« Back to single view Compare: French ⇄ 2 parallels
French — Les sept vallees.txt
#=====================================================
# Source: WWW.RELIGARE.ORG
#=====================================================
Religion: baha'ie
Livre: Les sept vallées
Edition: MEB, D 1547/1982/7

;===================================================
Chapitre: Les sept vallées

A la Gloire de Dieu, le Clément, le Miséricordieux. Loué soit Dieu qui, du néant, a tiré l'être; qui a, sur la tablette de l'homme, gravé les mystères de la préexistence; qui lui a, dans le Bayan, enseigné ce qu'il ignorait; qui fit de lui un Livre lumineux pour ceux qui crurent et se soumirent; qui, en cet âge de ténèbres et de ruines, le fit témoin de la création de toutes choses (Kullu Shay), et, des cimes d'éternité, l'a fait parler de sa voix merveilleuse dans le Temple parfait; afin que tout homme témoigne, en lui-même et par lui-même, dans la station de Manifestation de son Seigneur, qu'en vérité il n'y a pas d'autre Dieu que Lui; afin que tout homme trouve ainsi sa voie vers les sommets de réalité, jusqu'à ce que personne ne puisse contempler quoi que ce soit sans y voir Dieu.
Louange et gloire à la première mer émanée de l'océan de la divine Essence; et au premier matin qui a brillé à l'Horizon de l'Unité; et au premier soleil qui se leva au Ciel d'Eternité; et à la première flamme qui fut allumée sous le globe d'unicité par la lampe de préexistence: Lui qui fut Ahmad dans le royaume des glorifiés et Muhammad dans l'assemblée des proches, et Mahmud au royaume des sincères. "...invoquez-Le par quelque nom qu'il vous plaira, Il possède les noms les plus parfaits" dans les coeurs de ceux qui savent. Sur ses proches et sur ses amis soit une paix abondante, immuable, éternelle !
Ensuite nous prêtâmes l'oreille à ce que modulait le Rossignol de la connaissance sur les branches de l'arbre de ton âme, et nous sûmes ce que la Colombe de certitude chantait dans les rameaux de l'abri de ton coeur.
Je crois, en vérité, avoir respiré le parfum suave du vêtement de ton amour et être parvenu à ta parfaite rencontre par la lecture de ta lettre. Et, comme j'ai observé que tu te déclares anéanti en Dieu et vivant par Lui, et noté ton amour pour les bien-aimés de Dieu, pour les manifestations de ses noms et pour les aurores de ses attributs, je vais donc te révéler certains signes sacrés et resplendissants issus des vallées de gloire, afin de t'attirer vers la cour de la sainteté, de l'approche et de la beauté; afin aussi que tu sois amené à un état où, dans toute la création, tu ne verras plus que le visage de ton Bien-aimé, l'Honoré; et où tu regarderas toutes choses créées comme au jour où rien n'avait encore été nommé.
C'est ce que chante le Rossignol de l'unité dans le jardin de Ghawthiyyih. Il dit: "Et sur la tablette de ton coeur paraîtront les symboles des subtils mystères de 'crains Dieu et Il te donnera la connaissance '; et l'oiseau de ton âme se souviendra des sanctuaires sacrés de la Préexistence et s'envolera sur les ailes du désir, dans le ciel de 'parcours les chemins de ton Seigneur, et il recueillera les fruits de la communion dans les jardin de 'Alors goûtez à toute espèce de fruit'."
Par ma vie, ô ami, si tu goûtes à ces fruits du vert jardin fleuri des régions du savoir, proches des levers de la lumière divine dans les miroirs des noms et attributs, alors le désir ravira de tes mains les rênes de ta patience et de ta réserve; ton esprit, transi par les éclairs du feu céleste, sera entraîné, loin de ta patrie de poussière, vers les premiers séjours célestes au sein des réalités, et il sera élevé à une condition où tu voleras dans l'air comme tu circules sur la terre, et où tu marcheras sur la mer comme tu cours sur le sol.
Puisse ceci Me réjouir ainsi que toi-même, et réjouir quiconque s'est envolé au Ciel de la connaissance, et dont le coeur est rafraîchi, parce que la brise de certitude souffle sur lui de la Sheba du Miséricordieux. Paix à celui qui suit le sentier droit!
Pour le voyageur qui va de la demeure terrestre à sa patrie divine, on compte sept stations; certains les nomment les sept vallées, d'autres les sept cités; et tant qu'il n'aura pas quitté son moi ni accompli ces parcours, le voyageur ne pourra, dit-on, parvenir à la mer de l'approche et de l'union, ni goûter au vin sans pareil.

;===================================================
Chapitre: La vallée de la recherche

La première vallée est la vallée de la recherche où l'on chemine sur le coursier de la patience. Sans elle le voyageur n'arrive nulle part et ne peut atteindre nul but.
Il ne doit jamais perdre courage: lutterait-il cent mille ans sans réussir à voir la beauté de l'Ami qu'il ne devrait pas vaciller.
Car ceux qui cherchent la Ka'bih de "pour Nous", se réjouissent à la nouvelle de "Nous leur montrerons notre chemin".
Ils ont, dans leur recherche, pris la ferme résolution de servir, et ils tâchent sans cesse d'aller de la négligence vers le royaume de l'existence. Rien ne peut les retenir, aucun conseil ne peut les faire hésiter.
Il incombe à ces serviteurs de purifier leur coeur - source des trésors divins - de tout attachement.
Il leur faut refuser toute imitation et renoncer à tous les usages venant de leur père et de leurs aïeux, et fermer à tous les habitants du monde les portes de l'amitié comme de l'inimitié.
Dans ce voyage, le chercheur parviendra à un point où il verra toutes les choses créées à la recherche affolée de l'Ami; combien de Jacob verra-t-il errant à la découverte de son Joseph!
Il rencontrera plus d'un amoureux pressé de trouver le Bien-aimé et découvrira un monde de soupirants à la recherche du Désiré.
A chaque instant il voit matière à raisonnement et à chaque heure il découvre un mystère; car son coeur, détaché de ce monde et de l'autre, est en route vers la Ka'bih du Bien-aimé.
Le secours invisible guide chacun de ses pas et l'ardeur de la recherche l'enflamme de plus en plus.
Pour juger de toute recherche, il faut appliquer le critère du Majnun de l'Amour. On dit que quelqu'un, voyant un jour Majnun en larmes filtrant de la poussière avec un crible, lui demanda: "Que fais-tu là?" - "Je cherche Layli" répondit-il. - "Pauvre de toi! Layli est un esprit de pureté et tu la cherches dans la poussière..." - "Je la cherche partout, peut-être la trouverais-je quelque part..."
Certes, si pour les sages, il est honteux de chercher dans la terre le Seigneur des Seigneurs, c'est pourtant là la preuve d'une ferveur intense dans la recherche. "Celui qui cherche une chose avec ferveur la trouvera."
Le vrai chercheur ne poursuit que son but, et l'amant n'a d'autre désir que la rencontre de son bien-aimé.
Mais il ne réussira qu'en sacrifiant tout: ce qu'il a vu, entendu, compris. Rien de tout cela ne doit plus subsister s'il veut entrer au royaume de l'esprit qui est la Cité de Dieu.
Et quel labeur est nécessaire pour Le trouver! Et quelle ardeur faut-il si nous voulons goûter à la douceur du miel de la réunion! Mais si nous buvons à cette coupe, nous rejetterons le monde entier.
Celui qui fait ce voyage séjournera sur chaque terre et habitera dans tout pays, cherchant sur chaque visage la beauté de l'Ami et s'enquérant partout du Bien-aimé.
Se joignant à toute assemblée, il cherche la compagnie de toute âme, espérant y trouver par bonheur le secret de l'Ami, ou découvrir sur sa face la beauté de l'Aimé.

;===================================================
Chapitre: La vallée de l'amour

Et si, Dieu aidant, il peut trouver dans sa marche une trace de l'invisible Ami et respirer près du céleste messager le parfum du Joseph perdu, alors, sans plus tarder, il entrera dans la vallée de l'amour et se fondra à son brasier.
Dans cette cité, sous le ciel du ravissement, brille le soleil du désir ardent illuminant le monde.
Et là, jaillit la flamme de l'amour, dévorant jusqu'à la cendre, la moisson de la raison.
A ce moment, le voyageur ne connaît ni lui-même ni rien d'autre. Il ne voit ni sagesse ni ignorance, ni doute ni certitude. Il confond matin de la direction et nuit de l'erreur. Il fuit l'impiété comme la foi, et délicieux lui semble le poison mortel.
C'est ainsi que Attar a pu dire: L'impiété pour l'infidèle, la foi pour le croyant; Et, pour le coeur d'Attar, un peu de Ta souffrance.
Sans la souffrance, coursier de cette vallée, on ne voit jamais la fin du voyage.
Dans cet état l'amant ne pense qu'au Bien-aimé et ne cherche refuge qu'auprès de l'Ami.
A tout instant il offre cent fois sa vie dans le sentier du Bien-aimé et à chaque pas qu'il fait n'hésite pas à jeter mille fois sa tête aux pieds de l'Ami.
O mon frère, à moins d'entrer dans l'Egypte de l'amour, jamais tu ne verras le Joseph de la beauté de l'Ami; et à moins de devenir aveugle comme Jacob, jamais tu n'ouvriras l'oeil de ton être intime.
Et tant que tu ne brûleras pas du feu de l'amour, jamais tu n'auras de rencontre avec le Désiré.
Un amant ne craint rien et rien ne peut lui nuire.
Dans le feu, tu le verrais gelé et plongé dans la mer, il en sortirait sec.
L'amant se reconnaît à ce que le feu de l'enfer ne l'atteint pas, et le sage à ce que la mer ne le mouille pas.
L'amour n'accepte pas l'existence et ne tient pas à la vie: il voit la vie dans la mort et cherche la gloire dans la honte.
Il faut de grandes qualités pour mériter la folie de l'amour, et pour être digne d'être pris dans les rêts de l'Ami il faut une grande force d'âme.
Béni est le cou qui est pris dans ses lacs et bénie la tête tombant dans le sentier de Son amour.
Ainsi, sois étranger à toi-même, ô ami, afin de trouver l'Incomparable, et renonce à ce monde terrestre pour accéder au nid divin.
Si tu veux allumer en toi le feu de l'existence et être à même de t'acheminer vers l'amour tu dois t'annihiler.
L'amour ne se saisit pas d'âme qui vive, la souris morte ne fait pas la chasse du faucon.
L'amour à chaque instant incendie un monde et ruine toute terre où il plante sa bannière.
Dans son royaume, l'existence vaut la non-existence; dans son domaine, le sage ne détient pas le pouvoir.
Le Léviathan de l'amour engloutit les maîtres de la raison et anéantit les plus érudits.
Il avalerait les sept mers sans apaiser la soif de son coeur, et demanderait: "Y en a-t-il encore?"
Il devient étranger à lui-même et évite tout ce qui vient du monde.
L'amour est étranger à la terre comme au ciel; En lui se trouvent septante-et-deux folies.
Il retient dans ses lacs cent mille victimes et blesse de ses traits cent mille sages.
Sache que sur terre le rouge de toute violence est le produit de sa colère, et que les faces blêmes que l'on rencontre montrent l'effet de son poison.
Il ne prescrit d'autre remède que la mort et ne marche que dans la vallée de l'ombre.
Et pourtant doux comme le miel est son venin aux lèvres de l'amant, et aux yeux de celui qui le cherche, mieux vaut sa destruction que cent mille vies.
Il faut donc que les flammes de l'amour consument les voiles du moi satanique pour que l'esprit ainsi purifié comprenne le rang du Seigneur des mondes.
Allume le feu de l'amour et brûle tout ce qui existe, et puis entre au pays des amants.

;===================================================
Chapitre: La vallée de la connaissance

Et si, assisté par le Créateur, l'amoureux échappe aux serres de l'aigle de l'amour, alors il entrera dans la vallée de la connaissance.
Il passe ainsi du doute à la certitude, des ténèbres de l'illusion à la lumière directrice de la crainte de Dieu.
Alors s'ouvriront ses yeux intérieurs, et il commencera à s'entretenir en secret avec son Bien-aimé; il entrouvrira la porte de la vérité et de la piété en fermant celle des vaines imaginations.
Dans cet état, il acquiesce au décret de la Providence et voit la guerre comme si c'était la paix.
Il découvre dans la mort les secrets de l'immortalité.
Par sa vision interne ou externe, il voit les mystères de la résurrection dans les mondes de la création et dans les âmes des hommes.
Et d'un coeur pur il pénètre la sagesse divine dans la suite infinie des Manifestations de Dieu.
Dans la mer, il voit une goutte, et dans une goutte, les secrets de la mer.
Ouvre le coeur de l'atome, et vois! En lui se trouve un soleil.
Dans cette vallée le voyageur ne voit dans l'oeuvre de Dieu que sagesse évidente, et sans cesse il s'écrie: "Il n'est pas de défaut dans la création du Dieu de Miséricorde: Regarde encore, y vois-tu la moindre brèche?"
Il voit la justice dans l'injustice; dans l'ignorance il perçoit maint savoir caché, et dans la science, cent mille sagesses.
Il brise la cage du corps et de ses désirs et s'associe au peuple du royaume immortel.
Il gravit les échelons des vérités intérieures et se hâte vers le ciel des significations secrètes.
Il navigue dans l'arche de: "Nous leur ferons voir nos signes dans le monde et en eux-mêmes", et voyage sur la mer de: "jusqu'à ce qu'il leur soit évident que c'est (ce Livre), la vérité".
S'il rencontre l'injustice, il est patient; et s'il est abordé par un violent, il fait preuve de douceur.
Il était une fois un amoureux qui, loin de sa bien-aimée, avait soupiré pendant de longues années et s'était consumé au feu de l'éloignement. Sous l'empire de l'amour son coeur perdait patience et son corps se lassait de son esprit. La vie sans elle lui semblait un leurre, et le temps achevait de l'épuiser. Combien de jours passa-t-il sans repos en se languissant d'elle?
Et combien de nuits sa douleur le tint-il en éveil? Il s'était si amaigri qu'il n'était plus qu'un souffle; et la blessure de son coeur le faisait constamment gémir. Il aurait donné mille vies pour boire, à la coupe de sa présence, une goutte du vin de la rencontre. Mais hélas, rien n'y faisait! Tous les médecins restaient impuissants à le guérir et ses amis avaient dû l'abandonner; las! les médecins sont sans remèdes pour le malade d'amour; seule peut le guérir la faveur de l'aimée.
Pour tout dire, l'arbre de son désir avait produit le fruit de la détresse et, du feu de son espoir, il ne restait que cendres. C'est alors qu'un soir où, las de vivre, il sortait de chez lui pour aller vers la place du marché, il s'aperçut qu'un garde le suivait. Il se mit à courir; le garde fit de même, d'autres gardes se joignirent à lui, et ils finirent par barrer toute issue à l'infortuné. Affolé, courant çà et là, le malheureux se disait en lui-même: "Ce garde est sûrement mon Izra'il, mon ange de la mort pressé de me prendre, ou bien c'est un persécuteur des hommes qui essaie de me malmener."
Cette victime des flèches de l'amour gémissait dans son coeur et courait sans savoir où jusqu'à ce qu'il parvint près d'un mur clôturant un jardin et qu'il escalada à grand-peine car il était très haut. Là, décidé d'en finir avec la vie, il se jeta en bas du côté du jardin. Mais alors... il put voir sa bien-aimée elle-même, une lampe à la main, cherchant une bague qu'elle avait perdue.
Quand l'amoureux désespéré vit sa ravissante amie, poussant un grand soupir, il leva les mains vers le ciel en signe de prière et s'écria: "O Dieu! accorde à ce garde richesse, gloire et longue vie, car c'était l'ange Gabriel qui me guidait ou bien l'ange Israfil qui ramenait à l'existence ce misérable que j 'étais !"
En vérité, ces paroles étaient justes, car sous l'apparente tyrannie de ce garde, l'homme avait découvert combien une secrète justice et une grande miséricorde pouvaient se cacher sous les voiles.
Grâce à sa violence, le garde avait conduit l'assoiffé, du désert de l'amour, à la mer de la bien-aimée, et par la lumière de la rencontre avait dissipé la nuit de l'absence.
Il avait ramené l'éloigné au jardin de l'approche, et guidé le malade vers le médecin des coeurs.
Si notre amoureux avait été plus perspicace, il eût béni ce garde et prié Dieu pour lui, voyant sa tyrannie comme la justice même. Mais ignorant l'issue de l'affaire, il s'était mis à gémir et à se plaindre.
Cependant, ceux qui voyagent dans le jardin de la connaissance, voyant la fin dans le commencement, voient la paix dans la guerre et l'amitié dans la colère.
Telle est la condition des voyageurs de cette vallée. Mais les gens des vallées supérieures voient en une fois la fin et le commencement; et même ils ne voient ni début ni fin et ne considèrent ni "premier" ni "dernier".
Et encore, les habitants de la cité éternelle, demeurant aux séjours verdoyants, ne voient même ni "premier ni dernier". Ils fuient tout ce qui est premier et repoussent tout ce qui est dernier car, rapides comme l'éclair, ils ont dépassé les mondes des noms et se sont envolés au-delà des mondes des attributs, ainsi qu'il est dit: "L'unicité absolue exclut tout attribut". Ils ont fait leur séjour à l'ombre de l'Essence.
C'est à ce propos que Khajih 'Abdu'llah - que Dieu sanctifie son âme bien-aimée - a fait une subtile mise au point, et développé une éloquente paraphrase sur la signification du verset: "Guide-nous sur le sentier droit."
C'est-à-dire "Montre-nous le droit chemin en nous honorant de l'amour de ton Essence, afin que nous ne devions plus avoir recours à nous, ni à tout ce qui n'est pas Toi, et devenir ainsi entièrement tien, ne connaissant que Toi et ne pensant à rien d'autre qu'à Toi."
Et même, ces habitants de l'éternelle cité s'élèvent plus haut encore, car il est dit: L'amour est un voile entre l'amant et l'aimé; Il ne m'est pas permis d'en dire plus.
Et maintenant le matin du savoir s'est levé et les lampes du voyage et de l'errance s'éteignent.
A Moïse qui fut fort et génial, ceci resta voilé; Toi donc qui n'as point d'ailes n'essaie pas de voler.
Si tu es un homme de communion et de prières, élève-toi sur les ailes de l'assistance des âmes saintes, afin de voir les mystères de l'Ami et d'atteindre aux lumières du Bien-aimé. "En vérité, nous venons de Dieu et nous retournerons à Lui."

;===================================================
Chapitre: La vallée de l'unité

Parvenu au terme de la vallée de la connaissance, dernier état de limitation, le voyageur arrivera dans la vallée de l'unité où il boit à la coupe de l'Absolu et voit les manifestations de l'unicité.
Alors il transperce les voiles de pluralité et, fuyant les mondes charnels, s'envole vers les cieux d'unité.
Il entend par l'ouïe de Dieu, et voit par l'oeil de Dieu les mystères de la création divine.
Il entre dans le sanctuaire de l'Ami et se trouve au nombre des intimes du pavillon du Bien-aimé.
Hors de la manche de l'Absolu, il tend la main de vérité et révèle les secrets du pouvoir.
Mais il ne s'attribue aucun nom, aucun titre, ni aucun rang, trouvant dans sa louange à Dieu son propre éloge.
Il voit le nom de Dieu dans son propre nom. Pour lui "tous les chants sont chants du Roi", et toute mélodie vient de Lui.
Il s'assied sur le trône de "Dis, tout vient de Dieu", et il se repose sur le tapis de "Il n'y a de pouvoir ou de puissance qu'en Dieu."
Il regarde toutes choses à travers l'unicité; il voit les rayons de splendeur du soleil divin briller, du levant de l'Essence, sur tout ce qui existe, et les lumières d'unité se refléter sur toute la création.
Votre Eminence n'ignore pas que tout ce qui différencie les mondes traversés par le voyageur procède de la propre vision de celui-ci. Nous allons en donner un exemple pour que la chose vous soit tout à fait claire.
Considérez le soleil visible; il brille uniment sur tout ce qui existe; et par ordre du Roi de la manifestation, il dispense sa lumière à toute la création.
Mais dans chaque endroit où il luit, il accorde ses bienfaits selon les capacités de ce lieu. Ainsi, dans un miroir, il reflète son disque, et cela est dû à la sensibilité du miroir; dans le cristal, il fait apparaître du feu; et dans d'autres objets, il ne fait voir que l'effet de sa brillance et non son orbe parfait.
Et cependant, comme vous pouvez le constater, par ses effets il contribue suivant l'ordre de Dieu, au développement de chaque chose selon les capacités de celle-ci.
Ainsi, les différentes couleurs deviennent visibles en chaque objet selon la nature de celui-ci. Par exemple, à travers un globe jaune, les rayons éclairent en jaune; si le globe est blanc, les rayons sont blancs, et dans un globe rouge on verra les rayons rouges. Ces différences de couleur ne tiennent donc pas à la lumière elle-même mais à la nature de l'objet qu'elle frappe.
Et si un endroit est occulté par un obstacle - un mur ou un toit - il sera totalement frustré de toute splendeur lumineuse, et le soleil n'y luira pas.
C'est ainsi que certaines âmes infirmes ont borné leur champ de savoir par les murs de l'égoïsme et de la passion et l'ont ainsi assombri par ignorance et aveuglement.
Privées des rayons du Soleil spirituel et des mystères de l'éternel Bien-aimé, ces âmes se sont égarées loin des joyaux de sagesse de la foi pure du Seigneur des messagers et se sont exclues du sanctuaire de la Beauté parfaite, s'interdisant l'accès à la Ka'bih de gloire. Telle est la condition des gens de notre époque!
Et si un Rossignol, s'élevant au-dessus de l'argile du "moi" pour s'envoler parmi les branches fleuries de l'arbre du coeur et raconter, dans les mélodies arabes et les doux airs persans, les mystères divins dont un seul mot ranimerait les morts et rendrait le Saint-Esprit aux ossements tombés en poussière, alors tu verras mille griffes de jalousie et mille becs de haine le poursuivre à toutes forces pour le mettre à mort.
Certes, les doux parfums font fuir l'escarbot et, pour l'enrhumé, un suave arôme n'est rien.
Ainsi fut-il dit pour la gouverne de l'ignorant: Guéris ton cerveau de tout rhume, et respire le souffle de l'haleine de Dieu.
Bref, la question des différences dues aux objets est maintenant élucidée: tant que le voyageur fixe son regard sur le lieu d'apparition - c'est-à-dire tant qu'il s'arrête au globe de couleur - il ne perçoit que le jaune, le blanc ou le rouge; et c'est là la cause des conflits entre les hommes et de l'obscurcissement du monde sous la sombre poussière des esprits bornés.
Certains contemplent les rayons de la lumière tandis que d'autres, buvant au vin de l'unité, ne voient que le soleil.
Du fait qu'ils concernaient ces trois plans différents, la compréhension et les mots des chercheurs varièrent des uns aux autres, et c'est de là que viennent les conflits permanents de la terre.
Car certains de ces chercheurs se situent au plan de l'unité et le décrivent, alors que d'autres habitent le monde des limitations, et que d'autres encore en sont toujours au stade du "moi"; pendant qu'il en est qui séjournent entièrement derrière les voiles.
Ainsi font les ignorants de cette époque; privés du rayonnement de la Beauté divine, ils s'attribuent des droits et, à chaque âge et cycle, infligent aux gens de la Mer d'unité ce qu'eux-mêmes mériteraient. "Si Dieu punissait les hommes de leurs actions perverses, Il ne laisserait sur terre aucun vivant! Mais il remet tout cela au jour fixé..."
O mon frère, un coeur pur est comme un miroir; clarifie-le avec le polissoir d'amour et le détachement de tout ce qui n'est pas Dieu, afin qu'y brille le Soleil de réalité et que s'y lève l'aube de l'éternel matin. Tu comprendras alors la signification de "Ni ma terre, ni mon ciel ne peuvent Me contenir, mais le coeur de mon fidèle serviteur Me contient".
Et tu recueilleras ta vie dans tes mains avec l'ardent désir de la jeter au pied du nouveau Bien-aimé.
Chaque fois que la lumière de la manifestation du Roi de l'unité se pose sur le trône du coeur et de l'âme, son éclat paraît dans chaque membre du corps.
Alors, sortant de l'ombre, brille le mystère du fameux hadith: "Le croyant s'approche de Moi par la prière jusqu'à ce que Je lui réponde. Et quand Je lui ai répondu, Je deviens l'ouïe par laquelle il entend..." C'est ainsi que le Maître de la maison apparaît chez Soi et que tous les piliers de la demeure en sont éclairés.
L'action et l'effet de la lumière proviennent du Dispensateur de lumière et c'est alors que tout, par Lui, reprend vie et s'élève par sa volonté.
Voilà la source où boivent ceux qui sont près de Dieu, ainsi qu'il est dit: "Une fontaine où boiront les proches de Dieu".
Que personne cependant ne voie dans ces explications la description d'un anthropomorphisme, non plus que la descente des mondes divins sur le plan des créatures; puissent ces paroles ne pas guider Votre Eminence vers de telles suppositions.
Car Dieu, par son Essence, est au-dessus de la montée ou de la descente, ou de l'entrée et de la sortie; de toute éternité Il est totalement affranchi des attributs de l'homme, et il en sera toujours ainsi. Nul ne L'a jamais connu; aucune âme n'a trouvé la voie vers son Etre.
Chaque érudit mystique s'est égaré dans la vallée de sa connaissance et tout saint s'est fourvoyé en cherchant à saisir son Essence. Par-delà l'entendement du sage, Il reste sanctifié! Par-delà la science du savant, Il reste exalté!
Close est la voie et sacrilège est la recherche; ses preuves sont ses signes, et son argument est Lui-même.
C'est ainsi que les amants de la face du Bien-aimé ont dit: "O Toi dont l'Essence seule montre la voie vers son Essence, et qui es sanctifié au-delà de toute ressemblance avec ses créatures".
Comment le néant absolu pourrait-il chevaucher dans le champ de Préexistence, et comment une ombre fugace pourrait-elle parvenir au Soleil éternel?
L'Ami n'a-t-Il pas dit: "Si ce n'était pour Toi, Nous ne T'aurions pas connu." Et le Bien-aimé n'a-t-Il pas ajouté: "ni atteint ta présence".
En réalité toutes ces explications concernant les degrés du savoir tiennent à la connaissance des Manifestations de ce Soleil de réalité projetant sa lumière sur les miroirs. Or la splendeur de cette lumière se trouve dans les coeurs, mais elle est obscurcie par les voiles des sens et des conditions contingentes.
Ainsi en est-il d'une chandelle dans un globe de fer; vous ne verrez la lumière que si vous enlevez ce globe. De même si vous arrachez les voiles trompeurs de votre coeur, les Lumières d'unité s'y manifesteront.
Ceci démontre que si pour la manifestation de la lumière il n'existe ni entrée ni sortie, combien plus encore ces choses-là sont-elles étrangères à l'Essence d'Existence et à ce Mystère convoité par tous.
O mon frère, traverse ces contingences dans un esprit de recherche et non d'aveugle conformisme.
Le voyageur sincère n'est pas retenu par le poids des mots ni par les mises en garde des hommes.
Que peut faire un rideau entre l'amant et l'aimé? Même la muraille d'Alexandre ne les séparerait pas!
Nombreux sont les mystères mais myriades sont les profanes.
Des volumes ne suffiraient pas pour saisir le mystère du Bien-aimé, et ce n'est pas en ces pages que l'on épuisera le sujet, même s'il n'était pas plus qu'un mot, pas plus qu'un signe. "Le savoir n'est qu'un simple point; les ignorants l'ont multiplié."
Dans cette même optique considère les différences entre les mondes.
Bien que les mondes divins soient une infinité, certains en font mention comme s'ils étaient quatre: le monde du temps (zaman) qui a un commencement et une fin; le monde de la durée (dahr) qui possède un commencement mais dont la fin n'est pas révélée; le monde de la perpétuité (sarmad) dont le commencement n'est pas connu mais dont on sait qu'il a une fin; et le monde de l'éternité (azal) dont on ne voit ni le commencement ni la fin.
Nombreux sont les énoncés différents quant à ces points et en parler dans les détails finirait par lasser. Ainsi certains disent-ils que le monde de la perpétuité n'a ni début ni fin et que le monde de l'éternité est l'invisible et inconcevable Empyrée.
D'autres les nomment: la Cour céleste (Lahut), le ciel Empyrée (Jabarut), le royaume des anges (Malakut), et le monde mortel (Nasut).
Quant aux chemins de l'amour, ils sont regardés comme étant quatre: des créatures à Dieu; de Dieu aux créatures; des créatures aux créatures; de Dieu à Dieu.
Sur ce sujet, sages et savants d'autrefois tinrent maints propos sur lesquels je ne m'étendrai pas, répugnant aux longues citations de textes anciens. Citer les paroles des autres ne prouve en effet qu'un savoir acquis et non le don divin. Pour autant que je l'aie fait, ce fut pour sacrifier aux usages et suivre l'exemple des amis; d'ailleurs de telles matières débordent du cadre de cette épître. Ce dédit n'est pas inspiré par l'orgueil mais c'est un acte de sagesse et une preuve de bonté.
Si Khidr a fait sombrer le vaisseau, c'est qu'il y avait dans ce mal un millier de biens.
A part cela, ce Serviteur se considère comme entièrement démuni et comme pur néant à côté d'un aimé de Dieu, et combien moins encore en la présence de ses saints. Glorifié soit mon Seigneur le Très-Haut!
De toutes façons mon but est d'expliquer les étapes du parcours du voyageur et non d'exposer les opinions contradictoires des érudits mystiques.
Bien qu'un court exemple ait été donné quant au commencement et à la fin du monde contingent ou monde des attributs, j'en ajouterai un second pour bien mettre en lumière sa pleine signification.
Que Votre Eminence songe, par exemple, à lui-même. Par rapport à votre fils, vous êtes premier; et par rapport à votre père vous êtes dernier. Extérieurement, vous témoignez de l'apparition de la puissance dans les royaumes de la création divine; et dans votre être intime, vous celez les mystères cachés formant en vous le dépôt divin. Ainsi donc, commencement et fin, extériorité et intériorité, sont des notions qui, dans l'acception que nous leur donnons, s'appliquent à vous-même.
Ceci, afin que vous compreniez, par ces quatre conditions qui sont vôtres, les quatre états divins; et pour que le rossignol de votre coeur, sur les branches visibles ou invisibles des roseraies de l'existence, puisse chanter: "Il est le premier et le dernier, le Visible et le Caché..."
Ces explications n'ont qu'un caractère relatif nécessité par les limitations humaines; mais ceux qui, d'un seul pas, ont franchi la frontière du monde contingent et limité, pour habiter dans la plaine parfaite de l'Absolu et pour planter leur tente dans le monde de l'autorité et du commandement, ceux-là ont, d'une simple étincelle, réduit en cendres ces contingences et, d'une seule goutte de rosée, effacé tous ces mots.
Ils nagent dans la mer de l'esprit et planent dans l'air sanctifié de lumière. Quelle valeur peuvent avoir sur ce plan des mots tels que "premier" et "dernier" ou d'autres que l'on entend prononcer? C'est la condition où le premier est le dernier lui-même, et où le dernier est néanmoins le premier.
Allume dans ton âme le feu de l'amour, et brûle toute pensée et parole.
O mon ami, réfléchis à toi-même: si tu n'étais devenu un père en engendrant un fils, tu n'aurais même pas connu ces deux mots!
Oublie donc toutes ces choses pour étudier à l'école de l'unité l'enseignement du Maître de l'amour, pour retourner à Dieu, pour échanger un psychisme irréel contre ta véritable condition, et habiter à l'ombre de l'arbre du savoir.
O toi qui m'es cher, appauvris-toi afin d'avoir accès à la suprême cour de richesse; et humilie ton corps pour boire à la rivière de gloire et atteindre à la parfaite compréhension des poèmes que tu as demandés.
Il est donc évident que ces états sont sous la dépendance de la vision du voyageur. Dans chaque ville il verra un monde, dans chaque vallée il trouvera une source, et dans chaque prairie il entendra un chant.
Mais le faucon du ciel mystique a dans son coeur bien d'autres merveilleuses aubades et l'oiseau persan garde en son âme plus d'une douce mélodie arabe, mais elles sont cachées et le resteront.
En parlant j'ébranlerais plus d'une raison, et si j'écrivais les plumes se briseraient.
Et paix sur celui qui a accompli ce suprême voyage et suivi le Juste, grâce aux lumières de direction.

;===================================================
Chapitre: La vallée de la félicité

Après la traversée des hauts-plateaux de ces vallées exaltées, le voyageur entrera dans la vallée de la félicité. Dans cette vallée, il sent le souffle de la joie divine venant de la plaine de l'esprit, et brûle les voiles du besoin.
De sa vue interne et externe il perçoit, dans le visible et l'invisible de toutes choses, le jour où: "Dieu dédommagera chacun par son abondance".
Du chagrin, il passe à la félicité, et de l'angoisse à la joie. Sa peine et son affliction cèdent au délice et au ravissement.
Le voyageur de cette vallée peut paraître assis dans la poussière, en réalité il trône dans les hauteurs des acceptions mystiques, nourri des infinies faveurs des significations secrètes et abreuvé des vins délicats de l'esprit.
La langue est impuissante à décrire ces trois vallées, car les mots font défaut. La plume ne s'avance pas dans cette région, et l'encre ne laisse que taches.
Là-bas, le rossignol du coeur a d'autres mélodies et d'autres secrets qui émeuvent coeur et âme et voudraient les faire parler, mais le mystère des significations secrètes doit être murmuré d'un coeur à un autre et confié d'âme à âme.
Seul le coeur peut décrire au coeur la béatitude du sage; Pas de messager pour la dire, ni de missive pour l'annoncer.
Je me suis résigné au silence sur plus d'un sujet, car mes mots seraient inadéquats et ma langue serait prise de court.
O mon ami, à moins d'entrer dans les jardins de tels mystères, tu ne goûteras jamais au vin d'éternité de cette vallée.
Devrais-tu y goûter que tu détournerais les yeux de tout le reste, car tu voudrais vider cette coupe de joie. Et tu te
détacherais de tout pour t'attacher à Lui, donner ta vie dans son chemin, et sacrifier ton âme.
Pourtant dans cette vallée, il n'est rien d'autre que tu doives oublier: "Dieu était, et rien n'était avec Lui."
Car sur ce plan, le voyageur voit en toutes choses la beauté de l'Ami; même dans le feu il verra la face du Bien-aimé. Dans l'illusion il perçoit le secret du réel; et dans les attributs il lit l'énigme de l'Essence.
D'un de ses soupirs il aura consumé les voiles, et d'un clin d'oeil il aura dissipé les brumes.
Sa vue pénétrante contemplera la nouvelle création et son coeur lucide en saisira les signes subtils. Cette parole du Qur'an en porte un suffisant témoignage: "En ce jour, nous rendîmes ton regard acéré."

;===================================================
Chapitre: La vallée de l'émerveillement

Une fois franchies les étapes de la pure félicité, le voyageur entrera dans la vallée de l'émerveillement. Là il est soulevé sur les océans de grandeur, et chaque instant accroît son ébahissement.
Alors il considère la richesse comme pauvreté même, et l'essence de liberté comme pure impuissance.
Il est frappé de mutisme devant la beauté du Tout-Glorieux, et parfois il se lasse de sa propre vie.
Combien d'arbres mystiques furent déracinés par la tempête de l'émerveillement, et combien d'âmes a-t-il desséchées.
Car dans cette vallée, le voyageur se trouve en pleine confusion; bien qu'aux yeux de qui a réussi à y parvenir de tels mystères aient de la valeur et fassent ses délices.
A tout moment il voit un monde merveilleux et une nouvelle création; il va d'étonnement en étonnement et il s'anéantit de crainte devant les oeuvres du Seigneur de l'Unité.
O mon frère, en vérité si nous considérons chaque chose créée, nous sommes témoins de myriades de sagesses parfaites, et nous y apprenons des myriades de vérités nouvelles et merveilleuses.
Le rêve est un de ces phénomènes de la création. Vois combien de secrets il détient, de sagesses il renferme et de mondes il recèle.
Tu dors dans une maison bien close; soudain te voilà transporté dans une ville éloignée, où tu entres sans mouvoir tes pieds ni fatiguer ton corps. Sans l'usage de tes yeux, tu vois; sans te servir de tes oreilles tu entends; sans ta langue tu parles. Et il arrive parfois qu'après dix ans, tu voies se réaliser dans le monde matériel ce que tu avais rêvé cette nuit-là.
Considère les sagesses existant dans le rêve, sagesses que personne ne peut pénétrer si ce n'est les gens de cette vallée.
Et d'abord, quel est ce monde où, sans yeux, sans oreilles, sans mains et sans langue, tu fais usage de tout cela?
Et puis, comment se peut-il que tu constates aujourd'hui dans le monde matériel l'effet d'un rêve que tu fis dix ans plus tôt dans le monde du sommeil? Observe les différences entre ces deux mondes et les mystères qu'ils recèlent, afin d'obtenir la confirmation divine et la révélation céleste, et pénétrer dans les parages de sainteté.
Dieu, l'Exalté, a placé ces signes dans l'homme afin que les philosophes ne puissent pas nier le mystère de la vie future et ne mésestiment pas ce qui leur fut promis.
Car il en est qui, ne se fiant qu'à leur raison, renient ce qu'elle ne comprend pas.
Alors qu'un faible esprit ne saurait saisir ce dont nous venons de parler et qui n'est accessible qu'à la divine et suprême Intelligence:
Comment la faible raison peut-elle embrasser le Qur'an; ou l'araignée attraper dans sa toile un Phoenix?
On voit tous ces mondes dans la vallée de l'émerveillement, et le voyageur, sans se lasser, en demande toujours davantage. C'est ainsi que, parlant de l'émerveillement, le Seigneur des premiers et des derniers a dit en fixant les stades de la contemplation: "O Seigneur, augmente mon étonnement à ton égard!"
Songe également combien la création de l'homme est parfaite et que tous ces degrés et ces états sont en germe et latents en lui.
Te prends-tu pour un corps chétif, alors qu'en toi, l'univers est en germe?
Efforçons-nous donc d'anéantir en nous la condition animale afin de rendre manifeste le sens de notre état humain.
C'est ainsi que Luqman, ayant bu à la source de sagesse et goûté aux eaux de miséricorde, - et voulant instruire son fils Nathan en matière de mort et de résurrection - avait choisi le rêve comme preuve et comme exemple.
Si j'en parle ici c'est parce que cet éphémère Serviteur désire perpétuer le souvenir de ce jeune élève de l'école de l'Unité divine et de cet ancien dans l'art de l'enseignement et de l'Absolu.
Lui qui disait: "O fils, si tu peux t'empêcher de dormir, tu peux t'empêcher de mourir. Et si tu es capable de ne pas t'éveiller après ton sommeil, alors tu pourras échapper à la résurrection."
O mon ami, le coeur est le siège des mystères éternels, n'en fais pas le lieu des pensées fugitives; ne gâche pas le trésor de ta précieuse vie en participant à ce monde fugace.
Tu viens du monde de sainteté - n'attache pas ton coeur à la terre; tu es un familier de la cour de proximité - ne prends pas pour patrie la poussière.
Bref, il n'y aurait pas de fin à la description de ces conditions, mais le tort que m'ont fait subir les peuples de la terre m'a ôté l'envie de t'en dire plus: L'histoire reste incomplète; je n'ai pas le coeur à l'achever; Aussi, je t'en prie, pardonne-moi.
La plume gémit et l'encre s'épanche en pleurs et la rivière du coeur roule des vagues de sang. "Seul ce que Dieu nous a destiné nous arrivera." Et paix sur celui qui a suivi le droit sentier!

;===================================================
Chapitre: La vallée de la vraie pauvreté et de l'anéantissement absolu

Après avoir escaladé les hauteurs de l'émerveillement, le voyageur entrera dans la vallée de la vraie pauvreté et de l'anéantissement absolu.
Là, il mourra en lui-même et vivra en Dieu; il sera pauvre en soi et riche par le Désiré. La pauvreté dont il est ici question signifie être pauvre en choses terrestres et riche de ce qui est le monde divin.
Car lorsque l'amant fidèle et l'ami dévoué atteint la présence du Bien-aimé, il se dégage de Son étincelante beauté et de la flamme du coeur de l'amant, un feu qui consume tout voile et tout accoutrement.
Assurément, tout ce qu'il possède, du coeur jusqu'à fleur de peau, doit s'enflammer afin que rien ne reste si ce n'est l'Ami.
Quand les attributs de l'Ancien des jours se manifestèrent, Moïse brûla tout attribut terrestre.
Celui qui est parvenu à cette condition est purifié de tout ce qui appartient au monde. Par conséquent, si chez ceux qui ont atteint l'océan de sa Présence, on ne trouve rien des choses périssables de la terre, soit richesse matérielle soit pensées personnelles, peu importe.
Car les créatures ont leurs propres limites, tandis que ce qui appartient au divin en est sanctifié. Il faut réfléchir profondément à cela pour en saisir la portée.
"En vérité, les justes boiront des coupes rafraîchies à la source de camphre." Si l'on connaissait l'interprétation du mot "camphre" on saurait ce qu'il faut entendre par ce verset.
Cette condition est celle où il est dit: "La pauvreté est ma gloire."
A la pauvreté intérieure et extérieure il y a plusieurs significations dont je ne trouve pas opportun de faire mention ici, réservant cela pour une autre occasion qui dépendra du désir de Dieu et de ce que scellera le destin.
C'est le plan où, pour le voyageur, les traces de toutes choses (Kullu Shay') disparaissent et où, à l'horizon d'éternité, sort de l'ombre la Face divine, et se manifeste l'explication de: "Tout sur terre passera, sauf la face de ton Seigneur..."
O mon ami, entends dans ton coeur et dans ton âme, les chants de l'esprit et fais-en le plus grand cas.
Car les sagesses divines, comme la pluie de printemps, n'arroseront pas toujours la terre des coeurs des hommes. Ce n'est pas que la bonté du Miséricordieux tarisse jamais; mais pour chaque temps et pour chaque cycle, une certaine part de bonté est réservée, et destiné un certain lot, et cela selon une mesure fixée. "La source de toutes choses est dans nos mains, Nous les dispenserons avec une sage économie."
Les nuées de miséricorde du Bien-aimé n'arrosent que les jardins de l'esprit et ce n'est qu'au printemps qu'elles dispensent leurs bienfaits. Les autres saisons n'ont pas de part à cette suprême faveur, et les terres stériles n'en profitent jamais.
O mon frère, toutes les mers ne contiennent pas des perles, toutes les branches ne fleurissent pas et le rossignol n'y chante pas. Alors, avant que le Rossignol du paradis mystique ne regagne le jardin divin et que les rayons de l'aurore spirituelle ne remontent au Soleil de réalité, efforce-toi, dans la poussière de cette lande mortelle, de capter un effluve des parterres éternels et de vivre à jamais à l'ombre des peuples de cette cité.
Et lorsque tu auras atteint cette très haute et très puissante condition, alors tu verras l'Aimé et tu oublieras tout le reste.
L'Ami, partout sans voiles, rayonne sur les portails et sur les murs, ô hommes de vision !
Ainsi tu auras sacrifié la goutte de ta vie pour atteindre la mer du Donneur de vie. Voilà le but que tu poursuivais. Si tel est le voeu de Dieu, tu l'atteindras.
Dans cette cité, les voiles de la lumière eux-mêmes seront déchirés et anéantis, ainsi qu'il est dit: "Pour sa beauté, il n'y a d'autre voile que la lumière, et sa Face n'est couverte que de sa révélation."
N'est-il pas étrange que le Bien-aimé soit aussi visible que le soleil et que les insouciants en soient toujours à la recherche du clinquant et des vils métaux? Oui, c'est l'intensité même de sa révélation qui Le voile et la puissance de son éclat qui Le cache:
Dieu est venu aussi brillant que le soleil, mais hélas... Il est venu parmi des aveugles!
Dans cette vallée, le voyageur dépasse les conditions de "l'unité de l'existence et de l'apparence", et parvient à une unité sanctifiée au-delà de ces deux états.
Seule l'extase fait comprendre ce thème mais non la parole ni l'argument; et seul sait de quoi je parle celui qui a vu cette étape du voyage et respiré une seule fois l'air embaumé de ce jardin.
Le voyageur suivant tous ces parcours, ne doit pas dévier, fut-ce de l'épaisseur d'un cheveu, de la "Loi" qui est le secret même du "Sentier" et le fruit de l'arbre de "Vérité".
Pour être nourri à la coupe de la Loi, et connaître les mystères de la Vérité, il doit, au cours de toutes ces étapes, s'accrocher aux pans du vêtement des commandements et tenir fermement la corde de l'abstention des choses défendues.
Si certaines des explications de ce Serviteur semblaient difficiles à comprendre ou pouvaient déconcerter, il faudrait les redemander afin que nul doute ne subsiste et que la signification soit aussi évidente que la face du Bien-aimé brillant du "Sommet de Gloire".
Ces voyages à travers ces sept étapes, auxquels dans le monde temporel on ne voit pas de fin, peuvent être accomplis par le voyageur détaché - s'il reçoit l'invisible confirmation et l'aide du gardien de la Cause - en sept pas et peut-être même en sept souffles, voire en un seul, si tel est le vouloir et le désir de Dieu.
Et ceci est tiré de: "Dieu répand sa grâce sur tels de ses serviteurs, ainsi qu'il Lui plaît."
Ceux qui volent dans le ciel d'unité et atteignent les rivages de l'Absolu reconnaissent cette cité - l'état de vie en Dieu - comme l'extrême limite où peuvent parvenir les chercheurs mystiques, et l'ultime pays des amants.
Mais pour cet Etre évanescent de l'océan mystique, c'est la première porte de la citadelle du coeur, c'est-à-dire la première entrée de l'homme dans cette cité.
Quatre degrés sont prévus pour le coeur; ils seraient exposés ici si se présentait une âme réceptive.
Lorsqu'elle voulut dépeindre cet état, la plume se brisa en morceaux et la page fut déchirée. La paix soit avec toi!
O mon ami, bien des chiens poursuivent cette gazelle du désert de l'unité, bien des serres agrippent ce mauvis des jardins éternels. Embusqués, d'impitoyables corbeaux guettent cet oiseau des espaces célestes, et le chasseur jaloux traque ce daim parmi les prairies de l'amour.
O Shaykh! Efforce-toi d'être un globe protégeant cette flamme contre les vents contraires; cette flamme qui ne désire que brûler dans la lampe du Seigneur et briller dans le globe de l'esprit!
Mais la tête se levant pour l'amour de Dieu sera sûrement tranchée, la vie allumée au feu du désir à coup sûr sacrifiée, et le coeur fidèle au souvenir de l'Aimé certainement noyé dans son sang.
Cela fut si bien exprimé par ces mots: Vis détaché de l'amour car sa paix elle-même est angoisse; Il débute par la souffrance et se termine par la mort. Paix à celui qui suit le droit sentier!

;===================================================
Chapitre: Les cinq lettres

J'ai réfléchi à tes considérations sur l'interprétation de cette espèce commune d'oiseau appelée en persan: Gunjishk (passereau). Il semble que tu aies pénétré les mystères des significations cachées.
Mais à chaque degré, toute lettre possède une signification propre à ce degré. En vérité, le voyageur découvre un secret dans chaque nom et un mystère dans chaque lettre. D'un certain point de vue, ces lettres évoquent l'idée du sacré.
Káf ou Gáf (K ou G) se rapporte à Kuffi (libre), c'est-à-dire: "Libère-toi de ce que désire ta passion, puis avance vers ton Seigneur."
Nún se réfère à Nazzih (purifier) soit: "Purifie-toi de tout sauf de Lui, afin de renoncer à ta vie pour son amour."
Jím, est Janíb (retire-toi) qui veut dire: "Retire-toi du seuil du seul Vrai si tu ne possèdes que des attributs terrestres."
Shín, est Ushkur (merci); "Remercie ton Seigneur sur sa terre, pour qu'Il te bénisse dans son ciel; encore que, dans le monde d'unité, ce ciel soit le même que sa terre."
Káf se réfère à Kuffi: "Libère-toi des entraves des limitations afin de parvenir à la connaissance de ce que tu ignores des états de sainteté."
Si tu écoutais les mélodies de cet Oiseau mortel tu chercherais le calice de vie éternelle et tu oublierais les coupes périssables. Et la paix soit sur ceux qui foulent le droit Sentier!

;===================================================
Chapitre: Les quatre vallées

Il est le Fort, le Bien-aimé. "O lumière de vérité, Hisám-i-Dín, le généreux, Ce monde n'a jamais donné le jour à un prince tel que toi."
Pourquoi les liens de l'amour furent-ils si brusquement rompus, et brisé le serment d'amitié? Ai-je jamais - Dieu m'en pardonne - tiédi ma dévotion ou manqué à mon profond penchant, pour qu'ainsi tu m'oublies et me raies de tes pensées?
"Quelle fut ma faute qui te fis cesser tes faveurs? Notre rang serait-il trop bas par rapport au tien?"
Ou bien serait-ce qu'une seule flèche t'ait fait fuir le combat?
Ne t'a-t-on pas dit pourtant que la fidélité est un devoir pour les pèlerins de la voie mystique et que c'est le guide sûr vers sa sainte Présence?
"Cependant, sur ceux qui disent: "Notre Seigneur est Dieu" et qui vont droit vers Lui, descendront les anges." De même Il dit: "Va droit au but ainsi qu'on te l'a ordonné." Et c'est aux familiers de la présence de Dieu qu'il appartient d'appliquer cette méthode.
Selon l'ordre reçu, j'apporte le message; Dût-il être pour toi conseil ou déplaisir.
Malgré mes lettres restées sans réponse, et bien que ce rappel ne soit pas de mise parmi les sages, ce renouveau d'amitié dispense des us et coutumes de jadis.
Ne nous dis pas le conte de Laylí ou des malheurs de Majnún, ton amour a fait perdre au monde le souvenir des amours d'antan. Dès que ton nom fut sur les langues, les amoureux le ravirent, et l'on vit danser ça et là ceux qui parlent et ceux qui écoutent.
De la divine sagesse et du céleste conseil Rúmí parle ainsi: A chaque lunaison, ô bien-aimé, pour trois jours je tombe en démence. Aujourd'hui en est le premier. C'est pourquoi tu me vois en joie.
Nous apprenons que tu es allé à Tabríz et à Tiflis pour répandre le savoir, ou que tout autre grand projet t'a fait porter tes pas vers Sanandaj.
O éminent ami! Ceux qui s'avancent sur la voie mystique sont de quatre sortes. Je te les décrirai brièvement afin que, de chacun, les rangs et qualifications te soient bien connus.

;===================================================
Chapitre: La première vallée

La condition du voyageur à la recherche de son Promis (maqsúd) appartient au "soi" mais à ce soi qui est "le Soi de Dieu, présent en Lui-même et en ses lois". Ici, le "soi" loin d'être rejeté est affectionné; et loin d'être écarté est accueilli.
Bien que cette station débute en conflit, elle finit cependant par l'accès au trône de splendeur. C'est ainsi qu'il fut dit: "O, Abraham de ce jour, ô ami Abraham de l'Esprit! Tue ces quatre oiseaux de proie" afin qu'après la mort soit révélée l'énigme de la vie.
Ceci est l'état du "soi" où il plaît à Dieu; reportez-vous à ces lignes: "O toi, âme au repos, retourne à ton Seigneur, satisfaite et Le satisfaisant", lignes qui finissent ainsi: "Viens parmi mes serviteurs et entre dans mon Paradis."
Ce rang est doté de maints signes et d'innombrables preuves, et c'est à ce propos qu'il est dit: "Nous leur montrerons nos signes en eux-mêmes et sur la terre, jusqu'à ce qu'ils reconnaissent que c'est la vérité" et qu'il n'y a pas d'autre Dieu que Lui.
Mieux que traités de rhétorique, c'est plutôt le livre de son propre "soi" qu'il faut lire ici. Aussi a-t-Il dit: "Lis ton livre; il n'est besoin de nul autre que toi pour dresser un réquisitoire contre toi-même."
Voici une histoire à propos d'un érudit mystique parti en voyage en compagnie d'un grammairien. Lorsqu'ils touchèrent au rivage de la mer de Grandeur, le sage se jeta tout de go dans les flots. Mais le grammairien s'était immobilisé, l'esprit perdu dans des cogitations semblables à des mots tracés sur les eaux.
Comme le sage lui criait: "Pourquoi ne me suis tu pas?" l'autre lui répondit: "O, mon frère, je n'ose avancer. Je dois retourner d'où je viens.
" Alors, le sage ajouta: "Oublie ce que tu as lu dans les livres de Síbavayh et de Qawlavayh, et dans ceux de Ibn-i-Hájib et Ibn-i-Málik, et traverse l'eau."
C'est la mort du "soi", et non la rhétorique, qui est ici requise; Anéantis-toi donc et marche sur les flots.
De même est-il écrit: "Et ne sois pas semblable à ceux qui oublient Dieu et qu'Il a rendus oublieux d'eux-mêmes. Ceux-là sont au nombre des malfaisants."

;===================================================
Chapitre: La seconde vallée

Si le but du voyageur est le séjour du Tout-Glorieux (Mahmúd), ceci est le rang de la raison première, connu comme le Prophète et le Très Grand Pilier. Dans ce cas, le mot raison désigne l'Esprit divin universel illuminant toutes choses par sa souveraineté, et non le faible esprit humain.
A ce sujet Saná'í écrivit ceci: Comment la faible raison pourrait-elle embrasser le Qur'án, ou l'araignée attraper dans sa toile un Phoenix? Veux-tu échapper au piège que te tend l'esprit? Alors, enseigne-lui la science de l'amour de Dieu!
Sur ce plan, le voyageur rencontrera plus d'une épreuve et d'un revers. Parfois il se voit élevé vers les cieux, puis le voilà rejeté aux abîmes. Ainsi fut-il dit: "Maintenant Tu m'attires vers le Glorieux Sommet, et puis Tu me renvoies aux gouffres sans fond."
Le trésor caché de cette condition peut être trouvé dans ce verset sacré de la Sourate de la Caverne:
"Tant qu'ils furent dans la vaste salle, le soleil à son lever, passa à droite de leur caverne, et à son coucher se sépara d'eux sur la gauche. Ceci fut un des signes de Dieu. Celui que Dieu dirige est dans le bon chemin. Mais celui qu'Il fourvoie ne retrouvera plus aucun protecteur."
Si un homme découvrait ce que recèle ce seul verset, cela devrait lui suffire; et c'est en hommage à ceux qui y parvinrent que fut écrit ceci: "Hommes que ni profit ni transactions ne distraient de la souvenance de Dieu..."
Cette station satisfait au véritable critère de la connaissance et dispense l'homme des épreuves.
Dans cet état, la recherche du savoir est hors de propos, car Il a donné pour gouverne aux voyageurs de ce degré: "Crains Dieu et Il t'instruira." Et puis encore: "Le savoir est une lumière que Dieu a placée dans le coeur de qui Il veut. "
Aussi l'homme doit-il entraîner son coeur à y attirer la grâce céleste, afin que l'échanson divin lui verse, dans la coupe de miséricorde, le vin de générosité. "Pour le mériter que s'évertuent les travailleurs!"
Et Je dis enfin: "Nous venons de Dieu et nous retournerons à Lui."

;===================================================
Chapitre: La troisième vallée

Si le souhait du chercheur épris est de vivre dans la proximité de l'Attirant (Majdhúb), qu'il sache que nulle âme ne peut siéger sur ce trône royal si elle n'incarne la beauté de l'amour.
Ce domaine ne peut se dépeindre par des mots. L'amour fuit ce monde-ci, tout comme celui-là, il est en lui septante-et-deux folies.
Le ménestrel d'amour, sur son luth, chante ce lied:
Servitude asservit et royauté trahit.
Ce domaine demande la pure affection; et l'amitié, telle un ruisseau rapide, doit y circuler.
A propos de ces Compagnons de la caverne, Il a dit ceci: "Ils ne parlent pas tant que Lui n'a pas parlé, et ils accomplissent ce qu'Il leur a demandé "
Ici ne suffisent ni le règne de la raison, ni l'autorité du soi. C'est pour cela qu'à l'un des Prophètes qui avait demandé: "O mon Seigneur, comment pourrons-nous T'atteindre?" il fut répondu: "Laisse ton ego en arrière et puis viens vers Moi."
Les gens de cette vallée regardent la place inférieure comme celle du trône de gloire, et pour eux le domaine de la beauté ne diffère pas du champ de bataille où fut défendue la cause du Bien-aimé.
Les citoyens de ce royaume n'emploient pas de mots - Ils chevauchent leurs destriers. Ils ne voient rien d'autre que la réalité intérieure du Bien-aimé. Pour eux toute expression ne signifie rien, et les mots qui n'ont pas de sens leur sont explicites.
Ils ne peuvent distinguer un membre d'un autre, une partie d'une autre; à leurs yeux le mirage est la vraie rivière, et s'éloigner est un retour.
De là viennent ces versets: L'histoire de ta beauté est parvenue à la retraite de l'ermite; Rendu fou, il cherche la taverne où s'achète et se vend le vin.
L'amour de Toi a rasé la forteresse de patience; De même la souffrance de Toi a fermé la porte de l'espoir.
Dans cette région, l'instruction est assurément vaine. L'éducateur de l'amant, c'est la beauté de l'Aimé, Sa face est leur leçon et leur seul livre.
L'étude de l'émerveillement de l'amour leur tâche. Ils ne s'attardent pas sur les doctes chapitres ni sur les fades thèmes.
Les fils qui les retiennent sont sa chevelure au parfum de musc, et l'orbe cyclique n'est, pour eux, qu'un simple échelon.
Et voici maintenant une supplique à Dieu, l'Exalté, le Glorifié. O Toi Seigneur! O Toi dont la bonté fait germer les souhaits! Me voici devant Toi, oublieux de tout sauf de Toi.
Daigne accorder à cet atome de savoir habitant mon esprit De s'élever au-dessus de l'envie et de la vile argile; Accorde que ton ancien don, cette goutte de sagesse, se fonde dans ta mer de puissance.
Aussi dirais-je encore: Il n'y a de pouvoir ou de puissance qu'en Dieu, le Protecteur, celui qui est par Lui-même.

;===================================================
Chapitre: La quatrième vallée

Si le sage chercheur a atteint la beauté de l'Aimé (Mahbúb), son état est celui de l'extrême lucidité et du secret de la divine direction.
Voici le coeur de ce mystère: "Il fait ce qu'Il veut, Il ordonne ce qui Lui plaît."
Tous les citoyens du ciel et de la terre se mettraient-ils à vouloir démêler cette lumineuse allusion ou cette ténébreuse énigme, et persévéreraient-ils jusqu'au jour où résonnera la trompette, qu'ils échoueraient néanmoins à en comprendre une seule lettre; car il s'agit là du stade de l'immuable décret de Dieu et de son mystère préordonné.
Aussi quand les chercheurs questionnaient, voici la réponse qu'Il leur donnait: "C'est l'océan sans fond que nul jamais ne pourra sonder." Et quand ils insistaient, Dieu leur répondait: "C'est la plus sombre des nuits où personne ne trouve sa route."
Qui connaît ce secret, à coup sûr le taira, et s'il lui arrivait d'en révéler la moindre trace, cela lui vaudrait d'être cloué à la croix.
Et pourtant, par le Dieu vivant, s'il existait un vrai chercheur, Je le lui dévoilerais, car voici ce qui fut dit: "L'amour est une lumière qui ne luit jamais dans un coeur apeuré."
En vérité le voyageur qui porte ses pas vers Dieu et, dans le clair sentier, va jusqu'au pilier pourpre, n'atteindra jamais son but céleste s'il n'abandonne tout ce que possèdent les hommes:
"Et s'il ne craint pas Dieu, Lui lui fera tout craindre; tandis que toutes choses craindront celui qui craint Dieu."
Parle en persan bien que l'arabe te plaise davantage; Un amoureux, d'ailleurs, a plus d'un langage en réserve.
Goûte à la douceur de ces vers qui révèlent cette vérité: Vois... ! Nos coeurs comme nacres s'en trouvent lorsqu'en perles, Il déverse sa grâce. Et d'impatientes cibles sont nos vies quand Il décoche ses traits d'angoisse.
Si ce n'était contraire aux lois du Livre, je léguerais volontiers une part de mes biens à celui qui voudrait me mettre à mort; je l'instituerais mon légataire et le doterais; je lui rendrais grâce et voudrais rafraîchir mes yeux au contact de ses mains.
Mais que puis-je faire? Je ne possède ni biens ni pouvoir, selon ce que Dieu a voulu.
Il me semble en cet instant percevoir le parfum de son vêtement dans le vent de l'Egypte de Bahá; en vérité on le sent à portée de main alors que les hommes le croient encore loin.
Mon âme respire l'effluve répandu par l'Aimé; tous mes sens sont comblés par la fragrance de mon adoré Compagnon.
Obéis au devoir imposé par de longues années d'amour. Et raconte l'histoire des heureux jours d'antan afin qu'aujourd'hui terre et ciel se réjouissent tout-haut, et que l'esprit, le coeur et les yeux entrent en joie.
Ici est le royaume de la pleine lucidité et de l'ultime effacement du soi. Même l'amour n'a pas de sentier dans cette région, et le désir n'y possède pas de séjour. C'est pourquoi il fut dit: "L'amour est un voile entre l'amant et l'aimé."
Ici amour devient obstacle et barrière, et tout ce qui n'est pas lui un rideau. Le sage Saná'í a dit:
Jamais le coeur cupide ne se prendra aux lacs de l'oiseleur des coeurs, jamais à la beauté de la rose une âme fourbe ne s'unira.
Car nous sommes au royaume du Commandement absolu, là où n'ont cours aucun des attributs terrestres.
Les hôtes sublimes de cette maison manient dans un extrême bonheur l'autorité divine en l'enceinte extatique, et portent un sceptre royal.
Des hauteurs des sièges de justice, ils prononcent leurs ordres, et délèguent à chaque homme le bien qu'il mérite.
Ceux qui boivent à cette coupe habitent les hautes demeures de splendeur par-delà le trône de l'Ancien des jours, et restent dans le haut pavillon de l'Empyrée du pouvoir: "Ils ne connaissent ni soleil, ni froid perçant."
Là, les hauteurs du ciel n'entrent pas en conflit avec l'humble terre, ni ne tendent à la surpasser, car c'est le pays de miséricorde et non le royaume de distinction.
Bien qu'à tous moments ces âmes apparaissent dans une nouvelle charge, leur condition reste pourtant constante.
Aussi fut-il dit à propos de cet état: "Aucun travail ne Le retient d'en faire un autre." Et d'un autre état il est dit: "Chaque jour quelque nouveau travail L'occupe."
Ceci est le mets d'immuable saveur et d'inaltérable teinte. Si tu en manges, en vérité tu chanteras ce verset: "Je tourne mon visage vers Celui qui créa et les cieux et la terre... et ne suis pas de ceux qui, à Dieu ajoutent des dieux."
"Ainsi montrâmes-Nous à Abraham le royaume céleste et terrestre afin qu'il soit confirmé dans la connaissance."
"Donc, place ta main dans ton sein, et retire-la chargée de puissance; tu la verras comme une lumière éclairant le monde."
Combien cristalline est cette eau fraîche que nous a versée l'échanson! Que vif est ce vin pur servi par la main de l'Aimé! Combien délicate est cette gorgée à la coupe céleste! Puisse-t-elle leur être faste en leur faisant goûter sa douceur, et puisse-t-elle les mener à la connaissance!
Il ne convient pas que j'en dise plus; Car le lit du ruisseau ne peut contenir la mer.
En vérité, le mystère de ces paroles est celé dans la réserve de la grande infaillibilité et repose au sein des trésors de puissance. Il est sanctifié par-delà les joyaux de l'explication; il dépasse ce que pourrait dire la plus subtile des langues.
Ici l'émerveillement est hautement apprécié et la pauvreté est indispensable. Aussi a-t-on écrit: "Ma pauvreté est ma fierté." Et encore: "Sous son dôme de gloire, Dieu possède un peuple qu'Il masque sous le vêtement de la radieuse pauvreté." Ce sont là ceux qui voient avec ses yeux et entendent avec ses oreilles, ainsi que le rapporte une célèbre tradition.
A propos de ce royaume, il existe maintes relations et bien des versets de portée générale ou particulière. Mais deux d'entre eux suffiront déjà à servir de lumière aux hommes de coeur et d'esprit.
Le premier est sa déclaration que voici: "O mon serviteur! Obéis-moi et je te ferai semblable à moi-même. Je dis: Sois! et cela est; et tu diras: Sois! et cela sera."
Et puis voici le second: "O fils d'Adam! Ne cherche l'amitié de personne jusqu'à ce que tu me trouves, et chaque fois que tu me désireras, tu me trouveras près de toi."
Aussi fortes que soient les preuves avancées ici, et merveilleuses les allusions, elles ne concernent pourtant qu'une seule lettre, un simple point. "Telle fut la voie de Dieu... et tu n'y trouveras point de changement."
Me souvenant de toi, j'avais entrepris de rédiger cette lettre il y a quelque temps déjà, et puisque ta lettre ne m'était pas parvenue, je débutais par des mots de reproche. Mais l'arrivée de ta missive, venant dissiper cette équivoque, m'incita à t'écrire.
Point n'est besoin d'invoquer mon affection pour Votre Eminence, "Dieu est le meilleur des témoins." Pour Son Eminence Shaykh Muhammad (que Dieu l'Exalté le bénisse) je me bornerai à ces deux versets dans l'espoir qu'ils lui seront transmis:
J'aspire à ta présence, plus chère que la douceur des cieux. Je vois ton visage, plus plaisant que les paradisiaques demeures.
Lorsque je confiai ce message d'amour à ma plume, elle refusa la tâche et défaillit.
Puis, revenant à elle, elle reprit la parole pour déclarer: "La gloire soit sur Toi! Vers qui je me tourne en pénitence. Je suis le premier de ceux qui croient." Et loué soit Dieu, le Seigneur des mondes !
Certain jour nous raconterons de la séparation la peine. En d'autres temps nous écrirons les secrets de l'amour. Et cela vaudra mieux ainsi. Sang et bruit, et tout le reste, laissons choir. Et ne disons rien de plus de Shams-i-Tabríz.
La paix soit avec toi et avec ceux qui t'entourent et parviennent à ta rencontre.
Ce que j'écrivis avant ceci, fut dévoré par les abeilles tant l'encre en était douce.
Comme Sa'dí le disait: "Je m'abstiens d'en écrire davantage, car la douceur des mots a attiré les essaims autour de moi."
A présent la main n'en peut plus et demande à s'arrêter. Aussi dirais-je enfin: "Très loin de la gloire de Dieu, le Seigneur de toute grandeur, est tout ce qu'ils peuvent dire de Lui."

==== FIN DU TEXTE ====

;=======================================================
Les sept vallées
Introduction
"Oeuvre suprême dans le genre de la composition mystique..." ainsi pourrait-on qualifier "Les Sept Vallées de Bahá'u'lláh". Cette dissertation d'une grande profondeur répondait aux questions posées à l'auteur par le Shaykh Muhyi'd-Din, juge de la ville de Khaniqin, au Nord-Est de Baghdad, près de la frontière perse.
Ce juge était notoirement connu comme adepte de la philosophie Sufi. C'était une sorte de mysticisme née en Iran il y a douze siècles et venant d'un mouvement intérieur à l'Islam. L'objectif des Sufis était l'accès auprès de Dieu par la prière, la méditation, la contemplation et l'extase. Pour définir les étapes de ce progrès spirituel une terminologie spéciale s'élabora et certains Sufis adoptèrent la doctrine de la possibilité de l'approche directe de Dieu, sans l'aide de Muhammad ni d'aucun autre Prophète. Logiquement cette conception posait en principe que les membres de cette secte pouvaient se soustraire aux lois religieuses et que pour eux, sinon pour tous, la conscience pouvait être un guide sûr. Cette théorie fut combattue par tes plus grands mystiques persans, Jalalu'd -Din Rumi et al-Ghazzali, qui affirmaient que, sans l'obéissance aux lois de
Dieu révélées par ses messagers, l'homme ne pouvait atteindre à la présence divine.
Quant au juge Shaykh Muhyi'd-Din, il devait vraisemblablement connaître les écrits du Sufi persan du Xlle siècle, Farfd'd-Dfn 'Attar, qui portait un nom approprié car il avait été parfumeur avant de devenir philosophe. Le plus estimé de ses ouvrages fut le Mantiqu't-Tayr, ou Le Langage des Oiseaux. Il y trace le voyage de l'esprit à travers sept vallées, celles de la recherche, de l'amour, de la connaissance, du détachement, de l'unité, de la perplexité et de l'anéantissement. Bahá'u'lláh, dans ses Sept Vallées en persan, adopte un canevas semblable bien que non identique; il y décrit les sept étapes du progrès de l'âme vers l'objet de son être. C'est après son retour à Baghdad, marquant la fin de son séjour dans les montagnes de Sulaymanfyyih que Bahá'u'lláh écrivit cette oeuvre fondée sur les vérités intrinsèques de la religion affranchies du temps et de l'espace. Les réalités spirituelles, y enseigne-t-Il, sont communes à toutes les religions et constituent la base même de la foi: "C'est l'immuable foi de Dieu, éternelle dans le passé, éternelle dans l'avenir." Se démarquant nettement de l'éthique des anciennes civilisations et des systèmes religieux du passé, les enseignements sociaux de la foi baha'ie sont à l'exacte mesure de l'esprit du XXe siècle et des générations à venir. Pourtant, les Sept Vallées débattent d'un royaume qui n'est pas de ce monde, et pour l'essentiel, ne diffèrent pas du Sermon sur la Montagne, ou de la description, par Muhammad, de Dieu le Miséricordieux, le Compatissant.
Les Sept Vallées affirment que le moyen d'atteindre à la présence de Dieu est de prêter l'oreille au message de la Manifestation du jour. Un être ordinaire, voire extraordinaire, ne peut espérer devenir un Christ; aucun homme, même y réfléchirait-il sans fin, ne peut ajouter un pouce à sa taille, pas plus qu'un chardon ne peut porter des figues. Il n'est personne qui puisse prétendre être identique à l'Essence divine, et cela parce que personne ne possède l'infini de la puissance, de la connaissance et de la bonté. Mais tout homme, quelque modeste que soit son origine, peut acquérir les attributs divins grâce à sa soumission aux lois de Dieu et à la méditation de la Parole de Dieu révélée par les grands prophètes. L'homme qui a atteint le but de la recherche mystique, c'est-à-dire la présence de Dieu, est celui qui a reconnu la Manifestation de Dieu pour son époque, et qui, par l'observance de ses instructions, s'est revêtu des qualités célestes lui permettant l'approche de l'Aimé. Un tel homme ne se proclamera jamais semblable à Dieu, mais ses actes parleront en sa faveur.
On raconte l'histoire d'un persan qui s'était
fait accompagner de son fils à une grande réunion de prières tenue dans un charmant jardin. Après une heure passée en oraisons chantées, l'enfant regardant autour de lui, vit que plusieurs fidèles sombraient, non dans l'extase, mais dans l'assoupissement. Se tournant alors vers son père, il demanda: "Ne sommes-nous pas meilleurs que tous ces gens qui dorment au lieu de prier?-"Tu aurais pu, lui répondit le père, être meilleur si tu ne m'avais pas posé cette question."
Dans la Vallée de l'Unité, les vers de Rumi à propos de Khidr évoquent une histoire du Qur'an (Sourate 18:70) au sujet du messager divin que Moise accompagne en quête de marche à suivre. Tous deux prennent place dans un bateau que le messager se met en devoir de saborder; ce qui ne manque pas d'étonner Moise: "Comment, lui dit-il, tu le défonces afin de noyer son équipage... ?" Plus tard, le messager expliquera que l'embarcation appartenait à de pauvres gens qui peinaient durement sur la mer, et: "si j'eus l'idée de l'endommager, c'est parce qu'à l'arrière, ils étaient guettés par un roi qui confisquait tout navire par force". Deux leçons sont à tirer de cet incident: C'est d'abord que la créature ne doit pas peser en sa balance imparfaite les actes de son créateur; ensuite qu'une calamité venue du ciel peut être providentielle et miséricordieuse.
Dans la Vallée de l'Emerveillement figure une citation de Sana'f sur l'impuissance de la seule raison à comprendre la Parole de Dieu. Le poète demande si l'araignée peut prendre dans sa toile un Phenix. On sait que cet oiseau mythique, à qui la légende prête une durée de vie de mille ans, figure en bonne place dans la théologie de plusieurs peuples. Ce volatile était, dit-on, solitaire et possédait en guise de bec une flûte à cent trous dont chacun rendait un certain ton mystique. A l'approche de sa mort, le Phenix préparait son bûcher funéraire et l'attisait de ses plumes en modulant son chant tragique. Lorsque, parmi les braises, ne brillait plus qu'une pâle étincelle, un nouveau Phénix s'élevait miraculeusement de ses cendres. Répondant à une question, le Gardien de la foi baha'ie a expliqué que le Phénix "n'évoquait pas la Manifestation, mais offrait un moyen poétique d'imaginer quelque chose d'immortel ou de renaissant de sa propre destruction..."
Bien que le contenu des Sept Vallées puisse paraître ésotérique et quelque peu en marge de la vie quotidienne et du monde tangible, il peut mener cependant à une large application sur le plan pratique. Son idée directrice est que celui qui est vraiment "intoxiqué de Dieu" fera, par son comportement spontané, la démonstration de sa dévotion à la justice, à la vérité, à l'intégrité, à la
miséricorde, et aux autres saints caractères enseignés par la Manifestation du Bien-aimé.
Trop souvent la société n'eut-elle pas à pâtir de personnages apparemment pieux - piliers d'églises et autres fleurons de communautés - qui, convaincus d'être "sauvés" s'autorisaient à méconnaître impunément les bases élémentaires de la décence. Leur critère à double face leur permettait de prescrire pour eux-mêmes des règles différentes de celles réservées au "commun". Ce sont les tenants de cet égocentrisme qui restaient de glace devant les enseignements des prophètes rénovateurs. Jésus se souciait peu de sauver "les justes" fussent-ils scribes ou pharisiens; ses bénédictions allaient, non à ceux qui regardaient leur salut comme acquis mais aux pécheurs, à tout instant assoiffés de droiture. Le vrai mysticisme ne peut servir de refuge aux scélérats, ni de havre aux égoïstes, ni de sanctuaire à celui qui élude sa responsabilité sociale. A travers les Sept Vallées est tracée la grande voie élue menant à la connaissance de Dieu et au service de l'homme.
Les Quatre Vallées, épître écrite à Baghdad à la suite des Sept Vallées, s'adressaient au lettré Shaykh 'Abdu'r-Rahman, de Karkuk, ville du Kurdistan 'Iraqien. Elles montrent les quatre voies par où l'Invisible peut être vu, signalent les quatre stades du coeur humain, et désignent les quatre sortes de voyageurs mystiques cherchant leur Désiré, celui qui est digne de louange, l'Attirant, le Bien-aimé. Ce verset du Qur'an (57:3) illustre ces quatre états: "11 est le premier et le dernier, le visible et le caché, et 11 a connaissance de toutes choses."
Robert L. Gulick Jr
Dutch — De Zeven Valleien.txt Open standalone →
Bahá'u'lláh
De Zeven Valleien

Inhoud

Inleiding bij de Amerikaanse uitgave
De zeven valleien
De vallei van het zoeken
De vallei der liefde
De vallei van de kennis
De vallei van de eenheid
De vallei der tevredenheid
De vallei der verwondering
De vallei van ware armoede en het absolute niet-zijn
Noten


De zeven valleien is door Bahá'u'lláh geopenbaard in het Perzisch
Nederlandse uitgave - onder toezicht van de Nationale Geestelijke Raad van de bahá'ís van Nederland - naar de Engelse vertaling van Marzieh Gail.



INLEIDING
De Zeven Valleien van Bahá'u'lláh (de geestelijke Vader van de Bahá'í Beschikking) kan beschouwd worden als het hoogst bereikbare op het gebied van mystieke verhandelingen. Deze diepgaande verhandeling werd geschreven in antwoord op vragen van rechter Shaykh Muhyi'd-Dín in Khaniqín, een stad in Iráq die vlak bij de Perzische grens ligt, noordoostelijk van Baghdád. De rechter bleek een aanhanger te zijn van de Súfí levensbeschouwing die twaalfhonderd jaar geleden in Irán ontstond als een mystieke beweging binnen de Islám. Het doel van de Súfís was om door middel van meditatie en gebed, contemplatie en geestvervoering de Tegenwoordigheid van God te bereiken. Er werd een speciale terminologie ontwikkeld om de stadia van geestelijke vorderingen aan te duiden. Enkele Súfís hingen de idee aan dat zij God rechtstreeks konden bereiken zonder Muhammad of andere Profeten daarbij nodig te hebben. Deze zienswijze leidde logischerwijze tot de overtuiging dat zij vrijgesteld waren van de wetten van hun religie en dat het geweten, zo niet voor de grote massa, dan toch voor hen als een veilige geleide gold. De bekendste Perzische mystici Jalálu'd-Dín Rúmí en al-Ghaz-zálí bestreden deze opvatting met de verklaring dat men de goddelijke Tegenwoordigheid alleen kon bereiken door de wetten van God, zoals die door Zijn Boodschappers waren geopenbaard, te gehoorzamen.
Shaykh Muhyí'd-Dín was ongetwijfeld vertrouwd met de geschriften van de Perzische Súfí, Farídu'd-Dín 'Attár. 'Attár was een zeer toepasselijke naam voor hem, daar hij van beroep parfumeur was voordat hij filosoof werd. 'Attárs meest gewaardeerde werk was de Mantiqu't-Tayr, of Samenspraak der Vogels. Daarin wordt de reis van de ziel gevolgd door de zeven valleien heen, nl. die van Onderzoek, Liefde, Kennis, Onthechting, Eenmaking, Verwondering en Vernietiging. In Zijn Perzische Zeven Valleien hanteerde Bahá'u'lláh een dergelijk, alhoewel niet identiek patroon, dat de zeven stadia van voortgang van de ziel aangeeft tot aan het einddoel van zijn bestaan. Bahá'u'lláh schreef dit werk na Zijn terugkeer in Baghdád uit de bergen van Sulay-maniyyih, waar Hij zich twee jaar had teruggetrokken. Het onderwerp is wezenlijk tijdloos en ruimteloos, het gaat om de innerlijke waarden van de religie. De geestelijke waarden zijn in alle gevestigde religies dezelfde en zij vormen de grondslag van geloof. Dit is ook de strekking van de verkondiging van Bahá'u'lláh in verband met Zijn Geloof: "Dit is het onveranderlijke geloof van God, eeuwig in het verleden, eeuwig in de toekomst."
De maatschappelijke leringen van het Bahá'í Geloof zijn pasklaar voor de 20e eeuw en voor vele toekomstige generaties, en wijken heel duidelijk af van de ethiek van vorige beschavingen en religieuze stelsels. Maar in de Zeven Valleien wordt gesproken over het Koninkrijk dat niet van deze wereld is en er is geen fundamenteel verschil met de Bergrede of met Muhammads beschrijving van God, de Barmhartige, de Meedogende.
In de Zeven Valleien staat dat wij de Tegenwoordigheid van God kunnen bereiken door naar de boodschap van de Manifestatie van God voor deze tijd te luisteren. Een gewoon mens, en zelfs een buitengewoon mens, kan niet verwachten ooit een Christus te worden. Geen mens kan door het opnemen van kennis fysiek ook maar een centimeter groeien; evenmin kan een distel vijgen voortbrengen. Niemand kan er aanspraak op maken, dat hij identiek kan worden met de Essentie van God, daar niemand in het bezit is van oneindige kracht, kennis en goedheid. Maar iedereen, hoe nederig zijn afkomst ook mag zijn, kan de eigenschappen van God verwerven door zich te onderwerpen aan de goddelijke wetten en na te denken over het Woord van God, dat door de grote Profeten is geopenbaard. Degene die het einddoel van het mystieke zoeken, de Tegenwoordigheid van God bereikt, heeft de Manifestatie van God voor deze dag erkend en heeft zich, door Zijn instructies te volgen, getooid met die hemelse hoedanigheden die hem in staat stellen zich naar de Geliefde te begeven. Zo iemand zal nimmer beweren dat hij zelf goddelijk is, maar zijn daden zullen voor hem spreken. Men zal zich misschien het verhaal herinneren van de Perzische man die zijn zoon meenam naar een prachtige tuin waar veel mensen waren samengekomen om te bidden. Nadat er een uur gebeden waren gezonden, keek de jongen rond en zag dat vele gelovigen niet in gebed, maar in slaap verzonken waren. Hij zei tegen zijn vader: "Zijn wij niet beter dan al die anderen, die zitten te slapen inplaats van te bidden?" De vader antwoordde alleen maar: "Jij zou inderdaad beter zijn als je die vraag niet had gesteld."
In de Vallei van (de) Eenheid verwijzen de verzen van Rúmí aangaande Khidr naar de geschiedenis in de Koran (Surah 18:70), die gaat over de goddelijke Boodschapper die door Mozes wordt vergezeld op zoek naar leiding. Ze gingen scheep op een boot die de Boodschapper liet vergaan. Deze handelwijze verbaasde Mozes. "Wat", zei hij, "hebt u er een gat in gemaakt om de bemanning te laten verdrinken?" Later legde de Boodschapper uit dat de boot "aan arme mensen toebehoorde die op zee aan het zwoegen waren, en het leek me goed de boot te beschadigen, want achter hen voer een koning die ieder schip met geweld in beslag nam." Dit incident heeft twee betekenissen. De eerste is dat een schepsel op zijn gebrekkige weegschaal de handelwijze van de Schepper niet mag afwegen; de tweede dat een uit de hemel neergezonden ramp voorbeschikt kan zijn en uit dien hoofde genade betekent.
In de Vallei van Verwondering staat een regel die is aangehaald uit Saná'í over de onmogelijkheid om het Woord van God alleen met het verstand te begrijpen. De dichter vraagt of een spin een Phoenix kan verschalken. De Phoenix, een mythische vogel die 1000 jaar kan worden, heeft in de theologie van vele volkeren een vooraanstaande plaats ingenomen. Men zegt dat de vogel, een solitair schepsel, een bek had die leek op een fluit met honderd gaten, die elk een mystieke toon lieten weerklinken. Als de Phoenix zijn dood voelt naderen, maakt hij zijn eigen brandstapel, laat een treurlied horen en wakkert het vuur aan met zijn veren waardoor het hoog oplaait. Als de gloeiende sintels op een enkel vonkje na zijn gedoofd, rijst er als door een wonder een nieuwe Phoenix uit de as op. In antwoord op een vraag hieromtrent heeft de Behoeder van het Bahá'í geloof destijds uitgelegd dat de Phoenix "in geen enkel opzicht verband houdt met de Manifestatie, maar dat het in dichterlijke zin wordt gebruikt om het begrip van iets onsterfelijks over te brengen, of van iets dat uit vernietiging oprijst..."
Hoewel de inhoud van de Zeven Valleien esoterisch lijkt en ietwat verwijderd van het gewone dagelijkse leven, kan men er toch een ruime algemene betekenis met een praktische kant aan ontdekken. Er wordt van uitgegaan dat iemand die werkelijk is bevangen door liefde voor God zich in zijn gedrag spontaan zal uiten ten gunste van gerechtigheid, waarheid, integriteit en barmhartigheid en andere heilige karaktertrekken die door de Manifestatie van de Geliefde worden ingeprent.
Te vaak heeft de wereld te lijden gehad van mensen die aan de buitenkant vroom waren en pijlers van de kerk en ornamenten van de gemeenschap leken, vol overtuiging dat zij "gered" waren en dat zij straffeloos de grondregels van goed gedrag terzijde konden schuiven. De "geredden" gaven op die manier blijk van de dubbele moraal, er daarbij van uitgaande dat zij voor zichzelf andere regels konden vaststellen dan voor de kudde. Deze eigengerechtigden zijn dan ook zeker geen klankborden geworden van de leringen en verordeningen van nieuwe profeten. Jezus maakte zich niet druk om de "rechtvaardige" gerespecteerde schriftgeleerden en Farizeeërs te redden. Hij gaf Zijn zegen niet aan degenen die ervan overtuigd waren dat zij al zalig waren, maar aan de zondaren die bleven hongeren en dorsten naar gerechtigheid. Ware mystiek is niet de toevlucht voor de schurk noch de veilige haven voor degene die zichzelf liefheeft, of de vrijplaats voor degene die zijn sociale verantwoordelijkheden ontvlucht. Door de Zeven Valleien heen loopt de Uitverkoren Weg die leidt naar Kennis van God en dienstbaarheid aan de mens.
[Inleiding door Robert L. Gulick Jr. bij de Amerikaanse uitgave van De Zeven Valleien].



In de Naam van God, de Goedertierene, de Barmhartige.

Geloofd zij God die het zijn uit het niet-zijn heeft geschapen, die in de tafel van de mens voor immer de bestaande mysteriën heeft gegrift. Door de Bayán leerde Hij hem datgene wat hij niet wist en schonk Hij degenen die geloofden en zich overgaven een stralend Boek. Hij bracht de mens ertoe in deze donkere en verwarde tijd de schepping van alle dingen (Kullu Shay') te erkennen en vanuit de hoogste hoogte der eeuwigheid in de Volmaakte Tempel1 een nieuwe melodie te doen horen, opdat ieder schepsel zelf en in zichzelf zal kunnen getuigen van de Manifestatie van zijn God, want waarlijk er is geen andere God dan Hij en dat zodoende ieder schepsel zijn weg zal mogen vinden tot de top der werkelijkheden totdat de mens niets zal kunnen aanschouwen zonder er God in te herkennen.
En ik loof en verheerlijk de eerste zee die zich uit de oceaan de Goddelijke Essentie heeft vertakt, en de eerste ochtend die aan de Horizon der Eenheid gloorde en de eerste zon die aan de immerbestaande Hemel rees, en het eerste vuur dat de aloude Lamp ontstak in de omhulsel van de enkeling: Hij die Ahmad genaamd was in het Koninkrijk der werelden, en Muhammad in de kring van hen die God nabij zijn en Mahmúd2 in het rijk der oprechten. ..."Met welke naam gij Hem ook noemt, Hij heeft voortreffelijke namen"3 in het hart van hen die Hem kennen. Een volle, duurzame en eeuwige vrede zij met de Zijnen en degene die Hem vergezellen!
Wij hebben ook geluisterd naar wat de nachtegaal van de wijsheid zong op de takken van de boom van uw ziel en we hebben gehoord naar wat de duif der zekerheid uitriep vanuit de takken van het prieel van uw hart. Het was mij alsof ik in waarheid de zuivere geuren van het gewaad uwer liefde inademde en u bij het lezen van uw brief werkelijk ontmoette. En omdat ik zag dat gij gewag maakte van uw sterven in God en uw leven in Hem en van uw liefde voor Gods geliefden en voor de Manifestaties van Zijn Namen en het Ochtendgloren van Zijn Eigenschappen - onthul ik u de heilige en luisterrijke tekenen uit de rangen van glorie opdat gij getrokken wordt in de hof van heiligheid en nabijheid en schoonheid en opgenomen in een plaats waar gij niets anders zult zien in de schepping dan het Aangezicht van uw Geliefde, de Vereerde en gij al het geschapene zult beschouwen als op de dag waarop van niemand sprake is.
Daarvan heeft de nachtegaal van de eenheid in de tuin van Ghawthíyyih4 gezongen. Hij zegt: "Er zal een schrift verschijnen op de tafel van uw hart, een schrift over het tedere mysterie van "Vrees God en Hij zal u onderrichten"5 - en de vogel van uw ziel zal zich de heilige immer bestaande plaatsen herinneren en op vleugels van vurig verlangen oprijzen naar de hemel van "bewandel de paden van uw Heer"6 en de vruchten vergaren der verbondenheid in de tuinen van "eet dan de vruchten van elke soort."7
Bij Mijn leven, o vriend, indien ge deze vruchten zoudt kunnen proeven uit de groene tuin van deze bloesems die in het land van de kennis van God groeien, bij de schittering van de lichten van de Essentie in de spiegels van namen en attributen - dan zou verlangen de teugels van geduld en terughoudendheid uit uw handen rukken en uw ziel doen schudden met bliksemende lichten, het zou u uit de aardse woonstede wegtrekken naar de oorspronkelijke hemelse woonplaats in het Middelpunt der Werkelijkheden en u opheffen tot een vlak waarin ge de lucht zoudt doorklieven zoals ge op aarde wandelt, en u door het water zoudt bewegen zoals ge het op het land doet.
Derhalve moge het Mij en u en allen die naar de hemel van kennis opgaan en wier hart erdoor gelaafd wordt, verheugen, dat de wind der zekerheid over de tuin van zijn wezen is gewaaid vanuit het Scheba van de Albarmhartige.
Vrede zij met hem die het Rechte Pad volgt!
En vervolgens: Er is gezegd dat de weg die de reiziger aflegt van de woonplaats van het stof tot de hemelse woonstede uit zeven stadia bestaat. Sommigen noemden deze de Zeven Valleien, anderen de Zeven Steden. En er is gezegd dat de reiziger de oceaan van nabijheid en vereniging nooit zal bereiken noch van de weergaloze wijn zal drinken tenzij hij afscheid neemt van zichzelve en deze stadia doorloopt. De eerste is

DE VALLEI VAN HET ZOEKEN
Het rijdier van deze vallei heet geduld; zonder geduld bereikt de reiziger op deze reis geen enkele plek en geen enkel doel. Hij moet ook nooit de moed verliezen; al probeert hij het honderdduizend jaar zonder erin te slagen de schoonheid van de Vriend te aanschouwen, hij mag niet weifelen. Zij die de Ka'bih8 trachten te bereiken "voor Ons", zullen zich verheugen: "In Onze wegen zullen Wij hen leiden".9 Terwille van het zoeken hebben zij de lendenen van dienstbaarheid krachtig omgord, elk ogenblik doen zij pogingen om van de vlakte der achteloosheid naar het rijk van het zoeken te reizen. Geen binding kan hen weerhouden, geen raad hen afschrikken.
Op deze dienaren rust de plicht hun hart dat de bron is van goddelijke schatten, te ontdoen van ieder merkteken en zich af te wenden van alle navolging, hetgeen betekent de weg die hun vaders en voorvaders gingen en de deur van vriendschap zowel als vijandschap jegens alle mensen op aarde te sluiten.
Op deze reis bereikt de zoekende een fase waarin hij al het geschapene op zoek naar de Vriend in verwarring ziet rondwaren. Hoevele Jacobs zal hij zien rondzwerven op zoek naar Jozef; hij zal menige vriend ontmoeten die de Geliefde achtervolgt, hij zal getuige zijn van een wereld vol minnaars die de Ene Begeerde zoeken. Elk ogenblik ontdekt hij iets belangrijks, elk uur wordt hij zich bewust van een mysterie, want hij heeft zijn hart onttrokken aan beide werelden en hij is uitgegaan naar de Ka'bih van de Geliefde. Bij elke schrede wordt hij met hulp van het Onzichtbare Rijk terzijde gestaan en de hartstocht van zijn zoeken groeit gestaag.
Men moet het zoeken meten met de maat van de Majnún der Liefde.10 Er wordt verteld dat Majnún eens bezig was het stof te ziften onder een vloed van tranen. Men vroeg hem: "Wat doet gij?" Hij zeide: "Ik zoek Laylí." De anderen riepen uit: "Gij arme! Laylí bestaat uit enkel geest en gij zoekt haar in het stof!" Hij antwoordde: "Ik zoek haar overal; wellicht zal ik haar eens vinden."
Zeker, hoewel de wijzen het schandelijk zullen vinden de Heer der Heren in het stof te zoeken, toch duidt dit op intense ijver. "Hij die wat dan ook met ijver zoekt, zal het vinden."11
De ware zoeker jaagt slechts het oogmerk van zijn speurtocht na en de minnaar heeft geen andere begeerte dan zich met zijn geliefde te verenigen. Ook zal de zoeker zijn doel niet bereiken tenzij hij alle andere dingen eraan opoffert. Dat wil zeggen: hij moet alles terzijde zetten wat hij tevoren gezien, gehoord en begrepen heeft opdat hij het rijk van de geest, hetgeen de Stad Gods is, moge binnengaan. Als wij Hem willen zoeken is hard werken van node; er is ijver van node als we de honing der vereniging met Hem willen smaken, en als wij van die kelk proeven zullen wij de wereld van ons werpen.
Op deze tocht vertoeft de reiziger in ieder land, hij woont in elke streek. In ieder gelaat zoekt hij de schoonheid van de Vriend; in ieder gebied kijkt hij uit naar de Geliefde. Hij schaart zich bij ieder gezelschap en zoekt gemeenzaamheid met elke ziel opdat hij misschien in een geest het geheim van de Vriend zal kunnen ontdekken of in een gelaat de schoonheid van de Beminde.
En indien hij, met Gods hulp, op zijn reis een spoor vindt van de spoorloze Vriend en dank zij de hemelse boodschapper de geur inademt van de lang verloren Josef12, dan schrijdt hij rechtstreeks binnen in

DE VALLEI DER LIEFDE
en hij wordt opgelost in het vuur van de liefde. In deze stad schijnt in de hoge hemel der vervoering de wereldverlichtende zon van verlangen en laait het vuur van de liefde; en indien het vuur der liefde laait, verpulvert het de oogst van de rede tot as. Nu is de reiziger zich niet meer bewust van zichzelf noch van wat dan ook buiten zichzelf. Hij wordt noch domheid noch kennis gewaar, noch twijfel of zekerheid; hij ziet geen onderscheid tussen de ochtend van leiding en de nacht van dwaling. Hij ontvlucht ongeloof en geloof en dodelijk gif is hem als een balsem. Daarom zegt 'Attár13:
Twijfel voor de ongetrouwe
Geloof voor de gelovige;
Voor 'Attárs hart, een atoom van Uw pijn.
Het rijdier van deze vallei heet pijn en indien geen pijn geleden wordt, eindigt deze tocht nooit. In deze fase heeft de minnaar geen andere gedachte dan de Beminde, hij zoekt geen andere toevlucht dan de Vriend. Elk ogenblik offert hij honderd levens op in het pad van de Geliefde, bij elke stap werpt hij duizend hoofden aan de voeten van de Beminde.
O Mijn Broeder! Voordat ge het Egypte der liefde betreedt, zult ge de Jozef van de Schoonheid van de Vriend nooit kunnen ontmoeten, en voordat ge als Jacob uw naar buiten ziende ogen opoffert, kunt ge de ogen van uw innerlijk bestaan niet openen, en voordat gij brandt met het vuur van de liefde, zult ge nimmer de Minnaar van Verlangen nabij komen.
Een minnaar vreest niets en hem kan geen kwaad overkomen: Gij ziet hem beven van koude in het vuur en opdrogen in de zee.
Een minnaar is hij die koude lijdt in 't helse vuur;
Een wetende is hij die droog blijft in de zee.14
De liefde aanvaardt geen bestaan en verlangt geen leven: in de dood ziet zij het leven en in de schande zoekt zij glorie. Ten einde de waanzin der liefde te verdienen, moet de mens overvloeien van gezond verstand; om het verbond met de Vriend te verdienen moet hij vol zijn van de geest. Gezegend de hals die in Zijn strop gevangen is, gelukkig het hoofd dat in het stof valt op het pad van Zijn liefde. Daarom, o vriend, geef uzelve op, opdat ge de Weergaloze moogt vinden, keer u af van deze sterfelijke aarde opdat ge een tehuis moogt vinden in het nest van de hemel. Word als niets indien ge het vuur van het bestaan wilt ontsteken en het pad der liefde waardig wilt zijn.
Op een ziel die leeft, heeft de liefde geen vat,
De valk kiest als zijn prooi geen dode muis.15
Liefde zet ieder ogenblik een wereld in vlammen en waar zij haar vaandel heft, wordt elk land verwoest. In het rijk der liefde kan het bestaan niet leven; in dit rijk kan wijsheid niet de scepter zwaaien. De zeedraak der liefde verslindt de meester der rede en vernietigt de heer van kennis. Hij drinkt de zeven zeeën leeg maar de dorst van zijn hart blijft ongelest, en hij zegt: "Is er nog meer?"16 Hij ontwijkt zichzelve en trekt zich van alles op aarde terug.
De liefde is een vreemdeling op aarde als in de hemel;
Twee en zeventig soorten waanzin wonen in haar.17
De liefde houdt ontelbare slachtoffers in boeien gekluisterd, heeft ontelbare wijzen met haar pijl gewond. Wees u bewust dat al het rood in de wereld van haar gramschap komt en dat elk verbleekt gelaat door haar vergif veroorzaakt is. Zij geeft slechts het geneesmiddel van de dood en wandelt enkel in het dal der schaduwen; toch is haar gif zoeter dan honing op de lippen van de minnaar en in de ogen van hem die zoekt, is ondergang in de liefde schoner dan honderdduizend levens.
Daarom moeten de sluiers van het duivelse ego door het vuur der liefde verbrand worden opdat de geest gezuiverd en gereinigd de rang van de Heer der Werelden moge kennen.
Ontsteek het vuur der liefde en verbrand alle dingen,
Zet dan uw voet in het land der minnaars.18
Dan, als de minnaar - bijgestaan door de Schepper - aan de klauwen van de adelaar der liefde is ontkomen, betreedt hij

DE VALLEI VAN DE KENNIS
en komt hij uit de twijfel naar de zekerheid, van de duisternis der illusie tot het leidende licht van de vreze Gods. Zijn innerlijk oog gaat open en hij kan spreken tot zijn Geliefde; de poort der waarheid en vroomheid zal hij openen en de deuren der ijdele verbeelding sluiten.
In dit stadium is hij tevreden met wat God beveelt, hij ziet oorlog als vrede en vindt de geheimen van het eeuwige leven in de dood. Met zijn uiterlijk en zijn innerlijk oog is hij getuige van de mysteries der opstanding, in de rijken der schepping zowel als in de menselijke ziel, en met een zuiver hart begrijpt hij de goddelijke wijsheid in de eindeloze Manifestaties van God. Hij vindt een druppel in de oceaan, en in de druppel ontwaart hij de geheimen van de zee.
Splijt het hart van een atoom, zie:
Daarbinnen woont een zon19
In deze vallei ziet de reiziger in de werken van de Waarachtige louter zuivere voorzienigheid en telkens weer zegt hij: "Gij kunt geen gebreken ontdekken in de schepping van de God van Mededogen. Kijk nog eens goed: ziet ge een enkele tekortkoming?"20
Hij ziet rechtvaardigheid in onrecht, en in rechtvaardigheid genade. Hij vindt menige wijsheid die schuilgaat in onwetendheid en in kennis ziet hij de manifestatie van ontelbare wijsheden. Hij breekt de kerker van lichaam en hartstochten en schaart zich bij de zielen in het rijk der onsterfelijkheid. Hij beklimt de trappen der innerlijke waarheid en spoedt zich naar de hemel van innerlijke betekenis. Hij vaart in de ark van "Wij zullen hun onze tekenen tonen in de landen en in zichzelve" en reist over de zee van "totdat het hun duidelijk wordt dat (dit Boek) de waarheid is."21 Indien hij onrecht ontmoet, zal hij geduldig zijn en indien hij gramschap ontmoet, zal hij liefde openbaren.
Er was eens een minnaar die jarenlang zuchtte onder de afwezigheid van zijn geliefde en wegkwijnde in het vuur van hun gescheiden zijn. Onder de druk van de liefde verliet het geduld zijn hart en zijn ziel werd zijn lichaam tot last. Zonder haar scheen het leven hem een bespotting en mettertijd kwijnde hij weg. Hoeveel dagen kon hij geen rust vinden door zijn verlangen naar haar; hoeveel nachten hield zijn pijn hem uit de slaap. Zijn lichaam was tot een zucht verteerd, de wond van zijn hart maakte hem tot een kreet van smart. Duizend levens zou hij gegeven hebben als hij één keer van de kelk van haar nabijheid had kunnen proeven, maar het baatte niet. De dokters konden hem niet genezen en zijn vrienden vermeden zijn gezelschap; zelfs geneeskundigen hebben geen medicijn voor hen die ziek van liefde zijn tenzij de gunst van de geliefde hen verlost.
Tenslotte groeide de vrucht der wanhoop aan de boom van zijn verlangen en het vuur van zijn hoop doofde tot as. Toen, op een avond, kon hij niet langer leven; hij verliet zijn huis en ging naar het marktplein. Plotseling liep een wachter hem achterna. Hij begon te rennen en de wacht volgde; andere wachters kwamen tezamen en versperden de levensmoede de weg. De ellendige schreide hete tranen, hij liep her en der en klaagde voor zich heen: "Deze wachter is zeker 'Izrá'íl, mijn engel des doods die mij op de hielen zit; of hij is een menselijke tiran die mij onheil wil aandoen." Zijn voeten droegen hem die bloedde van de pijl der liefde voort en zijn hart weeklaagde. Toen bereikte hij een tuinmuur; met onbeschrijfelijke moeite klom hij erover, want de muur was zeer hoog, en zonder aan zijn leven te denken wierp hij zich in de tuin.
En daar zag hij zijn geliefde met een lamp in haar hand, zoekend naar een ring zie zij had verloren. Toen de van zijn hart beroofde minnaar zijn hartveroverende geliefde ontwaarde, slaakte hij een zucht, hief zijn handen op in gebed, en riep uit: "O God! Schenk de wachter eer en rijkdom en een lang leven, want de wachter was Gabriël die mij, arme, geleidde of hij was Isrá'fil die mij ellendige het leven bracht!"
Zijn woorden waren inderdaad waar, want hij had zoveel gerechtigheid verborgen gevonden in de schijnbare tirannie van de wachter, en hij had gezien hoeveel genade achter de sluier schuil ging. Uit gramschap had de wachter hem, die in de woestijn der liefde dorstte, naar de zee van zijn beminde geleid en hij had de donkere nacht de gescheidenheid met het licht der hereniging doen stralen. Hij had een verwijderde naar de tuin der nabijheid gedreven en een lijdende ziel naar de heelmeester van het hart.
Als de minnaar een vooruitziende blik had gehad, dan zou hij de wachter al in het begin gezegend en voor hem gebeden hebben en hij zou die tirannie als gerechtigheid gezien hebben. Omdat echter het einde voor hem was versluierd, klaagde en kermde hij in het begin. Maar degenen die reizen in het tuinland van de kennis zien de vrede in de oorlog en vriendelijkheid in gramschap omdat zij in het begin het einde zien.
Van dien aard is de toestand der reizigers in deze vallei; degenen echter die verblijven in hogere Valleien zien begin en einde als één; zij zien zelfs begin noch einde en kennen noch "eerst" noch "laatst.22 Ja, de burgers van de onsterfelijke stad, zij die in het groene tuinland wonen, zien zelfs "eerst noch laatst" niet meer; zij vlieden alles wat eerst is en wenden zich af van alles wat laatst is. Want zij hebben de werelden van namen doorschreden, zij zijn met de snelheid van de bliksem naar gene zijde van de werelden van kenmerken gevlucht. Er is dan ook gezegd: "Volstrekte eenheid sluit alle kenmerken uit."23 Zij hebben hun tehuis gevonden in de schaduw van de Essentie.
En in verband hiermede heeft daarom Khájih 'Abdu'lláh24 - moge God, de Allerhoogste zijn geliefde ziel heiligen - een vernuftige opmerking gemaakt en welluidende woorden gesproken met betrekking tot de betekenis van "Leid Gij ons op het rechte pad"25, d.w.z. "Toon ons de rechte weg, oftewel vereer ons met de liefde van Uw Wezen, opdat we vrij worden van de aandacht voor onszelf en voor alles buiten U, opdat wij geheel de Uwe mogen worden, alleen U mogen kennen, alleen U zien en aan niets anders denken dan U".
Ja, dezulken stijgen zelfs boven dit stadium uit, weshalve er gezegd is:
De liefde is een sluier tussen de minnaar en de beminde;
Meer dan dit mag ik niet zeggen.26
Op dit uur is de ochtend der kennis verrezen en zijn de lampen van reizen en trekken geblust.27
Door sluiers hiervan gescheiden
was Mozes, hoewel hij slechts
uit kracht en licht bestond;
Gij dan, die zelfs geen vleugels
hebt, doet geen poging tot vliegen.28
Indien gij een mens van verbondenheid en gebed zijt, rijs dan op, op de vleugelen van de hulp der Heilige Zielen opdat gij de mysteries van de Vriend moogt aanschouwen en de lichten van de Beminde moogt benaderen.
"Waarlijk, wij zijn uit God en tot Hem zullen wij wederkeren."29
Na het doorkruisen van de vallei van de Kennis, die het laatste gebied van begrenzing is, komt de reiziger in

DE VALLEI VAN DE EENHEID
en drinkt hij van de kelk van het Absolute en aanschouwt de Manifestaties van de Eenheid. In dit stadium doorbreekt hij de sluiers der verscheidenheid, ontvliedt hij de werelden des vlezes en stijgt hij op naar de hemel van éénzijn. Met Gods oor hoort hij, met Gods oog ziet hij de mysteries van de goddelijke schepping. Hij treedt binnen in het heiligdom van de Vriend en wordt de vertrouwde deelgenoot van het paviljoen van de Geliefde. Hij steekt de hand der waarheid uit de mouw van het Absolute; hij onthult de geheimen van de macht. Voor zichzelf zoekt hij noch naam, noch faam, noch rang maar hij vindt zijn eigen lof door God te loven. In zijn eigen naam ziet hij de naam van God; voor hem "komen alle liederen van de Koning"30, komt elke melodie van Hem. Hij zit op de troon van "zeg: alles is uit God"31 en rust uit op het tapijt van "Er is geen kracht of macht dan in God."32 Hij aanschouwt alles met de ogen van éénheid, hij ziet de schitterende stralen van de goddelijke zon die vanuit de dageraad der Essentie gelijkelijk over de gehele schepping schijnen en de lichten der enkelheid in al het geschapene weerkaatst.
Het is uwe Eminentie duidelijk dat de verscheidenheid van dingen die de reiziger in de fasen van zijn tocht aanschouwt in het rijk van het bestaan, uit zijn eigen beschouwing voortkomen. Om daarvan een voorbeeld te geven zodat de betekenis volkomen helder wordt: Aanschouw de zichtbare zon; zij zendt haar stralen weliswaar over alle dingen uit en geeft volgens opdracht van de Koning der Manifestatie al het geschapene licht, maar toch is zij in elke plaats slechts zichtbaar en stort zij haar milddadigheid uit volgens de mogelijkheden van die bepaalde plaats. Zo weerkaatst bijvoorbeeld een spiegel de vorm en gedaante van de zon, hetgeen het gevolg is van de gevoeligheid van de spiegel. In een kristal brengt zij vuur voort en in andere dingen wordt slechts de uitwerking van haar stralen zichtbaar en niet de gehele schijf. En door de beschikking van de Schepping ontwikkelt zij toch door middel van die uitwerking elk ding volgens de eigenschappen van dat ding, zoals ge kunt waarnemen. Op soortgelijke wijze worden in elk voorwerp volgens de natuur van dat voorwerp, kleuren zichtbaar. Zo schijnen de zonnestralen bijvoorbeeld geel in een gele bol; in een witte zijn zij wit, en in een rode zijn de rode stralen waarneembaar. Deze verscheidenheid komt voort uit het voorwerp zelf, niet uit het licht dat erop schijnt. Indien een plaats van licht afgesloten is, bijvoorbeeld door muren of een dak, zal die plek geheel verstoken zijn van de heerlijkheid van het licht en de zon zal er niet op schijnen.
Op deze wijze hebben zekere zwakke zielen de gebieden van de kennis met een muur van egoïsme en hartstocht afgesloten en ze versluierd met onwetendheid en blindheid; ze zijn door sluiers van het mystieke zonlicht gescheiden en van de mysteriën van de Eeuwig Beminde. Zij zijn ver afgedwaald van de met juwelen bezette wijsheid van het klare Geloof van de Heer der Boodschappers, uitgesloten buiten het heiligdom van de Alschone en verbannen uit de Ká'bih van pracht. Dit is de waarde van de mensen van dit tijdperk!
En indien een nachtegaal33 vanuit de klei van het zelf opstijgt en in het rozenprieel van het hart woont en in Arabische melodieën en zoete zangen in het Iraans de goddelijke mysteriën vertelt - waarvan één enkel woord de lichamen der gestorvenen tot jong, nieuw leven opwekt en de Heilige Geest uitstort over het vermolmde gebeente van dit bestaan - zult gij zien hoe wangunst met duizend klauwen en haat met ontelbare snavels Hem vervolgen en met al hun kracht Zijn dood beogen.
Zeker, een kever walgt van zoete geuren en voor een verkouden neus is een aangename geur als niets. Daarom is er gezegd om de onwetende te leiden:
Reinig uw hoofd van verkoudheid
en adem in plaats daarvan de adem Gods in.34
De verschillen tussen diverse voorwerpen zijn door dit alles wel opgehelderd. Wanneer de reiziger dus slechts het oord van schijn aanschouwt, d.w.z. wanneer hij de verschillend gekleurde bollen ziet, neemt hij geel, rood en wit waar. Daardoor hebben conflicten vat gehad op de mensen en heeft een duister stof van bekrompen zielen de wereld omsluierd. Maar sommigen aanschouwen de schittering van het licht en sommigen hebben van de wijn der éénheid gedronken en dezen zien niets anders dan de zon zelve.
Zo gebeurt het dat reizigers die zich op deze drie verschillende vlakken bewegen, verschillend zijn in hun begrip en hun woorden, en als gevolg daarvan verschijnt telkens weer het conflict op aarde. Want er zijn er die op het vlak der éénheid wonen en over die wereld spreken, en anderen wonen in het rijk der beperkingen en weer anderen op de niveaus van het eigen ik, terwijl er zijn die geheel achter sluiers leven. Zo komt het dat de onwetenden van iedere tijd, zij die geen aandeel hebben in de uitstraling der Goddelijke Schoonheid, bepaalde eisen stellen en in elk tijdperk, in elke cyclus het volk van de oceaan der éénheid dingen aandoen die zij zelf verdienden. "Indien God de mensen voor hun euvele daden wilde straffen, zou er op aarde geen levend wezen overblijven! Neen, Hij schort de straf op tot een vastgestelde termijn..."35
O Mijn broeder! Een zuiver hart is als een spiegel; polijst het met liefde en verwijdering van alles buiten God opdat de ware zon erin moge schijnen en de eeuwige ochtend erin moge gloren. Dan zult ge duidelijk de betekenis zien van het "Mijn aarde noch Mijn hemel omvatten Mij, maar Ik woon in het hart van Mijn getrouwe dienaar."36 En gij zult uw leven in uw handen nemen en het met onbegrensd verlangen geven voor de nieuwe Geliefde.
Telkens als het licht der Manifestatie van de Koning der Eenheid zich nederzet op de troon van hart en ziel, wordt Zijn schittering in elk lichaamsdeel en alle ledematen zichtbaar. Op dat tijdstip gloeit het mysterie van de befaamde traditie uit het duister: "Een dienaar wordt in het gebed tot Mij getrokken tot Ik hem antwoord, en als Ik hem heb geantwoord word Ik het oor waarmee hij hoort..." Zo is dan de Heer des Huizes in Zijn huis verschenen en alle zuilen van de woning stralen van Zijn licht. En het werk en het resultaat van het licht komen van de Lichtgever weshalve alles door Zijn wil beweegt en ontstaat.
Dit is de bron waarvan zij die Hem nabij zijn, drinken zoals er geschreven staat. "Een fontein waarvan zij die God nabij zijn, zullen drinken..."37
Laat echter niemand deze uitspraken als antropomorfismen uitleggen, of erin zien dat Gods werelden tot de niveaus van het menselijke bestaan zouden afdalen, en dat ook uwe Eminentie zich hierdoor niet tot zulke veronderstellingen laat leiden. Immers God is in Zijn Wezen heilig boven alle op- en ondergang, boven in- en uitgang; in alle eeuwigheid is Hij vrij geweest van de eigenschappen der menselijke wezens en zo zal Hij altijd blijven. Nooit heeft enig mens Hem gekend, geen enkele ziel heeft ooit het pad dat naar Zijn Wezen leidt, gevonden. Alle mystici zijn diep verdwaald in de vallei van het kennen van Zijn Wezen; elke heilige raakte de weg kwijt op zoek naar het begrijpen van Zijn Essentie. Geheiligd is Hij boven het begrip van de wijzen, verheven is Hij boven de kennis van de wetenden! De weg is versperd en het is ongepast hem te zoeken; Zijn tekenen zijn Zijn bewijs; Zijn wezen is Zijn getuige.38
Daarom hebben zij die het gelaat van de Geliefde beminnen, gezegd: "O Gij, de Enige Wiens Wezen alleen de weg naar Zijn Wezen wijst, en Die geheiligd zijt boven elke gelijkenis met Zijn schepselen."39 Hoe kan het absolute niets zijn rijdier door de velden van het immer bestaan jagen, hoe kan een vliegende schaduw de eeuwige zon bereiken? De Vriend40 heeft gezegd: "Zonder U zouden wij U niet kennen" en de Beminde41 heeft gezegd: "noch hadden wij Uw tegenwoordigheid bereikt."
Ja, hetgeen gezegd is over de niveaus van het weten staat in verband met het weten van de Manifestaties van die Zon van Werkelijkheid, die Zijn licht op de Spiegels werpt. De pracht van dat licht is in de harten, en toch is het verborgen onder de sluiers der zinnen en de omstandigheden der aarde zoals een kaars in een ijzeren bol, want het licht van de kaars straalt pas uit als het omhulsel verwijderd wordt.
Evenzo zullen wanneer gij uw hart vrijmaakt van de omhulsels der illusie, de lichten der Eenheid openbaar worden.
Het is immers duidelijk dat er zelfs voor de uitstralingen ingang noch uitgang bestaat - hoeveel te minder dan voor die Essentie van het Zijn en dat innig verlangde Mysterie. O Mijn Broeder, reis als een zoekende ziel in deze streken, niet als een die blind navolgt. Een ware reiziger laat zich niet weerhouden door de knuppel van woorden of waarschuwende zinspelingen.
Hoe kan een gordijn de minnaar van de beminde scheiden?
Zelfs Alexanders muur kan nooit een obstakel zijn!42
Er zijn vele geheimen, maar ontelbare vreemdelingen. Er bestaan niet genoeg boeken om het mysterie van de Geliefde te bevatten, noch kan het in deze bladzijden behandeld worden, al gaat het maar om één woord, één teken. "Kennis is slechts één enkel punt, maar de onwetenden hebben het vermenigvuldigd."43
Overpeins op diezelfde basis de verschillen tussen de werelden. Hoewel de goddelijke werelden geen einde hebben, worden zij door sommigen als vier onderscheiden: de wereld van de tijd (z a m á n), die zowel begin als einde kent; de wereld der voortduring (d a h r), die een begin heeft maar waarvan het einde niet bekend is; de wereld van voortdurendheid (s a r m a d), waarvan het begin niet zichtbaar is maar waarvan wij weten dat zij een einde heeft; de wereld der eeuwigheid (a z a l), die noch een waarneembaar begin, noch een waarneembaar einde heeft. Er bestaan op dit punt vele uiteenlopende uitspraken, maar het zou te vermoeiend zijn ze in bijzonderheden te vermelden. Sommigen hebben gezegd dat de wereld van voortdurendheid begin noch einde heeft en zij beschouwen de wereld der eeuwigheid als het onzichtbare, ondoordringbare Firmament. Anderen hebben de uitdrukking Hemels Hof (Láhút) gebruikt; zij spreken van het Hemels Firmament (Jabarút), van het Koninkrijk der Engelen (Malakút), en van de sterfelijke wereld (Násút).
Men veronderstelt dat er vier tochten op het pad der liefde zijn: de reis der schepselen naar de Waarachtige, die van de Waarachtige naar de schepselen, van de schepselen tot de schepselen, en de tocht van de Waarachtige tot de Waarachtige.
Talrijk zijn de uitspraken van mystici en geleerden uit vroeger tijden, die ik niet heb aangehaald omdat ik er niet van houd de uitspraken van weleer te uitvoerig te citeren; immers, het aanhalen van de woorden van anderen is het bewijs van iets dat is aangeleerd, niet van goddelijke ingeving. Desondanks hebben Wij de woorden van anderen aangehaald uit achting voor de gewoonte der mensen en omdat het onder vrienden gebruikelijk is. Overigens vallen deze zaken buiten het kader van dit epistel. Onze afwijzende houding tegenover het aanhalen van wat zij gezegd hebben, is niet uit trots, het is veeleer een openbaring van wijsheid en een bewijs van genade.
Als Khidr al het schip op zee deed vergaan,
waren in dit onrecht echter duizend rechten.44
Overigens beschouwt deze Dienaar Zichzelf als niet meer dan een totaal verlorene, een niets naast één van Gods beminden, en hoeveel minder nog in de tegenwoordigheid van Zijn heiligen. Verheven zij Mijn Heer, de Allerhoogste! Bovendien is het ons doel over de fasen van de tocht der reiziger te verhalen, niet de tegenstrijdige uitspraken der mystici uiteen te zetten.
Hoewel er al een beknopt voorbeeld gegeven is over het begin en het einde van de wereld der betrekkelijkheden, de wereld der eigenschappen, wordt hieraan nu een tweede illustratie toegevoegd opdat de gehele betekenis duidelijk wordt. Laat bijvoorbeeld uwe Eminentie zichzelf beschouwen: met betrekking tot uw zoon zijt gij de eerste, met betrekking tot uw vader, de laatste. In uw uiterlijke gedaante vertelt gij van het verschijnsel der macht in de rijken der goddelijke schepping; in uw innerlijk wezen onthult gij de verborgen mysteriën, het goddelijk pand dat bij u berust. Zo doende zijn de eerstheid, de laatstheid, de innerlijkheid en de uiterlijkheid, in de zin die zojuist daaraan gehecht werd, uw ware zelf, opdat gij in deze vier gebieden die u geschonken zijn, de vier goddelijke gebieden zult herkennen, zodat de nachtegaal van uw hart op alle takken van de rozeboom van het bestaan zal uitroepen: "Hij is de eerste en de laatste, het Zichtbare en het Verborgene..."45
Deze uiteenzettingen worden in de sfeer van het betrekkelijke gegeven vanwege de beperkingen van het mensdom. Degenen echter, die met één enkele stap de wereld van het betrekkelijke en beperkte hebben overschreden en op de verrukkelijke vlakte van het Absolute wonend, hun tenten konden opslaan in de werelden van gezag en bevel, zij hebben met één enkele vonk deze betrekkelijkheden weggebrand, en deze woorden met één dauwdrop uitgewist. Zij zwemmen in de zee van de geest en vliegen hoog in de heilige lucht van het licht. Welke betekenis hebben in zulk een gebied woorden als 'eerst' en 'laatst' dan nog, of welke andere zouden daar gezien of genoemd worden! In dit rijk is het eerste het laatste zelve, en het laatste is het eerste.
Ontsteek door een vuur van liefde uw ziel
en verbrand daarin alle gedachten en woorden.46
O mijn vriend, kijk naar uzelve: Indien gij geen vader geworden waart of een zoon verwekt had, zoudt ge deze uitspraken ook niet gehoord hebben. Vergeet ze nu alle opdat gij in de school der eenheid moogt leren van de Meester der Liefde, tot God moogt keren en het innerlijk gebied der onwerkelijkheid47 verzaken voor uw werkelijke rang en om te wonen onder de schaduw van de boom der kennis.
O dierbare! Maak uzelf arm, opdat gij het verheven hof der rijkdom moogt binnentreden; verneder uw lichaam, opdat gij van de rivier van eer moogt drinken en de volle betekenis van de gedichten waarnaar gij hebt gevraagd, moogt verstaan.
Hiermee is verklaard dat deze fasen afhankelijk zijn van de visie van de reiziger. In elke stad zal hij een wereld aanschouwen, in iedere vallei een bron bereiken, in elke weide een lied horen. De valk van de mystieke hemel bergt echter menige wonderbaarlijke melodie van de geest in zijn borst en de Perzische Vogel heeft vele zoete Arabische zangen in Zijn ziel, maar zij zijn verborgen en zullen verborgen blijven.
Wanneer ik spreek, zal menige geest verbrijzelen,
Wanneer ik schrijf, zal menige pen breken.48
Vrede zij met hem die deze verheven tocht volbrengt en de Enig Ware in het licht van Zijn leiding volgt.
En nadat de reiziger de hoogvlakten van deze bovennatuurlijke tocht heeft doorschreden, treedt hij binnen in

DE VALLEI DER TEVREDENHEID
In deze vallei voelt hij hoe de wind der goddelijke tevredenheid vanuit de vlakte van de geest waait. Hij doorbrandt de sluiers van het wensen en ontwaart met innerlijk en uiterlijk oog binnen en buiten alle dingen de dag van: "God zal elkeen uit Zijn overvloed schadeloosstellen."49
Zijn verdriet verandert in gelukzaligheid, zijn kommer in blijdschap. Zijn benauwing en zijn rouw verkeren in verrukking en vervoering.
Hoewel de reizigers door deze vallei naar uiterlijk aanzien in het stof wonen, tronen zij innerlijk op de hoogten van mystieke begrippen; zij eten van de eindeloze genade der innerlijke betekenis en drinken de delicate wijnen van de geest. De tong faalt in de beschrijving van deze drie valleien en de taal schiet tekort. De pen kan het gebied niet binnentreden, de inkt maakt niet meer dan een vlek. Op deze vlakten heeft de nachtegaal des harten andere liederen en geheimen, die het hart in beroering brengen en de ziel doen schreeuwen, maar dit mysterie der innerlijke betekenis mag slechts van hart tot hart gefluisterd worden, van ziel tot ziel in vertrouwen medegedeeld.
De zaligheid van mystieke wetenden kan slechts spreken van hart tot hart;
Geen boodschapper kan het overbrengen, geen brief het mededelen.50
Uit zwakte zwijg ik over vele onderwerpen,
Want mijn woorden kunnen ze niet benaderen,
mijn taal zou tekortschieten.51
O vriend, totdat gij de tuin van zulke mysteriën binnengaat, zullen uw lippen de onsterfelijke wijn van deze vallei niet proeven. En indien gij hem zoudt proeven, zult gij uw ogen voor alle andere dingen sluiten en de wijn der tevredenheid drinken en uzelve van alle andere dingen losmaken om u aan Hem te binden, uw leven op Zijn pad neer te werpen en uw ziel van u te wijzen. Een ander echter is er niet in dit gebied die gij zoudt moeten vergeten: "Er was God en er was niets anders naast Hem."52 Immers op dit vlak ziet de reiziger in alles de schoonheid van de Vriend. Zelfs in het vuur ziet hij het aangezicht van de Beminde. In de illusie aanschouwt hij het geheim der werkelijkheid, in de eigenschappen leest hij het raadsel der Essentie. Immers, met zijn zuchten heeft hij de voorhangsels weggebrand en met één enkele blik heeft hij de sluiers verwijderd. Met doordringende blik aanschouwt hij de nieuwe schepping, met een stralend hart begrijpt hij de subtiele waarheden. Dit wordt voldoende bewezen met: "En deze dag hebben wij uw blik gescherpt."53
Nadat hij de vlakten van zuivere tevredenheid heeft doorgereisd, komt de reiziger in

DE VALLEI DER VERWONDERING
en wordt hij in oceanen van grootsheid geworpen en elk ogenblik groeit zijn verbazing. Hij ziet de gestalte der rijkdom nu als de armoede zelve en het wezen van de vrijheid als pure onmacht Nu wordt hij uitgewist door de schoonheid van de Alglorierijke; en weer heeft hij genoeg van zijn eigen leven. Hoeveel mystieke bomen heeft deze wervelwind van verwondering bij de wortels gegrepen, hoevele zielen uitgeput. Want in deze Vallei wordt de reiziger in verwarring geworpen, al zijn in de ogen van hem die het doel bereikt heeft zulke wonderen geprezen en geliefd. Ieder ogenblik aanschouwt hij een wonderbaarlijke wereld, een nieuwe schepping, en hij gaat van verbazing naar verbazing, en is in ontzag verzonken voor de werken van de Heer van Eenzijn.
O Broeder, als we ieder geschapen ding overpeinzen, zullen wij waarlijk getuige zijn van ontelbare volmaakte wijsheden en ontelbare nieuwe en wonderbaarlijke waarheden leren. Eén van de geschapen verschijnselen is de droom. Aanschouw hoeveel geheimen daarin zijn neergelegd, hoevele wijsheden daarin bewaard worden, hoevele werelden daarin verborgen liggen. Neem waar hoe gij in slaap zijt in een gebouw waarvan de deuren gegrendeld zijn; plotseling bevindt gij u in een verafgelegen stad, waarin gij binnengaat, zonder uw voeten te bewegen of uw lichaam te vermoeien; zonder uw ogen te gebruiken, ziet gij; zonder uw oren te belasten, hoort gij; zonder een tong spreekt gij. En wellicht zult gij na verloop van tien jaren in de buitenwereld die zelfde dingen zien, waarvan gij vannacht gedroomd hebt.
Nu zijn er vele wijsheden in de droom te overpeinzen, waarvan slechts de mensen van deze Vallei de beginselen naar waarheid kunnen begrijpen. In de eerste plaats - wat is deze wereld, waarin zonder oog, oor hand en tong een mens deze tocht gebruikt? Ten tweede, hoe komt het dat gij vandaag in de uiterlijke wereld het effect van een droom ziet, terwijl gij het visioen ervan een tien jaar geleden in de wereld van de droom had? Overweeg het verschil tussen deze twee werelden en de geheimen die zij verbergen, opdat gij mag komen tot goddelijke bevestigingen en hemelse ontdekkingen en de gebieden van heiligheid moogt binnengaan.
God, de Verhevene, heeft deze tekens in de mens gelegd, met het doel dat filosofen de geheimen van het leven niet zullen ontkennen, noch datgene wat hun beloofd is, kleineren. Want sommigen houden vast aan de rede en ontkennen al wat de rede niet begrijpt - nochtans kunnen zwakke geesten nooit de zaken die wij genoemd hebben, bevatten, maar slechts de Hoogste, Goddelijke Intelligentie kan ze begrijpen:
Hoe kan de zwakke rede de Koran omvatten,
Of de spin een phoenix in haar web verschalken?54
Al deze toestanden kunnen in de Vallei der Verwondering waargenomen worden, en de reiziger zoekt ieder ogenblik naar meer, zonder vermoeid te raken. Zo heeft de Heer van het Eerste en het Laatste55 in een uiteenzetting over de gradaties van contemplatie ter uitdrukking van zijn Verwondering gezegd: "O Heer, vermeerder mijn verbazing in U!"
Overdenk evenzo de volmaaktheid van de schepping van de mens - en dat al deze werelden en rangen in hem opgesloten en verborgen liggen.
Beschouwt gij uzelf slechts als nietige gedaante
terwijl in u het heelal besloten ligt?56
Dan moeten wij ons inspannen de dierlijke toestand te vernietigen, tot de betekenis van de mensheid aan het licht zal treden.
Zo bracht ook Luqmán, die gedronken had van de bron van wijsheid en die de wateren van genade geproefd had, de droom naar voren als een bewijs en voorbeeld om zijn zoon Nathan de fasen van opstanding en dood te bewijzen. Wij vermelden dit hier, opdat door deze voorbijgaande Dienaar een herinnering mag blijven aan die jongeman uit de school van Goddelijke Eenheid, die grijsaard van de kunst van het onderricht en het Absolute. Hij zei: "O Zoon, als gij in staat zijt niet te slapen, dan zijn gij in staat niet te sterven. En als gij in staat zijt niet te ontwaken na de slaap, dan zult gij in staat zijn niet op te staan na de dood."
O vriend, het hart is de verblijfplaats van eeuwige mysteriën, maak het niet tot het huis van vluchtige verbeeldingen; verspil niet de schat van uw kostbare leven in dienstbaarheid aan deze snelvoorbijgaande wereld. Gij komt uit de wereld van heiligheid - hecht niet uw hart aan de aarde; gij zijt een bewoner van het hof van nabijzijn - verkies niet het vaderland van het stof.
Om kort te gaan, de beschrijving van deze fasen is zonder eind, maar vanwege het onrecht, begaan door de volkeren der aarde, heeft deze Dienaar geen lust verder te gaan:
Het verhaal is nog zonder slot
en ik heb de moed verloren -
Vergeef mij, bid ik u.57
De Pen steunt en de inkt vergiet tranen, en de rivier58 van het hart stroomt met golven van bloed. "Niets anders kan ons treffen dan wat God voor ons beschreven heeft."59
Vrede zij met hem die het Rechte Pad volgt!
Na het beklimmen van de hoge toppen van verwondering komt de reiziger in

DE VALLEI VAN WARE ARMOE EN HET ABSOLUTE NIET-ZIJN
Deze fase is het sterven van het ik en het leven in God, van het armzijn in zichzelf en rijk in de Verlangde. Armoede, zoals hier aangegeven, betekent arm zijn in de dingen van de geschapen wereld, rijk in de dingen van Gods wereld. Want als het ware minnaar en toegewijde vriend de aanwezigheid van de Beminde bereikt, dan zullen de sprankelende schoonheid van de Geliefde en het vuur in het hart van de minnaar de vlammen doen oplaaien en alle sluiers en omhulsels wegbranden. Ja, alles wat hij heeft, van hart tot huid, zal in vlammen opgaan, zodat niets blijft behalve de Vriend.
Toen de eigenschappen van de Aloude der Tijden
geopenbaard waren,
Toen brandde Mozes de eigenschappen
der aardse dingen weg.60
Hij die dit stadium bereikt heeft, is geheiligd van alles wat met de wereld te maken heeft. Daarom geeft het niet of zij die gekomen zijn bij de zee van Zijn aanwezigheid bevonden worden niets te bezitten van de beperkte dingen van deze vergankelijke wereld, hetzij uiterlijke rijkdom of persoonlijke denkbeelden. Want al wat de schepselen hebben wordt beperkt door hun eigen beperkingen, en al wat de Ene Ware heeft is daarvan geheiligd; deze uitspraak moet diepgaand overdacht worden opdat de betekenis duidelijk wordt. "Waarlijk, de rechtvaardigen zullen drinken uit een beker wijn die met kamfer is aangelengd."61 Als de uitleg van "kamfer" bekend wordt, zal de ware betekenis duidelijk zijn. Deze toestand is die armoede waarvan gezegd is: "Armoede is Mijn glorie."62 En vele zijn de fasen van innerlijke en uiterlijke armoede, en vele de betekenissen daarvan, maar omdat het mij niet toepasselijk leek ze hier te noemen, heb ik deze dingen voor een andere keer bewaard, afhankelijk van wat God verlangt en het lot bezegelt.
het niveau waarop in de reiziger de sporen van alle dingen (Kullu Shay') vernietigd worden en waarop aan de horizont van eeuwigheid het Goddelijk Aangezicht uit de duister oprijst, en de betekenis van "Alle dingen zijn vergankelijk, behalve Zijn aangezicht...."63 geopenbaard wordt.
O Mijn vriend, luister met hart en ziel naar de gezangen van de geest, en bescherm hen als uw eigen ogen. Want de hemelse wijsheden zullen gelijk de wolken in de lente, niet voor altijd neerregenen op de aarde der mensenharten; en al is de genade van de Almilddadige onstelpbaar en nimmer-eindigend, toch is voor iedere periode en tijdperk een deel toegewezen en een speciale milddadigheid bewezen, en wel met een gegeven maat. "En geen ding is er of bij Ons zijn de schatkamers daarvan, en Wij zenden het niet neer dan naar een bepaalde maat."64 De wolk van de genade van de Geliefde laat slechts regen vallen op de tuin van de geest, en verleent deze milddadigheid slechts in het seizoen van de lente. De andere seizoenen worden niet bedeeld met deze grootste genade, en dorre gronden hebben geen deel aan deze gunst.
O Broeder! Niet iedere zee heeft parels; niet iedere tak geeft bloesems, en niet overal zingt de nachtegaal. Span u daarom in - voordat de Nachtegaal van het mystieke paradijs naar de tuin van God terugkeert, en de Stralen van de hemelse ochtend naar de Zon der waarheid teruggaan - opdat gij wellicht in deze stofhoop van de sterfelijke wereld de geur moogt opvangen van de eeuwigdurende tuin, en voor altijd moogt leven in de schaduw van het volk van deze stad. En wanneer gij dit hoogste stadium bereikt hebt en op dit machtigste vlak gekomen zijt, dan zult gij de Geliefde aanschouwen en al het andere vergeten.
De Geliefde straalt op poort en muur
zonder een sluier, O mensen met gezicht begiftigd.65
Nu hebt gij de druppel van het leven verlaten en zijt gekomen aan de zee van de Levengevende. Dit is het doel waarom gij vroeg; als het Gods wil is, zult gij het bereiken.
In deze stad worden zelfs de sluiers van licht uiteengerukt en verdwijnen zij. "Zijn schoonheid heeft geen sluier behalve licht, Zijn aangezicht geen omhulsel behalve openbaring."66 Hoe vreemd dat, terwijl de Geliefde zichtbaar is als de zon, de achtelozen toch jagen naar klatergoud en minderwaardig metaal. Ja, de intensiteit van Zijn openbaring heeft Hem bedekt, en de volheid van Zijn uitstraling heeft Hem verborgen.
Zoals de zon, zo helder straalde Hij,
Maar helaas, het was de stad der blinden waar Hij kwam!67
In deze vallei laat de reiziger de fasen achter zich van "eenheid van Zijn en Openbaring"68 en bereikt hij een eenheid die geheiligd is boven deze twee stadia. Slechts geestelijk inzicht kan dit thema omvatten, en niet woord of argument; en al wie in deze fase van de reis heeft verkeerd, of een ademtocht van dit tuinland heeft opgevangen, weet waarvan Wij spreken.
Op al deze reizen moet de reiziger geen haarbreed afwijken van de "Wet", want dit is inderdaad het geheim van het "Pad" en de vrucht van de Boom van "Waarheid"; en in al deze fasen moet hij zich vastklemmen aan het kleed van gehoorzaamheid aan de geboden, en vasthouden aan het koord van het vermijden van alle verboden dingen, opdat hij gevoed mag worden uit de beker van de Wet en onderricht in de mysteriën van de Waarheid.69
Als één van de uitspraken van deze Dienaar niet begrepen zou worden, of tot verwarring zou leiden, dan moet die uitspraak opnieuw onderzocht worden, opdat er geen twijfel blijft en de betekenis helder wordt als het Aangezicht van de Geliefde, lichtend vanuit de "Lofwaardige Rang".70
Deze reizen hebben geen zichtbaar eindpunt in de wereld van de tijd, maar de onthechte reiziger kan - als onzichtbare bevestiging op hem neerdaalt en de Behoeder van de Zaak hem bijstaat - deze zeven fasen in zeven stappen doorlopen, neen, eerder in zeven ademtochten, ja, zelfs in een enkele ademtocht, als dat Gods wil en verlangen is. En dit behoort tot: "Zijn genade ... op wie Hij wil van zijn dienaren."71
Zij die zich verheffen in de hemel van enkelvoudigheid en de zee van het Absolute bereiken, beschouwen deze stad - die het stadium van het leven in God is - als de uiterste rang voor kenners van het mystieke, en als het verste vaderland voor minnaars. Maar voor deze Voorbijgaande van de mystieke oceaan is dit stadium de eerste poort van de citadel van het hart, dat wil zeggen, de eerste ingang voor de mens tot de stad van het hart; en het hart is begiftigd met vier treden - waarover gesproken zou kunnen worden als een verwante ziel te vinden was.
Toen de pen zich zette tot afbeelding dezer fase,
Brak zij in stukken en scheurde het papier.72
Wa Alsalám!73
O Mijn vriend! Menige hond achtervolgt deze Gazelle van de Woestijn der eenheid; menige valk grijpt naar deze Nachtegaal van de eeuwige tuin. Genadeloze raven liggen op de loer voor deze vogel van Gods hemelen, en de jager van jaloezie besluipt dit Hert van liefdes weidegrond.
O Shaykh! Maak uw inspanning tot een glas - wellicht kan het deze vlam beschutten tegen de ongunstige winden; alhoewel dit licht verlangt ontstoken te worden in de lamp van de Heer, en te schijnen in de goddelijke lantaarn. Want het hoofd dat opgeheven wordt in de liefde voor God zal zekerlijk vallen door het zwaard, en het leven aangestoken door verlangen zal voorzeker worden geofferd, en het hart dat zich de Geliefde herinnert zal voorzeker overvloeien van bloed. Hoe juist is er gezegd:
Leef vrij van liefde, want haar vrede is angst;
Haar begin is pijn, haar einde dood.74
Vrede zij met hem die het Rechte Pad volgt!
De gedachten die gij hebt geuit aangaande de uitleg van de gewone vogelsoort die in het Perzisch Gunjishk (mus) heet, zijn in overweging genomen.75 Gij schijnt wel onderlegd in de mystieke waarheid. Op ieder niveau echter wordt aan iedere letter een betekenis toegekend, die op dat niveau betrekking heeft. Waarlijk, de reiziger vindt een geheim in iedere naam, een mysterie in iedere letter. In een bepaalde betekenis hebben deze letters betrekking op heiligheid.
Káf of Gáf (K of G) heeft betrekking op Kaffi ("vrij"), wat betekent, "Bevrijdt uzelf van dat wat uw begeerte verlangt; ga dan verder naar Uw Heer."
Nún heeft betrekking op Nazzih ("reinigen"), wat betekent "Reinig uzelf van alles behalve Hem, opdat gij uw leven in Zijn liefde moogt overleveren."
Jím is Jánib ("terugtrekken"), wat betekent "Trek u van de drempel van de Ene Ware indien gij nog aardse eigenschappen bezit."
Shín is Ushkur ("danken") - "Dank uw Heer op Zijn aarde opdat Hij u moge zegenen in Zijn hemel; alhoewel in de wereld van eenheid deze hemel dezelfde is als Zijn aarde."
Káf heeft betrekking op Kaffar, wat betekent "Ontdoe uzelf van de omhulsels van beperking, opdat gij te weten moogt komen wat gij niet wist van de staten van Heiligheid."76
Zo gij zoudt luisteren naar de melodieën van deze sterfelijke Vogel77, dan zoudt gij de onsterfelijke kelk trachten te vinden en iedere vergankelijke beker voorbijgaan.
Vrede zij met hen die het Rechte Pad bewandelen!

Noten
1 De Manifestatie
2 Muhammad, Ahmad en Mahmúd zijn namen en titels van de Profeet; ze zijn afgeleid van het werkwoord "prijzen" of "verheerlijken".
3 Koran 17 : 110.
4 Een rede van 'Alí.
5 Koran 2 : 282.
6 Koran 16 : 69.
7 idem
8 Het Heiligdom van Mecca, hier gebruikt in de betekenis van "het doel".
9 Koran 29 : 69.
10 Letterlijk betekent Majnún "krankzinnig". Dit is de titel van de befaamde minnaar uit oude Perzische en Arabische overleveringen; zijn geliefde was Laylí, de dochter van een Arabische vorst. Dit verhaal, dat de zuivere menselijke liefde symboliseert die aan de goddelijke liefde grenst, werd het onderwerp van vele romantische Perzische gedichten, met name van een werk van de dichter Nizámí, geschreven in de jaren 1188-1189 A.D.
11 Arabisch spreekwoord.
12 Josef uit het verhaal in de Koran en in het Oude Testament
13 Faridu'd-Dín 'Attár (ca. 1150-1230 A.D.), de grote Perzische Súfí dichter.
14 Een Perzische mystiek gedicht.
15 idem
16 Koran 50:30.
17 Uit de Mathnaví van Jalálu'd-Dín Rúmí (1207-1273 A.D.), ook wel Mawláná genaamd ("onze meester"), de grootste van alle Perzische Súfí dichters en de stichter van de Mawlaví orde der "dansende" derwisjen.
18 Uit een lofzang van Bahá'u'lláh.
19 Een Perzisch mystiek gedicht.
20 Koran 67:3.
21 Koran 41:53.
22 Koran 57:3.
23 Een uitspraak toegeschreven aan 'Alí.
24 Shaykh Abú Ismá'íl 'Abdu'lláh Ansárí van Hirát (1006-1088 A.D.), Súfí leider en afstammeling van Abú Ayyúb, metgezel van de Profeet. Hij is vooral bekend door zijn Smeekbeden, de Munáját, en zijn Kwatrijnen, de Rubá-'iyyát. "Ansár" betekent de "Helpers" ofwel de metgezellen van Muhammad in Medina.
25 Koran 1:6.
26 Uit de Mathnaví, zie voetnoot 17.
27 Dit heeft betrekking op de mystieke tochten en het zoeken naar de waarheid onder leiding van "Lichten" of Súfí leiders. Bahá'u'lláh waarschuwt hier de mystici dat de komst van de Goddelijke Manifestatie in Zijn Dag al het verdere zoeken onnodig maakt, zoals door 'Alí was gezegd: "Doof de lamp als de zon gerezen is" - de zon betekent dan de Manifestatie van God in de Nieuwe Dag.
28 Uit de Mathnaví, zie voetnoot 17.
29 Koran 2:156.
30 Uit de Mathnaví, zie voetnoot 17.
31 Koran 4:78
32 Koran 18:39
33 Dit heeft betrekking op Bahá'u'lláhs eigen Manifestatie.
34 Uit de Mathnaví, zie voetnoot 17.
35 Koran 16:61
36 Hadíth, dat wil zeggen een handeling of uitspraak, die volgens de traditie aan de Profeet Muhammad of aan een van de heilige Imáms wordt toegeschreven.
37 Koran 83:28
38 Een rede van 'Alí.
39 Hadíth, zie voetnoot 36
40 De Profeet Muhammad.
41 idem.
42 Háfiz: Shamsu'd-Dín Muhammad uit Shíráz, gestorven ca. 1389 A.D. Een van de grootste Perzische dichters.
43 Hadíth, zie voetnoot 36.
44 Uit de Mathnaví, zie voetnoot 17. Dit vers heeft betrekking op Khidr, metgezel van Mozes, naar de gelijkenis in Koran 18:65-82
45 Koran 57:3
46 Uit de Mathnaví, zie voetnoot 17.
47 Dit heeft betrekking op het Súfí begrip van het innerlijk gebied, dat in vergelijking met de geopenbaarde Waarheid slechts onwerkelijk is.
48 Uit de Mathnaví, zie voetnoot 17. Dit slaat op Bahá'u'lláh Zelf, Die Zijn zending nog niet geopenbaard had.
49 Koran 4:130
50 Háfiz, zie voetnoot 42
51 Arabisch gedicht.
52 Hadíth, zie voetnoot 36.
53 Koran 50:22
54 Een Perzisch mystiek gedicht
55 Een titel ter aanduiding van 'Alí, de Opvolger van Muhammad
56 'Alí.
57 Uit de Mathnaví, zie voetnoot 17.
58 Letterlijk "Jayhún, een rivier in Turkestán.
59 Koran 9:51
60 Uit de Mathnaví, zie voetnoot 17.
61 Koran 76:5
62 Muhammad
63 Koran 55:26, 27
64 Koran 15:21
65 Faridu'd-Dín 'Attár (ca. 1150-1230 A.D.), de grote Perzische Súfí dichter.
66 Hadíth, zie voetnoot 36.
67 Uit de Mathnaví, zie voetnoot 17.
68 Pantheïsme, een Súfi lering afgeleid uit de stelling: "Alleen God bestaat; Hij is in alles en alles is in Hem."
69 Dit slaat op de drie stadia van het Súfi leven: 1. Sharí'at of Religieuze Wetten. 2. Taríqat, of het Pad waarop de mystieke reiziger zich begeeft op zoek naar de Ene Ware; dit stadium omvat ook kluizenaarschap. 3. Haqíqat, of de Waarheid, die voor de Súfi het doel van de reis vormt door alle drie stadia heen. Hier leert Bahá'u'lláh - in tegenstelling tot het geloof van sommige Súfís, die zichzelf in hun speurtocht naar de Waarheid als boven alle wetten beschouwen dat gehoorzaamheid aan de Wetten van de Godsdienst essentieel is.
70 "Maqám-i-Mahmúd": Qur'án 17:79
71 Koran 2:90
72 Een Perzisch mystiek gedicht
73 Te lezen: Wassalam, "Met vrede". Dit wordt gebruikt tot besluit van een betoog.
74 Arabisch gedicht
75 De vijf letters die dit woord in het Perzisch vormen zijn: G, N, J, SH, K, of wel Gáf, Nún, Jím, Shín, Káf.
76 Dit en voorafgaande citaten zijn uit de leringen van de Islám
77 Dit is een verwijzing naar Bahá'u'lláh Zelf in de traditionele Perzische stijl