera la hora en que la suprema Manifestación de Dios se revela a los hombres. Hasta la llegada de esa hora, el Antiguo Ser, que permanece todavía desconocido a los hombres y no ha dado aún expresión a la Palabra de Dios es, Él Mismo, el Omnisciente en un mundo en el que no hay ningún hombre que Le haya conocido. Él en verdad es el Creador sin una creación. [...] Éste es de hecho el Día del que se ha escrito: "¿De quién será el Reino en este Día?" ¡Y no se encuentra a nadie dispuesto a contestar!52
Hasta que una parte de la humanidad comienza a responder a la nueva Revelación y un nuevo paradigma espiritual y social empieza a tomar forma, la gente subsiste espiritual y moralmente con los últimos vestigios de los dones divinos anteriores. Las tareas rutinarias de la sociedad pueden seguir haciéndose o no; las leyes se pueden obedecer o incumplir; las tentativas políticas y sociales pueden funcionar o fracasar; pero las raíces de la fe -sin las cuales ninguna sociedad puede durar indefinidamente- se han secado. En el "fin del tiempo", el "fin del mundo", los que están despiertos espiritualmente comienzan a volverse de nuevo hacia la Fuente creativa. No importa cuán torpe o molesto pueda ser el proceso, no importa lo poco elegantes o desafortunadas que sean algunas de las opciones consideradas, tal búsqueda es una respuesta instintiva a la constatación de que se ha abierto un inmenso abismo en la vida ordenada de la humanidad53. Los efectos de la nueva Revelación, dice Bahá'u'lláh, son universales y no limitados a la vida y enseñanzas de la Manifestación de Dios, que es el eje central de la Revelación. Aunque no se comprendan, estos efectos impregnan cada vez más los asuntos humanos, revelando las contradicciones existentes en las creencias populares y en la sociedad, e intensificando la búsqueda de una mayor comprensión.
La sucesión de las Manifestaciones es un hecho consustancial a la creación, declara Bahá'u'lláh, y continuará durante toda la vida del mundo: "Dios ha enviado a sus Mensajeros para que sucedan a Moisés y Jesús y continuará haciéndolo hasta 'el fin que no tiene fin'[...]."54



El Día de Dios

¿Cuál es, según Bahá'u'lláh, la meta de la evolución de la conciencia humana? En la perspectiva de la eternidad, el propósito de esta evolución es que Dios viera, cada vez con con más nitidez, el reflejo de Sus perfecciones en el espejo de Su creación y que, en palabras de Bahá'u'lláh:
[...] cada hombre pueda atestiguar en sí mismo, por sí mismo y en la posición de la Manifestación de su Señor, que verdaderamente no hay otro Dios salvo Él y que cada hombre pueda alcanzar así su camino hacia la cumbre de las realidades, hasta que nadie contemple cosa alguna, cualquiera que sea, sin ver en ella a Dios.55
En el contexto de la historia de la civilización, el objetivo de la sucesión de las Manifestaciones divinas ha sido preparar la conciencia humana para la unificación de la humanidad como una sola especie, más aún, como un único organismo capaz de asumir la responsabilidad de su futuro colectivo: "Aquel que es vuestro Señor, el Todo Misericordioso", dice Bahá'u'lláh, "atesora en Su corazón el deseo de ver a toda la raza humana como una sola alma y un solo cuerpo."56 Hasta que la humanidad no haya aceptado su unidad orgánica no podrá ni siquiera afrontar sus desafíos inmediatos, mucho menos aquellos que le aguardan en el futuro: "El bienestar de la humanidad", reitera Bahá'u'lláh, "su paz y seguridad son inalcanzables a menos y hasta que su unidad sea firmemente establecida."57 Sólo una sociedad mundial unificada puede proporcionar a sus hijos el sentido de seguridad interior implícito en una de las oraciones de Bahá'u'lláh a Dios: "Cualquier deber que Tú hayas prescrito a Tus siervos de ensalzar al máximo Tu majestad y gloria es sólo una muestra de Tu gracia hacia ellos, a fin de que les sea posible ascender a la posición conferida a su propio ser interior, la posición del conocimiento de sí mismos."58 Paradójicamente sólo consiguiendo la verdadera unidad puede la humanidad cultivar plenamente su diversidad e individualidad. Esta es la meta a la que han servido las misiones de todas las Manifestaciones de Dios conocidas en la historia, el Día de "un solo rebaño y un solo pastor."59 Su consecución, afirma Bahá'u'lláh, es la etapa de la civilización a la que se aproxima la humanidad.
Una de las analogías más sugerentes, que se encuentra en los escritos no sólo de Bahá'u'lláh sino también con anterioridad en los del Báb, es la comparación entre la evolución de la raza humana y la vida del ser humano individual. La humanidad ha pasado por etapas en su desarrollo colectivo que recuerdan los períodos de la infancia y la adolescencia en el proceso de maduración de sus miembros individuales. Estamos experimentando ahora los comienzos de nuestra madurez colectiva, dotada con nuevas capacidades y oportunidades de las que apenas si tenemos la más mínima conciencia60.
Desde esta perspectiva, no es difícil comprender la primacía dada en las enseñanzas de Bahá'u'lláh al principio de la unidad. La unidad de la humanidad es el tema central de la era que ahora comienza, la norma con la que deben ser probadas todas las propuestas para el progreso de la humanidad. Hay sólo una raza humana, insiste Bahá'u'lláh; las nociones heredadas de que un grupo étnico o racial es de algún modo superior al resto de la humanidad no tienen fundamento. De igual manera, ya que todos los Mensajeros de Dios han servido como agentes de la única Voluntad Divina, Sus revelaciones son un legado colectivo a toda la raza humana; cada persona de la Tierra es heredera legítima de la totalidad de esa tradición espiritual. La insistencia en los prejuicios de cualquier tipo no sólo está dañando los intereses de la humanidad, sino que también es una violación de la Voluntad de Dios para esta época:
¡Oh pueblos y razas contendientes de la Tierra! Dirigid vuestros rostros hacia la unidad y dejad que el fulgor de su luz brille sobre vosotros. Reuníos y, por amor a Dios, decidíos a extirpar todo lo que sea fuente de discordia entre vosotros. [...] No puede haber duda alguna de que los pueblos del mundo, de cualquier raza o religión, derivan su inspiración de una única Fuente celestial y son los súbditos de un solo Dios. La diferencia entre las ordenanzas a las que están sometidos debe ser atribuida a los requisitos y exigencias variables de la época en la que fueron reveladas. Todas ellas, excepto unas pocas que son producto de la perversidad humana, fueron ordenadas por Dios y son el reflejo de Su Voluntad y Propósito. Levantaos y, armados con el poder de la fe, despedazad los dioses de vuestras vanas imaginaciones, los sembradores de disensión entre vosotros. [...]61
El tema de la unidad está presente en todos los escritos de Bahá'u'lláh: "El tabernáculo de la unidad ha sido levantado; no os miréis unos a otros como extraños."62 "Asociaos con los seguidores de todas las religiones en un espíritu de amistad y fraternidad."63 "Sois los frutos de un solo árbol y las hojas de una misma rama."64
El proceso a través del cual la humanidad ha alcanzado su mayoría de edad se ha producido dentro de la evolución de la organización social. Comenzando con la unidad familiar y sus diferentes ramificaciones, la raza humana ha desarrollado con distintos grados de éxito sociedades basadas en el clan, la tribu, la ciudad-estado y más recientemente la nación. Con esta progresiva ampliación y complejidad del entorno social, el potencial humano ha encontrado a la vez un estímulo y un terreno para su desarrollo. Y este desarrollo ha provocado constantemente, a su vez, nuevas modificaciones en la estructura social. La mayoría de edad de la humanidad debe traer consigo, por tanto, una transformación total del orden social. La nueva sociedad debe ser capaz de abrazar a toda la diversidad de la raza humana y de beneficiarse de la amplia variedad de talentos y visiones que son el fruto de miles de años de experiencia cultural:
Este es el Día en el que los más excelentes favores de Dios han sido derramados sobre los hombres, el Día en el que Su poderosísima gracia ha sido infundida en todas las cosas creadas. Incumbe a todos los pueblos del mundo reconciliar sus diferencias y morar en perfecta unidad y paz bajo la sombra del Arbol de Su cuidado y amorosa bondad. [...] Pronto el orden actual será enrollado y uno nuevo desplegado en su lugar. Ciertamente, vuestro Señor dice la verdad y es el Conocedor de cosas no vistas.65
El principal instrumento para la transformación de la sociedad y el logro de la unidad mundial, asegura Bahá'u'lláh, es el establecimiento de la justicia en los asuntos humanos. Este tema tiene un lugar central en Sus enseñanzas:
La luz de los hombres es la Justicia. No la extingáis con los vientos contrarios de la opresión y la tiranía. El propósito de la justicia es la aparición de la unidad entre los hombres. El océano de la sabiduría divina fluyó dentro de esta exaltada palabra, en tanto que los libros del mundo no pueden contener su significado íntimo. [...]66
En Sus escritos posteriores, Bahá'u'lláh desarrolló las implicaciones de este principio para la edad de la madurez de la humanidad. Él afirma que "las mujeres y los hombres han sido y serán siempre iguales a los ojos de Dios,"67 y el progreso de la civilización exige que la sociedad organice sus asuntos de manera que se refleje plenamente este hecho. Los recursos de la Tierra son propiedad de toda la humanidad y no de un determinado pueblo. Las diferentes contribuciones al bienestar económico común merecen y deben recibir diferentes medidas de recompensa y reconocimiento, pero los extremos de riqueza y pobreza que afligen a la mayoría de las naciones de la Tierra, sin considerar las filosofías socioeconómicas que profesen, deben ser abolidos.



La proclamación a los Reyes

Los escritos que han sido citados anteriormente fueron revelados, en su mayor parte, en condiciones de renovada persecución. Poco después de la llegada de los exiliados a Constantinopla, se hizo evidente que los honores hechos a Bahá'u'lláh durante Su viaje desde Bagdad habían representado tan sólo un breve intervalo. La decisión de las autoridades otomanas de trasladar al dirigente "bábí" y a sus compañeros a la capital del imperio, en vez de a alguna remota provincia, aumentó la alarma entre los representantes del gobierno persa68. Temiendo que los acontecimientos de Bagdad se repitieran y que esta vez pudieran atraer no sólo la simpatía sino quizás incluso la lealtad de personajes influyentes del gobierno turco, el embajador persa presionó insistentemente para que los exiliados fueran enviados a un lugar más distante del imperio. Su argumento era que la propagación de un nuevo mensaje religioso en la capital podría tener repercusiones tanto políticas como religiosas.
Al principio el gobierno otomano se resistió enérgicamente. El primer ministro `Alí Páshá había expresado a los diplomáticos occidentales su creencia de que Bahá'u'lláh era "un hombre de gran distinción, conducta ejemplar, gran moderación y una figura de exquisita dignidad". Sus enseñanzas eran, en opinión del ministro, "merecedoras de alta estima" porque se oponían a las contiendas religiosas que dividían a los súbditos judíos, cristianos y musulmanes del imperio69.
Sin embargo, fue apareciendo poco a poco un cierto grado de resentimiento y sospecha. En la capital otomana el poder político y económico estaba en manos de los funcionarios de la corte que, salvo pocas excepciones, eran personas de poca o ninguna competencia. La corrupción era el lubricante con el que funcionaba la maquinaria del gobierno; la capital era un imán para una multitud de personas de dentro y fuera del imperio que se congregaba allí buscando favores e influencia. Se esperaba que cualquier personalidad de otro país o de los territorios tributarios, en cuanto llegara a Constantinopla, se uniera a la multitud que buscaba recomendaciones en las salas de recepción de los pashás y de los ministros de la corte imperial. Ningún sector de la población tenía peor reputación que los grupos enfrentados de exiliados políticos persas, conocidos tanto por su sofisticación como por su falta de escrúpulos.
Para angustia de los amigos que Le urgían a hacer uso de la hostilidad reinante contra el gobierno persa y de la simpatía que habían levantado Sus propios sufrimientos, Bahá'u'lláh dejó claro que Él no tenía peticiones que hacer. Aunque varios ministros del gobierno hicieron visitas sociales a la residencia que Le fue asignada, Él no quiso sacar provecho de estas oportunidades. Estaba en Constantinopla, decía, como invitado del Sultán, por una expresa invitación suya, y Su interés se centraba en asuntos espirituales y morales.
Muchos años después, el embajador persa Mírzá Husayn Khán, reflexionando sobre el tiempo en el que ejerció su cargo en la capital otomana y quejándose del daño que la codicia y la improbidad de sus compatriotas habían hecho a la reputación de Persia en Constantinopla, rindió un tributo sorprendentemente sincero al ejemplo que la conducta de Bahá'u'lláh había podido dar en poco tiempo70. En aquel momento, sin embargo, él y sus colegas aprovecharon la situación para presentarla como si el exiliado tratara astutamente de ocultar conspiraciones secretas contra la seguridad pública y la religión del estado. Presionadas por estas instigaciones, las autoridades otomanas tomaron finalmente la decisión de trasladar a Bahá'u'lláh y a Su familia a la ciudad provincial de Adrianópolis. El traslado se hizo de forma precipitada en medio de un invierno extremadamente duro. Albergados allí en alojamientos inadecuados, carentes de ropas apropiadas y de otras provisiones, los exiliados soportaron un año de grandes sufrimientos. Estaba claro que, sin estar acusados de ningún crimen y sin darles oportunidad de defenderse, se les había hecho prisioneros del estado de forma arbitraria.
Desde el punto de vista de la historia religiosa, los sucesivos exilios de Bahá'u'lláh a Constantinopla y Adrianópolis tienen un notable simbolismo. Por primera vez una Manifestación de Dios, el Fundador de un sistema religioso independiente que pronto iba a extenderse por todo el planeta, había cruzado el estrecho canal de agua que separa Asia de Europa y había puesto pie en "Occidente". Todas las demás grandes religiones habían surgido en Asia y los ministerios de sus Fundadores se habían limitado a ese continente. Refiriéndose al hecho de que las Dispensaciones del pasado, y en particular las de Abraham, Cristo y Muhammad, habían producido sus frutos más importantes en el desarrollo de la civilización durante su curso de expansión hacia el oeste, Bahá'u'lláh predijo que esto mismo ocurriría en esta nueva era, pero a una escala inmensamente mayor: "En Oriente ha amanecido la Luz de Su Revelación y en Occidente han aparecido los Signos de Su Dominio. Ponderad esto en vuestros corazones, oh pueblo[...]."71
Así pues, no es del todo sorprendente que Bahá'u'lláh eligiera este momento para hacer pública la misión que había obtenido lentamente la devoción de los seguidores del Báb por todo Oriente Medio. Su anuncio se hizo en forma de una serie de declaraciones que se cuentan entre los documentos más notables de la historia religiosa. En ellos la Manifestación de Dios se dirige a los "Reyes y Gobernantes del mundo" anunciándoles el alba del Día de Dios, aludiendo a los cambios aún inconcebibles que estaban cobrando impulso en todo el mundo y llamándoles, como responsables ante Dios y ante sus semejantes, a levantarse y servir al proceso de unificación de la raza humana. Debido a la veneración que les profesaban sus súbditos y a la naturaleza absoluta del dominio que la mayoría de ellos ejercía, estaba en sus manos, según dijo Bahá'u'lláh, colaborar en la realización de lo que Él llamaba la "Paz Más Grande", un orden mundial caracterizado por la unidad y animado por la justicia divina.
Sólo con gran dificultad puede el lector de hoy día imaginar el ámbito moral e intelectual en que vivían estos monarcas de hace un siglo. Por sus biografías y correspondencia privada resulta evidente que, con pocas excepciones, eran personas devotas que tenían un papel destacado en la vida espiritual de sus respectivas naciones, a menudo como cabezas de las religiones del estado, y que estaban convencidos de las verdades infalibles de la Biblia o del Corán. El poder que la mayoría de ellos ejercía lo atribuían directamente a la autoridad divina de los pasajes de esas mismas Escrituras, una autoridad sobre la que se expresaban de forma categórica. Ellos eran los ungidos de Dios. Las profecías de "los últimos días" y del "Reino de Dios" no eran para ellos un mito o una alegoría, sino certezas sobre las que descansaba todo el orden moral y por las que ellos mismos serían llamados por Dios a rendir cuentas de sus responsabilidades.
Las cartas de Bahá'u'lláh se dirigen a esta esfera del pensamiento:
¡Oh Reyes de la Tierra! Ha venido Aquél que es el soberano Señor de todo. El Reino es de Dios, el Protector omnipotente, el que subsiste por Sí Mismo. [...] Ésta es una Revelación con la que nada de lo que poseéis puede compararse, ojalá lo supierais. [...]
Estad atentos, no sea que el orgullo os prive de reconocer la Fuente de la Revelación y las cosas de este mundo os separen como por un velo de Aquél que es el Creador del Cielo. [...] ¡Por la rectitud de Dios! No es Nuestro deseo adueñarnos de vuestros reinos. Nuestra misión es tomar los corazones de los hombres y poseerlos. [...]72
Sabed que los pobres son el depósito de Dios entre vosotros. Cuidaos de no traicionar Su depósito, de no proceder injustamente con ellos y de no caminar por los caminos de los traicioneros. Con toda seguridad seréis llamados a dar cuenta de Su depósito el día en el que la Balanza de la Justicia será establecida, día en el que todos recibirán lo que merezcan, en el que los hechos de todos los hombres, sean ricos o pobres, serán sopesados. [...]
Examinad Nuestra Causa, inquirid las cosas que Nos han acaecido y decidid con justicia entre Nosotros y Nuestros enemigos y sed de los que obran equitativamente con sus semejantes. Si no retenéis la mano del opresor, si no emprendéis la protección de los derechos de los oprimidos, ¿con qué derecho, pues, os vanagloriáis entre los hombres?73
Si no prestáis atención a los consejos que [...] hemos revelado en esta Tabla, el castigo divino os asaltará desde todas las direcciones y la sentencia de Su justicia será pronunciada contra vosotros. En ese día no tendréis poder para resistirle y reconoceréis vuestra propia impotencia. [...]74
La visión de la "Paz Más Grande" no provocó ninguna respuesta por parte de los gobernantes del siglo diecinueve. El engrandecimiento nacionalista y la expansión imperial obtenían la adhesión no sólo de los reyes, parlamentarios, académicos y artistas, sino también de los periódicos y las principales instituciones religiosas como vehementes propagandistas del triunfalismo occidental. Las propuestas de cambio social, por muy desinteresadas e idealistas que fueran, quedaban atrapadas rápidamente en un enjambre de nuevas ideologías arrojadas por la marea creciente del materialismo dogmático. En Oriente, fascinados por sus propias pretensiones de representar todo lo que la humanidad podía haber conocido o pudiera conocer alguna vez acerca de Dios y de la verdad, el mundo islámico se hundía cada vez más en la ignorancia, en el letargo y en una sombría hostilidad hacia una raza humana que no había sido capaz de reconocer esta supremacía espiritual.



La llegada a Tierra Santa

Dados los anteriores acontecimientos de Bagdad, parece sorprendente que las autoridades otomanas no previeran las consecuencias del establecimiento de Bahá'u'lláh en otra importante capital de provincia. Al año de Su llegada a Adrianópolis, su prisionero había despertado primero el interés y luego la ferviente admiración de figuras destacadas tanto de la vida intelectual como administrativa de la región. Para consternación de los representantes consulares persas, dos de los más devotos de estos admiradores eran Khurshíd Páshá, el gobernador de la provincia y el Shaykhu'l-Islám, el principal dignatario religioso sunnita. A los ojos de sus anfitriones y del público en general, el exiliado era un filósofo moral y un santo, y la validez de Sus enseñanzas se reflejaba no sólo en el ejemplo de Su propia vida, sino en la transformación que producía en los numerosos grupos de peregrinos persas que iban acudiendo a ese remoto punto del Imperio Otomano con el propósito de visitarle75.
Estos acontecimientos imprevistos convencieron al embajador persa y a sus colegas de que era sólo cuestión de tiempo el que el movimiento bahá'í, que continuaba expandiéndose en Persia, se estableciera también como una influencia importante en el Imperio vecino y rival. A lo largo de este período de su historia, el desvencijado Imperio Otomano se hallaba luchando contra las repetidas incursiones de la Rusia zarista, contra los levantamientos internos entre sus pueblos sometidos y contra los continuos intentos de los gobiernos de Gran Bretaña y Austria, aparentemente favorables, de segregar varios territorios turcos e incorporarlos a sus propios imperios. Estas inestables condiciones políticas en las provincias europeas de Turquía ofrecieron nuevos y urgentes argumentos que apoyaban la petición del embajador de que los exiliados fueran enviados a una colonia lejana donde Bahá'u'lláh no tuviera más contactos con círculos influyentes, ya fuesen turcos u occidentales.
Cuando el Ministro turco de Asuntos Exteriores Fu'ád Páshá regresó de una visita a Adrianópolis, sus sorprendentes informes sobre la reputación de la que Bahá'u'lláh había llegado a disfrutar en toda la región parecieron prestar credibilidad a las sugerencias del embajador persa. En este clima de opinión, el Gobierno decidió bruscamente someter a su invitado a un estricto confinamiento. Sin previo aviso, una mañana temprano los soldados rodearon la casa de Bahá'u'lláh y se ordenó a los exiliados que se prepararan para partir hacia un destino desconocido.
El lugar escogido para este destierro final fue la siniestra ciudad fortaleza de Akká (Acre) en la costa de Tierra Santa. Famosa en todo el imperio por lo detestable de su clima y por la abundancia de enfermedades, Akká era una colonia penal utilizada por el Estado Otomano para el encarcelamiento de criminales peligrosos, de quienes se podía esperar que no sobreviviesen demasiado tiempo su encarcelamiento en aquel lugar. Desde Su llegada en agosto de 1868, Bahá'u'lláh, los miembros de Su familia y un grupo de Sus seguidores que habían sido exiliados con Él, iban a experimentar dos años de sufrimientos y abusos dentro de la fortaleza misma; después serían confinados bajo arresto domiciliario en un edificio cercano propiedad de un comerciante local. Durante mucho tiempo los exiliados fueron rehuidos por la supersticiosa población local que había sido advertida en sermones públicos contra "el Dios de los persas", descrito como un enemigo del orden público y promotor de ideas blasfemas e inmorales. Varios miembros del pequeño grupo de exiliados murieron a causa de las privaciones y otras condiciones a las que fueron sometidos76.
Mirando retrospectivamente, parece una profunda ironía que la elección de Tierra Santa como el lugar del confinamiento forzado de Bahá'u'lláh hubiera sido el resultado de la presión de enemigos eclesiásticos y civiles cuyo objetivo era extinguir Su influencia religiosa. Palestina, reverenciada por tres de las grandes religiones monoteístas como el punto donde los mundos de Dios y del hombre se entrecruzan, mantenía por entonces, como lo había hecho durante miles de años, una posición única en las esperanzas de los hombres. Sólo pocas semanas antes de la llegada de Bahá'u'lláh, los principales líderes del movimiento protestante alemán "Templer" habían partido de Europa en barco para establecer al pie del Monte Carmelo una colonia que daría la bienvenida a Cristo, cuyo advenimiento creían inminente. Sobre los dinteles de varias de las pequeñas casas que construyeron, mirando a través de la bahía hacia la prisión de Bahá'u'lláh, pueden verse aún inscripciones grabadas como "Der Herr ist nahe" (El Señor está cerca)77.
En Akká, Bahá'u'lláh continuó dictando la serie de cartas a gobernantes individuales que había comenzado en Adrianópolis. Varias de ellas contenían advertencias sobre el juicio de Dios por su negligencia y mal gobierno, advertencias cuyo dramático cumplimiento levantó una intensa discusión pública por todo el Oriente Próximo. Menos de dos meses después de que los exiliados llegaran a la ciudad prisión, por ejemplo Fu'ád Páshá, el Ministro de Asuntos Exteriores otomano cuyos tergiversados informes habían precipitado el destierro, fue destituido de su puesto bruscamente y murió en Francia de un ataque al corazón. El suceso había sido advertido por la misma declaración que predecía el pronto cese de su colega, el Primer Ministro 'Alí Páshá, el derrocamiento y muerte del Sultán y la pérdida de los territorios turcos en Europa, una serie de desastres que se sucedieron uno tras otro78.
En una carta al Emperador Napoleón III se le prevenía de que, a causa de su falta de sinceridad y su abuso de poder: "[...] tu reino se precipitará en la confusión y tu imperio se te irá de las manos, como castigo por lo que has forjado. [...] ¿Acaso tu pompa te ha vuelto orgulloso? ¡Por mi vida! No durará [...]."79 Sobre la desastrosa guerra francoprusiana y el consiguiente derrocamiento de Napoleón III, que ocurrió menos de un año después de este anuncio, Alistair Horne, un erudito contemporáneo de la historia política francesa del siglo diecinueve, ha escrito:
La historia no conoce tal vez un ejemplo más sorprendente de lo que los griegos llamaban peripateia, la terrible caída desde las alturas del orgullo. Ciertamente ninguna nación de los tiempos modernos, tan repleta de aparente grandeza y opulencia en logros materiales, ha sido sometida nunca a una humillación peor en tan corto espacio de tiempo.80
Sólo pocos meses antes de la imprevista serie de acontecimientos que condujeron en Europa a la invasión de los Estados Pontificios y a la anexión de Roma por las fuerzas del nuevo reino de Italia, una declaración dirigida al Papa Pío IX había exhortado al Pontífice: "Abandona tu reino a los reyes y sal de tu habitación con el rostro vuelto hacia el Reino [...]. Sé como fue tu Señor. [...] Verdaderamente ha llegado el día de la cosecha y todas las cosas han sido separadas unas de otras. Él ha guardado lo que escogió de los receptáculos de la justicia y ha arrojado al fuego aquello que lo merece. [...]"81
Wilhelm I, Rey de Prusia, cuyos ejércitos tuvieron una victoria tan aplastante en la Guerra Franco-Prusiana, había recibido la advertencia de Bahá'u'lláh en el Kitáb-i-Aqdas de hacer caso del ejemplo de la caída de Napoleón III y de otros dirigentes que habían sido victoriosos en guerra, y no permitir que el orgullo le impidiera reconocer esta Revelación. Que Bahá'u'lláh previó que el Emperador Alemán no iba a responder a esta advertencia se ve por el pasaje presagioso que aparece más adelante en ese mismo Libro:
¡Oh riberas del Rhin! Os hemos visto cubiertas de sangre, por cuanto las espadas de la venganza fueron desenvainadas contra vosotras, y os ocurrirá de nuevo. Y oímos las lamentaciones de Berlín, aunque hoy esté en conspicua gloria.82
Un tono marcadamente diferente caracteriza a dos de las más importantes declaraciones, una dirigida a la Reina Victoria83 y la otra a los "Gobernantes de América y Presidentes de sus Repúblicas". La primera alaba el logro innovador que representaba la abolición de la esclavitud en todo el Imperio Británico y elogia el principio de gobierno representativo. La segunda, que comienza con el anuncio del Día de Dios, concluye con un llamamiento, prácticamente un mandato, que no tiene paralelo en ninguno de los otros mensajes: "Acoged al abatido con las manos de la justicia y aplastad al opresor jactancioso, con la vara de los mandamientos de tu Señor, el Ordenador, el Omnisapiente."84



La religión como luz y oscuridad

La condena más severa de Bahá'u'lláh está reservada a las barreras que la religión organizada ha erigido a lo largo de la historia entre la humanidad y las Revelaciones de Dios.
Dogmas inspirados en la superstición popular y perfeccionados por un empleo inadecuado de la facultad racional, se han impuesto repetidamente sobre un proceso divino cuyo propósito en todo tiempo ha sido espiritual y moral. Las leyes de interacción social, reveladas con el propósito de consolidar la vida comunitaria, han sido convertidas en las bases para erigir estructuras de doctrinas arcanas y prácticas que han agobiado a las masas a cuyo beneficio se suponía que debían servir. Incluso el ejercicio del intelecto, el principal instrumento de la raza humana, ha sido deliberadamente dificultado, llegando a producirse finalmente una ruptura del diálogo entre la fe y la ciencia, un diálogo del que depende la vida civilizada.
La consecuencia de este triste historial es el desprestigio que ha sufrido la religión en todo el mundo. Peor aún, la religión organizada se ha convertido en una de las más virulentas causas de odio y guerra entre los pueblos del mundo. "El fanatismo y el odio religiosos", advirtió Bahá'u'lláh hace más de un siglo, "son un fuego que devora al mundo y cuya violencia nadie puede extinguir. Sólo la Mano del Poder Divino puede librar a la humanidad de esta aflicción desoladora."85
A quienes Dios hará responsables de esta tragedia, dice Bahá'u'lláh, es a los líderes religiosos de la humanidad que han pretendido hablar en Su nombre a lo largo de la historia. Sus intentos de convertir la Palabra de Dios en un coto privado y su exposición en un medio de engrandecimiento personal han sido el mayor obstáculo contra el que ha tenido que luchar el progreso de la civilización. En la búsqueda de sus propios fines muchos de ellos no han dudado en levantar su mano contra los mismos Mensajeros de Dios en el momento de Su venida:
Los jefes religiosos, en toda época, han impedido a su pueblo alcanzar las orillas de la salvación eterna, por cuanto sostienen las riendas de la autoridad en su poderoso puño. Algunos por ambición de poder, otros por falta de comprensión y conocimiento, han sido la causa de esa privación del pueblo. Por su sanción y autoridad todos los Profetas de Dios han bebido del cáliz del sacrificio [...].86
Dirigiéndose al clero de todas las religiones, Bahá'u'lláh les advierte de la responsabilidad que han asumido tan descuidadamente en la historia:
Sois como un manantial. Si se cambia, así cambiarán los torrentes que fluyen de él. Temed a Dios y contaos entre los piadosos. De igual manera, si el corazón del hombre se corrompe, sus extremidades también se corromperán. E igualmente, si la raíz de un árbol se pudre, sus ramas, sus renuevos, sus hojas y sus frutos se pudrirán.87
Estas mismas declaraciones, reveladas en un momento en el que la ortodoxia religiosa era uno de los principales poderes en todo el mundo, declaraban que este poder había terminado de hecho y que la casta eclesiástica ya no volvería a jugar ningún papel social en la historia del mundo: "¡Oh concurso de sacerdotes! Desde ahora ya no os veréis en posesión de ningún poder [...]."88 A un miembro hostil de entre el clero musulmán especialmente vengativo, Bahá'u'lláh le dijo: "Tú eres como el último rastro de la luz del sol sobre la cima de la montaña. Pronto se desvanecerá, como ha sido decretado por Dios, el Todo Poseedor, el Altísimo. Tu gloria y la gloria de aquellos que son como tú os ha sido quitada [...]."89
Estas declaraciones no se dirigen al hecho en sí de organizar la actividad religiosa, sino al mal uso de esa clase de recursos. Los escritos de Bahá'u'lláh son generosos al apreciar no sólo la gran contribución que la religión organizada ha aportado a la civilización, sino también los beneficios que el mundo ha obtenido a través del sacrificio y el amor hacia la humanidad que han caracterizado a los sacerdotes y a las órdenes religiosas de todas las religiones:
Aquellos sacerdotes [...] que están verdaderamente adornados con el ornamento del conocimiento y de un buen carácter son, en verdad, como una cabeza para el cuerpo del mundo y como ojos para las naciones. [...]90
En definitiva, el desafío para todo el mundo, creyentes y no creyentes, clérigos y laicos por igual, es reconocer las consecuencias que está sufriendo el mundo como resultado de la corrupción universal del impulso religioso. Con el alejamiento de Dios imperante en la humanidad durante el último siglo se ha roto una relación de la que depende el fundamento mismo de la vida moral. Las facultades naturales del alma racional, vitales para el desarrollo y mantenimiento de los valores humanos, han llegado a ser desestimadas universalmente:
La vitalidad de la fe de los hombres en Dios se está extinguiendo en todos los países; nada que no sea Su saludable medicina podrá jamás restaurarla. La corrosión de la impiedad está carcomiendo las entrañas de la sociedad humana; ¿qué otra cosa sino el Elixir de Su potente Revelación puede limpiarla y revivirla? [...] Sólo la Palabra de Dios puede vindicar la distinción de estar dotada de la capacidad requerida para un cambio tan grande y trascendental.91



La Paz Mundial

A la luz de los acontecimientos posteriores, las advertencias y llamamientos de los escritos de Bahá'u'lláh durante este período adquieren un tremendo patetismo:
¡Oh vosotros, los representantes elegidos del pueblo de todos los países! [...] Considerad al mundo como el cuerpo humano que, aunque fue creado sano y perfecto, ha sufrido, por diversas causas, graves trastornos y enfermedades. Ni un solo día logró alivio, no, más bien su dolencia se hizo más aguda, puesto que cayó en manos de médicos ignorantes que daban rienda suelta a sus deseos personales [...].
Lo vemos en este día a la merced de gobernantes tan embriagados de orgullo que no pueden discernir claramente lo que más les conviene, ni menos aún reconocer una Revelación tan asombrosa y desafiante como ésta. [...]92
Éste es el día en que la Tierra dará a conocer sus nuevas. Los forjadores de iniquidad son su carga, ojalá pudierais comprenderlo. [...]93
Todos los hombres han sido creados para llevar adelante una civilización en continuo progreso. El Todopoderoso es mi testigo: actuar como las bestias del campo es indigno del hombre. Las virtudes que corresponden a su dignidad son la indulgencia, la misericordia, la compasión y la amorosa bondad hacia todos los pueblos y razas de la Tierra. [...]94
Una nueva vida se agita en esta época dentro de todos los pueblos de la Tierra y, sin embargo, nadie ha descubierto su causa ni comprendido su motivo. Considerad los pueblos de Occidente. Mirad como en su búsqueda de lo vano y trivial han sacrificado y todavía siguen sacrificando incontables vidas por su establecimiento y promoción. [...]95
Es deseable la moderación en todos los asuntos. Si una cosa se lleva al exceso, será fuente de perjuicio. [...] Cosas extrañas y asombrosas existen en la Tierra, pero están ocultas a las mentes y a la comprensión de los hombres. Estas cosas son capaces de cambiar toda la atmósfera de la Tierra y su contaminación podría resultar letal. [...]96
En escritos posteriores, incluyendo los dirigidos a la humanidad de forma colectiva, Bahá'u'lláh exhortaba a adoptar medidas para lo que Él llamaba la "Gran Paz". Éstas, dijo, mitigarían los sufrimientos y el trastorno que Él veía acechando a la raza humana, hasta la llegada del momento en que los pueblos del mundo abracen la Revelación de Dios y, a través de ella, establezcan la Paz Más Grande:
Debe llegar el tiempo cuando la imperativa necesidad de tener una gran asamblea, que abarque a todos los hombres, será universalmente reconocida. Los gobernantes y reyes de la tierra deben necesariamente concurrir a ella y, participando en sus deliberaciones, deben considerar los medios y recursos para poner los cimientos de la Gran Paz Mundial entre los hombres. Tal paz exige que las grandes potencias decidan, para la tranquilidad de los pueblos de la Tierra, estar completamente reconciliadas entre sí. Si algún rey tomase armas contra otro, todos deberían levantarse solidariamente e impedírselo. Si esto se hace, las naciones del mundo ya no necesitarán armamentos salvo con el fin de preservar la seguridad de sus reinos y mantener el orden interno dentro de sus territorios. [...] Se aproxima el día en que todos los pueblos del mundo habrán adoptado un idioma universal y una escritura común. Cuando esto se haya logrado, a cualquier ciudad adonde uno viaje, será como si hubiera entrado en su propio hogar. [...] Sólo es verdaderamente un hombre quien hoy se dedica al servicio de toda la raza humana. [...] No debe enaltecerse quien ama a su patria, sino más bien quien ama al mundo entero. La tierra es un solo país y la humanidad sus ciudadanos.97


"No por Mi propia Voluntad"

En Su carta a Násiri'd-Dín Sháh, monarca de Persia, en la que se abstiene de hacer ningún reproche sobre Su encarcelamiento en el Síyáh-Chál y las demás injusticias que había experimentado a manos del rey, Bahá'u'lláh habla de Su propio papel en el Plan Divino:
Yo no era más que un hombre como los demás, dormía en Mi lecho cuando, he aquí, las brisas del Todo Glorioso soplaron sobre Mí y Me enseñaron el conocimiento de todo lo que ha sido. Esto no viene de Mí, sino de Uno que es Todopoderoso y Omnisapiente. Y Él Me ordenó elevar Mi voz entre cielo y tierra y por esto Me sucedió lo que ha hecho correr las lágrimas de todo hombre de entendimiento. La erudición corriente entre los hombres no la estudié, ni entré en sus escuelas. Pregunta en la ciudad donde vivía, para que puedas estar bien seguro de que Yo no soy de los que hablan en falso.98
La misión a la que Él había dedicado Su vida entera, que Le había costado la vida de Su querido hijo menor99, así como todas Sus posesiones materiales, que había minado Su salud y Le había acarreado encarcelamiento, exilio y abusos, no había sido emprendida por Él. "No por Mi propia Voluntad", dijo, había entrado en ese camino:
Oh pueblo, ¿pensáis que Yo tengo en Mis manos el control de la última Voluntad y Propósito de Dios? [...] Si el destino final de la fe de Dios hubiera estado en Mis manos, nunca habría consentido, ni por un momento, en manifestarme a vosotros, ni hubiera permitido que una sola palabra brotase de Mis labios. De esto Dios Mismo es ciertamente testigo.100
Habiéndose sometido sin reservas al requerimiento de Dios, no tuvo duda alguna del papel que había sido llamado a desempeñar en la historia humana. Como la Manifestación de Dios para el tiempo del cumplimiento, Él es el Prometido de todas las escrituras del pasado, el "Deseo de las naciones", el "Rey de la Gloria". Para el Judaísmo Él es el "Señor de los Ejércitos"; para el Cristianismo el Retorno de Cristo en la Gloria del Padre; para el Islam el "Gran Anuncio"; para el Budismo el Buda Maitreya; para el Hinduísmo la nueva encarnación de Krishna; para el Zoroastrianismo el advenimiento del "Sháh-Bahrám."101
Como las Manifestaciones de Dios anteriores, Él es la Voz de Dios y Su canal humano: "Cuando contemplo, oh mi Dios, la relación que Me une a Ti, Me siento impelido a proclamar a todas las cosas creadas '¡en verdad, Yo soy Dios!'; y cuando considero Mi propio ser, ¡he aquí que lo encuentro más tosco que la arcilla!"102
Algunos entre vosotros han dicho: "Él es Quien ha pretendido ser Dios". ¡Por Dios! Ésta es una grave calumnia. Yo no soy sino un siervo de Dios que ha creído en Él y en Sus signos [...]. Mi lengua, Mi corazón, Mi ser interior y Mi ser exterior atestiguan que no hay Dios sino Él, que todos los demás han sido creados por Su mandato y modelados por la acción de Su voluntad. [...] Yo soy Aquel que proclama los favores con que Dios, por Su munificencia, Me ha favorecido. Si ésta es Mi transgresión, entonces soy ciertamente el primero de los transgresores. [...] 103
Los escritos de Bahá'u'lláh se valen de un amplio número de metáforas que intentan expresar la paradoja que yace en el corazón del fenómeno por el que Dios revela Su Voluntad:
Yo soy el Halcón real posado en el brazo del Todopoderoso. Yo despliego las alas marchitas de toda ave abatida y le ayudo a levantar su vuelo.104
Ésta no es más que una hoja que han movido los vientos de la Voluntad de tu Señor, el Todopoderoso, el Todo Alabado. ¿Puede quedarse quieta cuando soplan los vientos tempestuosos? ¡No, por Aquel que es el Señor de todos los Nombres y Atributos! La mueven como les place. [...]105


El Convenio de Dios con la humanidad

En junio de 1877 Bahá'u'lláh salió por fin de Su estricto confinamiento en la ciudad prisión de 'Akká y se trasladó con Su familia a "Mazra'ih", una pequeña finca a pocas millas al norte de la ciudad.106 Como había predicho en Su declaración al gobierno turco, el Sultán Abdu'l-'Azíz había sido derrocado y asesinado en una intriga palaciega y las rachas de los vientos de cambio político que barrían el mundo comenzaron a invadir incluso los cerrados recintos del sistema imperial otomano. Tras una breve estancia de dos años en Mazra'ih, Bahá'u'lláh se trasladó a "Bahjí", una gran mansión rodeada de jardines que Su hijo 'Abdu'l-Bahá había alquilado para Él y para los miembros de Su extensa familia107. Los doce años restantes de Su vida estuvieron dedicados a escribir sobre un amplio abanico de temas espirituales y sociales y a recibir un flujo de peregrinos bahá'ís que llegaban con grandes dificultades desde Persia y otras tierras.
Por todo el Cercano y Medio Oriente comenzaba a tomar forma el núcleo de una vida en comunidad entre aquellos que habían aceptado Su mensaje. Para guiarla, Bahá'u'lláh había revelado un sistema de leyes e instituciones diseñadas para dar una dimensión práctica a los principios expresados en Sus escritos108. Invistió de autoridad a los consejos elegidos democráticamente por toda la comunidad; dejó disposiciones para excluir la posibilidad de que surgiera una élite clerical y estableció los principios de la consulta y de la toma de decisiones en grupo.
En el corazón de este sistema estaba lo que Bahá'u'lláh denominó un "nuevo Convenio" entre Dios y la humanidad. El rasgo característico de la madurez de la humanidad es que por primera vez en su historia la totalidad de la raza humana está involucrada conscientemente, aunque de forma vaga, en la conciencia de su propia unidad y de la tierra como un hogar común. Este despertar abre el camino hacia una nueva relación entre Dios y la humanidad. A medida que los pueblos del mundo abracen la autoridad espiritual inherente a la guía de la Revelación de Dios para esta época, decía Bahá'u'lláh, encontrarán en sí mismos una capacitación moral que el esfuerzo humano, por sí solo, ha demostrado ser incapaz de generar. "Una nueva raza de hombres"109 surgirá como resultado de esta relación y emprenderá la tarea de construir una civilización mundial. La misión de la comunidad bahá'í sería la de demostrar la eficacia de este Convenio para curar los males que dividen a la raza humana.
Bahá'u'lláh murió en Bahjí el 29 de mayo de 1892 en el año 75 de Su vida. En el momento de Su fallecimiento, la causa que Le fuera confiada cuarenta años antes en la oscuridad del Pozo Negro de Teherán estaba preparada para salir de las tierras islámicas donde había tomado forma y establecerse primero por América y Europa y después por todo el mundo. Al hacerlo así, se convertiría en prueba fehaciente del nuevo Convenio entre Dios y la humanidad. La Fe Bahá'í con su comunidad de creyentes sería la única entre las religiones independientes del mundo que iba a pasar con éxito este primer siglo crítico de su existencia con su unidad firmemente intacta y sin sufrir la antigua plaga de cismas y facciones. Esta experiencia ofrece una evidencia irrefutable para la afirmación de Bahá'u'lláh de que la raza humana, en toda su diversidad, puede aprender a vivir y a trabajar como un solo pueblo, en una patria común planetaria.
Sólo dos años antes de Su muerte, Bahá'u'lláh recibió en Bahjí a uno de los pocos occidentales que Le vieron y el único que dejó un relato escrito de la experiencia. El visitante era Edward Granville Browne, un orientalista joven y prometedor de la Universidad de Cambridge, cuya atención se había sentido atraída originalmente por la dramática historia del Báb y de Su heroico grupo de seguidores. Sobre su encuentro con Bahá'u'lláh, Browne escribió:
Aunque yo tenía una vaga idea del lugar a donde iba y a quién había de contemplar (pues no se me había dado ninguna indicación precisa), pasaron unos segundos antes de que, estremecido de asombro y reverente temor, tuviera conciencia de que la habitación no estaba vacía. En el ángulo donde el diván tocaba la pared, distinguí una extraordinaria y venerable figura. [...] El rostro de aquel a quien contemplé nunca lo podré olvidar aunque no puedo describirlo. Esos ojos penetrantes parecían leer en el alma de uno; en su amplia frente había poder y autoridad [...]. ¡No necesitaba preguntar en presencia de quién me encontraba al inclinarme ante aquél que es el objeto de una devoción y un amor que los reyes podrían envidiar y por los cuales los emperadores suspiran en vano! Una voz digna y suave me pidió que me sentara y continuó: "¡Alabado sea Dios ya que tú has llegado hasta mí! [...]. Has venido a ver a un prisionero y un desterrado. [...] Nosotros sólo deseamos el bien del mundo y la felicidad de las naciones; sin embargo nos consideran causantes de sedición y de contiendas, merecedoras de la prisión y el destierro [...]. Que todas las naciones tengan una fe común y todos los hombres sean como hermanos; que se fortalezcan los lazos de afecto y unidad entre los hijos de los hombres; que desaparezca la diversidad de religiones y se anulen las diferencias de raza. ¿Qué mal hay en esto? [...] Pero esto se cumplirá, estas luchas sin objeto, estas guerras desastrosas pasarán y la 'Paz Más Grande' reinará. [...]"110



NOTAS
1 Bahá'u'lláh ("La Gloria de Dios") cuyo nombre era Husayn-`Alí. La obra autorizada sobre las misiones del Báb y de Bahá'u'lláh es Shoghi Effendi, Dios Pasa, Editorial Bahá'í Indo- Latinoamericana (EBILA), Buenos Aires, 1974. Para un estudio biográfico véase Hasan Balyuzi, Bahá'u'lláh: The King of Glory, George Ronald Ed., Oxford, 1980. (Edición española en prensa. N. del T.). Los escritos de Bahá'u'lláh han sido extensamente analizados por Adib Taherzadeh, en The Revelation of Bahá'u'lláh, George Ronald Ed., Oxford, 1975, 4 vols.
2 El Britannica Yearbook de 1988 indica que, aunque la comunidad bahá'í cuenta con tan solo unos cinco millones de miembros, la Fe se ha convertido ya en la religión más ampliamente difundida de la Tierra después del Cristianismo. Existen hoy día 155 Asambleas Nacionales Bahá'ís en países independientes y territorios importantes del globo, y más de 17.000 Asambleas elegidas que funcionan a nivel local. Se estima que están representadas 2.112 nacionalidades y tribus.
3 Arnold J. Toynbee, Estudio de la Historia, Emecé Ed., Buenos Aires, 1961, Vol.VIII, págs. 61-62.
4 El Báb ("La Puerta") cuyo nombre era Siyyid 'Alí-Muhammad nacido en Shíráz el 20 de octubre de 1819.
5 Los pasajes de los escritos del Báb que se refieren al advenimiento de "Aquél a Quien Dios manifestará" incluyen referencias ocultas al "año nueve" y al "año diecinueve" (es decir, aproximadamente 1852 y 1863, calculando en años lunares desde el año de la inauguración de Su misión, 1844). En varias ocasiones el Báb también indicó a varios de Sus seguidores que llegarían a reconocer y servir a "Aquel a quién Dios manifestará."
6 La proclamación del mensaje del Báb había sido llevada a cabo en las mezquitas y lugares públicos por grupos entusiastas de seguidores, muchos de ellos jóvenes seminaristas. El clero musulmán había respondido incitando al populacho a la violencia. Desafortunadamente, estos acontecimientos coincidieron con una crisis política creada por la muerte de Muhammad Sháh y con la lucha por la sucesión. Fueron los líderes de la facción política ganadora, apoyando al rey-niño Násiri'd-Dín Sháh, quienes volvieron entonces al ejército real contra los entusiastas babíes. Estos últimos, educados en un marco de referencia musulmán y creyendo que tenían derecho moral a la defensa propia, se hicieron fuertes en refugios provisionales y resistieron durante largo tiempo sangrientos asedios. Cuando finalmente fueron vencidos y masacrados, y el Báb hubo sido ejecutado, dos jóvenes babíes trastornados asaltaron al Sháh en un camino público y le dispararon con perdigones, en un intento de asesinato mal concebido. Fue este incidente el que proporcionó la excusa para la peor masacre de babíes, la cual suscitó las protestas de las embajadas occidentales. Para un relato de este período véase W. Hatcher y D. Martin, The Bahá'í Faith: The Emerging Global Religion, Harper and Row Ed., San Francisco, 1985, págs. 6-32.
7 Para una relación de estos acontecimientos véase Dios Pasa, ed.cit., capítulos I-V. El interés occidental hacia el movimiento bábí surgió particularmente por la publicación en 1865 del libro de Joseph Arthur, Comte de Gobineau, Les religions et les philosophies dans l'Asia Centrale, Didier Ed., París, 1865.
8 Bahá'u'lláh, Epístola al Hijo del Lobo, EBILA, Buenos Aires, 1978, págs. 18-19. (Aquí y en adelante, se ha revisado autorizadamente la traducción de las citas del texto. N. del T.).
9 Un buen número de observadores diplomáticos y militares occidentales han dejado relatos desgarradores sobre lo que vieron. Varias protestas formales fueron registradas ante las autoridades persas. Véase Moojan Momen, The Bábí and Bahá'í Religions, 1844-1944, George Ronald Ed., Oxford, 1981.
10 Bahá'u'lláh, Epístola al Hijo del Lobo, ed.cit., pág. 19.
11 Ibidem, pág. 20.
12 Había en Persia, comprensiblemente, muchas suspicacias sobre las intenciones de los gobiernos británico y ruso; ambos habían interferido desde tiempo atrás en los asuntos persas.
13 El punto focal de estos problemas fue un tal Mírzá Yahyá, un joven hermanastro de Bahá'u'lláh. Mientras aún era joven, y bajo la guía de Bahá'u'lláh, Yahyá había sido nombrado por el Báb como cabeza nominal de la comunidad bábí, hasta la inminente venida de "Aquel a quien Dios manifestará." Sin embargo, al caer bajo la influencia de un ex-teólogo musulmán, Siyyid Muhammad Isfahání, Yahyá fue alejándose progresivamente de su hermano. En vez de expresarlo abiertamente, este resentimiento encontró salida en la agitación clandestina que tuvo, a su vez, un efecto desastroso sobre la ya baja moral de los exiliados. Finalmente Yahyá rechazó aceptar la declaración de Bahá'u'lláh y no ocupó ningún papel en el desarrollo de la Fe Bahá'í que con esta declaración se iniciaba.
14 Bahá'u'lláh, El Libro de la Certeza, EBILA, Buenos Aires, 1971, pág. 154.
15 Bahá'u'lláh, Las Palabras Ocultas, EBILA, Buenos Aires, 1986, números 2, 5, 35 y 12 del árabe en págs. 2, 3, 12 y 5 respectivamente.
16 Bahá'u'lláh, El Libro de la Certeza, ed. cit., págs. 9-10, 122 -125.
17 Citado en Shoghi Effendi, Dios Pasa, ed. cit., págs. 130-131.
18 Cita del Príncipe Zaynu'l-'Abidín Khán, apud. Dios Pasa, ed.cit., pág. 128.
19 Ver nota 68.
20 Shoghi Effendi, Dios Pasa, ed.cit., pág. 145. Después de 1863, y de forma progresiva, la palabra "bahá'í" reemplazó a la de "bábí" como designación de la nueva fe, señalando el hecho de que había surgido una religión completamente nueva.
21 Citado en Shoghi Effendi, El Advenimiento de la Justicia Divina, EBILA, Buenos Aires, 1972, pág. 113.
22 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, EBILA, Buenos Aires, 1988 (4ª ed.), pág. 15.
23 Ibidem, pág. 239.
24 Ibidem, pág. 267.
25 Ibidem, pág. 13.
26 Ibidem, pág. 13.
27 Los dos pasajes señalados pueden encontrarse, citados por 'Abdu'l-Bahá, en J. E. Esslemont, Bahá'u'lláh y la Nueva Era, Editorial Bahá'í de España, Terrassa (Barcelona), 1976, págs. 167 y 201, y en Bahá'u'lláh, Tablas de Bahá'u'lláh reveladas después del Kitáb-i-Aqdas, EBILA, Buenos Aires, 1982, pág. 25.
28 Shoghi Effendi, en Dios Pasa, ed. cit., págs. 121-142, ofrece un relato sobre estos acontecimientos.
29 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed.cit., pág. 10.
30 Bahá'u'lláh, El Libro de la Certeza, ed. cit., págs. 65-66.
31 Ibidem, pág. 66.
32 Ibidem, págs. 66-67.
33 Ibidem, pág. 69.
34 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., págs. 52-53.
35 Ibidem, págs. 58-59.
36 Ibidem, págs. 57-58.
37 Citado en Shoghi Effendi, El Advenimiento de la Justicia Divina, ed. cit., pág. 116.
38 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 113.
39 Ibidem, pág. 69.
40 Ibidem, pág. 135.
41 Ibidem, pág. 264.
42 Para una exposición detallada sobre este tema véase 'Abdu'l-Bahá, Respuestas a Algunas Preguntas, EBILA, Buenos Aires, 1985 (6ª ed.), págs. 171-213.
43 Son ejemplo de esto las palabras de Jesús: "¿Por qué me llamáis bueno? Sólo uno es bueno, y ése es Dios [...]" (Mateo, 19:17); "Yo y el Padre somos uno." (Juan, 10:30).
44 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., págs. 145-147.
45 Ibidem, págs. 46-49.
46 Ibidem, pág. 50.
47 Nuevo Testamento, Juan, 1:10.
48 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., págs. 117-118.
49 Citado en Shoghi Effendi, The World Order of Bahá'u'lláh: Selected Letters, Bahá'í Publishing Trust, Wilmette, 1982, pág. 117.
50 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 64. En los escritos bahá'ís el término "Adán" se utiliza simbólicamente en dos sentidos diferentes: uno se refiere al nacimiento de la raza humana, mientras que el otro designa a la primera de las Manifestaciones de Dios.
51 Ibidem, pág. 174.
52 Ibidem, pág. 125.
53 Véase Bahá'u'lláh, Los Siete Valles y Los Cuatro Valles, EBILA, Buenos Aires, 1989, pág. 24: "Por cierto, aunque para los sabios es vergonzoso buscar en el polvo al Señor de los Señores, aun así esto da muestras del intenso ardor de la búsqueda."
54 Citado en Shoghi Effendi, The World Order of Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 116.
55 Bahá'u'lláh, Los Siete Valles, ed. cit., pág. 19.
56 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 174.
57 Ibidem, pág. 230
58 Ibidem, pág. 10
59 Nuevo Testamento, Juan, 10:16
60 Para una explicación sobre el tema de las enseñanzas de Bahá'u'lláh acerca del proceso de maduración de la raza humana, véase Shoghi Effendi, The World Order of Bahá'u'lláh, ed. cit., págs. 162-163, 202.
61 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 177.
62 Bahá'u'lláh, Tablas de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 190.
63 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 80.
64 Bahá'u'lláh, Tablas de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág.190.
65 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., págs. 11-12.
66 Bahá'u'lláh, Tablas de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 75.
67 Departamento de investigación de la Casa Universal de Justicia, La Mujer, una recopilación, Editorial Bahá'í de España, Terrassa (Barcelona), 1987, pág. 34.
68 Una combinación de circunstancias poco usuales hicieron que las autoridades centrales de Constantinopla fueran especialmente favorables a Bahá'u'lláh y se resistiesen a las presiones del gobierno persa. El gobernador de Bagdad, Namíq Páshá, había escrito entusiasmado a la capital sobre el carácter y la influencia del distinguido exiliado persa. El Sultán `Abdu'l-`Azíz encontró fascinantes los informes porque, aunque era el Califa del Islám Sunní, se consideraba a sí mismo un buscador místico. Igualmente importante, en otro sentido, fue la reacción de su principal ministro, `Alí Páshá. A este último, que era un experto estudioso del lenguaje y la literatura persas, así como un supuesto modernizador de la administración turca, Bahá'u'lláh le pareció una figura muy grata. No cabe duda de que fue esta combinación de simpatía e interés lo que llevó al gobierno otomano a invitar a Bahá'u'lláh a la capital en vez de enviarle a un lugar más alejado o entregarle a las autoridades persas, como estas últimas requerían.
69 Para una lectura del texto completo del informe del embajador austríaco, Conde von Prokesch-Osten, en una carta al Conde de Gobineau del 10 de enero de 1866, véase Moojan Momen, The Bábí and Bahá'í Religions, 1984-1944, ed. cit., págs.186-187.
70 Adib Taherzadeh, The Revelation of Bahá'u'lláh, ed. cit., vol. II, pág. 399.
71 Bahá'u'lláh, Tablas de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 14.
72 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., págs. 171-173.
73 Ibidem, págs. 203-204.
74 Ibidem, págs. 203-204.
75 Para una descripción de estos acontecimientos, véase Adib Taherzadeh, The Revelation of Bahá'u'lláh, ed. cit., vol. III, especialmente págs. 296, 331.
76 Para una descripción de esta experiencia véase Shoghi Effendi, Dios Pasa, ed, cit., págs. 172-184.
77 En la década de 1850 dos líderes religiosos alemanes, Christoph Hoffmann y Georg David Hardegg, colaboraron en el desarrollo de la "Sociedad de los Templers," dedicados a crear en Tierra Santa una colonia o colonias que prepararían el camino para el regreso de Cristo. Habiendo abandonado Alemania el 6 de agosto de 1868, el grupo fundador llegó a Haifa el 30 de octubre de 1868, dos meses después de la llegada de Bahá'u'lláh.
78 Para una descripción de los desastres que acaecieron a la Turquía europea en la guerra ruso-turca de 1877-1878, véase Addendum III en Hasan Balyuzi, Bahá'u'lláh: The King of Glory, ed. cit., págs. 460-462.
79 Bahá'u'lláh, Epístola al Hijo del Lobo, ed. cit., pág. 45.
80 Alistair Horne, The Fall of Paris, Macmillan Ed., Londres, 1965, pág. 34.
81 Citado en Shoghi Effendi, El Día Prometido ha llegado, EBILA, Buenos Aires, 1973, págs. 46-47.
82 Ibidem, págs. 53-54.
83 Ibidem, págs. 50-53.
84 Citado en Shoghi Effendi, Citadel of Faith: Messages to America 1947-1957, Bahá'í Publishing Trust, Wilmette, 1980, págs. 18-19.
85 Bahá'u'lláh, Epístola al Hijo del Lobo, ed. cit., pág. 12.
86 Bahá'u'lláh, El Libro de la Certeza, ed. cit., pág. 16.
87 Citado en Shoghi Effendi, El Día Prometido ha llegado, ed. cit., pág.126.
88 Ibidem, págs. 122-123.
89 Bahá'u'lláh, Epístola al Hijo del Lobo, ed. cit., pág. 87.
90 Shoghi Effendi, El Día Prometido ha llegado, ed. cit., pág. 168.
91 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., págs. 163-164.
92 Ibidem, pág. 206.
93 Ibidem, pág. 38.
94 Ibidem, pág. 175.
95 Ibidem, pág. 160.
96 Bahá'u'lláh, Tablas de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 78.
97 Ibidem, págs. 192-195.
98 Bahá'u'lláh, Epístola al Hijo del Lobo, ed. cit., pág. 10. La frase "No por Mi voluntad" aparece en el párrafo inmediatamente anterior al último texto citado.
99 Un hijo de Bahá'u'lláh, Mírzá Mihdí, de 22 años, murió en 1870 por una caída accidental debida a las condiciones de cautividad de la familia.
100 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 77.
101 Shoghi Effendi, Dios Pasa, ed. cit., págs. 89-90.
102 Shoghi Effendi, The World Order of Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 113.
103 Bahá'u'lláh, Pasajes de los Escritos de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 185.
104 Bahá'u'lláh, Tablas de Bahá'u'lláh, ed. cit., pág. 78.
105 Bahá'u'lláh, Epístola al Hijo del Lobo, ed. cit., pág. 10.
106 Aunque la orden de destierro del Sultán 'Abdu'l-Azíz nunca fue revocada formalmente, las autoridades políticas responsables llegaron a considerarla como nula e invalidada. Por lo tanto, indicaron que Bahá'u'lláh podía establecer Su residencia fuera de los muros de la ciudad si Él lo decidía así.
107 La mansión había sido construida por un rico mercader árabe cristiano de Akká que la abandonó al empezar a extenderse un brote de peste. La finca fue primero alquilada y, unos años después del fallecimiento de Bahá'u'lláh, adquirida por la comunidad bahá'í. La tumba de Bahá'u'lláh está situada en un Santuario en los jardines de Bahjí y actualmente es el punto central de peregrinación para el mundo bahá'í.
108 Para un resumen de este conjunto de enseñanzas véase Shoghi Effendi, The World Order of Bahá'u'lláh, ed. cit., págs. 143-147, así como Shoghi Effendi, Principios de Administración Bahá'í, EBILA, Buenos Aires, 1961, en toda su extensión. Una traducción al inglés extensamente anotada del documento central de este conjunto de escritos, el Kitáb-i-Aqdas ("El Libro Más Sagrado"), se va a publicar coincidiendo con el centenario del fallecimiento de Bahá'u'lláh en 1992.
109 Shoghi Effendi, El Advenimiento de la Justicia Divina, ed. cit., págs. 30-31.
110 Edward G. Browne, A Traveller's Narrative, Bahá'í Publishing Committee, New York, 1930, págs. XXXIX-XL.

Baha'u'llah



Inhoud
* Woord vooraf
* copyright
* Baha'u'llah
* Het Ontstaan van een Nieuwe Openbaring
* Verbanning
* De Verkondiging in de Tuin van Ridvan
* Het Onveranderlijke Geloof van God
* De Manifestatie van God
* Een Immer-Voortschrijdende Beschaving
* De Dag Gods
* De Bekendmaking aan de Koningen
* De Aankomst in het Heilige Land
* Godsdienst als Licht en Duisternis
* Wereldvrede
* "Niet uit Mijn Eigen Wil"
* Gods Verbond met de Mensheid
* Noten
* Literatuuropgave
* Noot bij de Nederlandse vertaling
* Andere verklaringen van Baha'i International Community



Woord vooraf
Op 29 mei 1992 vond de honderdjarige herdenking plaats van het heengaan van Baha'u'llah. Zijn visie dat de mensheid een volk en de aarde een gemeenschappelijk vaderland is, is een visie waar de mensheid tegenwoordig haar hoop op gevestigd heeft, hoewel zij door de wereldleiders aan wie zij meer dan honderd jaar geleden voor het eerst werd verkondigd onmiddellijk terzijde werd geschoven. De ineenstorting van de zedelijke en maatschappelijke orde, die in diezelfde verkondiging met ontzagwekkende duidelijkheid werd voorzien, is eveneens onontkoombaar.
Ter gelegenheid van deze herdenking wordt deze korte introductie op het leven en werk van Baha'u'llah gepubliceerd. Ze werd samengesteld op verzoek van het Universele Huis van Gerechtigheid, de beheerder van de wereldomvattende onderneming die door de gebeurtenissen van een eeuw geleden in beweging werd gezet. De introductie geeft een beeld van het vertrouwen waarmee de baha'is over de gehele wereld de toekomst van onze planeet en de mensheid bezien.



Oorspronkelijke titel: Baha'u'llah.
Samengesteld door de Baha'i International Community, Office of Public Information, New York, 1991.
Nederlandse uitgave onder toezicht van de Nationale Geestelijke Raad van de baha'is van Nederland.
HTML-uitgave 1998 naar de gelijknamige eerste druk uit 1992
Eerste druk 1992
(c) 1992, 1998 Stichting Baha'i Literatuur, Den Haag
Riouwstraat 27, 2585 GR
tel. 070 - 355 4017
ISBN 90-70765-35-7






Nu het nieuwe millennium nadert heeft de mensheid dringend behoefte aan een visie op de aard van de mens en de samenleving die tot grotere eenheid leidt. Het antwoord op deze behoefte heeft de afgelopen honderd jaar geleid tot een opeenvolging van ideologische aardverschuivingen die de wereld in hevige beroering hebben gebracht en die nu uitgeraasd lijken te zijn. Ondanks de ontmoedigende resultaten getuigt de geestdrift waarmee de strijd is gevoerd ervan hoe diep de behoefte is. Zonder een gemeenschappelijke overtuiging over de loop en de richting van de geschiedenis der mensheid, is het immers ondenkbaar dat er fundamenten kunnen worden gelegd voor een wereldomvattende samenleving waar het merendeel der mensen zich voor kan inzetten.
Zulk een visie wordt ontvouwd in de geschriften van Baha'u'llah, de profeet uit de negentiende eeuw, wiens groeiende invloed de opmerkelijkste ontwikkeling is in de hedendaagse religieuze geschiedenis. Baha'u'llah1 -op 12 november 1817 in Perzie geboren- begon op 27-jarige leeftijd aan een onderneming die geleidelijk miljoenen mensen is gaan boeien en hun trouw heeft gewonnen, mensen van praktisch ieder ras en iedere cultuur, klasse en natie op aarde. Dit verschijnsel is niet te duiden vanuit ons huidige wereldbeeld: het is gerelateerd aan belangrijke breekpunten in het collectieve verleden van de menselijke soort. Baha'u'llah maakte er namelijk aanspraak op niet minder te zijn dan de Boodschapper van God voor het tijdperk van "de volwassenheid der mensheid", de Drager van een goddelijke Openbaring die de vervulling is van de beloften uit vroegere religies, en het geestelijke zenuwstelsel zal vormen voor de eenwording van de volkeren der wereld.
De uitwerking die leven en werk van Baha'u'llah nu al hebben gehad, zou in ieder geval de serieuze aandacht moeten krijgen van een ieder die gelooft dat de mens in essentie een geestelijk wezen is, en dat de toekomstige organisatie van onze planeet moet worden bezield door dit aspect van de werkelijkheid. Ieder kan het bewijsmateriaal onderzoeken. Voor het eerst in de geschiedenis staat de mensheid een gedetailleerd en verifieerbaar verslag ter beschikking over het ontstaan van een onafhankelijk religieus systeem en het leven van de Stichter ervan. Even toegankelijk is het verslag van de weerklank die het nieuwe geloof heeft gevonden door de opkomst van een wereldwijde gemeenschap die er al terecht aanspraak op kan maken een representatieve vertegenwoordiging van de mensheid te zijn.2
Gedurende de eerste decennia van deze eeuw bleef deze ontwikkeling betrekkelijk onopgemerkt. De geschriften van Baha'u'llah verbieden de agressieve bekeringsijver waardoor veel religieuze boodschappen wijd werden verspreid. Bovendien gaf de baha'i-gemeenschap er prioriteit aan over de gehele planeet groepen op plaatselijk niveau te stichten. Dit verhinderde dat in een vroeg stadium in enig land grote concentraties aanhangers konden ontstaan of dat de middelen bijeengebracht konden worden die nodig zijn voor grootschalige publiciteitsprogramma's. Arnold Toynbee, geintrigeerd door verschijnselen die de opkomst van een nieuwe wereldreligie zouden kunnen betekenen, merkte in de jaren vijftig op dat het baha'i-geloof toen bij de gemiddeld ontwikkelde westerling ongeveer even bekend was als het Christendom in de tweede eeuw van onze jaartelling bij de overeenkomstige groep in het Romeinse Rijk.3
Nu het aantal leden van de baha'i-gemeenschap de laatste jaren in veel landen snel is toegenomen, is de situatie drastisch veranderd. Er is nu praktisch geen enkel gebied in de wereld waar het levenspatroon dat door Baha'u'llah werd onderricht, niet reeds wortel schiet. Het respect dat er in regeringskringen, in de academische wereld en binnen de Verenigde Naties aan het ontstaan is voor de sociale en economische ontwikkelingsprojecten van de gemeenschap, is nog een argument voor een objectief en serieus onderzoek naar de drijfveer van een op essentiele punten uniek maatschappelijk transformatieproces.
Er bestaat geen twijfel over de aard van deze drijfveer. De geschriften van Baha'u'llah omvatten veel onderwerpen: van maatschappelijke vraagstukken, zoals rassenintegratie, de gelijkwaardigheid van de seksen en ontwapening, tot aan zaken die het diepste innerlijk van de menselijke ziel betreffen. De oorspronkelijke teksten -vele ervan in Zijn eigen handschrift, andere gedicteerd en door hun auteur bevestigd- zijn uiterst nauwgezet bewaard. Door een systematische aanpak van vertaling en publikatie is een keuze uit Baha'u'llahs geschriften reeds tientallen jaren in meer dan achthonderd talen voor mensen overal ter wereld toegankelijk.
Het Ontstaan van een Nieuwe Openbaring
De Openbaring van Baha'u'llah begon in augustus 1852 in een onderaardse kerker in Teheran. Geboren uit een adellijke familie waarvan de afkomst terug te voeren was tot de grote dynastieen van het keizerlijke verleden van Perzie, sloeg Hij de loopbaan als minister, die voor Hem open stond, af en verkoos in plaats daarvan Zijn krachten te wijden aan liefdadige werkzaamheden. Dit bezorgde Hem omstreeks 1840 wijd en zijd de reputatie "Vader der Armen". Na 1844 verslechterde dit bevoorrechte bestaan snel, toen Baha'u'llah een van de belangrijkste voorstanders werd van een beweging die de loop van de geschiedenis van Zijn land zou veranderen.
Het begin van de negentiende eeuw was in veel landen een tijd van messiaanse verwachtingen. Hevig verontrust door de gevolgen van wetenschappelijk onderzoek en industrialisatie wendden oprechte gelovigen van diverse religieuze achtergronden zich tot de geschriften van hun geloof om inzicht te krijgen in de steeds sneller gaande veranderingen. In Europa en Amerika geloofden groepen als de Tempeliers en de volgelingen van Miller dat zij in de Christelijke geschriften bewijzen hadden gevonden die hun overtuiging staafden dat de geschiedenis ten einde was gekomen en de wederkomst van Jezus Christus op handen was. In het Midden-Oosten ontstond er een beroering die hiermee opvallend veel overeenkomsten vertoonde rond de overtuiging dat de vervulling van verschillende profetieen uit de Koran en de Islamitische overleveringen nabij was.
Verreweg de meest dramatische van de bewegingen die het duizendjarige rijk verwachtten was die in Perzie, die geconcentreerd was rond de persoon en de leringen van de Bab4, een jonge koopman uit de stad Shiraz. Negen jaar lang, van 1844 tot 1853, waren Perzen van alle rangen en standen geheel in beslag genomen door een storm van hoop en opwinding die werd veroorzaakt door de Babs aankondiging dat de Dag Gods op handen was en dat Hij zelf degene was die in de Islamitische schrift was beloofd. Hij zei dat de mensheid op de drempel stond van een tijdperk waarin de herstructurering van alle aspecten van het leven zou plaatsvinden. Nieuwe gebieden van kennis, vooralsnog onvoorstelbaar, zouden het zelfs de kinderen van het nieuwe tijdperk mogelijk maken de meest erudiete geleerden van de negentiende eeuw te overtreffen. De mens werd door God opgeroepen deze veranderingen te aanvaarden door een transformatie van zijn zedelijk en geestelijk leven ter hand te nemen. Zijn eigen opdracht was het de mensheid voor te bereiden op de gebeurtenis die de kern van deze ontwikkelingen vormde, de komst van die universele Boodschapper van God, van "Hem Dien God zal openbaren", die werd verwacht door de volgelingen van alle godsdiensten.5
Deze aanspraak riep heftige vijandigheid op bij de Moslim geestelijkheid, die verkondigde dat het proces van goddelijke openbaring met Mohammed geeindigd was, en dat iedere daarmee in strijd zijnde bewering afvalligheid betekende, waar de doodstraf op stond. Hun openlijke veroordeling van de Bab kreeg spoedig de steun van de Perzische autoriteiten. Duizenden volgelingen van het nieuwe geloof kwamen om in een weerzinwekkende reeks bloedbaden door het gehele land; de Bab zelf werd op 9 juli 1850 in het openbaar geexecuteerd.6 In een tijdperk van groeiende westerse betrokkenheid bij het Oosten wekten deze gebeurtenissen belangstelling en medelijden in invloedrijke Europese kringen. De verhevenheid van het leven en de leringen van de Bab, de heldenmoed van Zijn volgelingen en de hoop op fundamentele hervormingen die ze in een donker land hadden gewekt oefenden een sterke aantrekkingskracht uit op bekende figuren, van Ernest Renan en Leo Tolstoi tot Sarah Bernhardt en de graaf de Gobineau.7
Vanwege de vooraanstaande plaats die Baha'u'llah innam bij de verdediging van de Zaak van de Bab werd Hij gearresteerd en -in ketenen en te voet- naar Teheran gebracht. In zekere mate beschermd door een indrukwekkende persoonlijke reputatie en de maatschappelijke positie van Zijn familie, evenals door de protesten die de vervolgingen van de Babis (volgelingen van de Bab) bij westerse ambassades hadden opgeroepen, werd Hij niet ter dood veroordeeld, hoewel daarop aangedrongen werd door invloedrijke figuren aan het koninklijke hof. In plaats daarvan werd Hij in de beruchte Siyah-Chal, de "Zwarte Put", geworpen, een diepe, van ongedierte vergeven kerker die van een van de niet meer in gebruik zijnde waterreservoirs van de stad gemaakt was. Er werden Hem geen beschuldigingen ten laste gelegd maar Hij en ongeveer dertig metgezellen werden, zonder recht van beroep, opgesloten in deze donkere en smerige put, omringd door verstokte misdadigers, van wie velen de doodstraf hadden gekregen. Om Baha'u'llahs hals werd een zware keten bevestigd die in gevangeniskringen zo berucht was dat hij een eigen naam had. Toen Hij niet spoedig stierf, zoals verwacht werd, werd er een poging gedaan Hem te vergiftigen. De littekens van de keten zouden de rest van Zijn leven op Zijn lichaam zichtbaar blijven.
Centraal in de geschriften van Baha'u'llah staat een uiteenzetting over de grote thema's die religieuze denkers door de eeuwen heen hebben bezig gehouden: God, de rol van Openbaring in de geschiedenis, het onderlinge verband tussen de religieuze systemen van de wereld, de betekenis van geloof en de basis voor moreel gezag in de structuur van de menselijke samenleving. In deze teksten gaat Hij diep in op Zijn eigen geestelijke ervaringen, op Zijn reactie op de goddelijke oproep en op de dialoog met de "Geest Gods" die ten grondslag liggen aan Zijn Openbaring. In de godsdienstgeschiedenis is de zoeker nooit eerder de gelegenheid geboden tot een zo openhartige ontmoeting met het fenomeen van goddelijke Openbaring.
In de geschriften van Baha'u'llah uit het einde van Zijn leven wordt melding gemaakt van Zijn vroege ervaringen. Ze bevatten ook een korte beschrijving van de omstandigheden in de Siyah-Chal:
"Gedurende vier maanden werden Wij in een onbeschrijflijk smerige omgeving opgesloten... De kerker was in diepe duisternis gehuld en Onze ongeveer honderdvijftig medegevangenen waren dieven, moordenaars en struikrovers. Niettegenstaande deze overbelasting had Onze kerker geen andere opening dan de gang waardoor Wij binnenkwamen. Geen pen of tong kan deze plaats en zijn gruwelijke stank beschrijven. De meesten van hen hadden geen kleren en geen mat om op te liggen. God alleen weet wat Wij in die sombere en stinkende plaats te verduren hadden!"8
Iedere dag kwamen de bewakers de drie steile trappen van de put af, grepen een of meer gevangenen en sleepten hen naar buiten om geexecuteerd te worden. In de straten van Teheran waren westerse toeschouwers vol ontzetting over de tonelen waarbij Babi slachtoffers werden weggeschoten voor de mond van een kanon, werden doodgehakt met bijlen en zwaarden, en naar hun einde werden geleid met brandende kaarsen in hun open wonden.9 Het was onder deze omstandigheden, met het vooruitzicht dat Hij zelf spoedig zou sterven, dat Baha'u'llah de eerste kennisgeving van Zijn opdracht ontving:
"Op een nacht weerklonken in een droom deze verheven woorden van alle zijden: 'Voorwaar, wij zullen U doen zegevieren door Uzelf en door Uw Pen. Treur niet om hetgeen U is geschied, en wees niet bevreesd, want Gij zijt in veiligheid. Eerlang zal God de schatten der aarde te voorschijn roepen: mensen die U zullen helpen door Uzelf en door Uw Naam, waarmede God de harten van hen die Hem hebben erkend, heeft opgewekt.'"10
De ervaring van goddelijke Openbaring, die in de bewaard gebleven verslagen van het leven van Boeddha, Mozes, Jezus Christus en Mohammed slechts uit de tweede hand is aangeduid, wordt treffend in Baha'u'llahs eigen woorden beschreven:
"In de dagen, dat Ik in de gevangenis van Teheran lag, voelde Ik, hoewel het knellende gewicht van de ketenen en de van stank vervulde lucht Mij slechts weinig slaap vergunden, toch in die zeldzame momenten van sluimer alsof er iets van de kruin van Mijn hoofd over Mijn borst vloeide, zoals een machtige stroom die zich van de top van een hoge berg op de aarde stort. Alle ledematen van Mijn lichaam werden als gevolg daarvan als het ware in vuur gezet. Op zulke momenten sprak Mijn tong dingen die geen mens kon verdragen te horen."11
Verbanning
Terwijl Baha'u'llahs rijkdom en bezittingen zonder gegronde reden in beslag waren genomen, werd Hij -nog steeds zonder aanklacht of verdediging- tenslotte uit de gevangenis vrijgelaten en onmiddellijk uit Zijn geboorteland verbannen. De Russische diplomatieke vertegenwoordiger, die Hem persoonlijk kende en die de vervolgingen van de Babis met groeiende verontrusting had gevolgd, bood Hem bescherming en asiel in landen die onder bestuur van zijn regering stonden. In het heersende politieke klimaat zouden anderen het aanvaarden van dergelijke hulp bijna zeker in een verkeerd daglicht plaatsen, als iets dat politieke bijbedoelingen had.12 Misschien koos Baha'u'llah er om deze reden voor verbanning naar het aangrenzende gebied van Irak te aanvaarden, dat toen onder heerschappij van het Ottomaanse Rijk stond. Deze uitwijzing was het begin van veertig jaar ballingschap gevangenschap en bittere vervolging.
De jaren onmiddellijk na Zijn vertrek uit Perzie gaf Baha'u'llah voorrang aan de behoeften van de Babi gemeenschap die zich in Baghdad verzameld had, een taak die Hem toeviel als in feite de enige Babi leider die de bloedbaden overleefd had. Door de dood van de Bab, en het vrijwel gelijktijdige verlies van het merendeel van de leraren en leiders van het jonge geloof, was de meerderheid der gelovigen verspreid en gedemoraliseerd achtergebleven. Toen Zijn inspanningen om de vluchtelingen in Irak te herenigen afgunst en tweedracht opwekten,13 volgde Hij het pad dat alle Boodschappers van God voor Hem waren gegaan. Hij besloot zich terug te trekken in de wildernis van het berggebied Koerdistan. Bij Zijn terugtrekking had Hij, naar Hij later zei, "geen terugkeer beoogd". De reden ervan "was om te vermijden een voorwerp van onenigheid onder de gelovigen te worden, een bron van verontrusting voor Onze metgezellen." Hoewel de twee jaar in Koerdistan een periode van intense ontbering en fysiek lijden was, beschrijft Baha'u'llah deze als een zeer gelukkige tijd waarin Hij de Hem toevertrouwde zending diepgaand overdacht: "Alleen zijnde, waren Wij verbonden met Onze geest, de wereld en al wat daarin is vergetend".14
Slechts met grote tegenzin, in de overtuiging dat het Zijn verantwoordelijkheid was ten opzichte van de Zaak van de Bab, gaf Hij tenslotte toe aan de dringende verzoeken van de overgebleven groep wanhopige bannelingen in Baghdad, die Zijn verblijfplaats had ontdekt en Hem smeekte terug te komen en de leiding van hun gemeenschap op zich te nemen.
Twee van de belangrijkste werken uit Baha'u'llahs geschriften dateren uit deze eerste periode van verbanning, die voorafgaat aan het bekendmaken van Zijn zending in 1863. Het eerste is een boekje dat Hij de titel "Verborgen Woorden" gaf. Dit boekje, dat geschreven is in de vorm van een verzameling zedelijke aforismen, geeft de ethische kern van Baha'u'llahs boodschap weer. In strofen die Baha'u'llah beschrijft als de essentie van de geestelijke leiding van alle Openbaringen uit het verleden, spreekt Gods stem rechtstreeks tot de menselijke ziel:
"O ZOON VAN GEEST!
Het meest geliefde in Mijn ogen is rechtvaardigheid. Keer u niet van haar af indien gij Mij begeert, en veronachtzaam haar niet, zodat Ik u Mijn vertrouwen kan schenken. Met haar hulp zult gij met uw eigen ogen zien en niet door de ogen van anderen, uit eigen kennis weten en niet door de kennis van uw naaste. Overweeg in uw hart hoe het u betaamt te zijn. Waarlijk, rechtvaardigheid is Mijn gave aan u en het teken van Mijn goedertierenheid. Houd dit voor ogen."
"O ZOON VAN HET BESTAAN!
Heb Mij lief, dat Ik u kan liefhebben. Indien gij Mij niet liefhebt, kan Mijn liefde u op generlei wijze bereiken. Weet dit, o dienaar."
"O MENSENZOON!
Treur niet, tenzij gij verre van Ons zijt. Verheug u niet, tenzij gij Ons nadert en tot Ons wederkeert."
"O ZOON VAN HET BESTAAN!
Met de hand van macht schiep Ik u en met de vingers van kracht vormde Ik u. In u legde Ik het wezen van Mijn licht. Wees er tevreden mee en zoek niets anders, want Mijn werk is volmaakt en Mijn gebod bindend. Betwijfel dit niet."15
Het tweede van de beide belangrijke werken die Baha'u'llah in deze periode geschreven heeft is "Het Boek van Zekerheid", een uitgebreide uiteenzetting over de aard en het doel van religie. In passages waarin niet alleen de Koran, maar met evenveel gemak en inzicht het Oude en Nieuwe Testament aangehaald worden, worden de Boodschappers van God beschreven als bemiddelaars in een ononderbroken proces: de bewustwording van de mens van zijn geestelijke en morele mogelijkheden. Een volwassen geworden mensheid kan gehoor geven aan rechtstreekse leringen die de taal van gelijkenissen en allegorieen te boven gaat; religie is niet een zaak van blind geloven, maar van bewuste kennis. Ook is de leiding van een elite van beroepsgeestelijken niet meer nodig: de gave van de rede verleent ieder individu in dit nieuwe tijdperk van verlichting en onderwijs het vermogen gehoor te geven aan goddelijke leiding. De toetssteen is oprechtheid:
"Niemand zal de kusten van de Oceaan van waarachtig begrip bereiken, tenzij hij los is van alles in de hemel en op aarde...
De innerlijke betekenis van deze woorden is deze: zij die het pad des geloofs betreden, zij die dorsten naar de wijn van zekerheid, moeten zich zuiveren van al het aardse - hun oren van ijdele praat, hun gemoed van nutteloze verbeeldingen, hun hart van wereldse begeerten, hun ogen van dat, wat vergaat. Zij moeten hun vertrouwen stellen in God en, aan Hem vasthoudend, Zijn weg volgen. Dan zullen zij de stralende glorie van de zon van goddelijke kennis en begrip waardig zijn... aangezien de mens nimmer kan verwachten de kennis van de Alglorierijke te geworden,... tenzij en aleer hij ophoudt de woorden en daden van sterfelijke mensen te beschouwen als een maatstaf voor waarachtig begrip en erkenning van God en Zijn Profeten.
Ga het verleden na. Hoevelen, hoog en laag, hebben te allen tijde vol verlangen gewacht op de komst van de Manifestaties van God in de geheiligde personen van Zijn Uitverkorenen... En telkens wanneer de poorten van genade opengingen, de wolken van goddelijke barmhartigheid op de mensheid neerregenden en het licht van de Ongeziene boven de horizon van hemelse macht scheen, verloochenden zij Hem allen en wendden zich af van Zijn aangezicht - het aangezicht van God Zelf."
"Alleen wanneer de lamp van het zoeken, van vurig streven, van hunkerend verlangen, van hartstochtelijke toewijding, van brandende liefde, van extase en vervoering is ontstoken in het hart van de zoeker en de bries van Zijn goedertierenheid zijn ziel heeft beroerd, zal het duister van dwaling worden verdreven, zullen de nevelen van twijfel en argwaan optrekken, en zal het licht van kennis en zekerheid zijn wezen omhullen... Dan zullen de menigvuldige gunsten en de uitstorting van genade van de heilige en eeuwige Geest zo'n nieuw leven aan de zoeker schenken, dat hij zich begiftigd ziet met een nieuw oog, een nieuw oor, een nieuw hart en een nieuw verstand... Schouwende met het oog van God zal hij in ieder atoom een deur ontwaren die hem naar de plaatsen van volstrekte zekerheid voert. Hij zal in alle dingen... de bewijzen van een eeuwigdurende manifestatie ontdekken...
Wanneer de menselijke ziel is gereinigd van alle wereldse en belemmerende gehechtheden, zal deze zeker de adem van de Geliefde over onmetelijke afstanden waarnemen en, door zijn geur geleid, de Stad van Zekerheid bereiken en binnengaan...
Die stad is geen andere dan het Woord Gods, geopenbaard in ieder tijdperk en iedere beschikking... Alle leiding, zegeningen, kennis, begrip, geloof en zekerheid, geschonken aan al wat in de hemel en op aarde is, zijn in deze Steden verborgen en zorgvuldig bewaard."16
Er wordt niet openlijk verwezen naar Baha'u'llahs eigen, vooralsnog onaangekondigde openbaring; veeleer is "Het Boek van Zekerheid" opgebouwd rond een krachtige uiteenzetting over de zending van de ter dood gebrachte Bab. Dat het boek zo'n krachtige invloed had op de Babi gemeenschap, waarvan ook een aantal godgeleerden en vroegere theologiestudenten deel uitmaakten, kwam niet in de laatste plaats doordat de auteur een opmerkelijke beheersing van de Islamitische denkwijze en leer aan de dag legt bij het bewijzen van de Babs aanspraak de profetieen van de Islam te hebben vervuld. Baha'u'llah riep de Babis op datgene waardig te zijn wat de Bab hun had toevertrouwd en waarvoor zovelen hun leven heldhaftig hadden gegeven. Hij drong er bij hen op aan niet alleen hun persoonlijke leven in overeenstemming met de goddelijke leringen te brengen, maar tevens hun gemeenschap tot een voorbeeld te maken voor de heterogene bevolking van Baghdad, de Iraakse provinciehoofdstad.
Hoewel de bannelingen in zeer behoeftige materiele omstandigheden leefden, werden zij sterk gestimuleerd door deze visie. Een persoon uit dit gezelschap, een zekere Nabil, die later een gedetailleerde geschiedenis over zowel de beleidsperiode van de Bab als die van Baha'u'llah zou nalaten, heeft de intensiteit van de geestelijke gevoelens van die dagen beschreven:
"Menige avond leefden niet minder dan tien personen van dadels ter waarde van een stuiver. Niemand wist aan wie eigenlijk de schoenen, de mantels of de bovenkleding behoorden, die zich in hun huizen bevonden. Ieder die naar de markt ging, kon zeggen, dat de schoenen aan zijn voeten de zijne waren en iedereen die Baha'u'llah bezocht kon bevestigen, dat de mantel en het kleed die hij dan droeg, hem toebehoorden... O, de vreugde van die dagen en de blijdschap en het wonder van die uren!"17
Tot ontzetting van de consulaire vertegenwoordigers van Perzie, die verondersteld hadden dat de Babi "episode" ten einde was, werd de gemeenschap van bannelingen langzaam maar zeker een gerespecteerd en invloedrijk element in de Iraakse provinciehoofdstad en de naburige steden. Aangezien verscheidene van de voornaamste graftomben van de sjiietische Islam in dit gebied lagen, werd een gestage stroom van Perzische pelgrims eveneens onder de gunstigste omstandigheden blootgesteld aan een hernieuwde Babi invloed. Onder de hoogwaardigheidsbekleders die Baha'u'llah in het eenvoudige huis waar Hij woonde bezochten waren prinsen van de koninklijke familie. Een van hen was zo verrukt door deze ervaring dat hij op het enigszins naieve idee kwam dat hij, door een duplicaat van het gebouw in de tuinen van zijn eigen landgoed neer te zetten, iets van de atmosfeer van geestelijke zuiverheid en onthechting die hij kort ervaren had, zou kunnen doen herleven. Een ander, die dieper aangegrepen was door de ervaring van zijn bezoek, sprak tegenover zijn vrienden het gevoel uit dat "als alle smarten der wereld in mijn hart zouden zijn opgekropt, dan zouden ze naar mijn gevoel alle verdwijnen in de nabijheid van Baha'u'llah. Het is alsof ik het paradijs zelf had betreden..."18
De Verkondiging in de Tuin van Ridvan
In 1863 vond Baha'u'llah dat de tijd gekomen was om enkelen uit Zijn naaste omgeving in kennis te stellen van de opdracht die Hem in de duisternis van de Siyah-Chal was toevertrouwd.
Deze beslissing viel samen met een nieuwe fase in de oppositiecampagne tegen Zijn werk, die de sjiietische Moslim geestelijkheid en vertegenwoordigers van de Perzische regering meedogenloos hadden voortgezet. Vrezend dat de bijval die Baha'u'llah onder invloedrijke Perzische bezoekers aan Irak begon te genieten weer algemeen enthousiasme in Perzie zou doen oplaaien, oefende de regering van de Sjah druk uit op de Ottomaanse autoriteiten Hem naar elders in het rijk te brengen, ver van de Perzische grens. Tenslotte gaf de Turkse regering toe aan deze druk en nodigde de banneling uit om zich als haar gast in de hoofdstad Constantinopel te vestigen. Ondanks de hoffelijke bewoordingen waarin het bericht was gesteld, was het duidelijk dat eraan gehoorzaamd moest worden.19
De aandacht van het kleine gezelschap ballingen had zich intussen niet alleen geconcentreerd op de persoon van Baha'u'llah, maar ook op Zijn uiteenzettingen over de leringen van de Bab. Een groeiend aantal van hen was ervan overtuigd geraakt dat Hij niet slechts sprak als pleitbezorger van de Bab, maar dat Hij ook de veel grotere zaak waarvan de Bab had verklaard dat die op handen was vertegenwoordigde. Eind april 1863 werd dit bevestigd, toen Baha'u'llah -aan de vooravond van Zijn vertrek naar Constantinopel- enkele van Zijn metgezellen bijeenriep in een tuin, die later de naam Ridvan ("Paradijs") kreeg, en hen de kern van Zijn opdracht in vertrouwen meedeelde. Hoewel de tijd nog niet rijp werd geacht voor een openbare bekendmaking, maakten degenen die het gehoord hadden gedurende de volgende vier jaar hun vertrouwde vrienden geleidelijk aan deelgenoot van het nieuws dat de beloften van de Bab vervuld waren en dat de "Dag van God" was aangebroken.
De precieze omstandigheden waaronder deze vertrouwelijke mededeling gedaan werd zijn, in de woorden van de baha'i-autoriteit die het grondigst bekend is met de getuigenissen uit die periode, "in een zodanige duisternis gehuld, dat toekomstige historici deze moeilijk te doorbreken zullen vinden".20 De aard van de verkondiging kan naar waarde geschat worden door veel van Baha'u'llahs latere geschriften, waarin Hij herhaaldelijk naar Zijn opdracht zou verwijzen.
"Het doel dat aan de gehele schepping ten grondslag ligt, is de openbaring van deze meest verheven, deze heiligste Dag, de Dag die in Zijn Boeken en Geschriften gekend wordt als de Dag Gods, de Dag die al de Profeten, en de Uitverkorenen, en de heiligen hadden willen aanschouwen."21
"...dit is de Dag waarin de mensheid het Aangezicht kan aanschouwen en de stem kan horen van de Beloofde. De roep van God is aangeheven en het licht van Zijn aanschijn verlicht de mensen. Het betaamt ieder mens om elk spoor van ijdele woorden van de tafel van zijn hart uit te wissen en, open en onbevooroordeeld, de blik te richten op de tekenen van Zijn Openbaring, de bewijzen van Zijn Zending en de zinnebeelden van Zijn heerlijkheid."22
Zoals in Baha'u'llahs uiteenzettingen over de zending van de Bab herhaaldelijk wordt benadrukt heeft God met het openbaren van Zijn wil primair tot doel een transformatie in het menselijk karakter te bewerkstelligen, om in hen die gehoor geven de morele en geestelijke hoedanigheden te ontwikkelen die in de menselijke natuur verborgen liggen:
"O mensen, siert uw tong met oprechtheid en tooit uw ziel met het kleinood van eerlijkheid. Hoedt u, o mensen, dat gij niemand verraadt. Weest de vertrouwde dienaren van God onder Zijn schepselen en het symbool van Zijn edelmoedigheid onder Zijn volk...."23
"Verlicht en heiligt uw hart; laat het niet worden ontwijd door de doornen van haat of de distels van kwaadwilligheid. Gij woont in een wereld en zijt geschapen door de werking van een Wil. Gezegend is hij die met alle mensen omgaat in een geest van uiterste welwillendheid en liefde."24
Van de agressieve bekeringsijver die de inspanningen om religie bekend te maken in voorbije tijden heeft gekenmerkt, wordt verklaard dat zij de Dag Gods onwaardig is. Een ieder die de Openbaring heeft erkend heeft de plicht diegenen van wie hij denkt dat zij zoekende zijn er deelgenoot van te maken, maar de reactie erop dient hij geheel aan zijn toehoorders over te laten:
"Betoont elkander verdraagzaamheid, welwillendheid en liefde. Mocht iemand onder u niet bij machte zijn een bepaalde waarheid te vatten en zich inspannen om deze te begrijpen, legt dan in uw gesprek met hem een geest van uiterste vriendelijkheid en welwillendheid aan de dag... "25
"Het is de hoogste plicht van de mens in deze Dag dat deel van de stroom van genade te verwerven, dat God voor hem uitstort. Laat daarom niemand acht slaan op de grootte van zijn ontvankelijkheid..."26
Tegen de achtergrond van de bloedige gebeurtenissen in Perzie leerde Baha'u'llah Zijn volgelingen niet alleen "indien gij wordt gedood is dat beter dan zelf te doden", maar drong Hij er tevens bij hen op aan een voorbeeld te zijn in gehoorzaamheid aan de burgerlijke autoriteiten: "In elk land waar leden van dit volk wonen, moeten zij zich loyaal, eerlijk en oprecht jegens de regering van dat land gedragen."27
De omstandigheden rond Baha'u'llahs vertrek uit Baghdad lieten op dramatische wijze de kracht van deze beginselen zien. In slechts enkele jaren was een groep buitenlandse bannelingen, wier aankomst in het gebied de argwaan en afkeer van hun buren had gewekt, een van de meest gerespecteerde en invloedrijke groepen van de bevolking geworden. Ze voorzagen in hun levensonderhoud door bloeiende bedrijven; als groep werden ze bewonderd om hun vrijgevigheid en hun rechtschapen gedrag; de felle beschuldigingen van religieus fanatisme en geweld, naarstig verspreid door functionarissen van het Perzische consulaat en leden van de sjiietische Moslim geestelijkheid, hadden geen invloed meer op de publieke opinie. Toen Baha'u'llah op 3 mei 1863 uit Baghdad vertrok, vergezeld van Zijn familie en de metgezellen en bedienden die uitgekozen waren om met Hem naar Constantinopel te gaan, was Hij een buitengewoon geliefd en gezien iemand geworden. Een stroom van voorname personen, waaronder de gouverneur van de provincie zelf, kwam in de dagen die onmiddellijk aan het vertrek voorafgingen naar de tuin waar Hij tijdelijk verblijf hield. Velen van hen kwamen van grote afstand om hun achting te betuigen. Ooggetuigen van het vertrek hebben in ontroerende bewoordingen geschreven over het gejuich waarmee Hij werd begroet, de tranen van veel toeschouwers en de zorg van de Ottomaanse autoriteiten en plaatselijke functionarissen om hun bezoeker te eren.28
Het Onveranderlijke Geloof van God...
Na de verkondiging van Zijn zending in 1863 ging Baha'u'llah uitvoerig in op een gegeven dat reeds in "Het Boek van Zekerheid" naar voren was gebracht: het verband tussen de wil van God en het ontwikkelingsproces waardoor de geestelijke en zedelijke capaciteiten die latent in de menselijke natuur aanwezig zijn tot uitdrukking komen. De uiteenzetting hierover zou gedurende de resterende dertig jaar van Zijn leven een belangrijke plaats innemen in Zijn geschriften. Gods essentie, zo verklaart Hij, is onkenbaar en zal dit altijd blijven. Welke woorden er in het menselijk denken ook gebruikt worden voor de goddelijke natuur, ze hebben alleen betrekking op het menselijk bestaan en zijn het produkt van menselijke pogingen om menselijke ervaringen te beschrijven:
"Ver, ver zij het van Uw glorie wat de sterfelijke mens van U kan bevestigen of U kan toeschrijven, of de lof waarmede hij u kan verheerlijken! Welke plicht Gij Uw dienaren ook hebt opgedragen om Uw majesteit en glorie tot in de hoogste mate te prijzen, dan is dit slechts een eken van Uw genade jegens hen, opdat zij in staat mogen worden gesteld zich te verheffen tot de staat die verleend is aan hun innerlijk wezen, de staat van zichzelf te kennen."29
"Voor ieder scherpziend en verlicht hart is het duidelijk dat God, de onkenbare Essentie, het goddelijk Wezen, onmetelijk verheven is boven iedere menselijke eigenschap, zoals lichamelijk bestaan, stijgen en neerdalen, vooruitgang en teruggang. Verre zij het van Zijn heerlijkheid dat de menselijke tong Zijn lof naar behoren kan verkondigen of het mensenhart Zijn onpeilbaar mysterie bevatten. Hij is en was altijd verborgen in de aloude eeuwigheid van Zijn wezen en zal eeuwigdurend in Zijn werkelijkheid verborgen blijven voor het menselijk oog..."30
Wat de mens gewaar wordt wanneer hij zich tot de Schepper van al het bestaan keert, zijn de eigenschappen of hoedanigheden die zijn verbonden met Gods steeds terugkerende Openbaringen:
"Daar de deur tot de kennis van de Aloude der Dagen aldus voor alle wezens is gesloten, deed de Bron van oneindige genade, overeenkomstig Zijn gezegde: "Zijn genade gaat alle dingen te boven; Mijn genade heeft hen alle omvat", deze stralende Juwelen van heiligheid uit het rijk van de geest verschijnen in de edele vorm van de menselijke tempel en zich aan alle mensen openbaren, opdat zij aan de wereld de geheimen van het onveranderlijke Wezen kunnen meedelen en vertellen van de subtiliteiten van Zijn onvergankelijke Essentie."31
"Deze geheiligde Spiegels, deze Dageraden van aloude glorie, zijn allen de belichamingen op aarde van Hem Die de centrale Lichtbol is van het heelal, Zijn Essentie en uiteindelijke Doel. Uit Hem komt hun kennis en kracht; uit Hem spruit hun soevereiniteit voort. De schoonheid van hun aangezicht is slechts een weerspiegeling van Zijn beeld en hun openbaring een teken van Zijn onsterfelijke glorie..."32
Gods Openbaringen verschillen niet in wezenlijk opzicht van elkaar, hoewel de van tijdperk tot tijdperk veranderende behoeften waarin deze Openbaringen voorzien tot gevolg hadden dat de respons steeds weer uniek was:
"Deze attributen van God zijn niet en werden nooit aan bepaalde Profeten in het bijzonder verleend en aan andere onthouden. Neen, alle Profeten van God, Zijn welbegunstigden, Zijn heilige en uitverkoren Boodschappers, zijn zonder uitzondering de dragers van Zijn namen en de belichamingen van Zijn attributen. Zij verschillen alleen in de intensiteit van hun openbaring en de meer of minder sterke kracht van hun licht..."33
Zij die de religie bestuderen worden gemaand niet toe te laten dat theologische dogma's of andere vooropgezette meningen hen ertoe brengen onderscheid te maken tussen hen die God heeft gebruikt als kanalen van Zijn licht:
"Hoedt u, o gelovigen in de Eenheid van God, dat gij niet in de verleiding komt enig onderscheid te maken tussen welke ook van de Manifestaties van Zijn Zaak of tussen de tekenen die hun Openbaring hebben begeleid en aangeduid. Dit is werkelijk de ware betekenis van goddelijke Eenheid, als gij behoort tot hen die deze waarheid verstaan en erin geloven. Weest bovendien verzekerd dat de werken en handelingen van elk van de Manifestaties Gods -ja zelfs al hetgeen tot hen behoort en al hetgeen zij in de toekomst mogen openbaren- door God werden beschikt en een weerspiegeling zijn van Zijn Wil en Plan..."34
Baha'u'llah vergelijkt de tussenkomst van de goddelijke Openbaringen met het terugkeren van de lente. De Boodschappers van God zijn niet alleen leraren, hoewel dit een van hun voornaamste functies is. Veeleer heeft de geest van hun woorden, tezamen met het voorbeeld van hun leven, een zeer diep werkende motiveringskracht en het vermogen een fundamentele en blijvende verandering teweeg te brengen. Hun inwerking maakt nieuwe werelden van inzicht en resultaat toegankelijk.
"En aangezien er geen band van directe gemeenschap kan zijn die de ene ware God met Zijn schepping verbindt, en er geen enkele overeenkomst kan bestaan tussen het vergankelijke en de Eeuwige, het toevallige en de Absolute, heeft Hij beschikt dat in ieder tijdperk en iedere beschikking een zuivere en onbevlekte Ziel in de koninkrijken van hemel en aarde wordt geopenbaard... Geleid door het licht van nimmerfalende leiding, en bekleed met de hoogste soevereiniteit, hebben Zij (de Boodschappers van God) de opdracht de inspiratie van Hun woorden, de uitstralingen van Hun onfeilbare genade en de heiligende bries van Hun Openbaring aan te wenden voor de zuivering van ieder verlangend hart en iedere ontvankelijke geest van de droesem en het stof van aardse zorgen en beperkingen. Dan en alleen dan, zal het Pand van God, verborgen in de werkelijkheid van de mens, van achter de sluier van verborgenheid te voorschijn komen... en het vaandel van Zijn geopenbaarde heerlijkheid planten op de top van 's mensen hart."35
Zonder deze ingreep vanuit de wereld van God blijft de menselijke natuur de gevangene van het instinct en van onbewuste veronderstellingen en gedragspatronen die cultureel zijn bepaald:
"Na de wereld en al hetgeen erin leeft en beweegt te hebben geschapen, verkoos Hij (God)... de mens het unieke vermogen te verlenen, Hem te kennen en lief te hebben - een vermogen dat beschouwd moet worden als de bezielende kracht, het voornaamste doel en de grondslag van de gehele schepping... Op de diepste werkelijkheid van ieder geschapen ding heeft Hij het licht van een Zijner Namen laten schijnen en het ontvankelijk gemaakt voor de heerlijkheid van een van Zijn hoedanigheden. Op de wezenlijkheid van de mens echter richtte Hij de glans van al Zijn Namen en hoedanigheden en maakte hem tot een spiegel van Zijn eigen wezen.
Uit al het geschapene werd alleen de mens voor zulk een grote gunst, zulk een blijvende milddadigheid uitverkoren.
Deze krachten waarmede de ...Bron van hemelse leiding de wezenlijkheid van de mens heeft begiftigd, liggen evenwel in hem verborgen gelijk de vlam in de kaars verborgen is en de lichtstralen potentieel in de lamp aanwezig zijn.
De uitstraling van deze krachten kan door wereldse begeerten worden verduisterd, evenals het licht van de zon verborgen kan blijven onder het stof en het vuil die de spiegel bedekken. Noch de kaars, noch de lamp kan door eigen krachtsinspanning gaan branden, noch zal het de spiegel ooit mogelijk zijn zichzelf van het stof te bevrijden. Het is volkomen duidelijk dat de lamp nooit kan branden alvorens deze is aangestoken, en de spiegel, tenzij het stof is verwijderd, nooit het beeld van de zon kan weergeven of haar licht en haar heerlijkheid weerspiegelen."36
De tijd is gekomen, heeft Baha'u'llah gezegd, dat de mensheid zowel het vermogen als de gelegenheid heeft het hele panorama van haar geestelijke ontwikkeling als een enkel proces te zien: "Weergaloos is deze Dag, want hij is gelijk een blik op voorbije tijden en eeuwen, en gelijk een licht in de duisternis der tijden."37 Vanuit dit oogpunt moeten de volgelingen van de van mening verschillende religieuze tradities ernaar streven te begrijpen wat Hij "het onveranderlijke Geloof van God"38 heeft genoemd, en de belangrijkste geestelijke drijfveer ervan te onderscheiden van de veranderende wetten en denkbeelden die werden geopenbaard om te voldoen aan de behoeften van een zich steeds ontwikkelende menselijke samenleving.
"De Profeten Gods moeten beschouwd worden als geneesheren wier taak het is het welzijn van de wereld en haar volkeren te bevorderen, opdat zij door de geest van eenheid de ziekte van een verdeelde wereld kunnen genezen... Geen wonder dus dat de in deze tijd door de geneesheer voorgeschreven behandeling niet geheel gelijk is aan die welke Hij vroeger voorschreef. Hoe zou het anders kunnen zijn, dat de kwalen waaraan de zieke lijdt in ieder stadium van zijn ziekte een speciaal geneesmiddel vereisen. Op dezelfde wijze hebben de Profeten Gods iedere keer dat zij de wereld hebben verlicht met de luisterrijke straling van de Morgenster van goddelijke kennis telkens weer de volkeren opgeroepen Gods licht te aanvaarden door die middelen, welke het beste beantwoorden aan de eisen van de tijd waarin zij verschijnen..."39
Niet alleen het hart, maar ook het verstand moet zich wijden aan dit ontdekkingsproces. Het denkvermogen, verklaart Baha'u'llah, is Gods grootste geschenk aan de mens, "een teken van de openbaring van... de soevereine Heer"40 Alleen na zich bevrijd te hebben van overgeerfde dogma's, religieus of materialistisch, kan het verstand aan een zelfstandig onderzoek naar de verhouding tussen het Woord van God en de gewaarwording van de mens beginnen. Bij een dergelijke speurtocht is het vooroordeel een ernstige belemmering: "Waarschuw... de geliefden van de ene ware God niet te kritisch te kijken naar de gezegden en geschriften der mensen. Laten zij dergelijke gezegden en geschriften liever benaderen met een onbevooroordeelde geest en liefdevolle sympathie."41
De Manifestatie van God
Wat alle aanhangers van ieder religieus systeem in de wereld gemeen hebben is de overtuiging dat de ziel door goddelijke Openbaring in aanraking komt met de wereld van God, en dat juist deze relatie het leven werkelijke betekenis geeft. Enkele van de belangrijkste passages in Baha'u'llahs geschriften zijn die, welke de aard en de rol van hen die de kanalen van deze Openbaring zijn, de Boodschappers of "Manifestaties van God", diepgaand behandelen. Een steeds terugkerende analogie in deze passages is die van de zon. Hoewel de zon bepaalde eigenschappen met de andere hemellichamen van het zonnestelsel deelt, verschilt ze er in die zin van dat ze zelf de lichtbron van het stelsel is. De planeten en de manen weerkaatsen licht, terwijl het uitstralen van licht een eigenschap is die onlosmakelijk met de aard van de zon verbonden is. Het stelsel wentelt rond dit middelpunt, elk onderdeel wordt niet alleen door zijn eigen samenstelling beinvloed, maar ook door zijn verhouding tot de lichtbron van het stelsel42
Analoog hieraan, verklaart Baha'u'llah, onderscheidt de menselijke persoonlijkheid die de Manifestatie van God met de rest van de mensen deelt zich zodanig van andere dat dit haar geschikt maakt om te dienen als kanaal of voertuig voor Gods Openbaring. Ogenschijnlijk tegenstrijdige verwijzingen naar deze tweeledige rang, die bijvoorbeeld aan Christus wordt toegeschreven,43 vormen door de hele geschiedenis heen vele bronnen van religieuze verwarring en tweedracht. Baha'u'llah zegt over dit onderwerp:
"Al wat is in de hemelen en op aarde, is een direct getuigenis van de openbaring der attributen en namen van God... Tot de hoogste graad is dit waar voor de mens die te midden van al het geschapene... is uitgekozen voor de glorie van zulk een onderscheiding. Want in hem zijn alle attributen en namen van God latent geopenbaard in een mate die geen ander geschapen wezen heeft overtroffen... En van alle mensen zijn de Manifestaties van de Zon der Waarheid het meest volmaakt, het meest onderscheiden en het meest uitmuntend. Wat meer is, al het andere buiten deze Manifestaties leeft door de werking van hun Wil en beweegt en bestaat door de uitstortingen van hun genade."44
Door de hele geschiedenis heen heeft de overtuiging van gelovigen dat de stichter van hun eigen godsdienst een unieke plaats innam, geleid tot intense speculatie over het wezen van de Manifestatie van God. Deze speculatie wordt echter ernstig gehinderd door de moeilijkheden bij het interpreteren en verklaren van allegorische toespelingen in de vroegere geschriften. De poging vaste vorm te geven aan algemene opvattingen door middel van godsdienstige dogmatiek is eerder een verdeeldheid zaaiende dan een verenigende kracht in de geschiedenis geweest. In feite zijn er ondanks de enorme energie die gewijd is aan theologische werkzaamheden -of misschien juist daarom- vandaag de dag diepgaande meningsverschillen onder Moslims over de juiste rang van Mohammed, onder Christenen over die van Jezus en onder Boeddhisten wat betreft de Stichter van hun eigen godsdienst. Het is maar al te duidelijk gebleken dat de strijdpunten die voortkwamen uit deze en andere meningsverschillen binnen elke traditie afzonderlijk, tenminste even ernstig waren als de kwesties waardoor die geloofstraditie onderscheiden werd van haar zustergeloven.
Bijzonder belangrijk voor het begrijpen van Baha'u'llahs leringen over de eenheid van de godsdiensten zijn daarom Zijn verklaringen over de rang van de opeenvolgende Boodschappers van God en over hetgeen door hen verricht is in de geestelijke geschiedenis van het mensdom:
"Ieder van deze Manifestaties van God heeft een tweevoudige rang. De ene is de rang van louter vergeestelijking en wezenlijke eenheid. In dit opzicht wijkt gij niet af van de waarheid, indien gij hen allen bij een naam noemt en aan hen allen dezelfde hoedanigheden toeschrijft...
De andere rang is de rang van het onderscheid en behoort tot de wereld van de schepping en haar beperkingen. In dit opzicht bezit iedere Manifestatie van God een onderscheiden persoonlijkheid, heeft een duidelijk voorgeschreven opdracht, een voorbeschikte Openbaring en speciaal afgebakende beperkingen. Een ieder van hen wordt onder een andere naam gekend, wordt gekenmerkt door een speciale hoedanigheid, vervult een bepaalde Zending...
Bezien in het licht van hun tweede rang... manifesteren zij volkomen dienstbaarheid, uiterste armoede en volledige zelfuitwissing. Zoals Hij zegt: "Ik ben de dienaar van God. Ik ben slechts een mens zoals gij..."
Zou een der alomvattende Manifestaties van God verklaren: "Ik ben God", dan spreekt Hij voorwaar de waarheid, en dit leidt geen twijfel. Want... door hun openbaring, hun attributen en namen worden de Openbaring van God, Zijn naam en Zijn attributen kenbaar gemaakt aan de wereld... En zou een hunner verklaren: "Ik ben de Boodschapper van God", dan spreekt Hij eveneens de waarheid, de ontwijfelbare waarheid... In dit licht bezien zijn zij allen slechts Boodschappers van die volmaakte Koning, de onveranderlijke Essentie... En zouden zij zeggen: "Wij zijn de dienaren Gods", dan is dit eveneens een duidelijk en onbetwistbaar feit. Want zij zijn geopenbaard in de uiterste staat van dienstbaarheid, een dienstbaarheid zoals geen mens ooit kan bereiken..."45
"Zo komt het dat wat zij ook zeggen, of het nu betrekking heeft op het rijk van goddelijkheid, heerschappij, van de Profeten en Boodschappers, Behoeders, Apostelen of Dienaren, alles zonder een zweem van twijfel waar is. Daarom moeten deze gezegden... aandachtig worden overwogen, opdat de uiteenlopende uitspraken van de Manifestaties van de Ongeziene en de Dageraden van Heiligheid niet langer de ziel verontrusten en het verstand in verwarring brengen."46
Een Immer-Voortschrijdende Beschaving...
In deze alinea's ligt een perspectief besloten dat het meest uitdagende kenmerk is van Baha'u'llahs uiteenzetting over de functie van de Manifestatie van God. Hij zegt dat goddelijke Openbaring de stuwende kracht van de beschaving is. Wanneer deze plaatsvindt zal haar transformerende uitwerking op het verstand en de geest van hen die er gehoor aan geven z'n weerslag hebben op de nieuwe samenleving, die geleidelijk aan rond hun religieuze ervaringen gestalte krijgt. Er verschijnt een nieuw middelpunt van loyaliteit dat volkeren met een zeer breed scala van culturen tot zich kan trekken; de muziek en de kunst grijpen symbolen aan die een veel rijkere en rijpere inspiratie overbrengen; een radicale herdefiniering van de begrippen goed en kwaad maakt het opstellen van nieuwe wetboeken voor burgerlijk recht en gedrag mogelijk; er worden nieuwe instituten in het leven geroepen om uitdrukking te geven aan drijfveren tot morele verantwoordelijkheid die daarvoor veronachtzaamd werden of onbekend waren: "Hij was in de wereld, en de wereld is door Hem geworden..."47 Naarmate de nieuwe ontwikkeling zich ontvouwt tot een beschaving, assimileert ze verworvenheden en inzichten van voorbije tijden in een veelheid van nieuwe combinaties. Elementen van voorbije culturen die niet kunnen worden opgenomen kwijnen weg of worden opgenomen door marginale delen onder de bevolking. Het Woord van God schept nieuwe mogelijkheden, zowel voor het individuele bewustzijn als voor menselijke betrekkingen.
"Ieder woord dat uit Gods mond komt, is met zulk een kracht geladen dat het elk menselijk lichaam met nieuw leven kan bezielen... Al de wondere werken die gij in deze wereld aanschouwt, zijn zichtbaar geworden door de werking van Zijn hoogste en meest verheven Wil, Zijn wonderbaarlijk en onveranderlijk Plan... Nauwelijks is dit schitterende woord uitgesproken of de bezielende kracht ervan, die in al het geschapene bestaat, roept de middelen en werktuigen in het leven waarmee dergelijke werken kunnen worden voortgebracht en vervolmaakt... In de komende tijd zult gij voorzeker dingen zien, waarvan gij voordien nimmer hebt gehoord... Iedere letter op zichzelf die voortkomt uit de mond Gods, is met recht een moederletter, en ieder woord dat wordt geuit door Hem, Die de Bron is van goddelijke openbaring, is een moederwoord..."48
De opeenvolging van goddelijke Openbaringen is volgens de Bab "een proces dat geen begin had en geen einde zal hebben."49 Hoewel de opdracht van ieder der Manifestaties beperkt is in tijd en in de uitwerking die ze heeft, is ze een wezenlijk onderdeel van een voortdurende, voortschrijdende ontvouwing van Gods macht en wil:
"Beschouw met uw innerlijk oog de reeks van opeenvolgende Openbaringen welke de Manifestatie van Adam met die van de Bab verbinden. Ik getuig voor God dat een ieder van deze Manifestaties werd neergezonden door de werking van de Wil en het Plan van God, dat ieder de drager was van een bepaalde boodschap en aan ieder van hen een goddelijk geopenbaard Boek werd toevertrouwd... De omvang van de Openbaring waarmede ieder van hen werd vereenzelvigd was duidelijk afgebakend..."50
Tenslotte begint er, naarmate de geestelijke bronnen van een zich steeds ontwikkelende beschaving uitgeput raken, een proces van desintegratie, zoals dat in de gehele wereld van waarneembare verschijnselen gebeurt. Weer gebruik makend van de overeenkomsten die de natuur biedt, vergelijkt Baha'u'llah dit hiaat in de ontwikkeling van de beschaving met het begin van de winter. De morele levenskracht vermindert, evenals de maatschappelijke samenhang. Uitdagingen die men vroeger zou hebben overwonnen, of zou hebben omgezet in mogelijkheden tot onderzoek en succes, worden onoverkomelijke barrieres. De godsdienst verliest haar betekenis en het experimenteren wordt in toenemende mate onsamenhangend, waardoor de maatschappelijke verdeeldheid verder toeneemt. Onzekerheid over de betekenis en de waarde van het leven geeft steeds meer angst en verwarring. Sprekend over deze toestand in onze eigen tijd zegt Baha'u'llah:
"Wij kunnen duidelijk waarnemen hoe het gehele mensdom met grote, onvoorziene rampen is omringd. Wij zien het zwaar beproefd en ontgoocheld wegkwijnen op zijn ziekbed. Zij die dronken zijn van eigendunk hebben zich tussen de mensheid en de goddelijke en onfeilbare Geneesheer geplaatst. Ziet hoe zij alle mensen, zichzelf inbegrepen, hebben verstrikt in de netten van hun listen. Zij kunnen de oorzaak van de ziekte niet ontdekken en kennen het geneesmiddel niet. Zij houden wat recht is voor krom, en zien in hun vriend hun vijand."51
Telkens als een goddelijke impuls aan zijn doel beantwoord heeft, herhaalt het proces zich. Er verschijnt een nieuwe Manifestatie van God met een vollere maat van goddelijke inspiratie voor het volgende stadium in de bewustwording en beschaving van de mensheid.
"Overdenk de stonde waarop de verheven Manifestatie van God zich aan de mensen openbaart. Aleer dat uur aanbreekt, is het Aloude Wezen dat nog onbekend is aan enig mens en het Woord van God nog niet heeft gesproken, de Alwetende in een wereld waarin geen mens Hem kende. Hij is met recht de Schepper zonder een schepping... Dit is voorzeker de Dag waarvan is geschreven: "Aan wie zal in deze Dag het Koninkrijk zijn?" En er is geen mens bereid hierop te antwoorden!"52
Totdat een deel van de mensheid gehoor begint te geven aan de nieuwe Openbaring, en een nieuw geestelijk en maatschappelijk model vorm begint te krijgen, leven de mensen in geestelijk en moreel opzicht van de laatste overblijfselen van oude goddelijke gaven. De routinezaken van de maatschappij worden misschien wel, misschien niet afgehandeld; wetten kunnen gehoorzaamd of genegeerd worden; maatschappelijke en politieke experimenten kunnen aanslaan of mislukken; maar de bodem van het geloof -waarzonder geen maatschappij onbeperkt kan blijven bestaan- is uitgeput. Aan het "einde der tijden" en het "einde van de wereld" beginnen zij die geestelijk ingesteld zijn zich weer tot de scheppende Bron te wenden. Al kan het proces onhandig of verwarrend verlopen, al zijn sommige keuzes die overwogen worden lomp en ongelukkig, een dergelijk zoeken is een intuitieve respons op het besef dat er zich in het geordende leven van het mensdom een immense kloof geopend heeft53 Baha'u'llah zegt dat de uitwerking van de nieuwe Openbaring alomvattend is en niet beperkt blijft tot het leven en de leringen van de Manifestatie van God, die het middelpunt van de Openbaring is. Hoewel deze uitwerking niet begrepen wordt, dringt ze in toenemende mate door in menselijke aangelegenheden, waardoor tegenstrijdigheden in algemene veronderstellingen en in de samenleving onthuld worden en de zoektocht naar inzicht intenser wordt.
De opeenvolging van de Manifestaties is een niet los te denken dimensie van het bestaan, verklaart Baha'u'llah, en deze zal voortduren zolang de wereld bestaat: "God heeft Zijn Boodschappers naar de aarde gezonden om Mozes en Jezus op te volgen, en alzo zal Hij voortgaan 'tot het einde dat geen einde heeft'..."54
De Dag Gods
Wat beschouwt Baha'u'llah als het doel van de evolutie van het menselijk bewustzijn? Het doel ervan is, in het licht van de eeuwigheid, dat God Zijn volmaaktheden steeds helderder weerkaatst ziet in de spiegel van Zijn schepping en dat, in de woorden van Baha'u'llah:
"...ieder schepsel zelf en in zichzelf en bij de rang van de Manifestatie van zijn Heer zal kunnen getuigen dat er waarlijk geen andere God is dan Hij en dat zodoende ieder schepsel zijn weg zal mogen vinden tot de top der werkelijkheden totdat de mens niets zal kunnen aanschouwen zonder er God in te herkennen."55
Binnen de context van de beschavingsgeschiedenis was het oogmerk van de opeenvolging van goddelijke Manifestaties het menselijk bewustzijn voor te bereiden op de eenmaking van de mensheid tot een enkele soort, ja zelfs tot een enkel organisme, dat in staat is de verantwoordelijkheid voor zijn collectieve toekomst te aanvaarden: "Hij Die uw Heer is, de Albarmhartige," zegt Baha'u'llah, "koestert in Zijn hart de wens het gehele mensdom als een ziel en een lichaam te zien."56 Voordat de mensheid haar organische eenheid heeft aanvaard, kan ze haar directe uitdagingen niet aangaan, laat staan die welke haar te wachten staan: "Het welzijn der mensheid", benadrukt Baha'u'llah, "haar vrede en veiligheid zijn onbereikbaar, tenzij haar eenheid blijvend tot stand is gebracht."57 Slechts een verenigde, wereldomvattende samenleving kan haar kinderen het gevoel van innerlijk vertrouwen schenken dat besloten ligt in een van Baha'u'llahs gebeden tot God: "Welke plicht Gij Uw dienaren ook hebt opgedragen om Uw majesteit en glorie tot in de hoogste mate te prijzen, dan is dit slechts een teken van Uw genade jegens hen, opdat zij in staat mogen worden gesteld zich te verheffen tot de staat die verleend is aan hun innerlijk wezen, de staat van zichzelf te kennen."58 Alleen door het bereiken van ware eenheid kan de mensheid -paradoxaal genoeg- haar verscheidenheid en haar individualiteit ten volle ontwikkelen. Dit doel dienden de opdrachten van alle Manifestaties van God die in de geschiedenis bekend zijn, de Dag van "een kudde, een herder"59 Dit te bereiken, zegt Baha'u'llah, is dat stadium van beschaving waar de mens nu aan begint.
Een van de meest tot de verbeelding sprekende analogieen die niet alleen in de geschriften van Baha'u'llah, maar ook in die van de Bab voor Hem, te vinden zijn, is de vergelijking tussen de evolutie van het menselijk geslacht en het leven van het individuele menselijke wezen. De mensheid heeft in haar gemeenschappelijke groei stadia doorlopen die doen denken aan de perioden van de kleutertijd, de kinderjaren en de puberteit in de volwassenwording van haar individuele leden. We beleven nu het begin van onze gemeenschappelijke volwassenheid, begiftigd met nieuwe kwaliteiten en kansen waarover we nu nog maar de flauwste vermoedens hebben60
Tegen deze achtergrond is de vooraanstaande plaats die in Baha'u'llahs leringen aan het principe eenheid wordt gegeven niet moeilijk te begrijpen. De eenheid der mensheid is het leitmotiv voor het tijdperk dat nu ingaat, de maatstaf waaraan alle voorstellen voor de verbetering van de mensheid getoetst moeten worden. Baha'u'llah verklaart met klem dat er maar een mensenras is; overgeerfde meningen dat een bepaalde raciale of etnische groep op de een of andere manier superieur is aan de rest van de mensheid zijn nergens op gefundeerd. Omdat alle Boodschappers van God als bemiddelaar van de ene goddelijke Wil optraden zijn hun openbaringen insgelijks de gemeenschappelijke erfenis van de hele menselijke familie; ieder persoon op aarde is een wettige erfgenaam van heel die geestelijke traditie. Het blijven vasthouden aan vooroordelen van welke aard ook is schadelijk voor de belangen van de samenleving en is een inbreuk op Gods wil voor ons tijdperk:
"O strijdende volkeren en geslachten der aarde! Keert uw gelaat naar eenheid en laat de luister van haar licht u beschijnen. Komt bijeen en besluit, ter wille van God, al wat een bron van strijd onder u is, uit te roeien... Er kan geen enkele twijfel over bestaan dat alle mensen ter wereld, tot welk ras of welke godsdienst zij ook behoren, hun bezieling putten uit een hemelse Bron en de onderdanen zijn van een God. Het verschil tussen de voorschriften waaronder zij leven moet worden toegeschreven aan de wisselende vereisten en behoeften van de tijd waarin deze werden geopenbaard. Deze werden -uitgezonderd enkele voorschriften die voortvloeien uit 's mensen verdorvenheid- door God beschikt en zijn een weerspiegeling van Zijn Wil en Plan. Verheft u en verbrijzelt, gewapend met de kracht van geloof, de goden van uw ijdele verbeelding die verdeeldheid onder u zaaien..."61
Het thema eenheid loopt als een rode draad door de geschriften van Baha'u'llah: "Het tabernakel van eenheid is opgericht; beschouwt gij elkander niet als vreemdelingen."62 "Verkeert met de volgelingen van alle religies in een geest van vriendelijkheid en kameraadschap."63 "Gij zijt de vruchten van een boom en de bladeren van een tak."64
Het proces van het meerderjarig worden der mensheid valt samen met de evolutie van de samenleving. Met het gezin en zijn verschillende toevoegingen als begin heeft het mensdom met wisselend succes samenlevingsvormen ontwikkeld die gebaseerd zijn op de clan, de stam, de stadstaat en het meest recent de natie. Dit maatschappelijke bestel, dat geleidelijk aan ruimer en gecompliceerder werd, verschafte de mens zowel de stimulans als de ruimte voor de ontplooiing van zijn capaciteiten, en deze ontplooiing heeft op haar beurt geleid tot steeds weer nieuwe wijzigingen in het sociale systeem. Het meerderjarig worden der mensheid moet daarom een algehele transformatie van de samenleving tot gevolg hebben, een samenleving die in staat is gebruik te maken van de volledige diversiteit van het menselijk geslacht en die baat vindt bij het gehele scala aan talenten en inzichten die door vele duizenden jaren van culturele ervaringen zijn verfijnd:
"Dit is de Dag waarin Gods verhevenste gunsten over de mensen zijn uitgestort; de Dag waarin Zijn machtigste genade al het geschapene heeft doordrongen. Het is de plicht van alle volkeren ter wereld hun geschillen bij te leggen en in volmaakte eenheid en vrede onder de schaduw van de Boom van Zijn zorg en goedertierenheid te verblijven... Spoedig zal de huidige orde worden opgerold en een nieuwe in haar plaats worden uitgespreid. Waarlijk, uw Heer spreekt de waarheid en is de Kenner van ongeziene dingen."65
Het belangrijkste hulpmiddel bij de transformatie van de samenleving en het bereiken van wereldeenheid is, volgens Baha'u'llah, het vestigen van gerechtigheid in menselijke zaken. Dit onderwerp krijgt een centrale plaats in Zijn leringen:
"Het licht van de mens is Gerechtigheid. Doof het niet met de tegenwind van onderdrukking en tirannie. Het doel van gerechtigheid is het verschijnen van eenheid onder de mensen. De oceaan van goddelijke wijsheid zwelt aan met dit verheven woord, terwijl de boeken der wereld de innerlijke betekenis ervan niet kunnen bevatten..."66
In Zijn latere geschriften heeft Baha'u'llah duidelijk gemaakt wat uit dit beginsel voortvloeit voor het tijdperk van de volwassenheid van de mensheid. "Vrouwen en mannen zijn in Gods ogen gelijkwaardig en zullen dit altijd blijven,"67 zegt Hij, en voor de vooruitgang der beschaving is het noodzakelijk dat de samenleving haar zaken zo regelt dat dit feit tot volle uitdrukking komt. De hulpbronnen der aarde behoren alle mensen toe, niet slechts een bepaald volk. Verschillende bijdragen aan het algemeen economisch welzijn verdienen een verschillende mate van beloning en erkenning, en moeten die ook krijgen, maar aan de uitersten van rijkdom en armoede waardoor de meeste staten op aarde geteisterd worden moet een eind komen, ongeacht de sociaal-economische filosofieen die men er aanhangt.
De Bekendmaking aan de Koningen
Het grootste deel van de hierboven aangehaalde geschriften werd geopenbaard onder hernieuwde vervolgingen. Spoedig na de aankomst van de bannelingen in Constantinopel werd duidelijk dat de eerbewijzen waarmee Baha'u'llah tijdens Zijn reis naar Baghdad was overstelpt, niet meer dan een kort respijt waren. Het besluit van de Ottomaanse autoriteiten om de "Babi" leider en Zijn metgezellen over te brengen naar de hoofdstad van het rijk in plaats van naar de een of andere afgelegen provincie, alarmeerde de vertegenwoordigers van de Perzische regering68 Daar de Perzische ambassadeur vreesde dat de ontwikkelingen in Baghdad zich zouden herhalen, en dat de bannelingen deze keer niet alleen de sympathie maar misschien zelfs de loyaliteit van invloedrijke figuren in de Turkse regering voor zich zouden winnen, drong hij er onophoudelijk op aan dat ze naar een verder afgelegen deel van het rijk zouden worden gestuurd. Zijn redenering was dat de verbreiding van een nieuwe godsdienstige boodschap in de hoofdstad zowel politiek als religieus onaangename gevolgen zou kunnen hebben.
Aanvankelijk verzette de Ottomaanse regering zich hiertegen. De eerste minister, `Ali Pasha, had westerse diplomaten zijn overtuiging kenbaar gemaakt dat hij geloofde dat Baha'u'llah "een zeer vooraanstaand man was, die zich voorbeeldig gedroeg, zeer gematigd was en een zeer waardige figuur was." Zijn leringen waren, naar de mening van de minister, "een hoge achting waardig" omdat ze de godsdienstige haat tenietdeden die de Joodse, Christelijke en Islamitische onderdanen van het rijk verdeeld hield.69
Er ontwikkelde zich echter geleidelijk een zekere mate van wrevel en argwaan. In de Ottomaanse hoofdstad was de politieke en economische macht in handen van hoffunctionarissen die, op enkele uitzonderingen na, nauwelijks of niet bekwaam waren. Corruptie was de olie waar de regeringsmachinerie op draaide en de hoofdstad was een magneet voor horden mensen die uit alle delen van het rijk en daarbuiten toestroomden, op zoek naar gunsten en invloed. Van iedere prominente figuur uit een ander land of uit een van de onderhorige gebiedsdelen werd verwacht dat hij, onmiddellijk na aankomst in Constantinopel, zich voegde bij de menigte zoekers naar begunstigingen in de ontvangkamers van de pasja's en ministers van het keizerlijke hof. Niemand had een slechtere reputatie dan de met elkaar wedijverende groepen Perzische politieke bannelingen, die bekend stonden om hun raffinement en gewetenloosheid.
Tot verdriet van de vrienden die Hem dringend verzochten gebruik te maken van de heersende vijandigheid tegen de Perzische regering en van de sympathie die Zijn eigen lijden had gewekt, maakte Baha'u'llah duidelijk dat Hij geen verzoeken in te dienen had. Hoewel verscheidene ministers Hem een beleefdheidsbezoek brachten in de woning die Hem toegewezen was, maakte Hij geen gebruik van deze kansen. Hij zei dat Hij in Constantinopel was als gast van de sultan, op diens verzoek, en dat Zijn belangstelling uitging naar geestelijke en morele zaken.
Toen de Perzische ambassadeur, Mirza Husayn Khan, vele jaren later zijn ambtstermijn in de Ottomaanse hoofdstad overdacht en klaagde over de schade die de hebzucht en onbetrouwbaarheid van zijn landgenoten de reputatie van Perzie in Constantinopel hadden berokkend, bracht hij op verrassend openhartige wijze hulde aan het voorbeeld dat Baha'u'llahs houding er kort had kunnen geven.70 In die tijd echter maakten hij en zijn collega's gebruik van de situatie door die voor te stellen als een slinkse manier van de banneling om geheime samenzweringen tegen de algemene veiligheid en de staatsgodsdienst te verhullen. Onder druk van deze invloeden namen de Ottomaanse autoriteiten tenslotte het besluit Baha'u'llah en Zijn familie over te brengen naar de provinciestad Adrianopel. De verhuizing vond overhaast plaats midden in een buitengewoon strenge winter. Ondergebracht in behuizing die ontoereikend was en door gebrek aan geschikte kleding en andere voorzieningen, doorstonden de bannelingen een jaar lang ernstige ontberingen. Het was duidelijk dat zij, hoewel ze niet in staat van beschuldiging waren gesteld en geen gelegenheid kregen zich te verdedigen, willekeurig tot staatsgevangenen waren gemaakt.
Vanuit het gezichtspunt van de godsdienstgeschiedenis hebben de achtereenvolgende verbanningen van Baha'u'llah naar Constantinopel en Adrianopel een opvallende, symbolische betekenis. Het was de eerste keer dat een Manifestatie van God, Stichter van een zelfstandig religieus systeem, dat zich spoedig over de gehele planeet zou verspreiden, de nauwe zeeengte overstak die Azie van Europa scheidt en voet zette in "het westen". Alle andere grote religies waren in Azie ontstaan en het optreden van hun Stichters was beperkt gebleven tot dat continent. Verwijzend naar het feit dat de beschikkingen uit het verleden, en in het bijzonder die van Abraham, Christus en Mohammed, hun belangrijkste invloed op de ontwikkeling van de beschaving teweeggebracht hadden tijdens hun expansie naar het Westen, voorspelde Baha'u'llah dat hetzelfde in dit nieuwe tijdperk zou gebeuren, maar op onmetelijk grotere schaal: "In het Oosten is het licht van Zijn Openbaring doorgebroken; in het Westen zijn reeds de tekenen van Zijn heerschappij verschenen. Overweegt dit in uw hart, o mensen..."71
Het is dan ook niet verwonderlijk dat Baha'u'llah dit moment uitkoos om Zijn Openbaring, die geleidelijk de trouw van de volgelingen van de Bab in het hele Midden-Oosten verworven had, algemeen bekend te maken. Zijn bekendmaking kwam in de vorm van een reeks verklaringen die tot de opmerkelijkste documenten uit de geschiedenis van de godsdienst behoren. Daarin richt de Manifestatie van God zich tot de "Koningen en Heersers der wereld" en kondigt hen de dageraad van de Dag Gods aan, zinspelend op de vooralsnog onvoorstelbare veranderingen die door de hele wereld aan stootkracht wonnen. Hij deed een beroep op hen als de gevolmachtigden van God en van hun medemensen om op te staan en te helpen bij het eenmaken van de mensheid. Vanwege de diepe eerbied die hun werd betoond door het merendeel van hun onderdanen en vanwege het absolute karakter van de heerschappij die de meesten van hen uitoefenden, lag het in hun macht, zei Hij, mee te werken aan het tot stand brengen van wat Hij de "Allergrootste Vrede" noemde, een wereldorde gekenmerkt door eenheid en bezield door goddelijke gerechtigheid.
De hedendaagse lezer kan zich slechts met de grootste moeite een beeld vormen van de morele en intellectuele wereld waarin deze vorsten van een eeuw geleden leefden. Uit hun biografieen en persoonlijke correspondentie blijkt duidelijk dat ze, op enkele uitzonderingen na, zelf godvruchtig waren en een leidende rol in het geestelijke leven van hun land vervulden, dikwijls als hoofd van de staatsgodsdienst, en overtuigd waren van de onfeilbare waarheden van de Bijbel of de Koran. De macht die de meesten van hen uitoefenden ontleenden ze rechtstreeks aan het goddelijke gezag van passages uit diezelfde geschriften, een gezag waarover ze zich krachtig uitlieten. Zij waren de gezalfden Gods. Profetieen over "de Dag des Oordeels" en "het Koninkrijk Gods" waren voor hen geen mythen of allegorieen, maar zekerheden waarop de gehele morele orde rustte en waarin zij zelf door God zouden worden opgeroepen om rekenschap van hun rentmeesterschap te geven.
Tot deze denkwereld richtte Baha'u'llah zich in Zijn brieven:
"O, koningen der aarde! Hij, de soevereine Heer van allen, is gekomen. Het Koninkrijk is aan God, de almachtige Beschermer, de Bij-Zich-Bestaande... Dit is een Openbaring die met niets wat gij bezit kan worden vergeleken, wist gij het slechts.
Hoedt u, dat uw trots u er niet van weerhoudt de Bron van Openbaring te erkennen, dat wereldse zaken u niet als door een sluier afscheiden van Hem Die de Schepper der Hemelen is... Bij de gerechtigheid Gods! Het is niet Onze wens de hand te leggen op uw koninkrijk. Het is onze opdracht het hart der mensen te beroeren en er bezit van te nemen..."72
"Weet dat de armen het pand van God zijn in uw midden. Denkt erom dat gij Zijn vertrouwen niet beschaamt, dat gij hen niet onrechtvaardig behandelt en dat gij niet de wegen der verraders bewandelt. Gij zult zekerlijk worden opgeroepen om u te verantwoorden voor Zijn vertrouwen, op de dag dat de Waag van Gerechtigheid zal worden ingesteld, de dag dat aan ieder het hem toekomende zal worden gegeven, en het doen en laten van alle mensen, hetzij rijk hetzij arm, zal worden afgewogen.
Onderzoekt Onze Zaak, informeert naar hetgeen Ons is overkomen, en oordeelt rechtvaardig tussen Ons en Onze vijanden, en behoort tot hen die rechtvaardig handelen jegens hun naasten. Indien gij de hand van de onderdrukker niet tegenhoudt, indien gij in gebreke blijft de rechten van de vertrapten te waarborgen, welk recht hebt gij dan uzelf te verheffen boven de mensen?"73
"Indien gij geen acht slaat op de raadgevingen die Wij ... in deze Tafel hebben geopenbaard, zal goddelijke kastijding u van alle kanten treffen en het vonnis van Zijn gerechtigheid over u worden uitgesproken. Op die dag zult gij niet de kracht bezitten Hem te weerstaan, en uw eigen onmacht erkennen..."74
Het beeld van de "Grootste Vrede" vond geen weerklank bij de heersers van de negentiende eeuw. Niet alleen koningen werden gerecruteerd voor nationalistische verheerlijking en gebiedsuitbreiding, maar ook parlementariers, academici, kunstenaars, kranten, en de voornaamste godsdienstige instellingen waren vurige propagandisten voor het westerse triomfalisme. Voorstellen voor maatschappelijke veranderingen, hoe belangeloos en idealistisch ook, vielen spoedig ten prooi aan een stroom ideologieen die werd opgeworpen door het opkomende tij van het dogmatisch materialisme. In het Oosten, dat als verlamd was door zijn eigen aanspraken alles te vertegenwoordigen wat de mens ooit van God wist of zou kunnen weten, zonk de Islamitische wereld gestaag dieper weg in onwetendheid, apathie en een koppige vijandigheid tegen een mensheid die deze geestelijke superioriteit niet erkende.
De Aankomst in het Heilige Land
Gezien de eerdere gebeurtenissen in Baghdad lijkt het verwonderlijk dat de Ottomaanse autoriteiten niet hebben voorzien wat het gevolg zou zijn als Baha'u'llah zich weer in een belangrijke provinciehoofdstad vestigde. Binnen een jaar na Zijn aankomst in Adrianopel had hun gevangene eerst de belangstelling en toen de vurige bewondering van vooraanstaande figuren uit het intellectuele en het bestuurlijke leven van de regio voor zich gewonnen. Tot ontzetting van de vertegenwoordigers van het Perzische consulaat waren twee van de meest toegewijde bewonderaars Khurshid Pasha, de gouverneur van de provincie, en de Shaykhu'l-Islam, de voornaamste religieuze hoogwaardigheidsbekleder van de Soennieten. In de ogen van Zijn gastheren en het merendeel der mensen was de banneling een ethisch filosoof en een heilige, en werd de geldigheid van Zijn leringen niet alleen weerspiegeld door het voorbeeld van Zijn eigen leven maar ook door de veranderingen die ze teweegbrachten bij de stromen Perzische pelgrims die naar dit afgelegen centrum van het Ottomaanse rijk trokken om Hem te bezoeken.75
Deze onvoorziene ontwikkelingen overtuigden de Perzische ambassadeur en zijn collega's ervan dat het slechts een kwestie van tijd zou zijn alvorens de baha'i-beweging, die zich ook in Perzie steeds verder verspreidde, zich zou hebben gevestigd als een belangrijke macht in het aan Perzie grenzende, rivaliserende rijk. Gedurende deze periode in zijn geschiedenis streed het vervallen Ottomaanse Rijk tegen herhaalde invallen van het tsaristische Rusland, opstanden onder zijn eigen onderdanen, en aanhoudende pogingen van de ogenschijnlijk sympathieke Britse en Oostenrijkse regeringen om bepaalde Turkse gebiedsdelen af te scheiden en bij hun eigen rijk in te lijven. Deze onstabiele politieke toestand in de Europese provincies van Turkije leverden nieuwe en dringende argumenten ter ondersteuning van het verzoek van de ambassadeur om de bannelingen naar een verre nederzetting te zenden, waar Baha'u'llah geen verder contact met invloedrijke Turkse of westerse kringen zou hebben.
Toen de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Fu'ad Pasha, van een bezoek aan Adrianopel terugkeerde, leken zijn verbaasde berichten over de reputatie die Baha'u'llah inmiddels in het hele gebied genoot de aantijgingen van de Perzische ambassade geloofwaardig te maken. In deze gedachtensfeer besloot de regering abrupt haar gasten aan strikte opsluiting te onderwerpen. Zonder waarschuwing werd op een vroege ochtend het huis van Baha'u'llah door soldaten omsingeld en kregen de bannelingen opdracht zich klaar te maken voor vertrek naar onbekende bestemming.
De plaats die voor deze laatste verbanning werd gekozen was de naargeestige vestingstad `Akka (Acre), aan de kust van het Heilige Land. `Akka, in het hele rijk berucht vanwege de bedorven lucht en de vele ziekten die er heersten, was een strafkolonie die door de Ottomaanse staat gebruikt werd voor het opsluiten van gevaarlijke misdadigers die naar verwachting hun gevangenschap daar niet al te lang zouden overleven. Na hun aankomst in augustus 1868 zouden Baha'u'llah, de leden van Zijn familie en een groep van Zijn volgelingen die met Hem verbannen was, binnen de muren van de vesting twee jaar van ontbering en mishandeling ondergaan. Vervolgens werden zij onder huisarrest geplaatst in een nabijgelegen pand van een plaatselijke koopman. Lange tijd werden de bannelingen geschuwd door de bijgelovige plaatselijke bevolking, die in openbare preken was gewaarschuwd voor "de God der Perzen", die werd afgeschilderd als een vijand van de openbare orde en de verspreider van godslasterlijke en immorele ideeen. Verscheidene leden van de kleine groep bannelingen stierven door de ontberingen en omstandigheden waaraan zij werden blootgesteld.76
Achteraf gezien lijkt het een bijtende ironie dat de keuze van het Heilige Land als de plaats van Baha'u'llahs gedwongen opsluiting het resultaat was van de druk van geestelijke en wereldlijke vijanden wier doel het was Zijn religieuze invloed te vernietigen. Palestina, dat wordt vereerd door drie grote monotheistische godsdiensten als het punt waar de werelden van God en de mens samenkomen nam toen, zoals het al duizenden jaren had gedaan, een unieke plaats in de verwachtingen van de mens. Slechts enkele weken voor de aankomst van Baha'u'llah vertrokken de belangrijkste leiders van de Duitse protestantse Tempeliers uit Europa om aan de voet van de berg Karmel een nederzetting te stichten ter verwelkoming van Christus, Wiens komst volgens hen op handen was. Boven de deuren van verscheidene huizen die ze bouwden, met uitzicht over de baai op Baha'u'llahs gevangenis in `Akka, kan men nog steeds uitgebeitelde opschriften zien als: "Der Herr ist nahe" ("De Heer is nabij").77
In `Akka ging Baha'u'llah door met het dicteren van een reeks brieven aan afzonderlijke heersers, waar Hij in Adrianopel mee begonnen was. Verscheidene bevatten waarschuwingen voor Gods oordeel over hun nalatigheid en wanbestuur; de dramatische vervulling van die waarschuwingen bracht hevige algemene discussies in het hele Nabije Oosten teweeg. Minder dan twee maanden na de aankomst van de bannelingen in de gevangenisstad bijvoorbeeld, werd Fu'ad Pasha, de Ottomaanse minister van Buitenlandse Zaken, wiens onjuiste voorstellingen de verbanning hadden helpen verhaasten, plotseling uit zijn ambt ontslagen en stierf hij in Frankrijk aan een hartaanval. Deze gebeurtenis werd gemarkeerd door een verklaring waarin het vroegtijdige ontslag van zijn collega, eerste minister `Ali Pasha, de val en de dood van de sultan en het verlies van de Turkse gebieden in Europa voorspeld werd, een reeks catastrofes die vlak achter elkaar volgden.78
In een brief aan Keizer Napoleon III werd de waarschuwing gegeven dat, vanwege zijn onoprechtheid en zijn machtsmisbruik, "...uw koninkrijk ten onder zal gaan en uw keizerrijk u uit handen zal worden genomen als een straf voor hetgeen gij hebt bedreven... Heeft uw praal u trots gemaakt? Bij Mijn leven! Zij zal niet blijven..."79 Minder dan een jaar na deze verklaring vond de rampzalige Frans-Pruisische oorlog plaats en de daaruit voortvloeiende val van Napoleon III, waarover Alistair Horne, een hedendaags geleerde op het gebied van de politieke geschiedenis van Frankrijk in de 19e eeuw, schrijft:
"De geschiedenis kent waarschijnlijk geen opzienbarender voorbeeld van wat de Grieken 'peripateia' noemden, de verschrikkelijke val van trotse hoogten. In de moderne tijd is er zeker geen natie, zo vol van zichtbare grootsheid en zo overvloedig in materieel succes, die ooit in een zo korte tijd aan een zo ernstige vernedering onderworpen geweest is."80
Slechts enkele maanden voor de onverwachte reeks gebeurtenissen in Europa die leidden tot de invasie van de pauselijke staat en de annexatie van Rome door de strijdkrachten van het nieuwe koninkrijk Italie, drong Baha'u'llah in een verklaring er bij Paus Pius IX op aan: "Sta uw koninkrijk af aan de koningen en kom te voorschijn uit uw verblijf, uw gelaat gericht naar het Koninkrijk... Wees zoals ook uw Heer geweest is... Voorwaar, de dag van het binnenhalen van de oogst is gekomen en goed en kwaad zijn van elkaar gescheiden. Hij heeft in de schalen van gerechtigheid opgeslagen hetgeen Hij verkoos, en in het vuur geworpen wat daar goed voor was..."81
Wilhelm I, koning van Pruisen, wiens legers zo'n overweldigende overwinning in de Frans-Pruisische oorlog hadden behaald, was door Baha'u'llah in de Kitab-i-Aqdas gewaarschuwd het voorbeeld van de val van Napoleon III en andere heersers die in de oorlog gezegevierd hadden voor ogen te houden en zich niet door hoogmoed ervan te laten weerhouden deze Openbaring te erkennen. Dat Baha'u'llah voorzag dat de Duitse Keizer geen gehoor zou geven aan deze waarschuwing wordt aangetoond door de onheilspellende passage die later in hetzelfde boek voorkomt:
"O oevers van de Rijn! Wij hebben u gezien, besmeurd met bloed, aangezien het zwaard van vergelding tegen u werd getrokken; en dit zal wederom geschieden. En Wij horen het weeklagen van Berlijn, ofschoon het heden in volle luister praalt."82
Twee van de voornaamste verklaringen, de een gericht aan Koningin Victoria83 en de ander aan de "Heersers van Amerika en de presidenten van de republieken aldaar" worden door een opvallend andere toon gekenmerkt. De eerste prijst de baanbrekende afschaffing van de slavernij in het hele Britse rijk en beveelt het principe van regeren door middel van een volksvertegenwoordiging aan. De laatstgenoemde, die begint met de aankondiging van de Dag van God, besluit met een oproep, een feitelijke volmacht, die in geen van de andere boodschappen geevenaard wordt: "Richt de terneergeslagenen op met rechtvaardige hand en verbrijzel de invloedrijke onderdrukker met de roede der geboden van uw Heer, de Beschikker, de Alwijze."84
Godsdienst als Licht en Duisternis
Baha'u'llahs strengste veroordeling is bestemd voor de barrieres die de georganiseerde godsdienst de gehele geschiedenis door heeft opgeworpen tussen de mensheid en Gods Openbaringen. Er werden herhaaldelijk dogma's, die werden ingegeven door algemeen verbreid bijgeloof en vervolmaakt door verkeerd gebruikte intelligentie, opgedrongen aan het goddelijk proces, dat te allen tijde een geestelijk en moreel doel had. Wetten voor maatschappelijke omgang, geopenbaard met de bedoeling het gemeenschapsleven hechter te maken, werden gebruikt als basis voor stelsels van geheimzinnige leerstellingen en praktijken waaronder het gewone volk gebukt ging, terwijl het er juist door geholpen had moeten worden. Zelfs het gebruik van het verstand, het belangrijkste instrument dat de mens bezit, is doelbewust belemmerd, wat heeft geleid tot een uiteindelijke breuk in de dialoog tussen geloof en wetenschap, waar het geciviliseerde leven van afhangt.
Het gevolg van dit trieste feit is dat godsdienst in de hele wereld een slechte naam gekregen heeft. Erger nog, de georganiseerde godsdienst is zelf een zeer bittere bron van haat en strijd tussen de volkeren der wereld geworden. "Fanatieke godsdienstijver en haat", heeft Baha'u'llah meer dan een eeuw geleden gewaarschuwd, "zijn een wereldverslindend vuur waarvan niemand het geweld kan blussen. Slechts de Hand van goddelijke Macht kan de mensheid van deze vernietigende ramp bevrijden."85
Degenen die God verantwoordelijk zal stellen voor deze tragedie zijn, zegt Baha'u'llah, de godsdienstleiders der mensheid, die door de hele geschiedenis heen de vrijheid hebben genomen uit Zijn naam te spreken. Hun pogingen om het Woord van God tot hun prive-domein te maken en de uiteenzettingen erover tot een middel voor persoonlijke verheerlijking, hebben de grootste belemmering gevormd waarmee de vooruitgang van de beschaving te kampen heeft gehad. Bij het najagen van hun doelen hebben velen niet geaarzeld hun hand op te heffen tegen de Boodschappers van God, zodra zij verschenen:
"In ieder tijdperk hebben godsdienstleiders hun volk belet om de kusten van eeuwige verlossing te bereiken, aangezien zij de teugels van het gezag in hun machtige greep hielden. Sommigen zijn uit begeerte naar leiderschap, anderen door gebrek aan kennis en begrip, de oorzaak geweest van de geestelijke armoede der mensen. Door hun sanctie en gezag heeft iedere Profeet van God gedronken uit de beker van opoffering..."86
Zich richtend tot de geestelijkheid van alle godsdiensten waarschuwt Baha'u'llah voor de verantwoordelijkheid die zij in het verleden zo onachtzaam op zich heeft genomen:
"Gij zijt gelijk een bron. Als de bron wordt veranderd, zullen de beekjes die er aan ontspringen eveneens veranderen. Vreest God, en behoort tot de godvruchtigen. Evenzo, als het hart van de mens ontaardt, zullen zijn ledematen ook ontaarden. En, op dezelfde wijze, indien de wortel van een boom rot, zullen zijn takken, en zijn bladeren, en zijn loten, en zijn vruchten eveneens rotten."87
In diezelfde verklaringen, die zijn geopenbaard in een tijd dat de religieuze orthodoxie overal ter wereld een van de belangrijkste machten was, werd uiteengezet dat deze macht in feite ten einde was en dat de geestelijke kaste geen verdere maatschappelijke rol meer had in de wereldgeschiedenis: "O schare van godgeleerden! Van nu af aan zult gij uzelf niet meer in het bezit zien van enige macht..."88 Tegen een bijzonder wraakgierige tegenstander onder de Moslim geestelijkheid heeft Baha'u'llah gezegd: "Gij zijt als de laatste sporen van het zonlicht op de bergtop. Spoedig zal het vervagen, zoals beschikt door God, de Albezitter, de Allerhoogste. Uw glorie en de glorie uws gelijken is weggenomen..."89
Deze uiteenzettingen zijn niet gericht tegen het organiseren van godsdienstige activiteit, maar tegen het misbruik van dergelijke middelen. Niet alleen over de grote bijdrage van de georganiseerde godsdienst zijn de geschriften van Baha'u'llah overvloedig in hun waardering, ze zijn dat ook over de baten die de wereld heeft gekregen door de zelfopoffering en de naastenliefde die geestelijken en religieuze orden van alle geloven hebben gekenmerkt:
"Die godgeleerden... die werkelijk getooid zijn met het ornament van kennis en een voortreffelijk karakter bezitten zijn, voorwaar, als het hoofd op het lichaam van de wereld en als ogen voor de natien..."90
Alle mensen, gelovig of niet, geestelijken en leken, worden echter uitgedaagd de consequenties in te zien waardoor de wereld thans wordt geteisterd als gevolg van de algehele verwording van de religieuze impuls. Doordat de mens in de afgelopen eeuw steeds meer van God vervreemdde werd een relatie verbroken die de basis vormt van het morele leven zelf. De natuurlijke vermogens van de rationele ziel, van wezenlijk belang voor de ontwikkeling en het handhaven van menselijke waarden, zijn algemeen ondergewaardeerd geraakt.
"In ieder land sterft de levenskracht van 's mensen geloof in God uit. Alleen Zijn heilzaam geneesmiddel kan deze ooit herstellen. De voortwoekerende goddeloosheid vreet in het essentiele van de menselijke samenleving. Kan iets anders dan het Elixer van Zijn machtige Openbaring haar zuiveren en hernieuwen? ...Alleen het Woord Gods kan aanspraak maken op de onderscheiding het vermogen te bezitten tot een zo grote en verstrekkende verandering."91
Wereldvrede
In het licht van de gebeurtenissen die erop volgden worden de waarschuwingen en oproepen van Baha'u'llahs geschriften in deze tijd bijzonder doordringend:
"O gij gekozen volksvertegenwoordigers in ieder land!... Beschouwt de wereld als het lichaam van de mens dat, hoewel gaaf en volmaakt bij zijn schepping, door verschillende oorzaken met ernstige ziekten en kwalen wordt bezocht. Geen dag vond het verlichting; integendeel, zijn ziekte werd steeds ernstiger, daar het onder behandeling van onkundige geneesheren kwam die de vrije teugel gaven aan hun persoonlijke begeerten...
Wij zien de wereld in deze tijd overgeleverd aan de genade van heersers zo dronken van trots, dat zij hun eigen profijt niet duidelijk kunnen zien, hoeveel te minder een zo verbijsterende en uitdagende Openbaring als deze erkennen..."92
"Dit is de Dag waarop de aarde haar nieuwstijding zal verkondigen. De bedrijvers van ongerechtigheid zijn haar last, bemerkte gij het slechts..."93
"Alle mensen zijn geschapen om een immer voortschrijdende beschaving uit te dragen. De Almachtige is Mijn getuige: zich te gedragen als de dieren in het veld is de mens onwaardig. De deugden die bij zijn waardigheid passen zijn: verdraagzaamheid, barmhartigheid, mededogen en naastenliefde jegens alle volkeren en geslachten der aarde..."94
"In dit tijdperk roert zich een nieuw leven in alle volkeren der aarde; en toch heeft niemand de oorzaak ervan ontdekt of de beweeggrond ertoe waargenomen. Denkt na over de volkeren van het westen. Ziet hoe zij, bij het najagen van wat nutteloos en onbelangrijk is, talloze levens ten offer hebben gebracht terwille van de vestiging en bevordering hiervan, en dit nog doen..."95
"In alle aangelegenheden is gematigdheid wenselijk. Als iets bovenmatig wordt doorgevoerd, zal het een bron van kwaad blijken te zijn. ...Vreemde en wonderbaarlijke dingen bestaan er in de aarde, maar deze zijn verborgen voor het verstand en het begrip der mensen. Deze dingen zijn in staat de gehele atmosfeer der aarde te veranderen en de besmetting ervan zal dodelijk blijken te zijn..."96
Baha'u'llah heeft in latere geschriften, waaronder die welke zijn gericht aan de mensheid als geheel, er op aangedrongen stappen te ondernemen naar wat Hij noemde de "Grote Wereldvrede". Deze stappen, zei Hij, zouden het lijden verlichten en de verwarring verminderen die Hij de mensheid te wachten zag staan totdat de volkeren der wereld Gods Openbaring omhelzen en daardoor de Allergrootste Vrede tot stand brengen:
"De tijd zal komen dat men algemeen de gebiedende noodzaak zal beseffen voor het houden van een grote en alle mensen omvattende vergadering. De koningen en heersers der aarde moeten deze bijwonen en, door deelneming aan de beraadslagingen, wegen en middelen beramen die de grondslag zullen leggen voor de grote Wereldvrede onder de mensen. Zulk een vrede eist dat de grote mogendheden, terwille van de rust onder de volkeren op aarde, besluiten tot volledige overeenstemming te komen. Indien een koning de wapens opneemt tegen een andere, moeten allen eendrachtig opstaan en hem dit beletten. Als men dit doet, zullen de volkeren der wereld alleen bewapening nodig hebben om de veiligheid in hun gebied te bewaren en de binnenlandse orde te handhaven... De dag nadert waarop alle volkeren der wereld een wereldtaal en een algemeen schrift zullen hebben aangenomen. Wanneer dit bereikt is, zal iemand waarheen hij ook reist, het gevoel hebben zijn eigen huis binnen te gaan... Hij is waarlijk mens die zich heden ten dage in dienst stelt van de gehele mensheid... Men beroeme er zich niet op zijn vaderland lief te hebben, maar stelle er een eer in de gehele wereld lief te hebben. De aarde is slechts een land, waarvan alle mensen de burgers zijn."97
"Niet uit Mijn Eigen Wil"
In Zijn brief aan Nasiri'd-Din Shah, de heerser van Perzie, waarin geen enkel verwijt staat over Zijn gevangenschap in de Siyah-Chal en de andere onrechtvaardigheden die Hij door toedoen van de koning had ondergaan, spreekt Baha'u'llah over Zijn eigen rol in het goddelijke Plan:
"Ik was slechts een mens als alle anderen, slapend op Mijn legerstede, en zie, de ademtocht van de Alglorierijke streek over Mij en leerde Mij de kennis van al wat is geweest. Deze kennis is niet van Mij, doch van Een die Almachtig en Alwetend is. Hij gebood Mij Mijn stem tussen hemel en aarde te verheffen en hierdoor geschiedde Mij hetgeen de tranen van ieder begrijpend mens deed vloeien. De wetenschappen, gangbaar onder de mensen, heb Ik niet bestudeerd, hun scholen heb Ik niet bezocht. Vraag het aan de stad waarin Ik woonde opdat gij u er wel van moogt overtuigen, dat Ik niet behoor tot hen die onwaarheid spreken."98
De opdracht waaraan Hij Zijn gehele leven had gewijd, die Hem het leven van een geliefde jongere zoon99 en al Zijn materiele bezittingen had gekost, die Zijn gezondheid had ondermijnd en Hem gevangenschap, verbanning en mishandeling had gebracht, was er niet een waartoe Hij zelf het initiatief genomen had. "Niet uit Mijn eigen wil", zei Hij, was Hij aan een dergelijke opdracht begonnen:
"Denkt gij, o mensen, dat Ik de macht over Gods hoogste Wil en Doel in Mijn handen houd? ...Zo Ik de uiteindelijke bestemming van Gods Geloof in Mijn handen had gehad, dan zou Ik nooit, al ware het een ogenblik, hebben toegestaan Mij aan u te openbaren, en evenmin zou Ik Mij hebben veroorloofd een woord over Mijn lippen te laten komen. Hiervan is God Zelf Mij, waarlijk, tot getuige."100
Daar Hij zich onvoorwaardelijk aan Gods oproep overgegeven had, bestond er voor Hem ook geen enkele twijfel over de rol die Hij was geroepen te vervullen in de geschiedenis van de mensheid. Als Gods Manifestatie voor het tijdperk van vervulling, is Hij degene die is beloofd in alle geschriften uit het verleden, het "Verlangen aller Volkeren", de "Koning der Ere". Voor het Jodendom is Hij de "Heer der Heerscharen", voor het Christendom de Wederkomst van Christus in de Heerlijkheid van de Vader, voor de Islam de "Grote Aankondiging", voor het Boeddhisme de Boeddha Maitreya, voor het Hindoeisme de nieuwe incarnatie van Krishna, voor de Zoroastrieers de komst van "Shah-Bahram".101
Evenals de Manifestaties van God die voor Hem waren, is Hij zowel de Stem van God als het menselijk kanaal ervan: "Beschouw ik, O mijn God, de verhouding welke mij aan U bindt, dan gevoel ik mij gedrongen al het geschapene te verkondigen: 'Waarlijk, Ik ben God!'; en ziet, als ik mijzelf beschouw, bevind ik mij grover dan klei!".102
Hij heeft verklaard:
"Onder u zijn er die hebben gezegd: 'Hij is het die er aanspraak op maakt God te zijn'. Bij God! Dit is grove laster. Ik ben slechts een dienaar van God die in Hem en Zijn tekenen gelooft... Mijn tong en Mijn hart en Mijn gehele wezen getuigen dat er geen God is buiten Hem, dat alle anderen op Zijn bevel zijn geschapen, en gevormd door de werking van Zijn Wil... Ik ben Degeen die de gunsten waarmee God Mij door Zijn milddadigheid heeft bevoorrecht wijd en zijd bekend maakte. Als dat Mijn overtreding zou zijn, dan ben Ik, waarlijk, de eerste aller overtreders..."103
Baha'u'llah maakt in Zijn geschriften gebruik van een veelheid van metaforen bij de pogingen om de paradox die ten grondslag ligt aan het verschijnsel van Gods openbaring van Zijn Wil tot uitdrukking te brengen:
"Ik ben de koninklijke Valk op de arm van de Almachtige. Ik spreid de neerhangende vleugels van iedere geknakte vogel uit en help hem zijn vlucht te beginnen."104
"Dit is slechts een blad, bewogen door de bries van de wil van uw Heer, de Almachtige, de Algeprezene. Kan het stil blijven als er stormwinden waaien? Nee, bij Hem, Die de Heer is aller Namen en Eigenschappen! Zij bewegen het naar hun believen..."105
Gods Verbond met de Mensheid
In juni 1877 kwam Baha'u'llah tenslotte vrij uit Zijn strenge opsluiting in de gevangenisstad `Akka, en verhuisde Hij met Zijn familie naar Mazra'ih, een klein landgoed enkele kilometers ten noorden van de stad.106 Zoals in Baha'u'llahs verklaring aan de Turkse regering was voorspeld, was sultan `Abdu'l-`Aziz ten val gebracht. Hij was vermoord in een paleisrevolutie en de windvlagen van politieke verandering die over de wereld raasden begonnen zelfs het met luiken afgesloten gebied van het Ottomaanse rijk binnen te dringen. Na een kort verblijf van twee jaar in Mazra'ih verhuisde Baha'u'llah naar Bahji, een groot met tuinen omgeven herenhuis, dat Zijn zoon `Abdu'l-Baha voor Hem en de leden van Zijn uitgebreide familie had gehuurd.107 De resterende twaalf jaar van Zijn leven waren gewijd aan Zijn geschriften over een breed scala van geestelijke en maatschappelijke onderwerpen, en aan het ontvangen van een stroom baha'i-pelgrims, die een zeer moeizame tocht uit Perzie en andere streken gemaakt hadden.
Overal in het Nabije en Midden Oosten begon de kern van een gemeenschapsleven vaste vorm aan te nemen onder hen die Zijn boodschap hadden aangenomen. Als leidraad daarbij had Baha'u'llah een stelsel van wetten en instellingen geopenbaard die waren bedoeld voor de praktische uitwerking van de principes vervat in Zijn geschriften.108 Het gezag berustte bij raden die democratisch door de gehele gemeenschap waren gekozen, er werden voorzieningen getroffen om de mogelijkheid van het ontstaan van een elite van geestelijken uit te sluiten, en er werden principes voor beraadslaging en het nemen van groepsbeslissingen ingesteld.
Aan dit stelsel ligt ten grondslag wat Baha'u'llah een "nieuw Verbond" tussen God en de mens noemde. Het onderscheidende kenmerk van de volwassenwording van de mensheid is dat alle mensen voor het eerst in de geschiedenis, bewust -hoe vaag ook- te maken hebben met het besef dat de mensheid een is en de aarde een enkel vaderland. Deze bewustwording opent de weg naar een nieuwe verhouding tussen God en de mensheid. Als de volkeren der wereld het geestelijke gezag aanvaarden dat inherent verbonden is met de leiding van Gods Openbaring voor dit tijdperk, zo sprak Baha'u'llah, dan zullen zij in zichzelf een morele krachtbron ontdekken waarvan is gebleken dat menselijke inspanning alleen die niet kan voortbrengen. Als gevolg van deze verhouding zal er "een nieuw mensenras"109 tevoorschijn komen en zal het bouwen aan een wereldbeschaving beginnen. Het was de opdracht van de Baha'i gemeenschap aan te tonen dat dit Verbond doeltreffend werkt bij het genezen van de ziekten die het mensdom verdelen.
Baha'u'llah stierf op 29 mei 1892 in Bahji, in zijn vijfenzeventigste levensjaar. Ten tijde van Zijn heengaan stond de zaak die Hem veertig jaar eerder in de duisternis van de Zwarte Put in Teheran was toevertrouwd, gereed om los te breken uit de Islamitische landen waar deze vorm had gekregen, en zich eerst in Amerika en Europa en vervolgens over de hele wereld te vestigen. Hiermee werd deze zaak zelf een bewijs van de belofte die het nieuwe Verbond tussen God en de mens inhield. Want als enige van alle zelfstandige religies in de wereld zouden het Baha'i Geloof en zijn gemeenschap van gelovigen met succes de kritieke eerste eeuw van hun bestaan doorkomen met hun eenheid stevig intact, ongehavend door de eeuwenoude vloek van scheuring en sektarisme. Hun ervaring biedt een onweerstaanbaar bewijs van Baha'u'llahs verzekering dat de mensheid, in al haar verscheidenheid, kan leren te leven en te werken als een volk, in een gemeenschappelijk wereldomvattend vaderland.
Precies twee jaar voor Zijn dood ontving Baha'u'llah in Bahji een van de weinige westerlingen die Hem zouden ontmoeten en de enige die een geschreven verslag van zijn ervaring nagelaten heeft. Zijn bezoeker was Edward Granville Browne, een aankomende jonge orientalist van de Universiteit van Cambridge, wiens aandacht aanvankelijk was getrokken door de dramatische geschiedenis van de Bab en Zijn heldhaftige groep volgelingen. Over zijn ontmoeting met Baha'u'llah schreef Browne:
"Hoewel ik vaag vermoedde waar ik heen ging en wie ik zou ontmoeten (men had mij geen nadere aanduidingen gegeven), verliepen er een of twee seconden eer ik mij er plotseling met een gevoel van verbazing en ontzag van bewust werd, dat ik niet alleen was in de kamer. In de hoek, waar de divan tegen de muur aansloot, zat een wonderbaarlijke en eerbiedwaardige figuur... Het gelaat van Hem op Wie mijn blik viel, zal ik nooit vergeten, ofschoon ik het niet kan beschrijven. De doordringende ogen leken diep in iemands ziel te lezen; macht en autoriteit spraken uit dat hoge voorhoofd... Onnodig te vragen in Wiens tegenwoordigheid ik mij bevond, terwijl ik diep boog voor Hem, die het voorwerp is van een toewijding en liefde die koningen Hem zouden benijden en waar keizers vergeefs naar verlangen! Een zachte, waardige stem verzocht mij plaats te nemen en vervolgde:
"Geprezen zij God, dat gij gekomen zijt! ...Gij zijt hier gekomen om een gevangene en banneling te bezoeken... Wij wensen slechts het welzijn der wereld en het geluk der volkeren, toch houdt men Ons voor een onruststoker en oproerkraaier, die het verdiende gekneveld en verbannen te worden... Dat alle volkeren een worden in geloof en alle mensen als broeders, dat de banden van liefde en eenheid onder de mensen verstevigd worden, dat verscheidenheid van godsdienst ophoudt te bestaan, alle onenigheid tussen de rassen teniet wordt gedaan: welk kwaad schuilt daarin? ... Toch zal dit eenmaal geschieden; dit vruchteloos strijden, deze vernietigende oorlogen zullen voorbijgaan en de "Allergrootste Vrede" zal komen..."110





Noten
1. Baha'u'llah (betekenis: "Heerlijkheid van God") werd geboren onder de naam Husayn-`Ali. Het toonaangevende werk over de zendingen van de Bab en Baha'u'llah is het boek "God Schrijdt Voorbij" van Shoghi Effendi. Zie voor een biografische studie het boek "Baha'u'llah, the King of Glory" van Hasan Balyuzi. De geschriften van Baha'u'llah worden uitvoerig behandeld in het vierdelige boek "The Revelation of Baha'u'llah" van Adib Taherzadeh. Terug
2. Het "Brittanica Yearbook" van 1988 vermeldt dat, hoewel de baha'i-gemeenschap slechts uit ongeveer vijf miljoen leden bestaat, het Baha'i -geloof reeds de meest verspreide religie na het Christendom op aarde is geworden. Er zijn thans nationale baha'i-raden in 155 onafhankelijke landen en gebieden van de wereld en meer dan 17.000 gekozen raden op plaatselijk niveau. Naar schatting zijn er 2.100 nationaliteiten en stammen vertegenwoordigd. (stand van zaken in 1991, noot vertaler) Terug
3. Arnold Toynbee: "A Study of History", deel VIII, blz. 117. Terug
4. De Bab (betekenis: "Poort" of "Deur") werd op 20 oktober 1819 geboren in Shiraz onder de naam Siyyid `Ali-Muhammad. Terug
5. Passages in de geschriften van de Bab waarin verwezen wordt naar de komst van "Hem Dien God zal openbaren" bevatten cryptische verwijzingen naar "het jaar Negen" en "het jaar Negentien" (d.w.z. ongeveer 1852 en 1863, gerekend in maanjaren vanaf 1844, het jaar waarin de Bab Zijn zending begon). Bij diverse gelegenheden gaf de Bab enkele van Zijn volgelingen te kennen dat zijzelf "Hem Dien God zal openbaren" zouden erkennen en dienen. Terug
6. De boodschap van de Bab werd verkondigd door enthousiaste groepen volgelingen, velen van hen jonge theologen, in moskeeen en in openbare gelegenheden. De Moslim geestelijkheid reageerde hierop door de menigte aan te zetten tot openbaar geweld. Helaas vielen deze gebeurtenissen samen met een politieke crisis die ontstaan was door het overlijden van Muhammad Shah en de strijd over de opvolging. De leiders van de succesvolle politieke groepering achter de kind-koning Nasiri'd-Din Shah zetten toen het koninklijke leger in tegen de enthousiaste Babis. Deze laatsten, die waren grootgebracht in een Moslim omgeving en geloofden dat zij het morele recht hadden zich te verdedigen, sloten zichzelf op in geimproviseerde schuilplaatsen en weerstonden langdurige, bloedige belegeringen. Toen zij uiteindelijk waren overwonnen en afgemaakt, en de Bab was geexecuteerd, hielden twee gestoorde Babi jongeren de Sjah aan op de openbare weg en schoten -in een onzinnige poging tot moord- met hagel op hem. Dit incident werd als excuus gebruikt voor de ergste slachtingen onder de Babis, wat protest opriep bij de Westerse ambassades. Zie voor een verslag van deze periode het boek "The Baha'i Faith, the Emerging Global Religion", blz. 6 t/m 32, van W. Hatcher en D. Martin. Terug
7. Zie voor een verslag van deze gebeurtenissen het boek "God Schrijdt Voorbij", de hoofdstukken I t/m V. De belangstelling in het Westen voor de Babi beweging was gewekt door de publicatie in 1865 van het werk van Joseph Arthur Comte de Gobineau: "Les Religions en les Philosophies dans l'Asie Centrale". Terug
8. "Epistle to the Son of the Wolf" van Baha'u'llah, blz. 20 en 21. Aangehaald in het boek "Baha'u'llah en het Nieuwe Tijdperk" van J.E. Esslemont, blz. 36 en 37. Terug
9. Een aantal westerse diplomaten en militaire waarnemers heeft aangrijpende ooggetuigeverslagen nagelaten. Er werden verscheidene officiele protesten ingediend bij de Perzische autoriteiten. Zie "The Babi and Baha'i Religions, 1844-1944" van Moojan Momen. Terug
10. "Epistle to the Son of the Wolf", blz. 21. (Aangehaald in "God Schrijdt Voorbij", blz. 100) Terug
11. idem, blz. 22. (Aangehaald in "God Schrijdt Voorbij", blz. 106) Terug
12. Er heerste in Perzie een begrijpelijke achterdocht ten aanzien van de bedoelingen van de Britse en Russische regeringen, die zich beide lang met Perzische aangelegenheden hadden bemoeid. Terug
13. Het middelpunt van deze problemen vormde een zekere Mirza Yahya, een jongere halfbroer van Baha'u'llah. Toen hij nog heel jong was, en onder de hoede stond van Baha'u'llah, was hij door de Bab formeel aangesteld als leider van de Babi gemeenschap, in afwachting van de op handen zijnde komst van "Hem Dien God zal openbaren". Yahya, die onder invloed raakte van een voormalig Moslim theoloog, Siyyid Muhammad Isfahani, raakte echter langzamerhand vervreemd van zijn broer. In plaats van dat deze wrok openlijk geuit werd, vond deze een weg naar buiten via heimelijk oproer, wat een rampzalig effect had op het toch al lage moreel van de bannelingen. Yahya weigerde uiteindelijk Baha'u'llahs verkondiging te aanvaarden, en speelde geen rol in de ontwikkeling van het Baha'i Geloof waarvan deze verkondiging het begin was. Terug
14. "Het Boek van Zekerheid", blz. 139. Terug
15. "Verborgen Woorden", Arabische deel: respectievelijk nr. 2 op blz. 17-18, nr. 5 op blz. 18, nr. 35 op blz. 25, en nr. 12 op blz. 6. Terug
16. "Het Boek van Zekerheid", blz. 9 en blz. 110-112. Terug
17. Aangehaald in "God Schrijdt Voorbij", blz. 143-144. Terug
18. Citaat van prins Zaynu'l-`Abidin Khan in het boek "God Schrijdt Voorbij", blz. 141. Terug
19. Zie noot 68. Terug
20. "God Schrijdt Voorbij", blz. 160. Na 1863 werd het woord "Babi" steeds vaker vervangen door "Baha'i" als aanduiding voor het nieuwe geloof, waarmee het feit werd aangegeven dat er een geheel nieuwe religie was ontstaan. Terug
21. Aangehaald in "The Advent of Divine Justice" van Shoghi Effendi, blz. 77. Terug
22. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", VII, blz. 11. Terug
23. idem, CXXXVI, blz. 176 Terug
24. idem, CLVI, blz. 196 Terug
25. idem, blz. 10 Terug
26. idem, blz. 10 Terug
27. De twee aangehaalde verklaringen vindt men respectievelijk geciteerd door `Abdu'l-Baha in "Baha'u'llah en het Nieuwe Tijdperk", blz. 170, en in "Tablets of Baha'u'llah Revealed after the Kitab-i-Aqdas", blz. 22-23. Terug
28. In "God Schrijdt Voorbij", blz. 133-164 staat een verslag van deze gebeurtenissen. Terug
29. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", blz. 8. Terug
30. "Het Boek van Zekerheid", blz. 59. Terug
31. idem, blz. 60. Terug
32. idem, blz. 60. Terug
33. idem, blz. 62.v Terug
34. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", blz. 40.v Terug
35. idem, blz. 44-45. Terug
36. idem, blz. 44. Terug
37. Aangehaald in "The Advent of Divine Justice", blz. 79. Terug
38. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", blz. 85. Terug
39. idem, blz. 52-53. Terug
40. idem, blz. 100. Terug
41. idem, blz. 193. Terug
42. Zie voor een gedetailleerde uiteenzetting over dit onderwerp het boek "Beantwoorde Vragen" van `Abdu'l-Baha, blz. 125-153. Terug
43. Voorbeelden, in de woorden van Jezus, zijn: "Wat vraagt gij mij naar het goede? Een is de Goede." (Mattheus 19:17); en "Ik en de Vader zijn een." (Johannes 10:30). Terug
44. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", blz. 107-108. Terug
45. idem, blz. 35-38. Terug
46. idem, blz. 38-39. Terug
47. "Nieuwe Testament", Johannes 1:10. Terug
48. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", blz. 88. Terug
49. Shoghi Effendi: "Beschikking van Baha'u'llah", blz. 26. Terug
50. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", XXXI, blz. 49. In de baha'i-geschriften wordt de term "Adam" symbolisch op twee verschillende manieren gebruikt. Met de ene wordt het begin van het mensenras aangeduid, terwijl de andere de eerste Manifestatie van God aanduidt. Terug
51. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", CVI, blz. 128. Terug
52. idem, LXXVIII, blz. 93. Terug
53. Zie het boek van Baha'u'llah "De Zeven Valleien", blz. 27: "Zeker, hoewel de wijzen het schandelijk zullen vinden de heer der Heren in het stof te zoeken, toch duidt dit op intense ijver." Terug
54. "Beschikking van Baha'u'llah", blz. 25. Terug
55. "De Zeven Valleien", blz. 22. Terug
56. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", CVII, blz. 128. Terug
57. idem, CXXXI, blz. 170. Terug
58. idem, I, blz. 8. Terug
59. "Nieuwe Testament", Johannes 10:16. Terug
60. In het boek "The World Order of Baha'u'llah: Selected Letters" van Shoghi Effendi wordt op blz. 162-163 en 202 dieper ingegaan op Baha'u'llahs leringen over de volwassenwording van de mensheid. Terug
61. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", blz. 130. Terug
62. "Tablets of Baha'u'llah", blz. 164. Terug
63. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", blz. 61. Terug
64. "Tablets of Baha'u'llah", blz. 164. Terug
65. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", blz. 9. Terug
66. "Tablets of Baha'u'llah", blz. 66-67. Terug
67. "Vrouwen: een Compilatie uit de Baha'i Geschriften", blz. 34. Terug
68. Door een samenloop van ongebruikelijke omstandigheden was het centrale gezag in Constantinopel bijzonder sympathiek tegenover Baha'u'llah komen te staan, en bood het weerstand aan de druk die door de Perzische regering werd uitgeoefend. De gouverneur van Baghdad, Namiq Pasha, had enthousiast naar de hoofdstad geschreven over zowel het karakter als de invloed van de voorname Perzische banneling. Sultan `Abdu'l-`Aziz vond deze verslagen interessant, omdat hij zichzelf, hoewel hij een soennietisch-Islamitische kalief was, als een mystiek zoeker beschouwde. Even belangrijk, op een andere manier, was de reactie van zijn eerste minister, `Ali Pasha. Op deze laatste, die goed onderlegd was in de Perzische taal en letterkunde, en die tevens graag de Turkse regering wilde hervormen, had Baha'u'llah een uiterst sympathieke indruk gemaakt. Het was zonder twijfel deze combinatie van sympathie en interesse die de Ottomaanse regering ertoe bracht Baha'u'llah naar de hoofdstad uit te nodigen in plaats van Hem naar een verderaf gelegen plaats te sturen of Hem aan de Perzische autoriteiten uit te leveren, waar deze laatsten op aandrongen. Terug
69. Zie voor de volledige tekst van het verslag van de Oostenrijkse ambassadeur, Graf von Prokesch-Osten, in een brief aan de Comte de Gobineau van 10 januari 1886: "The Babi and Baha'i Religions", blz. 186-187. Terug
70. "The Revelation of Baha'u'llah", deel 2, blz. 399. Terug
71. "Tablets of Baha'u'llah", blz. 13. Terug
72. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", CV, blz. 126-127. Terug
73. idem, blz. 149. Terug
74. idem, blz. 149. Terug
75. Zie voor een beschrijving van deze gebeurtenissen het boek "The Revelation of Baha'u'llah", deel 3, in het bijzonder blz. 296 en 331. Terug
76. Zie voor een beschrijving van deze gebeurtenis het boek "God Schrijdt Voorbij", blz. 188-197. Terug
77. In de jaren vijftig van de negentiende eeuw werkten twee Duitse godsdienstleiders, Christoph Hoffmann en Georg David Hardegg, samen aan de ontwikkeling van het "Genootschap van Tempeliers", dat zich bezighield met het opzetten van een of meerdere nederzettingen in het Heilige Land om de weg te bereiden voor de terugkeer van Christus. De oprichtingsgroep vertrok uit Duitsland op 6 augustus 1868 en kwam in Haifa aan op 30 oktober 1868, twee maanden nadat Baha'u'llah zelf was aangekomen. Terug
78. Zie voor een beschrijving van de rampen die gebeurden in het Europese gedeelte van Turkije tijdens de Russisch-Turkse oorlog van 1877-1878 het boek "Baha'u'llah, the King of Glory", addendum III, blz. 460-462. Terug
79. "Epistle to the Son of the Wolf", blz. 51. (Aangehaald in "Baha'u'llah en het Nieuwe Tijdperk", blz. 233) Terug
80. Alistair Horne: "The Fall of Paris", blz. 34. Terug
81. Aangehaald in "The Promised Day is Come" van Shoghi Effendi, blz. 32-33. Terug
82. Aangehaald in "The Promised Day is Come", blz. 37. Terug
83. Aangehaald in "The Promised Day is Come", blz. 35. Terug
84. Aangehaald in "Citadel of Faith" van Shoghi Effendi, blz. 18-19. Terug
85. "Epistle to the Son of the Wolf", blz. 14. (Aangehaald in de "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", blz. 171) Terug
86. "Het Boek van Zekerheid", blz. 15. Terug
87. Aangehaald in "The Promised Day is Come", blz. 83. Terug
88. Aangehaald in "The Promised Day is Come", blz. 81. Terug
89. "Epistle to the Son of the Wolf", blz. 99. Terug
90. Aangehaald in "The Promised Day is Come", blz. 110-111. Terug
91. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", XCIX, blz. 121. Terug
92. idem, CXX, blz. 150-151. Terug
93. idem, XVII, blz. 28. Terug
94. idem, CIX, blz. 129. Terug
95. idem, XCVI, blz. 118. Terug
96. "Tablets of Baha'u'llah", blz. 69. Terug
97. "Tablets of Baha'u'llah", blz. 165-167. (Aangehaald in de "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", CXVII, blz. 147-148) Terug
98. "Epistle to the Son of the Wolf", blz. 11. De zinsnede "Niet uit Mijn eigen wil" verschijnt in dezelfde alinea direct boven de aangehaalde passage. Terug
99. De zoon van Baha'u'llah, Mirza Mihdi, een jongeman van 22 jaar, stierf als gevolg van een val. Dit ongeluk was te wijten aan de omstandigheden waaronder de familie gevangen zat. Terug
100. "Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", XLI, blz. 58. Terug
101."God Schrijdt Voorbij", blz. 98. Terug
102."The World Order of Baha'u'llah", blz. 113. (Aangehaald in "Beschikking van Baha'u'llah", blz. 21) Terug
103."Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah", CXIII, blz. 136. Terug
104."Tablets of Baha'u'llah", blz. 169. Terug
105."Epistle to the Son of the Wolf", blz. 11-12. Terug
106.Hoewel het bevel tot verbanning van sultan `Abdu'l-`Aziz nooit officieel werd herroepen, waren de verantwoordelijke politieke instanties deze langzamerhand als nietig gaan beschouwen. Zij gaven daarom te kennen dat Baha'u'llah, als Hij dat zou wensen, Zich buiten de muren van de stad mocht vestigen. Terug
107.Het buitenhuis, dat door een rijke Christelijke Arabische koopman uit `Akka was gebouwd, was door hem verlaten toen de pest was uitgebroken. Het landgoed werd eerst gehuurd, en enkele jaren na het heengaan van Baha'u'llah aangekocht door de baha'i-gemeenschap. Baha'u'llahs graf bevindt zich in een Tombe in de tuinen van Bahji, en is nu het belangrijkste pelgrimsoord voor de baha'i-wereld. Terug
108.Zie voor een samenvatting van dit stelsel van leringen "The World Order of Baha'u'llah", blz. 143-157, en het boek "Principles of Baha'i Administration" van Shoghi Effendi in zijn geheel. Een volledig geannoteerde Engelse vertaling van het belangrijkste document van deze groep geschriften, de Kitab-i-Aqdas ("Het Allerheiligste Boek"), wordt uitgebracht samenvallend met de honderdjarige herdenking van het heengaan van Baha'u'llah in 1992. Terug
109."The Advent of Divine Justice", blz. 16. Terug
110.Edward G. Browne in: "A Traveller's Narrative", blz. xxxix-xxxxl (39-41). Terug



LITERATUUROPGAVE
`ABDU'L-BAHA. Beantwoorde Vragen, Stichting Baha'i Literatuur, Den Haag, 1982.
BAHA'U'LLAH. Bloemlezing uit de Geschriften van Baha'u'llah, Stichting Baha'i Literatuur, Den Haag, 1979.
BAHA'U'LLAH. Het Boek van Zekerheid, Stichting Baha'i Literatuur, Den Haag, 1976.
BAHA'U'LLAH. Verborgen Woorden, Stichting Baha'i Literatuur, Den Haag, 1976.
BAHA'U'LLAH. De Zeven Valleien, Mirananda Uitgevers, Den Haag, 1976.
BAHA'U'LLAH. Epistle to the Son of the Wolf, Baha'i Publishing Trust, Wilmette, 1962.
BAHA'U'LLAH. Tablets of Baha'u'llah Revealed after the Kitab-i-Aqdas, Baha'i World Centre, Haifa, 1982.
BALYUZI, HASAN. Baha'u'llah, the King of Glory, George Ronald, Oxford, 1980.
BROWN, EDWARD G. BROWNE. A Traveller's Narrative, Baha'i Publishing Committee, New York, 1930.
ESSLEMONT, J.E. Baha'u'llah en het Nieuwe Tijdperk, Stichting Baha'i Literatuur, Den Haag, 1978.
GOBINEAU, JOSEPH ARTHUR COMTE DE. Les Religions en les Philosopies dans l'Asie Centrale, Didier, Parijs, 1865.
HATCHER, W. en MARTIN, D. The Baha'i Faith, the Emerging Global Religion, Harper and Row, San Francisco, 1985.
HORNE, ALISTAIR. The Fall of Paris, Macmillan, Londen, 1965
MOMEN, MOOJAN. The Babi and Baha'i Religions, 1844-1944, George Ronald, Oxford, 1981.
SHOGHI EFFENDI. Beschikking van Baha'u'llah, Nationale Geestelijke Raad van de Baha'is van Nederland, Den Haag, 1981
SHOGHI EFFENDI. God Schrijdt Voorbij, Stichting Baha'i Literatuur, Den Haag, 1983.
SHOGHI EFFENDI. The Advent of Divine Justice, Baha'i Publishing Trust, Wilmette, 1984.
SHOGHI EFFENDI. Citadel of Faith: Messages to America 1947-1957, Baha'i Publishing Trust, Wilmette, 1980.
SHOGHI EFFENDI. Principles of Baha'i Administration, Baha'i Publishing Trust, Londen, 1973.
SHOGHI EFFENDI. The Promised Day is Come, Baha'i Publishing Trust, Wilmette, 1980.
SHOGHI EFFENDI. The World Order of Baha'u'llah, Baha'i Publishing Trust, Wilmette, 1982.
TAHERZADEH, ADIB. The Revelation of Baha'u'llah, deel 1 t/m 4, George Ronald, Oxford, 1974, 1977, 1983 en 1987.
TOYNBEE, ARNOLD. A Study of History, deel VIII, Oxford, Londen, 1954.
UNIVERSELE HUIS VAN GERECHTIGHEID. Vrouwen: een compilatie uit de baha'i-geschriften, Nationale Geestelijke Raad van de Baha'is van Nederland, Den Haag, 1989.




(c) 1992, 1998 Stichting Baha'i Literatuur, Den Haag
Laatst gewijzigd: 12-07-1998