# طاهره پیشتار آزادی زنان شرق

*Exported from [Holy-Writings.com](https://www.holy-writings.com/) on 2026-06-20 — 1 clipping.*

---

> Source: Bahá'í Library Online (bahai-library.com), curated by Jonah Winters. Used by permission of the curator. Original citation: Hussein Ahdieh, طاهره پیشتار آزادی زنان شرق, bahai-library.com.
> ──────────────────────────────────────────────────────────────────────
> 
> ‫ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ‫ﭘﻴﺸﺘﺎز آزادی زﻧﺎن ﺷق‬
> 
> ‫دﻛﺘ ﺣﺴﻴ ﻋﻬﺪﻳﻪ‬
> 
> ‫ﻣﺘﺟﻢ‪ :‬ﻣﻠﻴﺤﻪ روﺣﺎ‪E‬‬
> Tahirih: Forerunner of Women’s
> Liberation in the East
> 
> By
> Hussein Ahdieh
> 
> Copyright ⓒ 2019 by Hussein Ahdieh.
> All Rights Reserved.
> 
> Lulu Publications
> http://www.lulu.com
> 
> Tahirih Website
> http://www.tahirihthepureone.com
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
> 
> ‫ﺑﻌﺪ از اﻧﺘﺸﺎر "ﻛﺘﺎب ﻧﺪای اﻟﻬ ﻃﺎﻫﺮه ﻗﺮهاﻟﻌﻴ وﻣﻌﺎﺻان او در آﻣﺮﻳﻜﺎ" ﺑﻪ زﺑﺎن‬
> ‫اﻧﻠﻴ‪ n‬ﺑﺴﻴﺎری از دوﺳﺘﺎن ﻓﺎر‪ n‬زﺑﺎن ﺧﻮاﺳﺘﺎر ﻧﺴﺨﻪ ﻛﻮﺗﺎه ﺷﺪه ﻓﺎر‪ n‬اﻳﻦ ﻛﺘﺎب‬
> ‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻛﺘﺎب "ﻃﺎﻫﺮه ﭘﻴﺸﺘﺎز آزادی زﻧﺎن ﺷق" ﻧﻘﺶ اﻳﻦ زن ﺷﺠﺎع را در ﭘﻴﺪاﻳﺶ‬
> ‫ﺟﻨﺒﺶﻫﺎی آزادی زﻧﺎن در ﺷق را ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﻴﮕﺬارد‪.‬‬
> 
> ‫در اواﺧﺮ ﻧﻴﻤﻪ اول ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ ﻣﻮﺟ از ﺷﻮر وﺷﻮق ﻋﺮﻓﺎ‪ - E‬ﻣﻌﻨﻮی اﻳﺮان را ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫وﮔﺮوﻫ از ﻣﺮدم اﻳﻦ ﺳزﻣﻴ ﺑﻪ اﺿﺎﻓﻪ زﻧﺎن ﻣﺘﺪﻳﻦ وﻣﻌﺘﻘﺪ را ﺑﻪ ﺟﻨﺐ وﺟﻮش وﺣﺮ‪t‬ﺖ‬
> ‫ً‬
> ‫آورد ﻛﻪ آﻳﻨﺪۀ ﻛﻣﻼ ﻣﺘﻔﺎوﺗ را ﺑﺮای ﻧﺴﻞﻫﺎی ﺑﻌﺪی رﻗﻢ زدﻧﺪ‪ .‬از ﻧﻈﺮ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| اﻳﻦ‬
> ‫ﺷﻮر وﺷﻮق ﺗﺼﺎدﻓ ﻧﺒﻮده ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ د•ﻞ ﻇﻬﻮر ﭘﻴﺎﻣﺒ ﺟﺪﻳﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ در ادﺑﻴﺎت ﺑﻬﺎ|‬
> ‫"ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر اﻟﻬ" ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﺷﻮد‪.‬‬
> 
> ‫ﭼﻨﺎﻧﻜﻪ ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ ﻣ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫"اﻣﺮوز ﺗﻠﻴﺎت آﻓﺘﺎب ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﺮ ﻛ ﺗﺎﺑﻴﺪه وﻣﺪاﻳﻦ ودﻳﺎر از ﺟﺬب‬
> ‫‪١‬‬
> ‫ﻧﺪای ﻣﺘﺎر در ﺷﻌﻒ واﻧﺬاب‪".‬‬
> ‫وﻧﻴ ﻣ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
> ‫"ﻳﻮم ﻳﻮﻣ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻴﻊ ﻧﺒﻴﻴ وﻣﺮﺳﻠﻴ ازﺟﺎﻧﺐ رب اﻟﻌﺎﻟﻴ ﻛ را‬
> ‫‪٢‬‬
> ‫ﺑﺸﺎرت ﺑﻪ آن داده اﻧﺪ‪".‬‬
> 
> ‫‪ .١‬آﻳﺎت اﻟﻬ‪ ،‬ﺟﺘ دّوم‪ ،‬ص ‪۱۲‬‬
> ‫‪ .٢‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺻﻔﺤﻪ ‪۳۵۷‬‬
> 
> ‫‪ii‬‬
> ‫ﻫﺪف اﺻﻠ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه اﻳﻦ ﻛﺘﺎب رواﻳﺖ ﻣﺘﺼ زﻧﺪﻰ زﻧ ﺨرف‪ ،‬ﺑﺎ ﻗﺮﻳﻪ ﺷﺎﻋﺮی‬
> ‫وﺗﺼﻴﻼت ﻋﻠﻮم ﻗﺮآ‪ E‬اﺳﺖ‪ ،‬زﻧ ﺧﺎرق اﻟﻌﺎده ﺑﻪ ﻧﺎم ﻃﺎﻫﺮه ﻗﺮة اﻟﻌﻴ ﻛﻪ َﻋﺮف ﻗﻤﻴﺺ‬
> ‫دوﺳﺖ را درﺳزﻣﻴ اﻳﺮان درﻳﺎﻓﺖ‪.‬‬
> 
> ‫در ﻗﻠﻤﺮو ﭘﺎدﺷﺎﻫ ﺷﻴﻌﻪ ﻣﺬﻫﺐ اﻳﺮان اﻧﺘﻈﺎر ﺑﺮای ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻢ ﺳﺎﺑﻘﻪای ﻃﻮﻻ‪ E‬دارد اﻣﺎ در‬
> ‫آﻟز ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﺬﻫ‪ k‬ﻋﺮاق ﺑﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎ ودرسﻫﺎی دو ﻣﺘﻬﺪ ﺑﺰرگ وﻣﻌﺘﺒ‬
> ‫ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺑﺚ وﮔﻔﺘﮕﻮ در ﺑﺎره آن ﺑﻴﺸﺘ وﻗﻮیﺗﺮ ﺷﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﺳﺎس اﺧﺒﺎر‪ ،‬اﺣﺎدﻳﺚ‪ ،‬رواﻳﺎت‬
> ‫ُ‬
> ‫اﺳﻼﻣ وآﻳﺎت ﻗﺮآن ﺑﺎ ﻃﻠﺒﻪﻫﺎی ﺧﻮد از ﻗﺮب ﻇﻬﻮر ﻣﻮﻋﻮد اﺳﻼم ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻛﺮدﻧﺪ ووﻋﺪه‬
> ‫ﻣدادﻧﺪ ﻛﻪ او‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﻗﺎﺋﻢ آل ﻣّﻤﺪ‪ ،‬اﻣﺎم زﻣﺎن‪ ،‬ﻣﻮﻋﻮدی ﻛﻪ ﻣﺮدم ﺳاﺳ ﺳزﻣﻴﻫﺎی‬
> ‫ﺷﻴﻌﻪﻧﺸﻴ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻇﻬﻮرش ﺑﻮده وﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪزودی ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫¶ﺲ از وﻓﺎت آن دو ﻧﻔﺲ ﺟﻠﻴﻞ‪ ،‬ﺑﺮ‪ p‬از ﻃﻠﺒﻪﻫﺎی ﺣﻮزۀ ﺗﺪرﻳﺲ آن دو‪ ،‬ﻛﻪ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻇﻬﻮر‬
> ‫ّ‬               ‫ّ‬                             ‫ّ‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ادﺨی "ﺑﺎﺑﻴﺖ" ﺳّﻴﺪ ﻟﻣّﻤﺪ ﺷﻴازی ﻣﻠﻘﺐ ﺑﻪ "ﺑﺎب" را ﺗﻘﻖ آن وﻋﺪۀ اﻟﻬ داﻧﺴﺘﻪ‬
> ‫ﺑﻪ او اﻳﻤﺎن آوردﻧﺪ‪ .‬اﻳﺸﺎن در آﻟز ﺧﻮد را " ﺑﺎب" ﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻛﻤﻪ ﻋﺮ½ " ﺑﺎب" ﺑﻪ ﻣﻌﻨ "در"‬
> ‫در ﻣﺘﻮن ﻣﺬﻫ‪ k‬ﺷﻴﻌﻪ اﺷﺎره ﺑﻪ ﻛ‪ n‬اﺳﺖ ﻛﻪ واﺳﻂۀ ﺑﻴ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮد‪ ،‬ﻛﻪ از اﻧﻈﺎر ﻣﺮدم‬
> ‫ﻟﺋﺐ ﺷﺪه‪ ،‬وﺷﻴﻌﻴﺎن اﺳﺖ‪ .‬در ﻣﺮاﺣﻞ ﺑﻌﺪی‪ ،‬اﻳﺸﺎن ﺑﺎ وﺿﻮح ﺑﻴﺸﺘی از رﺳﺎﻟﺖ ﺧﻮد‬
> ‫ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻨﺪ وﺳاﻧﺎم اﻇﻬﺎر داﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر اﻟﻬ ﻫﺴﺘﻨﺪ؛ ﻳﻌﻨ ﻫﻤﺎن ﻗﺎﺋﻢ‬
> ‫ﻣﻮﻋﻮدی ﻛﻪ ﺷﻴﻌﻴﺎن ﻣﻨﺘﻈﺮش ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻋﻈﻤﺖ وﺳﻄﻮت اﻳﻦ ﺧﺒ ﭼﻨﺎن ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻋﺖ‬
> ‫در ﻣﻴﺎن ﻫﻤﻪ ﮔﺮوهﻫﺎی ﻣﺮدم ودر ﺗﻤﺎﻣ ﻗﻠﻤﺮو اﻳﺮان وﻋﺮاق ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻳﻜﻰ از ﻛﺴﺎ‪ E‬ﻛﻪ اﻳﻤﺎن آورد وﻧﻘﺶ ﻣﻬّﻤ در اﻧﺘﺸﺎرﺧﺒ ﻇﻬﻮر اﻟﻬ داﺷﺖ ﺑﺎﻧﻮی اﻫﻞ‬
> ‫ﻋﻠﻢ وﻋﺮﻓﺎن وﺷﻌﺮ وادب‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ ﺑﻮد‪ .‬ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻴ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻳﺮان رﻳﺸﻪ‬
> ‫در اﺳﻼم ﺷﻴﻌﻪ داﺷﺖ اﻣﺎ ﺑﻪ د•ﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ وﺳﻴﻊ‪ ،‬درک ﻋﻤﻴﻖ از ﻗﺮآن‪ ،‬اﺣﺎدﻳﺚ وﺳﻠﻮک‬
> ‫در وادی ﻃﻠﺐ‪ ،‬ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ را‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪۀ او ﻫﻤﭽﻮن ادﻳﺎن ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﻨﺸﺄ اﻟﻬ‬
> 
> ‫‪iii‬‬
> ‫داﺷﺖ‪ ،‬درﻳﺎﻓﺖ‪ .‬او ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﻼﻗﺎت ﻛﻨﺪ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﺧﻮاﻧﺪن ﻳﻜﻰ از‬
> ‫آﺛﺎر اﻳﺸﺎن اﻳﻤﺎن آورد وﺑﺎ ﺷﻮر وﺷﻮ‪ Ê‬ﺑاﻧﺪازه ﺑﺮای اﻧﺘﺸﺎر ﺧﺒ ﻇﻬﻮر ﻗﻴﺎم ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ﺑﻴﻨﺶ درون ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻣ داد واو را در اﻋﻼن اﻳﻦ دﻳﻦ وآﺋﻴ ﺟﺪﻳﺪ ﻫﺪاﻳﺖ ﻣ‬
> ‫ﻛﺮد ﺑﻄﻮرﻳﻜﻪ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﻣﺎﻟﻔﺘﻬﺎ ی ﺑ وﻗﻔﻪ ﻋﻠﻤﺎء دﻳﻦ واﻫﻞ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺑﺎ ﻗﺎﻃﻌﻴﺖ وﺷﺠﺎﻋﺖ‬
> ‫در اﻋﻼن اﻣﺮ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣ ﻛﻮﺷﻴﺪ وﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻣﻌﻨﻮی وﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬ﻋﻠﻤ ﺑﺎ ﺳﺨﻨﺎن‬
> ‫وﺧﻄﺎﺑﻪ ﻫﺎﻳﺶ در ﻛس درس‪ ،‬ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺟﺪﻳﺪ را ﺑﺮای ﭘﻴوان ﻣﺸﺘﺎق ﺗﺸﻳﺢ ﻣ ﻛﺮد‪.‬‬
> ‫ﻣﻀﺎﻣﻴ ﺑﺪﻳﻊ اﺷﻌﺎر ﻣﻬﻴﺞ او ﻧﻴ ﻧﺸﺎن از درک ﻋﻤﻴﻖ او از ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻣﻌﻨﻮی واﻟﻬ دارد‬
> ‫ﻬ اﻳﻦ ﻧﺒﺎء ﻋﻈﻴﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺴﻋﺖ ﻣﺬوب آن ﺷﺪه ودر‬   ‫وﺑﻴﺎن اﻳﻤﺎن واﻳﻘﺎن او ﺑﻪ ﻣﻨﺸﺎء اﻟ ِ‬
> ‫‪ "p‬ﻳﺎ ﺣّﻮارﻳﻮن او•ﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب درآﻣﺪ‪ .‬در ﻣﻴﺎن آﻧﺎن ﺗﻨﻬﺎ "زن‬
> ‫زﻣﺮه ﻫﺠﺪه ﻧﻔﺮ ﺣﺮوف " ّ‬
> 
> ‫" او ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺘﻪای درﺧﺸﺎن و¶ﺸﺖ ﺳ ﮔﺬاﺷﺘ دورهای ﻃﻼ‪ Ì‬در ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ از‬
> ‫ﻧﻈﺮ ﻓﺮﻫﻨﻰ‪ ،‬اﻗﺘﺼﺎدی‪ ،‬ﻋﻠﻤ واﺟﺘﻤﺎﻋ ﺟﺎﻣﻌﻪای ﻋﻘﺐ ﻣﺎﻧﺪه داﺷﺖ‪ .‬ﻛﺸﻮری ﻛﻪ ﻗﺮﻧﻬﺎ‬
> ‫ودر دورهﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ ﺑﻪ اوج ﺷﻜﻮﻓﺎ‪ Ì‬وﻗﺪرت ﺧﻮد رﺳﻴﺪه ﺑﻮد در اﻳﻦ زﻣﺎن ﺑﻪ دﺳﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺴﺘﺒﺪ ﭘﺎدﺷﺎﻫ ﺟﺎﺑﺮ وروﺣﺎﻧﻴﻮﻧ ﺟﺎﻫﻞ وﻟﻓﻞ اﻓﺘﺎده ﺑﻮد‪ .‬روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺗﺴﻠﻂ داﺷﺘﻨﺪ وﻃﺒﻘﻪ ﺗﺎﺟﺮ درﺣﺎل رﺷﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﻗﺪرتﻫﺎی ﺑﺰرگ زﻣﺎن‪ ،‬روﺳﻴﻪ واﻧﻠﺴﺘﺎن در‬
> ‫ﻰ ﻛﺴﺐ ﻣﻨﺎﻓﻊ وﻟرت ﺛﺮوت اﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫در اﻳﺮان ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎری از ﻧﻘﺎط دﻳﮕﺮ ﺟﻬﺎن‪ ،‬زﻧﺎن ﺷﻬﺮوﻧﺪان درﺟﻪ دو ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣآﻣﺪﻧﺪ‬
> ‫واز ﺣﻘﻮق ﻓﺮدی وﻓﻌﺎ•ﺖﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻣﺮوم ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺗﺎرت‪ ،‬ﺣﻜﻮﻣﺖ‪ ،‬وﺳﺨﻨا‪ E‬در‬
> ‫ﻣﺎﻣﻊ ﻋﻤﻮﻣ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛ ﻋﺮﺻﻪ ﻓﻌﺎ•ﺖ ﻣﺮدان ﺑﻮد‪ .‬ﺣّ‪ k‬ﺑﺮای ازدواج‪ ،‬زﻧﺎن اﻳﺮا‪ E‬ﻫﻴﭻ‬
> ‫ﻛﺪام ﺣّﻖ اﻧﺘﺨﺎب ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺧﺎﻧﻮاده را اﻃﺎﻋﺖ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬وﻇﻴﻔﻪ اﺻﻠ‬
> ‫وﻣﻬﻢ آﻧﺎن ﺑﺎروری وﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ آوردن ﻓﺮزﻧﺪ ¶ﺴ ﺑﻮد وﻣﺴﺌﻮ•ﺖ آﻧﺎن ﺑﻪ اﻣﻮر ﺧﺎﻧﻪ‬
> ‫وﺧﺎﻧﻪداری ﻣﺪود ﻣ ﺷﺪ‪ .‬ﻧﻘﺶ زﻧﺎن در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﻌﻠﻴﻢ وﺗﺮﺑﻴﺖ ﺟﺴﻤﺎ‪ E‬واﺧﻼﻗ ﻓﺮزﻧﺪان‬
> 
> ‫‪iv‬‬
> ‫وآﻣﺎدهﺳﺎزی آﻧﺎن ﺑﺮای زﻧﺪﻰ ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺎ ﻫﻤﻴ زﻧﺎن ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ روح زﻣﺎﻧﻪ را درﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺟﺪﻳﺖ واﺷﺘﻴﺎق آن را دﻧﺒﺎل ﻛﺮدﻧﺪ وﺟﺎی ﺧﻮد را در ﻓﻌﺎ•ﺖﻫﺎی ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎز ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬در‬
> ‫ً‬
> ‫اﻳﺮان زﻧﺎن در ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻔ ﺑﻮدﻧﺪ ودر اﻧﻈﺎر ﻋﻤﻮﻣ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺪن وﺻﻮرت ﺧﻮد را ﻛﻣﻼ‬
> ‫ﻣﭘﻮﺷﺎﻧﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﻛ‪ n‬آﻧﺎن را ﻧﺒﻴﻨﺪ‪ .‬اﻳﻤﺎن ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب واﻗﺪاﻣﺎت او ﺑﺮای‬
> ‫اﻋﻼن ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ اﻟﻬ ﺳآﻟز اﻣﻜنﭘﺬﻳﺮ ﺷﺪن ﻓﻌﺎ•ﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋ زﻧﺎن در ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻳﺮان‬
> ‫ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫از ﺟﺰﺋﻴﺎت وﭼﮕﻮﻧﻰ زﻧﺪﻰ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ د•ﻞ ﻣﻔ ﺑﻮدن زﻧﺪﻰ زﻧﺎن در اﻳﺮان اﻃﻼع ﭼﻨﺪا‪E‬‬
> ‫در دﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﻣﻨﺒﻊ رواﻳﺖ ﻣﺎ از زﻧﺪﻰ ﻃﺎﻫﺮه اّﻃﻼﺨ‪ ä‬اﺳﺖ ﻛﻪ از زﻧﺪﻰ ﺧﺎﻧﻮادۀ او‪،‬‬
> ‫ﻛﻪ ﻳﻜﻰ از ﺳﺷﻨﺎسﺗﺮﻳﻦ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎی ﺳﻴﺎ‪ - n‬ﻣﺬﻫ‪ k‬آن زﻣﺎن ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑ وآﺛﺎر‬
> ‫وﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﺧﻮد او ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ .‬او در ﮔﺮدﻫﻤﺎ‪ Ì‬ﺑﺎﺑﻴﺎن در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺪﺷﺖ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﻴﺎر‬
> ‫ّ‬                                                           ‫ّ‬
> ‫ﻣﻬﻤ در اﻋﻼن ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ داﺷﺖ وﺑﺎ ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﻧﻮری‪ ،‬ﻣﻠﻘﺐ ﺑﻪ ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء‪،‬‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﺆﺳﺲ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ|‪ ،‬ﻛﻣﻼ آﺷﻨﺎ ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| دﻳﺎﻧ‪ k‬اﺳﺖ ﻛﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻇﻬﻮرش را وﻋﺪه وﺑﺪان ﺑﺸﺎرت داده ودر آﺛﺎر‬
> ‫ﺧﻮد از ﺷﺎرع آن ﺑﺎ اﺻﻄﻼح "ﻣﻦ ﻳُﻈِﻬُﺮُه اﷲ" ﻧﺎم ﺑﺮده وﺗﺄﻛﻴﺪ ﻧﻤﻮده ﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ وﺛﻤﺮۀ دﻳﺎﻧﺖ‬
> ‫ﺑﺎﺑ ﻇﻬﻮر "ﻣﻦ ﻳﻈﻬﺮه اﷲ" اﺳﺖ ودرﺑﺎرۀ ﺧﻮﻳﺶ ﻣﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺷﺎرع دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪی‬
> ‫ّ‬                                       ‫ّ‬
> ‫از ﺳﻮی ﺧﺪاوﻧﺪﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ‪ ،‬از آن ﻣﻬﻢﺗﺮ‪ ،‬ﻣﺒﺸ ﺑﻪ ﻇﻬﻮر " ﻣﻦ ﻳُﻈِﻬُﺮُه اﷲ " ﻳﺎ "ﻣﻮﻋﻮد ﻛ‬
> ‫اﻣﻢ وﻣﻠﻞ" ﻫﺴﺘﻨﺪ وﺑﺸﺎرت ﻣدﻫﻨﺪ او ﺑﺰودی ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ و دورۀ ﺑﺎﺑ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﺧﻮاﻫﺪ‬
> ‫رﺳﻴﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"‪ ...‬اّول ﻇﻬﻮر ﻣﻦ ﻳﻈﻬﺮه اﷲ آﺧﺮ ﻛﻤﺎل ﺑﻴﺎن اﺳﺖ ﻇﺎﻫﺮ ﻣ ﺷﻮد ﺛﻤﺮات‬
> ‫اﺷﺠﺎری ﻛﻪ ﻏﺮس ﻛﺮد‪" .‬‬
> 
> ‫وﻧﻴ ﻣ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫‪v‬‬
> ‫" اﮔﺮ ﻛ‪ n‬ﻳﮏ آﻳﻪ از آﻳﺎت او را ﻧﻮﻳﺴﺪ ﺑﻬﺘ اﺳﺖ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﻛ ﺑﻴﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫و‪t‬ﺘ‪ k‬ﻛﻪ در ﺑﻴﺎن اﻧﺸﺎء ﺷﺪه ﻧﻮﻳﺴﺪ زﻳﺮا ﻛﻪ ﻛ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﻣ ﮔﺮدد وآن‬
> ‫ﻣ ﻣﺎﻧﺪ‪".‬‬
> ‫‪٣‬‬
> 
> ‫وﻧﻴ ﻣﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ او ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر اﻟﻬ وﺗﺴﻢ ﺻﻔﺎت رّﺑﺎ‪ E‬اﺳﺖ‪:‬‬
> 
> ‫" اﮔﺮ در اﻣﻜن ﻓﻀﻠ ﻫﺴﺖ از ﺷﺒﺢ ﺟﻮد اوﺳﺖ واﮔﺮ ﺷﻴﺊ ﻫﺴﺖ ﺑﻪ‬
> ‫ﺷﻴﺌﻴﺖ او اﺳﺖ ‪ ....‬وﺑﻴﺎن از اول ﺗﺎ آﺧﺮ ﻣﻜﻤﻦ ﺟﻊ ﺻﻔﺎت او اﺳﺖ‬
> ‫‪٤‬‬
> ‫وﺧﺰاﻧﻪ ﻧﺎر وﻧﻮر او‪".‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫اﻛﺜ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ را ﺗﻘﻖ اﻳﻦ ﺑﺸﺎرت ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﮔﺮوﻳﺪﻧﺪ وﺑﻬﺎ| ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ُ‬
> ‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻬﺎ| ﻧﻀﺞ ﮔﺮﻓﺖ وآﺛﺎر وﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ راﻫﻨﻤﺎی ﻣﻌﻨﻮی‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮای زﻧﺪﻰ روزﻣّﺮه وﻣﺎدی‪ ،‬ﻣﺪرن ودر ﺣﺎل رﺷﺪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻬﺎ| اﻣﺮوز ﺷﺪ‪ .‬ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ‬
> ‫ﺑﺴﻴﺎری از اﺣﻜم دﻳﻨ ﺣﻀت ﺑﺎب را ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ وﺑﻘﻴﻪ را‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن دورۀ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ‬
> ‫اﺧﺘﺼﺎص داﺷﺖ‪ ،‬ﺣﺬف ﻛﺮدﻧﺪ؛ از ﺟﻠﻪ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"اﻳﻦ ﻇﻬﻮر‪ ،‬ﻇﻬﻮر رﺣﺖ ﻛﺒی وﻋﻨﺎﻳﺖ ﻋﻈﻤ اﺳﺖ ﭼﻪ ﻛﻪ ﺣﻜﻢ‬
> ‫ﺟﻬﺎد‪ ٥‬را از ﻛﺘﺎب ﻣﻮ ﻧﻤﻮده وﻣﻨﻊ ﻛﺮده وﺑﻪ ﻣﻌﺎﺷت ﺑﺎ ﺟﻴﻊ ادﻳﺎن ﺑﻪ‬
> ‫‪٦‬‬
> ‫َروح ورﻳﺎن اﻣﺮ ﻓﺮﻣﻮده‪".‬‬
> 
> ‫‪ .٣‬ص‪ ۶۳ .‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎت آﻳﺎت از آﺛﺎر ﺣﻀت ﻧﻘﻄﻪ او‪ ð‬ﻣﻮﺳﺴﻪ ﻣﻠ ﻣﻄﺒﻮﺨت اﻣﺮی؛ ‪ ۱۳۴‬ﺑﺪﻳﻊ‬
> ‫‪ .٤‬ﻫﻤﺎن‪ ،‬ص‪٧٠‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻠ ا‪ø‬ﻳﻦ ﻳُﻘﺎﺗﻠﻮﻧﻜﻢ‪) ".‬ﻣّﻤﺪﺣﺴﻴﻨ‪ ،‬ﺣﻀت ﺑﺎب‪،‬‬    ‫‪ .٥‬در ﻛﺘﺎب ﻗﻴﻮماﻷﺳﻤﺎء ﻣﺬﻛﻮر‪" ،‬ﻗﺎﺗﻠﻮا ﻓ ﺳﺒﻴﻞ ذﻛﺮاﻟ اﻟﻌ ّ‬
> ‫ّ‬
> ‫ص‪ ،٤٨٨‬ﺷﻤﺎره ‪ .(٤‬دﻛﺘ ﻣّﻤﺪﺣﺴﻴﻨ در ﺗﻮﺿﻴﺢ آن ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪" :‬ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﺮاد از ﺟﻬﺎد در ﻛﺘﺎب‬
> ‫ﻗّﻴﻮماﻻﺳﻤﺎء وﺳﺎﻳﺮ آﺛﺎر ﺣﻀت ﺑﺎب ﻫﻤﺎن ﺟﻬﺎد ﺗﺪاﻓﻌ در اﺳﻼم اﺳﺖ‪) ".‬ﻫﻤﺎن‪ ،‬ص‪(٤٢٨‬‬
> ‫‪ .٦‬ﻣﻤﻮﻋﻪ اﻗﺘﺪارات‪ ،‬ص‪٢٨‬‬
> 
> ‫‪vi‬‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ در ﺑﺎره اﺣﻜم ﺻﺎدره ﻣ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ّ ّ‬
> ‫ﺒ اﻧﺎ ﻧّﺰﺠﺎ ﻟﻜﻢ اﻻﺣﻜم ﺑﻞ ﻓﺘﺤﻨﺎ ﺧﺘﻢ اﻟّﺮﺣﻴﻖ اﻟﺨﺘﻮم ﺑﺎﺻﺎﺑﻊ‬ ‫"ﻻﺗﺴ‬
> ‫‪٧‬‬
> ‫اﻟﻘﺪرة واﻻﻗﺘﺪار‪".‬‬
> 
> ‫ُ‬
> ‫ودر آﺛﺎر واﻟﻮاح ﻣﺘﻌﺪد ﺧﻮد ﭼﮕﻮﻧﻰ وﭼﺮا‪ Ì‬اﺑﻌﺎد ﻣﺘﻠﻒ زﻧﺪﻰ اﻧﺴﺎن در اﻳﻦ ﻛﺮه ﺧﺎﻛ‬
> ‫را ﺷح وﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣدﻫﻨﺪ‪ .‬از ﺟﻠﻪ درﺑﺎرۀ ﻣﻘﺎم اﻧﺴﺎن ﻣﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪" :‬اﻧﺴﺎن ﻃﻠﺴﻢ أﻋﻈﻢ‬
> ‫اﺳﺖ"؛ وﻧﻴ ﻣﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪" :‬ﻣﻘﺎم اﻧﺴﺎن ﺑﺰرگ اﺳﺖ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺣﻖ وراﺳ‪ k‬ﺗﻤﺴﮏ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪".‬‬
> 
> ‫واﻧﺴﺎن را دارای ﭼﻨﻴ ﻗﺎﺑﻠﻴ‪ k‬داﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ‪" :‬اﻧﺴﺎن را ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﻣﻌﺪن ﻛﻪ دارای اﺣﺠﺎر‬
> ‫ﻛﺮﻳﻤﻪ اﺳﺖ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻤﺎ؛ ﺑﻪ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺟﻮاﻫﺮ آن ﺑﻪ ﻋﺮصۀ ﺷﻬﻮد آﻳﺪ و ﺨﻟﻢ اﻧﺴﺎ‪ E‬از آن‬
> ‫‪٨‬‬
> ‫ﻣﻨﺘﻔﻊ ﮔﺮدد‪".‬‬
> 
> ‫ودر ﺑﺎره ﻫﺪف از ﻇﻬﻮرﺧﻮد ﭼﻨﻴ ﻣﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"‪...‬ﺣﻖ ﺟﻞ ﺟﻼ" از ﺑﺮای ﻇﻬﻮر ﺟﻮاﻫﺮ ﻣﻌﺎ‪ E‬از ﻣﻌﺪن اﻧﺴﺎ‪ E‬در ﻫﺮ‬
> ‫‪٩‬‬
> ‫ﻋﺼی اﻣﻴﻨ ﻓﺮﺳﺘﺎده‪"...‬‬
> 
> ‫وﻣﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ اﻧﺴﺎن ﭼﻨﻴ ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬دارد‪:‬‬
> 
> ‫‪ .٧‬ﻛﺘﺎب اﻗﺪس ‪ ،‬ص‪۵‬‬
> ‫‪ .٨‬ﻣﻤﻮﻋﻪ اﻟﻮاح ﺻﺎدره ﺑﻌﺪ از ﻛﺘﺎب اﻗﺪس‪ ،‬ص‪٩٥‬‬
> ‫‪ .٩‬ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺷﺪه در ﻣﻘﺎ" ﺷﺨ‪ $‬ﺳّﻴﺎح‪ ،‬ص‪٤٢‬‬
> 
> ‫‪vii‬‬
> ‫"اﮔﺮ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﺑﺼ ﺣﻖ در اﻟﻮاح ﻣﻨ" ﻧﻈﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ وﺗﻔﻜﺮ ﻛﻨﺪ ﺟﻴﻊ‬
> ‫اﻣﻮر وارده از ﺑﻌﺪ را ادراک ﻣﻧﻤﺎﻳﺪ‪".‬‬
> ‫‪١٠‬‬
> 
> ‫وراﻫﻨﻤﺎ‪ Ì‬ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ وﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬دﺳﺖ ﻳﺎﺑﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"اﻳﻦ ﻏﻼم ﻓﺎ‪ E‬در ﻣﻨﺘﻬ ﻣﻘﺎم ﺣﺐ‪ ،‬دوﺳﺘﺎن اﻟﻬ را ﺑﻪ ﺑﺪاﻳﻊ ﻧﺼﺢ‬
> ‫اﺣﺪﻳﻪ وﺟﻮاﻫﺮ ﺣﻜﻤﺖ ﺳﻠﻄﺎن ﺻﻤﺪﻳﻪ ﻣﺘﺬﻛﺮ ﻣﻧﻤﺎﻳﺪ ﻛﻪ ﺷﺎﻳﺪ‬
> ‫ﻧﻔ‪ n‬ﻗﺪ ﻣﺮدی وﻣﺮداﻧﻰ ﻋﻠﻢ ﻧﻤﺎﻳﺪ واز ﻗﻤﻴﺺ ﻏﻔﻠﺖ وﺷﻬﻮت ﺑﻴون‬
> ‫آﻳﺪ وﭼﻮن ﺟﺎل ﻣﻨﻴ دوﺳﺖ ﭘﺎک وﻣﻨﻴ وﻣﻘﺪس در ارض ﺣﺐ‬
> ‫ًّ‬
> ‫واﻧﻘﻄﺎع ﺳﻴ ﻧﻤﺎﻳﺪ اﻗﻼ اﻳﻨﻘﺪر از اﻧﻮار ﺻﺒﺢ ﺟﺒﻴ وﻇﻬﻮر ﻳﻮم ﻣﺒﻴ‬
> ‫اﺧﺬ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻛﻪ ﻇﺎﻫﺮ وﺑﺎﻃﻦ ﺧﻮد را ﻣﺘﺤﺪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ .‬از ﻋﻠّﻮ ﺗﺮﻳﺪ وﺳﻤّﻮ‬
> ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ وﺗﻨﻳﻪ ﻛﺒی وﺗﻘﺪﻳﺲ ﻋﻈﻤ ﮔﺬﺷﺘﻴﻢ‪ .‬ﺣﺎل ﺳﻌ ﺑﻠﻴﻎ واﻫﺘﻤﺎم‬
> ‫ﻣﻨﻴﻊ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻛﻪ اﺳار ﺑﺎﻃﻦ ﻣﺎﻟﻒ اﻋﻤﺎل ﻇﺎﻫﺮ واﻓﻌﺎل ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻌﺎرض‬
> ‫‪١١‬‬
> ‫اﺳار ﺑﺎﻃﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪".‬‬
> 
> ‫واز اﻳﻦ ﻣﺮاﺗﺐ ﻫﻢ ﺑﺎﻻﺗﺮ‪ ،‬ﻣﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬   ‫ُ‬
> ‫"ﻗﻞ ﺧﻠﺼﻮا اﻧﻔﺴﻜﻢ ﻳﺎ ﻗﻮم ﺛﻢ ﻃﻬﺮوﻫﺎ ﻣﻦ اﻛﻮﺟﻪ اﻟ ﻏﻴی وﺑﺬﻛﺮی‬
> ‫ﻳﻄﻬﺮ ﻛ ﺷﺊ ان أﻧﺘﻢ ﻣﻦ اﻟﻌﺎرﻓﻴ ‪ ...‬ان اﻗﺮأ ﻳﺎ ﻋﺒﺪ ﻣﺎ وﺻﻞ ا•ﮏ ﻣﻦ‬
> ‫آﺛﺎراﻟ ‪ ...‬ﻟﺘﺴﺘﺠﺬب ﺑﻪ ﻧﻔﺴﮏ وﺗﺴﺘﺠﺬب ﻣﻦ ﻧﻐﻤﺎﺗﮏ اﻓﺌﺪه اﻟﻼﺋﻖ‬
> 
> ‫‪ .١٠‬آﻳﺎت اﻟﻬ‪ ،‬ج‪ ،٢ .‬ص‪١٣٩‬‬
> ‫‪ .١١‬آﻳﺎت اﻟﻬ‪ ،‬ج‪ ، ۱ .‬ص‪١٩٧‬‬
> 
> ‫‪viii‬‬
> ‫اﺟﻌﻴ و ﻣﻦ ﻳﻘﺮأ آﻳﺎت اﷲ ﻓ ﺑﻴﺘﻪ وﺣﺪه •ﻨﺸ ﻧﻔﺤﺎﺗﻬﺎ اﻟﻼﺋﻜﻪ‬
> ‫‪١٢‬‬                                         ‫ا ّ‬
> ‫ﺠﺎﺷات اﻟ ﻛ اﻟﻬﺎت و ﻳﻨﻘﻠﺐ ﺑﻬﺎ ﻛ ﻧﻔﺲ ﺳﻠﻴﻢ‪".‬‬
> 
> ‫در ﭘﺎﻳﺎن ﺿﻤﻦ اﻳﻦ ﻛﻪ اﻣﻴﺪوارﻳﻢ ﺑﺎ اﻳﻦ رواﻳﺖﻫﺎ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ اﺣﺴﺎس اﻧﺘﻈﺎر‪ ،‬ﺳور‪،‬‬
> ‫ﺷﻌﻒ‪ ،‬رﻧﺞ وﻏﻤ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺸﺘﻌﻞ ﺑﻪ ﻧﺎر ﻣّﺒﺖ اﷲ ﺗﺮﺑﻪ ﻛﺮده اﺳﺖ را ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻣﻨﺘﻘﻞ‬
> ‫ﻛﺮده ﺑﺎﺷﻴﻢ‪ ،‬ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت وﺗﻮاﻧﺎ‪Ì‬ﻫﺎی ﺷﺨ‪ $‬وﻣﻌﻨﻮی ﻃﺎﻫﺮه را ﻛﻪ از ﻋﻠﻞ اﺷﺘﻌﺎل‬
> ‫وﺑﻴﺎن ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎ وﻧﻴﺎزﻫﺎی ﺟﺎﻣﻌﻪ در ﺣﺎل ﺗﻐﻴﻴ اﻳﺮان ﺑﻮده را ﻧﺸﺎن دﻫﻴﻢ‪ ،‬ﻳﺎدآور ﻣﻴﺸﻮﻳﻢ‬
> ‫ﻛﻪ ﻫﺪف از ﺗﺎ•ﻒ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب آﺷﻨﺎ‪ Ì‬ﺑﺎ ﺣﻴﺎت واﻗﺪاﻣﺎت ﻃﺎﻫﺮه ﻗﺮه اﻟﻌﻴ وﻧﺘﺎﻳﺞ آن ﺗﻼش‬
> ‫ﻫﺎ ﻣ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻫﻤﭽﻨﻴ در اﻳﻦ دوﻳﺴﺘﻤﻴ ﺳﺎﻟﮕﺮد وﻻدت ﺣﻀت ﺑﺎب وﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬
> ‫ﺑﻴﺸﺘی در ﻣﻔﻬﻮم ﻣﻘﺎم اﻧﺴﺎن وﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬وﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻧﺴﺎن در آﺛﺎر ﺑﻬﺎ| ﺑﺮدازﻳﻢ ودرﺑﺎره آﻧﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻳﮏ ﻳﮏ ﻣﺎ اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﻋﻄﺎ ﺷﺪه ﺗﻔﻜﺮ‪ ،‬ﺗﺄﻣﻞ وﺗﻌّﻤﻖ ﻧﻤﺎﺋﻴﻢ وﺑﻪ‬
> ‫ﺷﻜﺮاﻧﻪ آن وﻃﻠﺐ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﺑﺮای وﺻﻮل ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻘﺎم اﻧﺴﺎن‪ ،‬اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺟﺎت ﺣﻀت‬
> ‫ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء را ﺗﻼوت ﻛﻨﻴﻢ‪:‬‬
> 
> ‫ﻫﻮاﻻﺑﻬ ‪ -‬ﺧﺪاﻳﺎ اﻳﻦ ﭼﻪ ﻓﻀﻠ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻓﺮﻣﻮدی واﻳﻦ ﭼﻪ‬
> ‫اﺣﺴﺎ‪ E‬اﺳﺖ ﻛﻪ ارزان ﻛﺮدی‪ .‬ﻗﻠﻮب را ﺣﻜﻢ ﻗﻠﺐ واﺣﺪ دادی‬
> ‫وﻧﻔﻮس را راﺑﻄﻪ ﺷﺨﺺ ﻣﻨﻔﺮد‪ .‬اﺟﺴﺎم را اﺣﺴﺎس ﺟﺎن ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻛﺮدی‬
> ‫واﺟﺴﺎد را ادراک روح وروان‪ .‬اﻳﻦ ذّرات ﺗﺮاﺑﻴﻪ را ﺑﻪ ﺷﻌﺎع آﻓﺘﺎب‬
> ‫رﺣﺎﻧﻴﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ووﺟﻮدی ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻛﺮدی واﻳﻦ ﻗﻄﺮات ﻓﺎﻧﻴﻪ را ﺑﻪ اﻣﻮاج‬
> ‫ﺑﺮ اﺣﺪﻳﺖ ﻫﻴﺠﺎن وﻃﻮﻓﺎن ﻣﺮﺣﺖ ﻓﺮﻣﻮدی‪ .‬ای ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ ﻛه را‬
> ‫ﻗﺪرت ﻛﻮه ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻛﻨ وﺧﺎک را ﺟﻠﻮهﺎه آﻓﺘﺎب ﭘﺮﺷﻜﻮه ﻓﺮﻣﺎ‪.Ì‬‬
> 
> ‫‪ .١٢‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎ‪ ä‬از آﺛﺎر ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ‪ ،‬ص ‪۱۸۹‬‬
> 
> ‫‪ix‬‬
> ‫ﻟﻄﻒ وﻣﺮﺣ‪ k‬ﻛﻪ ﺑﺮ ﺧﺪﻣﺖ أﻣﺮت ﻗﻴﺎم ﻧﻤﺎﺋﻴﻢ ﺗﺎ در ﺑﻴ ﻣﻸ اﻣﻜن‬
> ‫‪١٣‬‬
> ‫ﺷﻣﺴﺎر ﻧﮕﺮدﻳﻢ‪ .‬ع ع‬
> 
> ‫ﺗﻬﻴﻪ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺑﺎ ﻫﻤﻜری وﻫﻢﻓﻜﺮی دوﺳﺘﺎن ﻋﺰﻳﺰ اﻣﻜنﭘﺬﻳﺮ ﺷﺪ ﻛﻪ داﻧﺶ ووﻗﺖ ﺧﻮد‬
> ‫را ﺳﺨﺎوﺗﻤﻨﺪاﻧﻪ در اﺧﺘﻴﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪاﻧﺪ ودر اﻳﻨﺠﺎ از ﻫﻤﻪ آﻧﻬﺎ ﺻﻤﻴﻤﺎﻧﻪ ﺗﺸﻜﺮ ﻣﻧﻤﺎﻳﻢ‪.‬‬
> 
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ،‬ﺗﺎﺗﻴﺎﻧﺎ ﺟﺮدن )‪ ،(Tatiana Jordan‬ﻣﺴﻌﻮد ﺛﺎﺑﺖ وﻣﺮﺟﺎن اﻣﺮی ﺣﺼﺎری‪.‬‬
> 
> ‫و ﻫﻤﭽﻨﻴ ﻣ ﺧﻮاﻫﻢ از دوﺳﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﻋﺰﻳﺰم ﻫﻴﻼری ﭼﭙﻤﻦ )‪(Hilary Chapman‬‬
> ‫ﻫﻤﻜر ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه ﻛﺘﺎب ‪ The Calling‬ﻗﺪرا‪ E‬ﻧﻤﺎﻳﻢ‪.‬‬
> 
> ‫دﻛﺘ ﺣﺴﻴ ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ،‬ﻣﺎرچ ‪ ۲۰۱۹‬ﻣﻴﻼدی ‪ ١٧۴ /‬ﺑﺪﻳﻊ‬
> 
> ‫‪ .١٣‬ﻣﻤﻮﻋﻪ ﻣﻨﺎﺟﺎتﻫﺎی ﺣﻀت ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‪ ،‬ﻃﺒﻊ آﻟﺎن‪ ،‬ص‪) ٣١٥‬ﺷﻤﺎره ‪(٢٨٣‬‬
> 
> ‫‪x‬‬
> ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫‪II‬‬                                 ‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
> 
> ‫‪١‬‬          ‫ﻃﺎﻫﺮه ﻗﺮه اﻟﻌﻴ – ﺳﺎﻟﺎی اﺑﺘﺪا‪Ì‬‬
> 
> ‫‪١‬‬                     ‫ازدواج ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ‫‪١٤‬‬            ‫ﻃﺎﻫﺮه وﺣﻀﻮر در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﺑ‬
> 
> ‫‪٢٩‬‬                      ‫ﻗﺘﻞ ﻣﻼﺗﻘ ﺑﺮﻟ‪E‬‬
> 
> ‫‪٣٩‬‬          ‫ﺑﺪﺷﺖ‪ ،‬اﻧﻘﻼب اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ‫‪٥٩‬‬         ‫ﺧﺮوج از ﺑﺪﺷﺖ وﻗﻴﺎم ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ‬
> 
> ‫‪٧١‬‬               ‫ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﺳﺎﻟﺎی آﺧﺮ‬
> 
> ‫‪٨٦‬‬                                ‫ﺳاﻧﺎم‬
> 
> ‫‪٩٢‬‬                                 ‫ﺿ ﻤ ﺎﺋﻢ‬
> 
> ‫‪٩٢‬‬                           ‫ﺿ ﻤ ﻴ ﻤ ﻪ اﻟ ﻒ‬
> 
> ‫‪١٢٩‬‬                            ‫ﺿ ﻤﻴﻤ ﻪ ب‬
> 
> ‫‪XI‬‬
> ‫‪١٣٣‬‬         ‫ﻰ ﻧﻮﺷﺖ ﻫﺎ‬
> 
> ‫‪XII‬‬
> ‫‪ ١‬ﻛ‪ k‬ﻟﻮح ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻪ ﻫﻔﺪﻫﻤﻴ ﺣﺮوف ‪p‬‬
> 
> ‫‪XIII‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﻗﺮه اﻟﻌﻴ – ﺳﺎﻟﺎی اﺑﺘﺪا‪Ì‬‬
> ‫در اﻳﺮاِن دورۀ ﻗﺎﺟﺎر در ﺟﺎﻣﻌﻪای ﻛﻪ زﻧﺎن ﻫﻴﭻ اﻧﺎﺷﺘﻪ ﻣﺷﺪﻧﺪ وﺣّﻖ واﺣﺘاﻣ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪،‬‬
> ‫‪١‬‬             ‫ً‬
> ‫اﻫﻞ دﻳﻦ وﻋﻠﻢ وادب ﺑﺎ آﺛﺎر ادﻳﺒﺎﻧﻪ وﺧﺮدﻣﻨﺪاﻧﻪ ﻣﺎدر ﻃﺎﻫﺮه ﻛﻣﻼ آﺷﻨﺎ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﭘﺪر وﻋﻤﻮﻫﺎی ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻴ از ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ ﺨﻟﻴﺗﺒﻪ‪ ،‬ﻣﺘّﺒﺤﺮ در ﻓﻘﻪ وﻗﻀﺎوت وﻣﺴﻠﻂ ﺑﻪ داﻧﺶ‬
> ‫ﻗﺮآ‪ E‬ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬او ﺛﻤﺮۀ ﺧﺎﻧﻮادهای ﺑﻮدﻛﻪ ﻫﻢ از ﻃﺮف ﻣﺎدر وﻫﻢ از ﻃﺮف ﭘﺪر ﻣﺘﺪﻳّﻦ‪ ،‬ادﻳﺐ‬
> ‫وداﻧﺸﻤﻨﺪ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺧﻮد او ﻣﺘﻔﻜﺮی ﺑﻮد در ﻣﻴﺎن ﻋﻮاِم ﺟﺎﻫﻞ؛ ﺳﺨﻨﮕﻮ وﺳﺨﻨﻮری ﺑﻮد در ﻣﻴﺎن زﻧﺎن ﺳﺎﻛﺖ‬
> ‫ّ‬         ‫ّ‬
> ‫وﺧﺎﻣﻮش؛ اﻫﻞ ﻋﻠﻢ وﺷﻌﺮ وادب ﺑﻮد وﺨر< در ﻣﻴﺎن ﻃﺎﻛﺎن ﺣﻘﻴﻘﺖ‪ .‬ﻣﻘﺪر ﭼﻨﻴ ﺑﻮد ﻛﻪ‬
> ‫او ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎن دورۀ ﺧﻮد روح وﺣﻴﺎ‪ ä‬ﺗﺎزه ﺑﺸﺪ‪.‬‬
> ‫ﻧﺎم اﺻﻠ او ﻓﺎﻃﻤﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺎم ﻣﺎدرﺑﺰرﮔﺶ ﻫﻢ ﺑﻮده و ﺑﻪ اﺣﺘام ﻣﺎدرﺑﺰرگ‪ ،‬در ﺧﺎﻧﻪ‬
> ‫او را اّمﺳﻠﻤﻪ ﻣﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ‪ .‬درﺧﺮدﺳﺎﻟ او را‪ ،‬ﻛﻪ دﺧﺘﺑﭽﻪای ﺷﻴﻳﻦ ودوﺳﺖ داﺷﺘﻨ ﺑﻮد‪،‬‬
> ‫زّرﻳﻦﺗﺎج ﻫﻢ ﻣﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
> ‫اﻳﻦ دﺧﺘ ﻣﺒﻮب ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺒﻮﺑﻴﺖ ﺟﻬﺎ‪ E‬رﺳﻴﺪ‪ .‬اﻣﺮوزه از او وﺧﺎﻧﻮادهاش در‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺳاﺳ ﺟﻬﺎن ﭼﻨﻴ ﻳﺎد ﻣﻴﺸﻮد‪ :‬ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ زﻧ ﺷﺎﻋﺮ‪ ،‬ﺨرف وﻣﺆﻣﻦ‪ ،‬ﻣﺘﻮ> ﻗﺰوﻳﻦ )‬
> ‫‪٢‬‬
> ‫ﺣﺪود‪(١٨١٧- ١٨۵٠‬از ﺧﺎﻧﻮادهای ادﻳﺐ وﻓﺎﺿﻞ‪.‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﻴﻂ ﺑﺴﺘﻪ ﺧﺎﻧﻮادهای از روﺣﺎﻧﻴﻮن ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪ وزﻧﺎن ادﻳﺐ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﺮ داﻧﺶاﻧﺪوزی‬
> ‫وﺗﺼﻴﻼت رﺳﻤ ﺗﺄﻛﻴﺪ داﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻧﺸﻮ وﻧﻤﺎ ﻛﺮد‪ .‬ﺧﺎﻧﻮادهای ﻛﻪ ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴیﻫﺎی‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻬﻢ واﺻﻠ ﺑﺎ ﻣﺮدان ﺑﻮد اﻣﺎ زﻧﺎن ﻫﻢ در آن ﺑﺎل وﭘﺮ ﭘﺮواز داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬در ﻃﺒﻘﻪ دّوم اﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫‪٣‬‬
> ‫ﻛﺘﺎﺑﺎﻧﻪ ﻏﻨ وﻣﻨﻈﻢ وﻣّﺮﺗ‪ k‬وﺟﻮد داﺷﺖ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه اﻏﻠﺐ ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻪ آﻧﺎ ﻣ رﻓﺖ‪.‬‬
> ‫ﺑﺎ وﺟﻮد ﻫﻤﻪ اﻳﻦ اﻣﻜﻧﺎت‪ ،‬ﺣﻀﻮر ﻓﻘﻬﺎی ﺑﺰرگ ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬اﺟﺮای آداب ورﺳﻮم ﻣﺘﺪاول‪،‬‬
> ‫ﻗﻮاﻧﻴ وﻣﻘﺮارات ﺳﺨﺖ دﻳﻨ ودوﻟ‪ k‬وﺑﺎﻳﺪ وﻧﺒﺎﻳﺪﻫﺎی ﺧﺎﻧﻮادﻰ آن ﺧﺎﻧﻪ را ﺑﺮای ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﺑﻪ زﻧﺪان ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﺮده ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫‪١‬‬
> ‫ّ‬                  ‫ّ‬
> ‫از ﻣﻴﺎن ﻫﻔﺖ دﺧﺘ وﻫﺸﺖ ¶ﺴی ﻛﻪ ﻣﻼ ﺻﺎﻟﺢ از ﻫﻤﺴان ﻣﺘﻌﺪد ﺧﻮد داﺷﺖ ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﻓﻘﻂ ﻳﮏ ﺧﻮاﻫﺮ وﻳﮏ ﺑﺮادر ﺗﻨ داﺷﺖ؛ ﺑﻘﻴﻪ ﻫﻤﻪ ﻧﺎﺗﻨ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎدر ﻃﺎﻫﺮه از ﺧﺎﻧﻮادهای‬
> ‫ﻣﺬﻫ‪ k‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﻧﺴﻞ اﻧﺪر ﻧﺴﻞ از ﻓﻘﻬﺎ وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﻠﻨﺪﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺣ‪ k‬از ﺑﺰرﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫‪٤‬‬
> ‫ﺧﺎﻧﻮادۀ ﭘﺪری ﻃﺎﻫﺮه ﺳﺷﻨﺎسﺗﺮ وﺑﺮﺟﺴﺘﻪﺗﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬او از ﻫﻤﺴ اّول ﻣﻼ ﺻﺎﻟﺢ ﻧﺒﻮد‪.‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه اﻳﻦ ﺷﺎﻧﺲ را داﺷﺖ ﻛﻪ در ﻣﺪرﺳﻪ ﭘﺪرش در ﻛسﻫﺎی درس دﺧﺘاﻧﻪ ﺣﻀﻮر‬
> ‫ﻳﺎﺑﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﺪرﺳﻪ ﺻﺪﻫﺎ ﻃﻠﺒﻪ وداﻧﺶ آﻣﻮز‪ ،‬ﺣّ‪ k‬از ﻧﻘﺎط دوری ﻫﻤﭽﻮن ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن داﺷﺖ‪.‬‬
> ‫او ﻧﺰد ﻣﺎدر ﺧﻮد ادﺑﻴﺎت وﺷﻌﺮ ﻓﺎر‪ ،n‬ﻧﺰد ﭘﺪر‪ ،‬ﺑﺮادران وﻋﻤﻮﻫﺎﻳﺶ اﺻﻮل ﻓﻘﻪ‪ ،‬اﺣﺎدﻳﺚ‬
> ‫اﺳﻼﻣ‪ ،‬ﺗﻔﺎﺳﻴ ﻗﺮآ‪ E‬را آﻣﻮﺧﺖ وﻣﻜﺗﺐ ﻣﺘﻠﻒ ﻓﻠﺴﻔ را در ﻧﺰد دو ﻓﻘﻴﻪ دﻳﮕﺮ ﻛﻪ‬
> ‫¶ﺴ ﻋﻤﻮﻫﺎی او ﺑﻮدﻧﺪ ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬ﻋﻠﻤ و?ﻣ در ﺑﺶ زﻧﺎﻧﻪ ﻣﺪرﺳﻪ ﺑﻪ‬
> ‫ﺧﻮاﻫﺮان ﺧﻮد وﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻪ دو ¶ﺴﺧﻮد در ﻫﻤﺎن ﻣﺪرﺳﻪ ﺗﺪرﻳﺲ ﻛﺮد‪ .‬اﻳﻦ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻫﻮش‬
> ‫وذﻛوت‪ ،‬ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ وﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬ﺑﺴﻴﺎر ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻮد‪ .‬او ﺗﻤﺎم ﻗﺮآن را ﺣﻔﻆ ﺑﻮد وﺑﻪ ﺳﻪ زﺑﺎن‪ ،‬ﻓﺎر‪،n‬‬
> ‫ُ‬                                ‫ّ‬
> ‫ﻋﺮ½ وﺗﺮﻛ ﺗﺴﻠﻂ داﺷﺖ‪ .‬ﺧﺎﻧﻪ آﻧﻬﺎ در ﺑﺶ ﺗﺮ‪t‬ﺒﺎن ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ ﺑﻮد‪ .‬ﮔﻮﻳﺎ اﺷﻌﺎری ﺑﻪ‬
> ‫زﺑﺎن ﺗﺮﻛ ﻧﻴ ﺳوده اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺪرش ﻫﻤﻮاره ﻣﮔﻔﺖ ای ﻛش او ¶ﺴ ﺑﻮد! زﻳﺮا ﺑﺎ اﻳﻦ ﻫﻤﻪ‬
> ‫ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬ﺗﻨﻬﺎ او ﻣﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻣﻘﺎم وﺷﺄن ﺧﺎﻧﻮاده را ﺑﺎﻻ ﺑﺒد وﻫﻢ ﺟﺎﻧﺸﻴ ﻣﻨﺎﺳ‪ k‬ﺑﺮای ﭘﺪر‬
> ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ٥.‬ﺑﺮﺗﺮی ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺮ دﻳﮕﺮ ﻓﺮزﻧﺪان ﭘﺪرش از ﻫﻤﺎن دوره ﻛﻮد ﻛ آﺷﻜر ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫‪٦‬‬
> 
> ‫ﺑﻌ‪ A‬از ﻣﺮدان ﻣﻌﺎﺻ ﻣﻌﺘف ﺑﻪ ﻫﻮش‪ ،‬ﻓﺼﺎﺣﺖ ﺑﻴﺎن وﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬ﺧﺎرقاﻟﻌﺎدۀ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﺑﺮادر او در ﺗﺄﻳﻴﺪ آن‪ ،‬ﻣﻄﻠ‪ k‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻀﻤﻮن ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﻣﺎ ﭼﻪ ﺑﺮادر وﭼﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫¶ﺴﻋﻤﻮﻫﺎﻳﺶ از ﺻﺤﺒﺖ در ﺣﻀﻮر او اﺳﺘﻴﺤﺎش داﺷﺘﻴﻢ‪ .‬ﻋﻠﻢ وﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬او ﺑﻪ ﺣﺪی ﺑﻮد ﻛﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫در ﻫﻨﺎم ﺑﺚ وﻣﻨﺎﻇﺮه درﺑﺎرۀ ﻣﻮﺿﻮعﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ‪ ،‬ﻫﻴﭻ ﻛﺪام ﺟﺮﺋﺖ وﻗﺪرت ﺗﻜﻠﻢ‬
> ‫ّ‬                  ‫ّ‬
> ‫ﻧﺪاﺷﺘﻴﻢ ‪.‬او ﺑﻪ راﺣ‪ k‬وﺑﺎ ﻛﻤﺎل دﻗﺖ اﺷﺘﺒﺎﻫﺎت ﻣﺎ را ﺗﺬﻛﺮ ﻣداد وﻣﺎ ﮔﻴﺞ وﮔﻨﮓ‪ ،‬از ﺑﺚ‬
> ‫‪٧‬‬
> ‫ﻛﻨﺎر ﻣﻛﺸﻴﺪﻳﻢ‪.‬‬
> ‫اﮔﺮﭼﻪ ﺗﻮاﻧﺎ‪Ì‬ﻫﺎ وﺗﺼﻴﻼت‪ ،‬زﻧﺪﻰ ﻃﺎﻫﺮه را از دﻳﮕﺮ دﺧﺘان ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺘﻔﺎوت ﻛﺮده ﺑﻮد‪،‬‬
> ‫ّ‬                                              ‫ّ‬                    ‫ّ‬
> ‫اﻣﺎ از ﻧﻈﺮ ﺧﺎﻧﻮاده وﻃﺮز ﺗﻔﻜﺮ آن زﻣﺎن‪ ،‬او ﻫﻢ ﻣﺑﺎﻳﺴ‪ k‬ﻫﻤﺎن ﻣﺴﻴ ﺗﻌﻴﻴ ﺷﺪه وﺳﻨﺖ‬
> 
> ‫‪٢‬‬
> ‫آﺑﺎء اﺟﺪادی وﺳﻧﻮﺷﺖ از ﭘﻴﺶ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪۀ ﻫﻤﻪ دﺧﺘان اﻳﺮا‪ E‬را‪ ،‬ﻛﻪ در ازدواج وﻓﺮزﻧﺪ‬
> ‫ﺧﻼﺻﻪ ﻣ ﺷﺪ‪ ،‬ﻗﺒﻮل ﻛﻨﺪ‪.‬‬
> ‫در اﻳﺮان آن زﻣﺎن ﻣﻘﺎم وﻣﻨﻟﺖ ﻧﺎﻣﻄﻠﻮب دﺧﺘان ﺣّ‪ k‬ﻗﺒﻞ از ﺗّﻮ>ﺷﺎن آﻟز ﻣﺷﺪ‪ .‬زن‬
> ‫وﺷﻮﻫﺮی ﻛﻪ در اﻧﺘﻈﺎر ﻓﺮزﻧﺪ ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺎرﻫﺎ وﺑﺎرﻫﺎ ﺑﻪ اﻣﺎﻣﺎن واﻣﺎﻣﺰادهﻫﺎ ﻣﺘﻮّﺳﻞ ﻣﺷﺪﻧﺪ‬
> ‫وﺑﺎ ﻧﺬر وﻧﻴﺎز وادﻋﻴﻪ از ﺧﺪا ﻣﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﻓﺮزﻧﺪ ¶ﺴی ﺑﻪ آﻧﺎن ﻋﻄﺎ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
> ‫ً‬
> ‫زاﻳﻤﺎن زﻧﺎن در ﺧﺎﻧﻪ اﻧﺎم ﻣﺷﺪ‪ .‬ﻟﻛﺎ ﻣﺎﻣﺎ ﻳﺎ ﻗﺎﺑﻠﻪای ﺑﻪ ﻛﻤﮏ زاﺋﻮ ﻣآﻣﺪ‪ .‬در آن ﻫﻨﺎم‬
> ‫اﻧﻮاع اوراد وادﻋﻴﻪ ﻣﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ وﻟﻄﻴﻔﻪ وﺷﻮ‪ p‬ﻣﮔﻔﺘﻨﺪ‪ .‬ﻧﻮزاد دﺧﺘ را ﻛﺎس ﺳﻔﻴﺪ ﺑﺮ‬
> ‫ﺗﻦ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬در ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ ﻣﺮد ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﻤﺴ داﺷﺖ زن دﺧﺘزا ﻧﺰد اﻋﻀﺎء‬
> ‫ﺧﺎﻧﻮاده ارزش وﻣﺒﻮﺑﻴ‪ k‬ﻧﺪاﺷﺖ‪.‬‬
> ‫ﺑﻌﺪ از ﺗﻮ> ﻧﻮزاد اﻓﺮاد ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺪاﻳﺎ‪ Ì‬از ﻗﺒﻴﻞ ﮔﻮﺷﻮاره‪ ،‬دﺳﺘﺒﻨﺪ‪ ،‬ﺻﺎﺑﻮن ﻳﺎ وﺳﺎﻳﻞ دﻳﮕﺮ‬
> ‫ﺑﻪ ﻣﺎدر ﻧﻮزاد ﻫﺪﻳﻪ ﻣ دادﻧﺪ ‪.‬ارزش اﻳﻦ ﻫﺪاﻳﺎ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﺎﻟ ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ‬
> ‫ﻧﻮع رواﺑﻂ وﻫﺪﻳﻪ دادن در ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻳﺮا‪ E‬ﺑﺮ اﺳﺎس اﺻﻞ ﺑﺪه ﺑﺴﺘﺎن اﺟﺘﻤﺎﻋ ﺑﻮد و ﻣﻘﺪار‬
> ‫آن ﺗﻌﻴﻴ ﻛﻨﻨﺪۀ ارزش وﺿﻌﻴﺖ و ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ اﻗﺘﺼﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋ ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﻮد‪ .‬ﻫﺪف آﻧﻬﺎ‬
> ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻗﺪرت ودارا‪ Ì‬ﺧﻮد و‪t‬ﺴﺐ اﺣﺘام واﻓﺘﺨﺎر اﺟﺘﻤﺎﻋ ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻳﺮان ﺷﻴﻌ ﻣﺬﻫﺐ ﺑﻮد وﻋﻘﺎﻳﺪ ﺨﻣﻴﺎﻧﻪ وﺧﺮاﻓ ﺑﺴﻴﺎری درﻣﻴﺎن ﻣﺮدم رواج داﺷﺖ ‪.‬‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﺜﻼ ﺑﺮ‪ p‬از ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎی ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ از ﻃﺎﻟﻊﺑﻴ وﭘﻴﺸﮕﻮ ﻣﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺖ وﺳﻧﻮﺷﺖ‬
> ‫ﻓﺮزﻧﺪﺷﺎن را ﺑﺮای آﻧﻬﺎ ﺑﺎزﮔﻮ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮ‪ p‬دﻳﮕﺮ ﻃﻠﺴﻤ ﺑﺮ ﻛﺎس ﻧﻮزاد ﺧﻮد ﻣآوﻳﺘﻨﺪ‬
> ‫ﺷ ﭼﺸﻢ‬‫وﺑﺎ ﺗﻮّﺳﻞ ﺑﻪ آن از ﺣﻀت ﻟ وﺣﻀت ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻣﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﻓﺮزﻧﺪﺷﺎن را از ّ‬
> 
> ‫زﺧﻢ اﻓﺮاد ﺧﺒﻴﺚ و ﻫﺮ ﺑﻼ و آﻓ‪ k‬دور ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﺶ روز ﺑﻌﺪ از ﺗﻮ> ﻧﻮزاد‪ ،‬زن ﻗﺎﺑﻠﻪ ﺑﻪ دﻳﺪن ﻧﻮزاد ﻣرﻓﺖ‪ .‬ﻋﻠﺖ اﻧﺘﺨﺎب روز ﺷﺸﻢ‬
> ‫اﻳﻦ ﺑﺎور ﺑﻮد ﻛﻪ در اﻳﻦ روز ﺑﺰرﮔﺘﻳﻦ ﺧﻄﺮ از ﺟﺎﻧﺐ ارواح ﺧﺒﻴﺜﻪ وﺷﻴﻄﺎ‪ E‬ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻧﻮزاد‬
> ‫ﺑﻮد ‪.‬زن ﻗﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ اﻧﺎم دادن آداب وﻣﺮاﺳﻤ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺳﻮزاﻧﺪن ﻛﻓﻮر وﺧﻮاﻧﺪن ادﻋﻴﻪ‪،‬‬
> ‫‪ D‬ﻫﻔﺘﻪﻫﺎی ﺑﻌﺪ ﻧﻮزاد را ﺑﻪ ﺣﺎم ﻣﺑﺮدﻧﺪ و ّ‬
> ‫‪D‬‬                                      ‫ﻧﻮزاد را از اﻳﻦ ﺧﻄﺮدور ﻣﻛﺮد ‪.‬در ّ‬
> 
> ‫‪٣‬‬
> ‫ﻣﺮاﺳﻤ ﻛﻪ رﻳﺸﻪ در اﺳﻄﻮرهﻫﺎی ﻛﻬﻦ اﻳﺮا‪ E‬دارد وﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻟﻪ ﺑﺎروری و آب )آﻧﺎﻫﻴﺘﺎ(‬
> ‫اﺳﺖ او را ﺷﺴﺘﺸﻮ ﻣدادﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫روز ﺷﺸﻢ روز ﻧﺎمﮔﺬاری ﺑﻮد‪ .‬ﻣﺮدان ﺧﺎﻧﻮاده وﻣﻼی ﻣﻞ دور ﻫﻢ ﺟﻊ ﻣﺷﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﻧﺎﻣ‬
> ‫ّ‬                                          ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮای ﻧﻮزاد اﻧﺘﺨﺎب ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﻣﻼ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎت ﻣﺎدر وﻧﻮزاد ﻣرﻓﺖ ‪.‬ﻗﺒﻞ از ورود ﻣﻼ‬
> ‫ً‬                                                  ‫ّ‬
> ‫اﺗﺎق را ﻣﺮﺗﺐ وﻫﻤﻪ وﺳﺎﻳﻞ زﻧﺎﻧﻪ را ﺟﻊ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎدر ﻧﻮزاد ﺧﻮد راﻛﻣﻼ ﻣﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪ ﻛﻪ‬
> ‫ّ‬                            ‫ّ‬
> ‫ﻧﺎﻣﺮم او را ﻧﺒﻴﻨﺪ‪ .‬ﻣﻼ وارد اﺗﺎق ﻣﺷﺪ ودر ﺟﺎی ﻣﻌﻴ ﺷﺪه ﻣﻧﺸﺴﺖ‪ ،‬ﻧﻮزاد را ﺑﻐﻞ‬
> ‫ﻣﻛﺮد وﺑﻪ ﺧﻮاﻧﺪن ادﻋﻴﻪ ﻣﺼﻮص ﻣﭘﺮداﺧﺖ‪ .‬ﺳ‪E‬ﺲ ﻧﺎم اﻧﺘﺨﺎﺑ را ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر ﺗﻜﺮار‬
> ‫ﻣﻛﺮد‪ .‬آﻧﺎه اﺗﺎق را ﺗﺮک ﻛﺮده دﺳﺘﻤﺰد ﺧﻮد را درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻛﺮد وﻣ رﻓﺖ‪ .‬در ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎی‬
> ‫ﺑ ﺑﻀﺎﻋﺖ ﻛﻪ اﺳﺘﻄﺎﻋﺖ ﻣﺎﻟ ﺑﺮای ﭘﺮداﺧﺖ اﻳﻦ ﭘﻮل را ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ ﭘﺪرﺑﺰرگِ ﻧﻮزاد اﻳﻦ‬
> ‫ﻣﺮاﺳﻢ را اﻧﺎم ﻣداد‪ .‬اﺳﺎﻣ ﻛﻪ در ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺑﺮای ﻧﻮزاد اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻛﺮدﻧﺪ اﻏﻠﺐ اﺳﺎﻣ اﺋّﻤﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫أﻃﻬﺎر واﻣﺎﻣﺎن ﺑﻮد ‪.‬اﻣﺎ در روﺳﺘﺎﻫﺎ وﺑﺼﻮص در ﺑﻴ ﻃﻮاﻳﻒ ﻣﺘﻠﻒ ﻫﻨﻮز اﻧﺘﺨﺎب اﺳﺎﻣ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻗﺪﻳﻤ اﻳﺮا‪ E‬راﻳﺞ ﺑﻮد‪¶ .‬ﺲ از اﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺳﻢ رﺳﻤ ورﻓﺘ ﻣﻼ ﺷﺎدی وﭘﺎﻳﻜﻮ½ زﻧﺎن ﺷوع‬
> ‫ﻣﺷﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﺑﺎ آواز‪ ،‬رﻗﺺ‪ ،‬ﺑﺎزی وﺳﮔﺮﻣﻫﺎی دﻳﮕﺮﺳﻌ ﻣﻛﺮدﻧﺪ ﻣﺎدر ﻧﻮزاد را ﺑﻴﺪار‬
> ‫ﻧﺎه دارﻧﺪ؛ زﻳﺮا ﻋﻘﻴﺪه داﺷﺘﻨﺪ ﺎه ارواح ﺧﺒﻴﺜﻪ ﻣﺎدر ﺧﻮاﺑﻴﺪه را ﺑﺎ ﺧﻮد ﺑﻪ دﻧﻴﺎی دﻳﮕﺮ‬
> ‫ﻣﺑﺮﻧﺪ‪.‬‬
> ‫در آن دوره اﻣﻜن ﺗﺼﻴﻞ ﺑﺮای دﺧﺘان وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﺗﻌﺪاد ﻛﻤ از دﺧﺘان ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎی‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺮﻓﻪ اﻳﻦ ﺷﺎﻧﺲ را داﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ درﺧﺎﻧﻪ وﺑﻪ ﻛﻤﮏ ﻣﺎدرﺑﺰرگ‪ ،‬ﻋّﻤﻪ ﻳﺎ ﺧﺎ" ﭘﻴ ﺧﻮاﻧﺪن‬
> ‫ُ‬
> ‫وﻧﻮﺷﺘ را ﺑﻴﺎﻣﻮزﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮ‪ p‬ﻫﻢ ﺗﺎ ﺳﻦ ﻫﺸﺖ ﻳﺎ ﻧﻪ ﺳﺎﻟﻰ ﺑﻪ ﻣﻜﺘﺐ ﻣرﻓﺘﻨﺪ ودر آﻧﺎ‬
> ‫ﺧﻮاﻧﺪن‪ ،‬ﻧﻮﺷﺘ وﻗﺮآن را در ﺳﻄﺢ اﺑﺘﺪا‪ Ì‬ﻣآﻣﻮﺧﺘﻨﺪ‪ .‬دﺧﺘان اﻧﮕﺸﺖﺷﻤﺎری ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ‬
> ‫ﻫﻢ از ﻗﺮﻳﻪ ذا‪ ä‬ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻫﻢ ﺣﺎﻳﺖ ﺧﺎﻧﻮاده را داﺷﺘﻨﺪ وﻣﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺗﺼﻴﻼت‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻃﻮر ﺟﺪی اداﻣﻪ دﻫﻨﺪ‪ .‬ﻗﻬﺮﻣﺎن اﻳﻦ ﻛﺘﺎب‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ‪ ،‬ﻳﻜﻰ از آﻧﻬﺎ‬
> ‫‪٨‬‬
> ‫اﺳﺖ ‪.‬‬
> ‫در ﺧﺎﻧﻮاد‪ ،‬آﻧﻬﺎ ¶ﺴ ودﺧﺘﻫﺮ دو اﻣﻜن ﺗﺼﻴﻞ داﺷﺘﻨﺪ وﺑﺮﺧﻼف رﺳﻢ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻳﺮاِن آن‬
> ‫ّ‬
> ‫زﻣﺎن ﻛﻪ ﺗﺼﻴﻞ دﺧﺘان ﻣﺪود ﺑﻪ ﺗﺼﻴﻞ ﻣﻘﺪﻣﺎت ﺑﻮد‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﺗﺼﻴﻞ را ﺗﺎ ﺳﻄﻮح ﺑﺎﻻ‬
> 
> ‫‪٤‬‬
> ‫ّ‬
> ‫اداﻣﻪ داد؛ اﻣﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻘﻴﻪ ﺷﺎﮔﺮدان ﺑﻪ ﻛﺴﺐ ﻋﻠﻮم ﻗﺮآ‪ E‬وﻓﻠﺴﻔﻪ وﻓﺮاﮔﻴی ﻋﻘﺎﻳﺪ‬
> ‫ﻣﺘﺪاّول ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ وﻣﺪرﺳﻴ اﻛﺘﻔﺎ ﻧﻜﺮد‪ .‬ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻓﻜﺮی ورو‪ p‬او ﺑﻴﺶ ازاﻳﻦ ﺑﻮد‪ .‬از‬
> ‫اﻳﻦ رو ¶ﺲ از ﺑﻠﻮغ وﺑﺼﻮص در ﺑﺰرﮔﺴﺎﻟ‪ ،‬ﺗﻮاﻧﺎ‪Ì‬ﻫﺎی ﻓﻜﺮی وداﻧﺶ وﺳﻴﻌﺶ او را ﺑﻪ‬
> ‫ﻋﻤﻴﻖﺗﺮﻳﻦ زواﻳﺎی روح اﻧﺴﺎن وﻋﺮﻓﺎن ﺣّﻖ ﻛﺸﺎﻧﻴﺪ‪ .‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﻴی رﻓﺖ ﻛﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺎﻟﻒ دﻳﺪﺎه ﻓﻘﻬﺎ وﻣﺘﻬﺪﻳﻦ زﻣﺎﻧﻪ ودر ﺗﻀﺎد وﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻫﻤﻪ ﺑﺰرﺎن ﺧﺎﻧﻮاده‪،‬‬
> ‫دﻳﻦ وﺣﻜﻮﻣﺖ ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫ﻣﺮدان ﺧﺎﻧﻮادۀ ﻃﺎﻫﺮه از ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ وﻋﻠﻤﺎی ﻃﺮاز اول ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪ G‬ﺷﻴﻌﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ در ﻛر‬
> ‫ﻗﻀﺎوت ودادر‪ n‬ﻣﺸﻬﻮر واز ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ‪ ،‬ﻣﻘﺎم وﻧﻔﻮذ اﺟﺘﻤﺎﻋ ﺑﺎﻻ‪ Ì‬ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ اﻛﺜ اوﻗﺎت ﺧﻮد را ﺻف ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﺬﻫ‪ k‬وﻓﻘﻪ وﻧﻮﺷﺘ رﺳﺎﻻ‪ ä‬در دﻓﺎع وﺗﻔﺴﻴ‬
> ‫ّ‬              ‫ُ‬
> ‫اﺻﻮل ﻓﻘﻬ ﻣﻛﺮدﻧﺪ واز ﭘﻮﻟﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ ﺑﺎﺑﺖ ﺧﺲ وز‪I‬ت وﺣﻞ ﺷﻜﻳﺎت ﺑﻴ اﻓﺮاد ﻣﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‬
> ‫ﺑﻪ ﺛﺮوت ﻣرﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺛﺮوت واﺟﺎزۀ اﺟﺘﻬﺎد آﻧﺎن را ﺑﻪ اﻓﺮاد ﻓّﻌﺎل وﻗﺪرﺗﻤﻨﺪ در ﺻﺤﻨﻪ‬
> ‫ّ‬       ‫ّ‬                                          ‫ّ‬
> ‫ﺳﻴﺎﺳﺖ واﻗﺘﺼﺎِد ﻣﻠﻪ‪ ،‬ﺷﻬﺮ و‪t‬ﺸﻮر ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻛﺮد‪ .‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺮادران ﺑﺮﻟ‪ ،E‬ﻣﻼ ﺗﻘ‪ ،‬ﻣﻼﻟ‬
> ‫ّ‬
> ‫وﭘﺪر ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﻣﻼﺻﺎﻟﺢ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫اﻛﺜ روﺣﺎﻧﻴﻮن وﻣﺘﻬﺪﻳﻦ دروس ﻓﻘﻬ را در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﻘﺪس ﻋﺮاق ﻛﻪ ﻣﺪﻓﻦ اﻣﺎﻣﺎن ﺑﻮد‬
> ‫ﺗﺼﻴﻞ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬آﻧﺎن ﻗﺮآن‪ ،‬زﺑﺎن وادﺑﻴﺎت ﻋﺮ½‪ ،‬ﻓﻠﺴﻔﻪ‪ ،‬ﻗﺎﻧﻮن وﺗﻘﺴﻴ اﺣﺎدﻳﺚ را‬
> ‫ﻣآﻣﻮﺧﺘﻨﺪ‪ .‬اﺗﻤﺎم ﻫﺮ ﻳﮏ از اﻳﻦ رﺷﺘﻪﻫﺎ واﺟﺎزۀ ﺗﺪرﻳﺲ ﺳﺎﻟﺎ ﻃﻮل ﻣﻛﺸﻴﺪ وﺑﺎﻳﺪ رﺳﺎ"‬
> ‫ﻣﻨﺎﺳ‪ k‬ﻫﻢ ﻣﻧﻮﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮادران ﺑﺮﻟ‪ E‬ﻧﻴ ﺑﺎ ﺗﺼﻴﻞ در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﻘﺪس ﻗﻢ‪ ،‬ﻛﺮﺑﻼ واﺻﻔﻬﺎن ﻣﺮاﺣﻞ ﺗّﺮ‪ Ê‬ﺟﺎﻣﻌﻪ‬
> ‫ّ‬                                                                    ‫را ّ‬
> ‫‪ D‬ﻛﺮدﻧﺪ وﺑﻪ ﻣﻘﺎم اﺟﺘﻬﺎد رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ ٩‬و¶ﺲ از ﺗﺼﻴﻞ در ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ‪ ،‬از ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﻬﻢ‬
> ‫ﺗﺎرﺗ در ﺷﻤﺎل اﻳﺮان‪ ،‬ﺳﺎﻛﻦ ﺷﺪﻧﺪ وﺑﻪ ﺑﺚ وﮔﻔﺘﮕﻮﻫﺎی ﺟﺎری دﻳﻨ وﻓﻠﺴﻔ و‬
> ‫ﻣﻜﺗﺐ ﻣﺘﻠﻒ اﺳﻼﻣ ﻣﺸﻐﻮل ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﻜﺗﺐ ﻓﻜﺮی ﻓﻠﺴﻔ وﺷﻋ وﻋﺮﻓﺎ‪ E‬ﻣﺘﻠﻒ‪،‬‬
> ‫‪ D‬ﻗﺮون ﺷﻜ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬از ﻳﮏ ﻃﺮف ﺳﺒﺐ ﻏﻨﺎی ﻓﺮﻫﻨﮓ وﺗﻤﺪن اﺳﻼﻣ واز‬ ‫ﻛﻪ در ّ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﺳﺒﺐ ﺗﻔﺮﻗﻪ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻨﺎن ﻛﻪ اﻣﺮوزه ﻣﺑﻴﻨﻴﻢ دﻳﺎﻧﺖ ﻣﻘﺪس‬
> ‫اﺳﻼم ﺑﻪ ﻓﺮﻗﻪﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
> 
> ‫‪٥‬‬
> ‫دﻳﺎﻧﺖ اﺳﻼم‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﺎ زﻧﺪﻰ ﺣﻀت ﻣّﻤﺪ وﻧﺰول ﻛﺘﺎب ﻗﺮآن آﻟز ﺷﺪه ﺑﻮد‪¶ ،‬ﺲ از رﺣﻠﺖ‬
> ‫آن ﺣﻀت ﺑﻪ دو دﺳﺘﻪ اﺻﻠ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﻳﮏ دﺳﺘﻪ ﺳّﻨﻫﺎ ﻛﻪ اﻛﺜﻳﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺟﻬﺎن‬
> ‫را ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣدﻫﻨﺪ وﺧﻼﻓﺖ ﺧﻠﻔﺎی دوران ﺻﺪر اﺳﻼم را ﻗﺒﻮل دارﻧﺪ وﺑﺮای آﻧﻬﺎ ﺧﻠﻴﻔﻪ‬
> ‫ﻫﻢ رﻫﺒ ﻣﺬﻫ‪ k‬وﻫﻢ رﻫﺒ ﺳﻴﺎ‪ n‬اﺳﺖ ‪.‬دﺳﺘﻪ دﻳﮕﺮ اﻗﻠﻴﺖ ﺷﻴﻌﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﻴو دوازده‬
> ‫اﻣﺎم‪ ،‬ﺟﺎﻧﺸﻴ وﻧﻤﺎﻳﻨﺪه ﺣﻀت ﻣّﻤﺪ وﺨﻟ ِﻢ ﺑﻪ ِﻋﻠﻢ اﻟﻬ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ١٠.‬اﻫﻞ ﺷﻴﻌﻪ ﺣﻀت‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻟ‪ ،‬داﻣﺎد ﺣﻀت ﻣّﻤﺪ‪ ،‬را اّوﻟﻴ اﻣﺎم ﻣداﻧﻨﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﻫﻤﭽﻨﻴ ﺑﺮای ﺳّﻮﻣﻴ اﻣﺎم‪ ،‬اﻣﺎم‬
> ‫ﺣﺴﻴ‪ ،‬اﺣﺘام ﺧﺎ‪ n‬ﻗﺎﺋﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﻳﺴﺘﺎدﻰ اﻣﺎم ﺣﺴﻴ وﻫﻔﺘﺎد ودو ﺗﻦ از ﻳﺎراﻧﺶ در‬
> ‫ﺑﺮاﺑﺮ ﻇﻠﻢ وزور در ﺻﺤﺮای ﻛﺮﺑﻼ وﺷﻬﺎدت آﻧﺎن ﺑﻪ دﺳﺖ ﺣﺎﻛِﻢ ﻇﺎﻟﻢ را ﺷﻴﻌﻴﺎن‬
> ‫ّ‬                                          ‫ّ‬
> ‫واﻗﻌﻪای ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﻣﺷﻤﺮﻧﺪ وآن را ﻧﻤﺎدی از ﺟﺎﻧﺒﺪاری از ﺣّﻖ وﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣداﻧﻨﺪ؛ ﺑﻪ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻫﻤﻴ ﺳﺒﺐ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻋﻠﻴﻪ ﭼﻨﻴ ﺣﺎﻛﻤ در اذﻫﺎن ﺷﻴﻌﻴﺎن ﻛﻣﻼ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ و‬
> ‫ﺑﺪان ﺳﺒﺐ ﻛﻪ ﺷﻴﻌﻴﺎن در ﺳزﻣﻴﻫﺎی اﺳﻼﻣ در اﻗﻠﻴﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬اﻳﻦ "ﻣﻘﺎوﻣﺖ آﺎﻫﺎﻧﻪ"‬
> ‫ﺑﺴﻴﺎر ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪۀ ﺷﻴﻌﻴﺎن ﺳﻠﺴﻠﻪ اﻣﺎﻣﺎن ﺑﻪ اﻣﺎم دوازدﻫﻢ ﺧﺘﻢ ﻣﺷﻮد؛ اﻣﺎﻣ ﻛﻪ در ﻗﺮن ﻧﻬﻢ‬
> ‫ﻣﻴﻼدی از اﻧﻈﺎر ﻟﻳﺐ ﺷﺪه وﻫﻨﻮز در ﻣﻜ‪ E‬ﻧﺎﺷﻨﺎس ﺑﻪ ﺳ ﻣﺑﺮد‪ .‬ﺑﺮ اﺳﺎس اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه‪،‬‬
> ‫اﻣﺎم دوازدﻫﻢ از آن ﻣﻜن ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﮏ واﺳﻄﻪﻫﺎ‪ ،Ì‬ﻛﻪ در اﺻﻄﻼح دﻳﻨ "ﺑﺎب" ﻳﺎ‬
> ‫"ﻧﺎﻳﺐ اﻣﺎم" ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ ﻫﺪاﻳﺖ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮده اﺳﺖ وﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ اﻳﻦ واﺳﻄﻪﻫﺎ‬
> ‫ﭼﻬﺎر ﻧﻔﺮ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻳﻜﻰ ﺑﻌﺪ از دﻳﮕﺮی ﺑﻪ ﻧﻴﺎﺑﺖ از ﻃﺮف اﻣﺎم دوازدﻫﻢ ﺟﺎﻣﻌﻪ را ﻫﺪاﻳﺖ‬
> ‫ﻣﻛﺮدﻧﺪ ودر اﺻﻄﻼح دﻳﻨ ﺑﻪ "اﺑﻮاب ارﺑﻌﻪ" ﻧﻴ ﻣﻌﺮوﻓﻨﺪ‪¶ .‬ﺲ از اﻳﻦ ﭼﻬﺎر ﻧﻔﺮ‪ ،‬ﺷﻴﻌﻴﺎن‬
> ‫‪١١‬‬
> ‫ﺟﻬﺎن ﻫﻤﻮاره در اﻧﺘﻈﺎر ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺧﻮد اﻣﺎم ﻟﺋﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
> ‫در دورۀ ﺻﻔﻮﻳﻪ )‪ (١۵٠١ – ١٧٢٢‬ﺷﻴﻌﻪ ﻣﺬﻫﺐ رﺳﻤ اﻳﺮان ﺷﺪ وﺑﺴﻴﺎری از ﻣﻜﺗﺐ ﻓﻠﺴﻔ‬
> ‫وﻋﺮﻓﺎ‪ E‬ﻛﻪ در ﻗﺮنﻫﺎی ﺑﻌﺪ از آﺧﺮﻳﻦ "ﺑﺎب" از اﺑﻮاب ارﺑﻌﻪ در دﻳﺎﻧﺖ اﺳﻼم ﺷﻜ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺖ ﺣﺎﻳﺖ اﻳﻦ ﺣﻜﻮﻣﺖ رﺷﺪ ﻛﺮده وﺷﻜﻮﻓﺎ ﺷﺪﻧﺪ وﺑﻪ ﻏﻨﺎی ﺗﻤﺪن وﻓﺮﻫﻨﮓ اﻳﺮان‬
> ‫ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻤﮏ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﺘﺄّﺳﻔﺎﻧﻪ در اواﺧﺮ ﻗﺮن ﻫﻴﺠﺪﻫﻢ ¶ﺲ از روی ﻛر آﻣﺪن ﭘﺎدﺷﺎﻫﺎن‬
> ‫ﻧﺎﻻﻳﻖ و½ﻛﻔﺎﻳﺖ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻗﺎﺟﺎر زﻣﻴﻨﻪ ﻧﻔﻮذ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎی اﺳﺘﻌﻤﺎری ﻛﺸﻮرﻫﺎی اﻧﻠﻴﺲ‪،‬‬
> 
> ‫‪٦‬‬
> ‫ّ‬
> ‫روﺳﻴﻪ وﻓﺮاﻧﺴﻪ ﻓﺮآﻫﻢ ﺷﺪ وآﻧﻬﺎ ﻧﻴ ﻫﻴﭻ ﻓﺮﺻ‪ k‬را ﺑﺮای ﺗﺎوز وﺗﻌﺪی ﺑﻪ اﻳﺮان از دﺳﺖ‬
> ‫‪١٢‬‬
> ‫ﻧﺪادﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫در دوران ﻗﺎﺟﺎر‪ ،‬اﻳﺮان ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛ در ﻣﺴﻴ ﺳﻘﻮط اﻓﺘﺎد‪ .‬ﻓﻘﺪان اﻓﺮاد ﻻﻳﻖ وﺗﻮاﻧﺎ در ادارۀ‬
> ‫ّ‬
> ‫اﻣﻮر‪ ،‬ﻓﻘﺪان راﻫﻬﺎ وﺟﺎدهﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ ووﺳﺎﻳﻞ ﻧﻘﻠﻴﻪ‪ ،‬ﻓﻘﺪان ﺳﻴﺴﺘﻢ آﺑﻴﺎری و‪t‬ﺸﺎورزی‪،‬‬
> ‫ارا‪ n‬ﺧﺸﮏ و½ﺣﺎﺻﻞ ﺑﻪ د•ﻞ ﺣﻀﻮر ﻗﺒﺎﺋﻞ وﻃﻮاﺋﻒ ﻠﻪدار‪ ،‬واز ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻤﺘ ﻋﻠﻤﺎ و‬
> ‫روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺧﺮاﻓ و ﻓﺎﺳﺪ‪ ،‬ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﻠﻮکاﻟﻄﻮاﻳﻔ و ﻧﺎﺗﻮا‪ E‬و ﻓﺴﺎد دﺳﺘﺎه دوﻟ‪ k‬ﻋﻠﻞ‬
> ‫اﺻﻠ ﺳﻘﻮط ﻛﺸﻮر ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ در دﻫﻪﻫﺎی اّول ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ دوﻟﺖ ﻣﺮ‪t‬ﺰی و اﻗﺘﺼﺎد‬
> ‫ﻛﺸﻮر ﺛﺒﺎت و ﻗّﻮت ﻳﺎﻓﺖ و در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ اﻳﺮان ﺻﻨﻌﺖﮔﺮان ﻣﺎﻫﺮ ﺑﻪ ﺗﻮ•ﺪ ﻛﻻﻫﺎ‪Ì‬‬
> ‫ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ ﻛﻪ در ﺧﺎرج از ﻛﺸﻮر ﺧﺮﻳﺪار زﻳﺎدی داﺷﺖ‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺗﻮ•ﺪ اﻳﻦ ﻛﻻﻫﺎ ﺳﺒﺐ‬
> ‫رﺷﺪ رواﺑﻂ ﺗﺎرﺗ ﺑﻴ اﻳﺮان و ﻛﺸﻮرﻫﺎی روﺳﻴﻪ و ﻋﺜﻤﺎ‪ E‬از ﺷﻤﺎل‪ ،‬اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن از ﺷق‪،‬‬
> ‫ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن از ﺟﻨﻮب ﻣﺷﺪ و اﮔﺮﭼﻪ اﻳﻦ ﺗﺎرت و ﺳﺎﺧﺘﺎر زﻳﺮﺑﻨﺎ‪ Ì‬آن در ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ‬
> ‫ً‬                            ‫ّ‬                    ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ رﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎد اﻳﺮان ﻛﻤﮏ ﻣﻛﺮد‪ ،‬اﻣﺎ ﻣﺪاﺧﻠﻪ ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﺧﺎرﺟ ﻣﺼﻮﺻﺎ‬
> ‫ّ‬
> ‫اﻧﻠﺴﺘﺎن‪ ،‬ﻛﻪ ﻫﻤﻮاره ﻣﺧﻮاﺳﺖ از اﻳﺮان ﺑﻪ ﻫﻨﺪ راه ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻠ اﻳﺮان را ﺗﺖ ﺗﺄﺛﻴ‬
> ‫ﻗﺮار داد؛ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺑﺎ وﺟﻮد ﭘﻴﺸﻓﺖﻫﺎی ﻧﺴ‪ k‬اواﻳﻞ ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ‪ ،‬اواﺳﻂ اﻳﻦ ﻗﺮن‬
> ‫‪١٣‬‬
> ‫اﻳﺮان ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻛﺸﻮری ﻋﻘﺐﻣﺎﻧﺪه و ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫ﻧﺒد داﺋﻤ ﻗﺪرت ﺑﻴ ﺣﻜﻮﻣﺖ وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﺨﻣﻞ دﻳﮕﺮ ﻋﺪم ﭘﻴﺸﻓﺖ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫زﻳﺮا ﭘﺎدﺷﺎﻫﺎن ﻗﺎﺟﺎر ﺑﺮای ﻗﺎﻧﻮﻧ ﺷﺪن ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺧﻮد اﺧﺘﻴﺎرات ﺑﺴﻴﺎری ﺑﻪ روﺣﺎﻧﻴﻮن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣدادﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﺧﺘﻴﺎرات ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺳﺒﺐ ﻣﺪاﺧﻠﻪ ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ روﺣﺎﻧﻴﻮن در ﺑﺴﻴﺎری از‬
> ‫ّ‬          ‫ّ‬
> ‫اﻣﻮر ﺟﺎﻣﻌﻪ وﺗﺴﻠﻂ ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ آﻧﺎن ﺑﺮ ﻣﺮدم ﺷﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ روﺣﺎﻧﻴﻮن واﺳﻄﻪ ﺑﻴ ﻣﺮدم‬
> ‫و ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اﻛﺜﻳﺖ ﻣﺮدم ﺑﺳﻮاد ﺑﻮدﻧﺪ وﺗﻨﻬﺎ ﻣﻨﺒﻊ آﺎﻫ واﻃﻼﺨت آﻧﻬﺎ ﻋﻠﻤﺎ‬
> ‫ّ‬                                                     ‫ً‬
> ‫وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻫﻤﻪ اﻣﻮر زﻧﺪﻰ اﻳﻦ ﻣﺮدم ﺑﺳﻮاد در دﺳﺖ روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﻮد‪ .‬ﻣﻌﻠﻢ‬
> ‫ﻓﺮزﻧﺪان آﻧﻬﺎ ﺑﻮدﻧﺪ؛ ﺑﻪ ﻫﻨﺎم اﺧﺘﻼﻓﺎِت ﺣﻘﻮ‪ Ê‬ﻗﻀﺎوت ﻣﻛﺮدﻧﺪ؛ ﺻﺪور ﻣّﻮزﻫﺎی‬
> ‫ﻣﺘﻠﻒ ﺗﻮ>‪ ،‬ازدواج‪ ،‬ﻃﻼق‪ ،‬ﺗﺪﻓﻴ وﻗﺮاردادﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ ﺧﺮﻳﺪ وﻓﺮوش اﻣﻼک وﻏﻴه در‬
> ‫دﺳﺖ آﻧﺎن ﺑﻮد وﺑﺮای ﻫﺮ ﻳﮏ ازاﻳﻦ اﻣﻮر دﺳﺘﻤﺰدی ﻣﻄﺎﻛﻪ ﻣﻛﺮدﻧﺪ واز اﻳﻦ راه ﺛﺮوت‬
> 
> ‫‪٧‬‬
> ‫ﻣاﻧﺪوﺧﺘﻨﺪ وﻗﺪرت ﻣﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌ‪ A‬از اﻳﻦ ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻣﺘﻠﻔ از اﻳﻦ‬
> ‫ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ وﻣﻘﺎم ﺧﻮد ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮده وﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ وﻣﻨﺎﻓﻊ ﺷﺨ‪ $‬وﮔﺮوﻫ آﺗﺶ‬
> ‫ﺧﺸﻢ ودﺷﻤﻨ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻗﻠﻴﺖﻫﺎی دﻳﻨ‪ ،‬ﺧﺎرﺟﻫﺎ وﭘﻴوان ﻣﻜﺗﺐ ﻓﻠﺴﻔ و ﻋﺮﻓﺎ‪ E‬را‬
> ‫‪١٤‬‬
> ‫در دل ﻣﺮدم ﻋﻮام ﺑﺮ ﻣاﻓﺮوﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
> ‫دو ﻣﻜﺘﺐ ﻣﺬﻫ‪ k‬ﻣﻬﻢ اﻳﺮان درﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ “ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪ "G‬و "ﻣﻜﺘﺐ اﺧﺒﺎری" ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫ﺑﺮادران ﺑﺮﻟ‪ E‬ﺑﻌﺪ از ﺗﺼﻴﻞ در ﻣﺪارس ﻣﺬﻫ‪ k‬ﺑﺎ اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪ G‬ﺑﻪ ﻗﺰوﻳﻦ‬
> ‫ﺑﺎزﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬در ﻫﻤﺎن زﻣﺎن ﻣﻜﺘﺐ ﺟﺪﻳﺪی ﺑﻪ ﻧﺎم "ﺷﻴﺨﻴﻪ" ﺑﺎ ﺑﺮداﺷ‪ k‬ﻋﺮﻓﺎ‪ E‬از ﻣﺬﻫﺐ‬
> ‫ﺷﻴﻌﻪ ﭘﺪﻳﺪ آﻣﺪ ﻛﻪ در ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ اﺧﺘﻼف ﻧﻈﺮ داﺷﺖ‪.‬‬
> ‫ﭘﺎﻳﻪ واﺳﺎس ﻣﻜﺘﺐ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺷﻴﺦ اﺣﺪ اﺣﺴﺎ‪ Ì‬اﺳﺖ‪ .‬ﻓﻴﻠﺴﻮف ﻣﺴﻠﻤﺎ‪ E‬ﻛﻪ‬
> ‫زادﺎﻫﺶ ﺑﺮﻳﻦ ﺑﻮد‪ .‬او در ﻛسﻫﺎی درس ﺧﻮد ﺗﻔﺴﻴ ﺟﺪﻳﺪی از ﺑﻌ‪ A‬آﻳﺎت ﻗﺮآ‪E‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻴﺎن ﻣﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻜﺗﺐ راﻳﺞ وﻣﺮﺳﻮم زﻣﺎن ﺗﻔﺎوتﻫﺎ‪ Ì‬داﺷﺖ‪ ١٥.‬او ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮد زﻣﺎن ﺗﻘﻖ‬
> ‫وﻋﻮد اﻟﻬ ﻓﺮا رﺳﻴﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﺗﻔﺴﻴ ﺳﺒﺐ ﺷﻮر وﻫﻴﺠﺎن ﺑﺴﻴﺎری در ﻣﻴﺎن ﺷﺎﮔﺮدان او‬
> ‫وﭘﻴﺪاﻳﺶ ﻧﻬﻀﺖ ﺟﺪﻳﺪی ﺑﻪ ﻧﺎم "ﺷﻴﺨﻴﻪ" ﺷﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﻴﺦ اﺣﺪ در ﭼﻨﺪ ﺷﻬﺮ ﻣﻘﺪس ﻋﺮاق ﻣﻮاﺿﻊ دﻳﻨ را ﺗﺼﻴﻞ ﻛﺮده وﺑﻪ درﺟﻪ اﺟﺘﻬﺎد رﺳﻴﺪه‬
> ‫ﺑﻮد‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ ﺗﺼﻴﻼت‪ ،‬ﻛﻪ ﻋﻠﻤﺎء ﺨﻟﻴﺗﺒﻪ آن زﻣﺎن در ﻰ ﻛﺴﺐ آن ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺷﻴﺦ‬
> ‫اﺣﺪ ﻋﻼﻗﻪ زﻳﺎدی ﺑﻪ ﻧﻮم‪ ،‬ﻋﻠﻢ ﭘﺰﺷﻜ‪ ،‬رﻳﺎﺿﻴﺎت و ﻓّﻦ ﻣﻮﺳﻴﻘ داﺷﺖ‪ ١٦.‬او از ﺷاﻳﻂ‬
> ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻋﻠﻤﺎء ﺑﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺧﺸﻨﻮد ﻧﺒﻮد و ﺑﻴﺸﺘ اوﻗﺎت ﺧﻮد را ﺑﻪ ُﻣﺮاﻗﺒﻪ و دﺨ و ﻣﻨﺎﺟﺎت‬
> ‫ﻣﮔﺬراﻧﻴﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر رؤﻳﺎﻫﺎ‪ Ì‬از ﺣﻀت ﻣّﻤﺪ واﺋّﻤﻪ اﻃﻬﺎر دﻳﺪه ﺑﻮد‪ .‬در ﻳﻜﻰ از آﻧﻬﺎ‬
> ‫دﻳﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ از دﻫﺎن آﻧﺎن آب ﻣﻧﻮﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻔﺴﻴ اﻳﻦ رؤﻳﺎﻫﺎ‪ ،‬ارﺗﺒﺎ‪ D‬ﻗﻮی ﺑﻴ ﺧﻮد‬
> ‫وﺣﻀت ﻣّﻤﺪ واﺋّﻤﻪ اﻃﻬﺎر اﺣﺴﺎس ﻛﺮد و ﻣﻨﺸﺄ داﻧﺶ ﺧﻮد را از آﻧﻬﺎ ﻣداﻧﺴﺖ‪ ١٧.‬ﺷﻴﺦ‬
> ‫اﺣﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﺳﻔﺮ ﻣﻛﺮد‪ ،‬درس ﻣداد‪ ،‬ﻣﻧﻮﺷﺖ و ﺷﺎﮔﺮدان ﺑﺴﻴﺎری ﮔﺮد او ﺟﻊ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺮﺟﻊ اﻃﻼﺨت او ﻗﺮآن واﺣﺎدﻳﺚ ﻣﺘﻘﻨﻪ‪ ،‬ﺳﻨﺖ وروش اﻣﺎﻣﺎن و ﻣﻨﺒﻊ ﻗﺪرت و اﻗﺘﺪار او‬
> ‫اﻧﺎم دادن ﻓﺮاﺋﺾ اﺳﻼﻣ و ﻋﻘﻞ و ﻣﻨﻄﻖ ﺷﺨ‪ $‬او ﺑﻮد‪ ١٨.‬ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﺣﺪود ﺻﺪ و ‪ n‬و‬
> ‫دو ﻛﺘﺎب ﻧﻮﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﻮﺿﻮع آﻧﻬﺎ ﺗﻔﺴﻴ آﻳﺎت و اﺣﺎدﻳﺚ و ﺟﻮاب ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺬﻫ‪ k‬اﺳﺖ‪.‬‬
> 
> ‫‪٨‬‬
> ‫از ﺟﻠﻪ ﺧﺪﻣﺎت ﺷﻴﺦ اﺣﺪ‪ ،‬اﻳﺎد ﺗﻔﺎﻫﻢ ودوﺳ‪ k‬ﺑﻴ دو ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪ G‬وِاﺧﺒﺎری اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫ﺑﺮای درک اﺻﻮل ووﺿﻊ ﻗﻮاﻧﻴ ﻣﻜﺘﺐ ِاﺧﺒﺎری ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻗﺮآن‪ ،‬ﺗﻔﺎﺳﻴ اﻣﺎﻣﺎن واﺣﺎدﻳﺚ‬
> ‫ﻣﻌﺘﺒ ﺗﻜﻴﻪ ﻣﻛﺮد‪ .‬اﻣﺎ ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪ G‬ﻓﺘﻮای ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ را ﻧﻴ در درک واﺟﺮای ﻗﻮاﻧﻴ‬
> ‫اﺳﻼﻣ ﻣﻌﺘﺒ ﻣﺷﻤﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺗﻌﻴﻴ رﻫﺒی وﻫﺪاﻳﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ در زﻣﺎن ﻏﻴﺒﺖ اﻣﺎم زﻣﺎن از‬
> ‫ﺟﻠﻪ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻣﻮارد اﺧﺘﻼف اﻳﻦ دو ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻠ ﻣﺬﻫﺐ ﺷﻴﻌﻪ ﺑﻮد‪ .‬اﻛﺜﻳﺖ ﻋﻠﻤﺎ‬
> ‫ّ‬
> ‫وﻣﺘﻬﺪﻳﻦ ﭘﻴو ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪ G‬در اﻳﺮان وﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﻘﺪس ﻋﺮاق ﺳﺎﻛﻦ ﺑﻮدﻧﺪ واﻛﺜﻳﺖ‬
> ‫ﻋﻠﻤﺎ وﻣﺘﻬﺪﻳﻦ ﭘﻴو ﻣﻜﺘﺐ ِاﺧﺒﺎری ﻋﺮب ﺑﻮدﻧﺪ ودر ﺳزﻣﻴﻫﺎی اﺳﻼﻣ ﻋﺮب زﺑﺎن‬
> ‫ﺳﻜﻮﻧﺖ داﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
> ‫‪١٩‬‬
> 
> ‫اﻣﺎ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﺧﺪﻣﺖ ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﺷﻮر وﺷﻮق وﺣﻴﺎت روﺣﺎ‪ E‬وﻋﻘﻼ‪ E‬ﺑﻮد ﻛﻪ او در ﺟﺎﻣﻌﻪ‬
> ‫راﻛﺪ وﻣﻼل آور ﺷﻴﻌﻪ زﻣﺎن ﺧﻮد اﻳﺎد ﻛﺮد‪ .‬ﺑﻴﺸﺘ ﻛﺘﺎﺑﻬﺎ ورﺳﺎ"ﻫﺎی ﻣﺬﻫ‪ k‬آن زﻣﺎن‬
> ‫ّ‬         ‫ّ‬
> ‫درﺑﺎرۀ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺳﺎده وﺨدی ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺘﻮن اﺳﻼﻣ زﻣﺎن‬
> ‫ّ‬                  ‫ّ‬
> ‫ﺻﻔّﻮﻳﻪ ﻏﻨ وﻣﻠﻮ از ﺗﻔﺎﺳﻴ ﺟﺪﻳﺪ وﻣﻀﺎﻣﻴ ﺑﺪﻳﻊ وﺗﻔﻜﺮ ﺑﺮاﻧﮕﻴ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺗﻮﺟﻪ واﺣﺘام‬
> ‫ﺷﺎﮔﺮدان زﻳﺎدی را ﺟﻠﺐ ﻣﻛﺮد وﻣﻮﺟﺐ ﺑﺚ وﮔﻔﺘﮕﻮﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﺷﺪ وﺑﺴﻴﺎر ﻫﺪاﻳﺖ‬
> ‫ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫ﺷﻴﺦ اﺣﺪ وﺟﻮد ﺧﺪاوﻧﺪ را ورای ادراک ﻋﻘﻮل وﻓﻮق ﻋﺮﻓﺎن ﻧﻔﻮس ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻛﻨﺪ‪.‬‬
> ‫وﺟﻮدی ورای ﺨﻟﻢ اﻣﻜن ﻛﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ آن ﺑﺮای اﻧﺴﺎن ﻛﻪ ﻣﻮﺟﻮدی ﻣﺪود ﺑﻪ ﺣﻴﺎت دﻧﻴﻮی‬
> ‫اﺳﺖ اﻣﻜنﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬از ﻧﻈﺮ او اﻧﺴﺎن ﻗﺎدر ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻪ ﺟﻮﻫﺮ وذات ﭘﺮوردﺎر ﻰ ﺑﺒد‪ .‬زﻳﺮا‬
> ‫اﻳﻦ ﭼﻨﻴ اﻋﺘﻘﺎدی ﺑﻪ ﻣﻌﻨ ﺷﺒﺎﻫﺖ وﻳﻜﺴﺎ‪ E‬اﺳﺖ‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪ واﻧﺴﺎن را در ﻳﮏ ﻣﻘﺎم ﻗﺮار‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣدﻫﺪ واﻳﻦ ﻏﻴﻣﻜﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺎ‪ø‬ات ﻣﺴﺘﻘﻞ اﺳﺖ؛ در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﻣﻮﺟﻮدی‬
> ‫واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ‪¶ .‬ﺲ درک ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮای اﻧﺴﺎن ﻣﺘﻨﻊ وﻣﺎل اﺳﺖ؛ ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﻛﻪ در ﻗﺮآن‬
> ‫آﻣﺪه اﺳﺖ‪:‬‬
> 
> ‫"ﻻ ﺗﺪر‪t‬ﻪ اﻻﺑﺼﺎر وﻫﻮ ﻳﺪرک اﻻﺑﺼﺎر وﻫﻮاﻟﻠﻄﻴﻒ اﻟﺒﻴ" )ﺳﻮره‬
> ‫اﻧﻌﺎم آﻳﻪ ‪(١٠۳‬‬
> 
> ‫‪٩‬‬
> ‫ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪۀ او درک وﻓﻬﻢ ﺻﻔﺎت وﺧﺼﺎﺋﻞ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﻨﻬﺎ از ﻃﺮﻳﻖ ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎ ﻳﺎ ﻣﺼﺎدﻳﻖ آﻧﻬﺎ‬
> ‫ّ‬               ‫ّ‬
> ‫درﺨﻟﻢ ﻣﺎده اﻣﻜنﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﻫﻤﻪ اﻳﻦ ﺻﻔﺎت وﺻﻔﺎ‪ ä‬ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﻣ‬
> ‫دﻫﺪ ﻫﻢ ﺑﻪ د•ﻞ ﻣﺪود ﺑﻮدن اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﺟﻬﺎن ﻧﺎﺳﻮت ﻳﺎ ﺟﻬﺎن ﻣﺪود ﻣﺎدی‪ ،‬ﺑﺮای اﻧﺴﺎن‬
> ‫اﻣﻜﻧﭙﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ ‪.‬ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪه او اﻧﺴﺎن ازﻫﻴﭻ ﻃﺮﻳﻘ ﻗﺎدر ﻧﻴﺴﺖ ﻰ ﺑﻪ ذات اﻟﻬ ﺑﺒد‪.‬‬
> ‫ﺑﺮ ﺧﻼف ﻋﻘﻴﺪۀ اﻫﻞ ﺗّﺼﻮف‪ ،‬ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮد اﻧﺴﺎن ﻫﺮ ﻗﺪر ﺗﻼش ﻛﻨﺪ ﻗﺎدرﺑﻪ‬
> ‫ادراک ذات اﻟﻬ ﻧﻴﺴﺖ زﻳﺮا اﻧﺴﺎن ﻣﻮﺟﻮدی ﻣﺪود وﻣﺘﻨﺎﻫ اﺳﺖ در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ ذات‬
> ‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﻧﺎﻣﺘﻨﺎﻫ اﺳﺖ‪ .‬اﻧﺴﺎن ﻓﻘﻂ از ﻃﺮﻳﻖ ﺻﻔﺎت وﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎی ﺧﺪاوﻧﺪ در ﺨﻟﻢ ﻧﺎﺳﻮت‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﺧﺪاوﻧﺪ ﻰ ﺑﺒد واﻻ ذات اﻟﻬ ﻣﺮد وﺑﻴون از داﻳﺮۀ ﻓﻬﻢ ﺑﺸ اﺳﺖ‬
> ‫وﻣﻈﺎﻫﺮ ﻇﻬﻮر اﻟﻬ واﺳﻂۀ ﺑﻴ ﺧﺪاوﻧﺪ وﻣﺮدم ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ارادۀ اﻟﻬ ﺑﻪ واﺳﻂۀ آﻧﻬﺎ ﻇﺎﻫﺮ‬
> ‫‪٢٠‬‬
> ‫وﺑﻴﺎن ﻣﺷﻮد‪.‬‬
> ‫ﻳﻜﻰ از ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺟﻨﺠﺎل ﺑﺮاﻧﮕﻴ ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﺗﻔﺴﻴ آﻳﺎت ﻗﺮآن درﺑﺎرۀ ﻣﺴﺎ" آﺧﺮاﻟّﺰﻣﺎن‬
> ‫ً‬
> ‫ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻋﻘﻞ اﺳﺖ‪ .‬او ﺗﻔﺎﺳﻴ اراﺋﻪ ﺷﺪه از ﻗﺮآن را ﻣﻐﺎﻳﺮ اﺻﻮل ﻋﻘﻼ‪ E‬ﻣداﻧﺴﺖ‪ .‬ﻣﺜﻼ‬
> ‫ﻗﻴﺎم ﻣﺮدﺎن در روز ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪۀ ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﻗﻴﺎم ﺟﺴﻤﺎ‪ E‬ﻧﺒﻮد زﻳﺮا ﺑﻌﺪ از ﻣﺮگ ﺑﺪن‬
> ‫اﻧﺴﺎن ﻣﺘﻼ‪ n‬ﺷﺪه واز ﺑﻴ ﻣرود‪¶ .‬ﺲ ﻣﻨﻈﻮر از ﻗﻴﺎم‪ ،‬ﻗﻴﺎم روح اﻧﺴﺎ‪ E‬اﺳﺖ‪ .‬زﻳﺮا روح‬
> ‫اﺳﺖ ﻛﻪ زﻧﺪﻰ اﺑﺪی دارد‪.‬‬
> ‫ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺗﻔﺴﻴ او روز ﻗﻴﺎﻣﺖ روزی ﻧﺒﻮد ﻛﻪ در آن دﻧﻴﺎ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﻣرﺳﺪ ودﻓﺘ اﻋﻤﺎل ﻫﻤﻪ‬
> ‫اﻓﺮاد رﺳﻴﺪﻰ ﻣﺷﻮد ‪.‬ﺑﻠﻜﻪ ﻣﻨﻈﻮر از روز ﻗﻴﺎﻣﺖ روزی اﺳﺖ ﻛﻪ در آن "ﻣﻬﺪی ﻣﻮﻋﻮد ﻳﺎ‬
> ‫اﻣﺎم ﻗﺎﺋﻢ" در اﺣﺎدﻳﺚ ﺷﻴﻌﻪ ﺑﺮ ﭘﺎ ﻣﺧﻴد ﺗﺎ دورۀ ﺟﺪﻳﺪی را آﻟز ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺗﻌﺎ•ﻢ وﻗﻮاﻧﻴ‬
> ‫ﻗﺪﻳﻤ را ﻧﺴﺦ ﻛﻨﺪ وﻗﻮاﻧﻴ ﺟﺪﻳﺪی اﺑﺪاع ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﻣﻌﻨ ﺣﺴﺎﺑﺮ‪ n‬اﻓﺮاد در اﻳﻦ روز‪،‬‬
> ‫ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر اﻟﻬ اﺳﺖ‪ .‬ﭘﻞ ﺻاط ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪۀ ﻣﺴﻠﻤﻴ ﭘﻠ اﺳﺖ ﺑﻴ ﺑﻬﺸﺖ‬
> ‫وﺟﻬﻨﻢ آﻧﻄﻮر ﻛﻪ در ذﻫﻦ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﺷﻜ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﭘﻠ واﻗﻌ در ﺟﻬﺎن آﺧﺮت ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ‬
> ‫ﻣﻨﻈﻮر از آن ﺗﻌﺎ•ﻢ وﻗﻮاﻧﻴ ﺟﺪﻳﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﺎم ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺎ ﺧﻮد ﻣ آورد وﺑﺎ اﺟﺮای آن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺗﻌﺎ•ﻢ ﻣﺮدم ﻣﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺟﻨﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﺎن ﻗﺮﺑﻴﺖ اﻟﻬ اﺳﺖ وﺑﻪ آن وﻋﺪه داده ﺷﺪهاﻧﺪ داﺧﻞ‬
> 
> ‫‪١٠‬‬
> ‫ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﺑﻪ ﺷﺎﮔﺮدان ﺧﻮد ﻣﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﻇﻬﻮر اﻣﺎم ﻟﺋﺐ ﺑﺴﻴﺎر ﻧﺰدﻳﮏ اﺳﺖ واز‬
> ‫‪٢١‬‬
> ‫آﻧﻬﺎ ﻣﺧﻮاﺳﺖ ﺧﻮد را ﺑﺮای آن روز وﺷﻨﺎﺧﺘ اﻣﺎم ﻗﺎﺋﻢ آﻣﺎده ﺳﺎزﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﮔﺴﺘش ﺳﻳﻊ ﻣﻜﺘﺐ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺳﺒﺐ ﻧﮕﺮا‪ E‬ﺷﺪﻳﺪ ﭘﻴوان ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪ ،G‬از ﺟﻠﻪ ﺑﺮادران‬
> ‫‪٢٢‬‬
> ‫ﺑﺮﻟ‪ ،E‬ﺷﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮادران ﺑﺮﻟ‪ E‬ﺑﺎ داﺷﺘ درﺟﻪ اﺟﺘﻬﺎد ووﺻﻠﺖ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎی ﺳﺷﻨﺎس وﻣﺘﻨﻔﺬ ﺷﻬﺮ‬
> ‫ﻗﺰوﻳﻦ ﻗﺪرت وﻧﻔﻮذ ﺑﺴﻴﺎری ﻳﺎﻓﺘﻪ وﻧﻘﺶ ﻣﻬّﻤ در ادارۀ اﻣﻮر آن ﺷﻬﺮ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ در ﻏﺮب‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ ﺳﻜﻮﻧﺖ داﺷﺘﻨﺪ وﺑﺮ اﻣﻮر ﺗﻤﺎم ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ ﻣﺴﻠﻂ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ٢٣ .‬ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ در‬
> ‫زﻣﺎن ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺧﺎﻧﺪان ﺻﻔﻮﻳﻪ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﺑﻮد وﺳﺎﺑﻘﻪ ﺗﺎرﻳ‪ V‬ﺑﻴﺶ از ﻫﺰار ﺳﺎل‬
> ‫داﺷﺖ‪ .‬ﻗﺪﻳﻤﺗﺮﻳﻦ ﺧﻴﺎﺑﺎنﻫﺎی ﺳﻨﮕﻔﺮشﺷﺪه اﻳﺮان در اﻳﻦ ﺷﻬﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﻗﺰوﻳﻦ از ﻧﻈﺮ‬
> ‫ارﺗﻔﺎع ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎ‪ Ì‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان در ارﺗﻔﺎﺨت ﻛﻮﻫﭙﺎﻳﻪای ﺟﻨﻮب ﻏﺮ½ ﻓﻼت ﻣﺮ‪t‬ﺰی‬
> ‫ﻗﺮار دارد‪ .‬آب وﻫﻮای آن ﺧﺸﮏ وﻣﻌﺘﺪل اﺳﺖ‪ .‬ﻛﻮهﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ اﻟﺒز ﺑﺎ روﺳﺘﺎﻫﺎ‪ Ì‬در دّرهﻫﺎی‬
> ‫ﺳﺳﺒ وﺧّﺮم آن در ﺷﻤﺎل اﻳﻦ ﺷﻬﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺴﺠﺪ ﻣﺮ‪t‬ﺰی ﺷﻬﺮ‪ ،‬ﭘﻨﺠﻤﻴ ﻣﺴﺠﺪی اﺳﺖ‬
> ‫ﻛﻪ در ﻛﺸﻮر وﺑﺮ روی ﺧﺮاﺑﻪﻫﺎی آﺗﺸﻜﺪۀ ﻗﺪﻳﻤ زرﺗﺸ‪ k‬ﺑﻨﺎ ﺷﺪه اﺳﺖ؛ زﻳﺮا دﻳﻦ اﺳﻼم‬
> ‫ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ دﻳﻦ وآﺋﻴ زرﺗﺸ‪ k‬ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﻗﺰوﻳﻦ در ﻣﺴﻴ ﺗﺎرت وﺑﺎزرﺎ‪ E‬ﻗﺮار داﺷﺖ‪ .‬اﻳﻦ‬
> ‫ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎ‪ Ì‬ﺳﺒﺐ روﻧﻖ وﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی آن ﺑﻮد وروز ﺑﻪ روز ﺗّﻮﺟﻪ ﭘﻴوان ﻣﻜﺗﺐ‬
> ‫ﻣﺘﻠﻒ ﻓﻠﺴﻔ وﻋﺮﻓﺎ‪ E‬وﻫﻤﭽﻨﻴ ﻗﻀﺎت اﺳﻼﻣ وﻫﻨﻣﻨﺪان ﺧﻂ وﺧﻄﺎ‪ D‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﻬﺮ‬
> ‫ﺑﻴﺸﺘ ﻣﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد ﻣﺴﺎﺟﺪ وﻣﺪارس ﻣﺬﻫ‪ k‬در اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺪه‬
> ‫ّ‬
> ‫وﺑﻪ ﺑﻴﺶ از ﭘﻨﺠﺎه ﻋﺪد رﺳﻴﺪ‪ .‬ﻣﻼ ﺻﺎﻟﺢ ﺑﺮادر ﻣﻴﺎ‪ E‬ﺧﺎﻧﻮادۀ ﺑﺮﻟ‪ ،E‬ﭘﺪر ﻃﺎﻫﺮه ﻫﻢ‬
> ‫ﻣﺴﺠﺪ وﻣﺪرﺳﻪ ﺑﺰرﻰ در آﻧﺎ ﺑﻨﺎ ﻛﺮد‪ .‬اﻳﻦ ﺷﻬﺮ آﺑﺎد وﭘﺮروﻧﻖ ﻫﻤﻮاره ﺟﻌﻴﺖ ﻛﺜﻴی از‬
> ‫اﻳﺮا‪E‬ﻫﺎ‪ ،‬ﺗﺮکﻫﺎ‪ ،‬ﻳﻬﻮدیﻫﺎ‪ ،‬وارﻣﻨﻫﺎ را ﺑﻪ ﺧﻮد ﺟﻠﺐ ﻣﻛﺮد‪.‬‬
> ‫‪٢٤‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﻗﺪﻳﻤ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺗﺎری‪ ،‬ﻣﻠ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﺮای زﻧﺪﻰ ورﺷﺪ اﻗﺘﺼﺎدی‬
> ‫واﺟﺘﻤﺎﻋ ﺑﺮادران ﺑﺎ ذﻛوت‪ ،‬زرﻧﮓ وﻫﻮﺷﻴﺎر ﺑﺮﻟ‪ E‬ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫‪١١‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮادر ﺑﺰرﮔﺘ‪ ،‬ﻣﻼ ﺗﻘ‪ ،‬وﻗ‪ k‬در ﻃﻬﺮان ﺳﺎﻛﻦ ﺑﻮد ﻳﻜﻰ از ﺧﻮاﻫﺮان ﭘﺎدﺷﺎه‪ ١٤‬را ﺑﻪ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻫﻤﺴی ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬او ﻗﺒﻼ ﺑﺎ دادن ﻓﺘﻮا‪ Ì‬ﻋﻠﻴﻪ ﻛﺸﻮر روﺳﻴﻪ‪ ٢٥‬وﺣﺎﻳﺖ از ﺷﺎه در ﺟﻨﮓ اﻳﺮان‬
> ‫وروﺳﻴﻪ ارﺗﺒﺎط ﺧﻮد را ﺑﺎ ﭘﺎدﺷﺎه ﺗﻜﻴﻢ ﻛﺮده ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻌﺪ از ﺳﻜﻮﻧﺖ در ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ از‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺧﻮد در اﻣﻮر ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬وﺣﻘﻮ‪ Ê‬ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻛﺮد‪ .‬ﻣﺜﻼ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺻﺪور ﺣﻜﻢ‬
> ‫ﻛﺘ‪ k‬ﺑﺮای ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺣﻘﻮ‪ Ê‬از ﻣﺮدم ﭘﻮل ﻣﮔﺮﻓﺖ‪ .‬زﻳﺮا در آن زﻣﺎن ﺑﻴﺎن ﺷﻔﺎﻫ ﺣﻜﻢ از‬
> ‫ﻃﺮف ﻣﺘﻬﺪ ﻛﻓ ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺎ از آﻧﺎ ﻛﻪ ﺎه ﻣﺮدم ﻣﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺣﻜﻢ ﻛﺘ‪ k‬داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎ در‬
> ‫ّ‬
> ‫وﻗﺖ ﻻزم اراﺋﻪ دﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻼﺗﻘ ﻫﻢ از ﻣﺒﺎ‪ E‬ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪ G‬اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮده ﺑﺮای ﺻﺪور ﺣﻜﻢ‬
> ‫ﻛﺘ‪ k‬ﻣﺒﻠﻐ ﭘﻮل ﻣ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺧﻼف رﺳﻢ راﻳﺞ آن زﻣﺎن ﺑﻮد‪ ٢٦.‬ﺑﻪ ﻋﻼوه او ﺑﺎ ﺳﻮء‬
> ‫ّ‬
> ‫اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻘﺎم ﺧﻮد از راهﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی درآﻣﺪ داﺷﺖ‪ .‬از ﺟﻠﻪ ﻫﻨﺎم ﻛﻤﮏ ﺑﻪ ﺣﻞ‬
> ‫ُ‬
> ‫ﻣﺸﻜت واﺧﺘﻼﻓﺎت ﻣﺎﻟ؛ او درﺻﺪ ﺑﺎﻻ‪ Ì‬از ﻣﺒﻠﻎ ﻣﻮرد دﻋﻮی را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺟﺮِت ﻛر‬
> ‫ﻗﻀﺎوت ﺧﻮد ﻃﻠﺐ ﻣﻛﺮد‪ .‬درﻳﺎﻓﺖ ﺻﺪﻗﺎت‪ ،‬ز‪I‬ت‪ ،‬ﺧﺲ‪ ،‬درﻳﺎﻓﺖ ﺳﻬﻤ از ﻣﻨﺎﻓﻊ‬
> ‫ﺣﺎﺻﻠﻪ از ارا‪ n‬ﻣﻮﻗﻮﻓﻪ ﻛﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﻗﺎﻧﻮﻧ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺷ‪t‬ﺖ در ﻣﻌﺎﻣﻼت ﺑﺎزرﺎ‪E‬‬
> ‫ّ‬
> ‫وﺳﻣﺎﻳﻪﮔﺬاریﻫﺎی ﻣﺸﻜﻮک‪ ،‬ﻫﻤﻪ وﻫﻤﻪ راهﻫﺎ‪ Ì‬ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﻼﺗﻘ ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻛ‪ E‬ﺛﺮوت‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻴﺎﻧﺪوزد‪ ٢٧.‬اﮔﺮﭼﻪ ﻣﻼﺗﻘ در ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ از اﺣﺘام زﻳﺎدی ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮد و‪ G‬اﻓﺮادی ﻫﻢ‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎدهﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ او از ﻣﻘﺎم وﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺧﻮد ﺑﺎ او ﻣﻴﺎﻧﻪ ﺧﻮ½‬
> ‫ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻼﺗﻘ ﻛﻪ ‪ D‬دو دﻫﻪ ﺑﻪ ﺛﺮوت ﻫﻨﮕﻔ‪ k‬رﺳﻴﺪه ﺑﻮد‪ ٢٨‬ﺑﺮای ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺑﻴﺸﺘ‪ ،‬ﺑﺼﻮص ﻣﻨﺎﻓﻊ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﺎﻟ‪ ،‬ﺑﻪ راﺣ‪ k‬ﺗﻐﻴﻴ ﻋﻘﻴﺪه ووﺟﻬﺖ ﻣداد‪ .‬ﻣﺜﻼ ﻳﮏ ﺑﺎر ﺣﻜﻢ اﻣﺎﻣﺖ ﻧﻤﺎز ﺟﻌﻪ ﻣﺴﺠﺪ‬
> ‫ﺟﺎﻣﻊ ﺷﻬﺮ راﻛﻪ ﺧﻮد ﺑﺮای ﻣﺘﻬﺪی ﺻﺎدر ﻛﺮده ﺑﻮد ﺑﺎﻃﻞ ﻛﺮد وﺧﻮد آن ﻣﻨﺼﺐ را ﺑﻪ ﻋﻬﺪه‬
> ‫ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬زﻳﺮا اﻣﺎﻣﺖ ﻧﻤﺎز ﺟﻌﻪ در ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻣﺴﺠﺪ ﺷﻬﺮ ﻓﺮﺻ‪ k‬ﺑﻮد ﺑﺮای ﻛﺴﺐ ﺷﺄن‬
> ‫وﻣﻘﺎم ﺑﺎﻻﺗﺮ و‪ ،‬ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﺑﻪ راﺣ‪ k‬ﻣﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺑﻪ درآﻣﺪ ﻓﺮاوان ﻣﺴﺠﺪ از ﻣﻮﻗﻮﻓﺎت‬
> ‫‪٢٩‬‬
> ‫دﺳﺖ ﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪ .١٤‬ﻓﺘﺤﻌﻠ ﺷﺎه )‪(١٧٧٢-١٨۳۴‬‬
> 
> ‫‪١٢‬‬
> ‫او ﻫﻤﭽﻨﻴ از ﺑﺚ وﻣﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﻋﻠﻤﺎء اﮔﺮ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﻣﻘﺎم وﻣﻮﻗﻌﻴﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋاش ﺑﻮد‬
> ‫ّ‬
> ‫‪٣٠‬‬
> ‫روﮔﺮدان ﻧﺒﻮد‪ .‬او از ﻣﺎﻟﻔﺎن ﺳﺳﺨﺖ ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﺑﻮد وﺗﻔﺎﺳﻴ او ﺑﺮ آﻳﺎت ﻗﺮآ‪ E‬رد ﻣﻛﺮد‬
> ‫وﺑﻌﺪ از ﻣﺒﺎﺣﺜﻪای ﺑﺎ ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﻓﺘﻮا‪ Ì‬ﺻﺎدر ﻛﺮد‪ ٣١‬واو را ﻛﻓﺮ ﺧﻮاﻧﺪ‪ ٣٢‬ﻛﻪ ﺳﺒﺐ ﺗّﻴ ﻫﻤﻪ‬
> ‫ﺷﺪ زﻳﺮا ﺗﺎ آن زﻣﺎن ﻫﻴﭻ ﻣﺘﻬﺪی ﭼﻨﻴ اﻗﺪاﻣ ﻧﻜﺮده ﺑﻮد‪ .‬ﺷﻴﺦ اﺣﺪ اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺒﺎﺣﺚ‬
> ‫ﺟﻨﺠﺎل ﺑﺮاﻧﮕﻴی را ﻣﻄﺮح ﻣﻛﺮد و‪ G‬ﻣﺘﻬﺪی ﺑﺎ ﻋﻠﻢ وﺗﻘﻮی وﻣﻮرد اﺣﺘام ﻫﻤﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫‪٣٣‬‬
> 
> ‫ّ‬          ‫ّ‬
> ‫ﻋﻠﺖ ﻣﺎﻟﻔﺖ ﻣﻼﺗﻘ ﺑﺎ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺷﺎﻳﺪ ﻛﺴﺐ اﺣﺘام ﺑﻴﺸﺘ ﻧﺰد ﺷﺎه وﻋﻠﻤﺎء ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪G‬‬
> ‫ﺑﻮد ﻛﻪ ﻫﻤﻮاره ﻧﮕﺮان ﮔﺴﺘش ﻣﻜﺘﺐ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬د•ﻞ دﻳﮕﺮ ﺷﺎﻳﺪ رﻧﺶ ﺷﺨ‪ $‬او‬
> ‫ّ‬
> ‫از ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﺑﻮد‪ .‬زﻳﺮا ﺷﻴﺦ اﺣﺪ در ﻣﺪت اﻗﺎﻣﺖ در ﻗﺰوﻳﻦ ﺗﺮﺟﻴﺢ داده ﺑﻮد در ﻣﻨل اﻣﺎم‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺟﻌﻪ‪ ،‬ﻛﻪ رﻗﻴﺐ اﺻﻠ ﻣﻼ ﺗﻘ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣرﻓﺖ وﺑﻴﺸﺘ در ﺷق وﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ ﻧﻔﻮذ‬
> ‫ّ‬                               ‫ّ‬        ‫ّ‬
> ‫داﺷﺖ اﻗﺎﻣﺖ ﻛﻨﺪ‪ ١٥.‬رد دﻋﻮت ﻣﻼﺗﻘ واﻗﺎﻣﺖ در ﺧﺎﻧﻪ رﻗﻴﺐ‪ ،‬ﺑﺮای ﻣﻼﺗﻘ ﺗﻮﻫﻴﻨ ﺑﺰرگ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻮد ﭼﻪ ﻛﻪ ﻣﻴﺑﺎ‪ E‬ﻣﺘﻬﺪی ﺻﺎﺣﺒﻪ ﻧﺎم ﻛﻪ از ﺷﻬﺮ دﻳﮕﺮی آﻣﺪه ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ وﻋﻼﻣﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫اﺣﺘام وﺑﺰرﻰ ﻣﻴﺑﺎن ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺎ ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﻣداﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻧﮕﺮا‪ E‬اﺻﻠ ﻣﻼ ﺗﻘ اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ‬
> ‫ﻣﺒﺎدا رﻗﻴﺒﺶ ﺳﻬﻢ او از ﻋﻮاﺋﺪ دﻳﻨ را از دﺳﺘﺶ درآورد‪.‬‬
> ‫‪٣٤‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻼ ﺻﺎﻟﺢ‪ ،‬ﺑﺮادر ﻣﻴﺎ‪ E‬ﺧﺎﻧﻮادۀ ﺑﺮﻟ‪ E‬وﭘﺪر ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﺑﺮﺧﻼف ﺑﺮادر ﺑﺰرگ ﺑﻪ ﺳﻴﺎﺳﺖ‬
> ‫ﻋﻼﻗﻪای ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬او در ﻗﺰوﻳﻦ ﻣﺪرﺳﻪای ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻛﺮده ﺑﻮد وﺷﺎﮔﺮدان ﺑﺴﻴﺎری‪ ،‬ﺣّ‪ k‬از‬
> ‫راهﻫﺎی دور‪ ،‬ﻣﺜﻞ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن‪ ،‬ﺑﺮای ﺗﺼﻴﻞ ﺑﻪ آﻧﺎ ﻣآﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﻳﻜﻰ از دﺧﺘا‪ E‬ﻛﻪ در اﻳﻦ‬
> ‫ﻣﺪرﺳﻪ ﺗﺼﻴﻞ ﻛﺮده ﺑﻮد ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﻨ‪ n‬درﺑﺎر اﺳﺘﺨﺪام ﺷﺪ‪.‬‬
> ‫‪٣٥‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮادر ﻛﻮﭼﻜﺘ‪ ،‬ﻣﻼ ﻟ ﻛﻪ ُﻣﺪّرس اﻳﻦ ﻣﺪرﺳﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﻓﻠﺴﻔﻪ وﻋﺮﻓﺎن ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻮد‪ ٣٦.‬او‬
> ‫ﭼﻨﺎن ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﻠﺴﻪ روﺣﺎ‪ E‬ﺻﻮﻓﻴﺎن ﭘﺎیﺑﻨﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﮔﻔﺘﻨﺪ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻨﺎم‬
> ‫ذﻛﺮ ﺑﻪ ﺧﻮاب ﻧﺮود وﺑﺘﻮاﻧﺪ ذﻛﺮ ﮔﻔﺘ را اداﻣﻪ دﻫﺪ ﺧﻮد را ﺑﺎ زﻧﻴ ﺑﻪ دﻳﻮار ﻣﺑﺴﺖ‪ ٣٧.‬در‬
> 
> ‫ّ‬                                         ‫ّ‬
> ‫‪ .١٥‬اﻳﻦ ﻣﺘﻬﺪ ﻣﻼ ﻋﺒﺪاﻟﻮﻫﺎب ﻧﺎم داﺷﺖ؛ ﺧﻮاﻫﺮ او ﻫﻤﺴ ﺑﺮادر ﻣﻼ ﺗﻘ ﺑﻮد‬
> ‫)ﻣﻮژان ﻣﺆﻣﻦ‪ ،"Usuli, Akhbari, Shaykhi, Babi The Tribulations of a Qazvin family" ،‬ج‪ .‬ﺳّﻮم‪،‬‬
> ‫ﺷﻤﺎرۀ ‪ ،۳‬ﺳ‪E‬ﺘﺎﻣﺒ ‪ (٢٠٠۳‬ص ‪١۵۵‬‬
> 
> ‫‪١٣‬‬
> ‫دورۀ اﻗﺎﻣﺖ ﺷﻴﺦ اﺣﺪ در ﻗﺰوﻳﻦ او ﺑﻪ ﻣﺎﻟﺲ درس وﺑﺚ اﻳﺸﺎن ﻣرﻓﺖ وﺑﻪ ﻋﻘﺎﻳﺪ‪،‬‬
> ‫ﺗﻔﺎﺳﻴ وآﺛﺎر ﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
> ‫‪٣٨‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﻣﺒﺎﺣﺜﺎت دﻳﻨ ﺑﺮادر ﺑﺰرﮔﺘ‪ ،‬ﻣﻼﺗﻘ ﻣﺎﻟﻒ ﺳﺳﺨﺖ ﻣﻜﺘﺐ ﺷﻴﺨﻴﻪ‬
> ‫ﺑﻮد وﻫﻨﺎم ﺑﺚ در ﻣﺎﻟﺲ ﻣﺬﻫ‪ k‬در ﺑﺎرۀ آن ﺑﺴﻴﺎر ﺧﺼﻤﺎﻧﻪ ﺳﺨﻦ ﻣﮔﻔﺖ‪ .‬ﺑﺮادر ﻣﻴﺎ‪،E‬‬
> ‫ّ‬              ‫ّ‬                                      ‫ً‬         ‫ّ‬
> ‫ﻣﻼ ﺻﺎﻟﺢ‪ ،‬ﻛﻣﻼ ﺑﻃﺮف ﺑﻮد وﻫﻤﻪ را ﺑﻪ ﻣﺪارا دﻋﻮت ﻣﻛﺮد‪ .‬اﻣﺎ ﺑﺮادر ﻛﻮﭼﮏ‪ ،‬ﻣﻼﻟ‪،‬‬
> ‫ﭘﻴو وﻃﺮﻓﺪار ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻼﺗﻘ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺨﻟﻤ واﻻﻣﻘﺎم وﻣﺘﻬﺪی ﻣﻌﺘﺒ در اوج ﻣﻘﺎم وﺛﺮوت ﻫﺮﮔﺰ ﻓﻜﺮ ﻧﻤﻛﺮد‬
> ‫ﺑﻴﺸﺘﻳﻦ ﻣﺎﻟﻔﺖﻫﺎ وﻣﺒﺎﺣﺜﻪﻫﺎی دﻗﻴﻖ وﺳﺨﺖ دﻳﻨ وﻋﺮﻓﺎ‪ E‬او ﺑﺎ زﻧ از اﻋﻀﺎء ﺑﺴﻴﺎر‬
> ‫ﺘ ﺑﺮادرش وزِن ¶ﺴش‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
> ‫ﻧﺰدﻳﮏ ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬ﻳﻌﻨ دﺧ ِ‬
> 
> ‫‪١٤‬‬
> ‫‪ ٢‬ﻣﻨل ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه در ﻗﺰوﻳﻦ‬
> 
> ‫‪١٥‬‬
> ‫‪ ٣‬ﻣﻨل ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه در ﻗﺰوﻳﻦ‬
> 
> ‫‪١‬‬
> ‫‪٤‬ﺷﻴﺦ اﺣﺪ اﺣﺴﺎ‪Ì‬‬
> 
> ‫‪٢‬‬
> ‫‪ ٥‬ﺷﻴﺦ ﻛﻇﻢ رﺷ‪k‬‬
> 
> ‫‪٣‬‬
> ‫‪ ٦‬ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻗﺪﻳﻤ ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ‬
> 
> ‫‪٤‬‬
> ‫‪ ٧‬ﻛﺘﺎﺑﺎﻧﻪ ﻃﺎﻫﺮه در ﺧﺎﻧﻪ ﭘﺪری در ﻗﺰوﻳﻦ‬
> 
> ‫‪٥‬‬
> ‫ازدواج ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه در ﻧﻮﺟﻮا‪ E‬ﻃﺒﻖ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺧﺎﻧﻮاده ازدواج ﻛﺮد‪ .‬در آن زﻣﺎن اﻳﻦ رﺳﻢ ﻣﻌﻤﻮل در زﻧﺪﻰ‬
> ‫ّ‬
> ‫دﺧﺘان ﺟﻮان ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺰرﺎن ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ ﻋﻘﺪ ¶ﺴﻋﻤﻮﻳﺶ‪ ،‬ﻣﻼﻣّﻤﺪ‪ ،‬در آوردﻧﺪ ﻛﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺴ ﻋﻤﻮی ﺑﺰرگ‪ ،‬ﻣﻼ ﺗﻘ ﺑﻮد‪ ١٦‬وﺧﻮاﻫﺮ ﻃﺎﻫﺮه را ﻫﻢ ﺑﻪ ﻋﻘﺪ ازدواج ¶ﺴ داﺋﻴﺶ‪،‬‬          ‫¶ ِ‬
> ‫‪٣٩‬‬
> ‫درآوردﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﺒﻖ ﺳﻨﺖ‪ ،‬اﻏﻠﺐ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ در ﻛﻮد ﻛ وﺣ‪ k‬در ﻧﻮزادی ﺑﺮای دﺧﺘان ﺧﻮد ﻫﻤﺴی در‬
> ‫ﻧﻈﺮ ﻣﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺧﻮﺷﺒﺨ‪ k‬دﺧﺘ در ازدواج‪ ،‬ﺑﻪ وﺿﻊ ﻣﺎﻟ وﺛﺮوت ﺧﺎﻧﻮادهاش ﺑﺴﺘﻰ‬
> ‫داﺷﺖ‪ .‬وا>ﻳﻦ داﻣﺎد ﺑﺮای ازدواج ¶ﺴﺷﺎن ﺑﻪ ﺧﻮاﺳﺘﺎری دﺧﺘ ﻣرﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﭘﺪر دﺧﺘ ﻣﺒﻠﻐ‬
> ‫را ﺗﻌﻴﻴ ﻣﻛﺮد وﺧﺎﻧﻮاده ¶ﺴ ﺑﺎﻳﺪ آن ﻣﺒﻠﻎ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻬﺮﻳﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮادۀ دﺧﺘ ﭘﺮداﺧﺖ‬
> ‫ّ‬                                     ‫ّ‬
> ‫ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻃﺒﻖ ﺳﻨﺖ اﺳﻼم ﻣﻬﺮﻳﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﺮوس داده ﺷﻮد؛ اﻣﺎ ﺧﺎﻧﻮادۀ دﺧﺘ آن را ﺑﺮای ﺧﻮد‬
> ‫ﻧﺎه ﻣداﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻗﺒﻞ از ﻣﺮاﺳﻢ ازدوا ج دﺧﺘ و¶ﺴ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ را ﻧﻤدﻳﺪﻧﺪ‪ .‬اﻏﻠﺐ داﻣﺎد‬
> ‫ً‬
> ‫ﺻﻮرت ﻫﻤﺴ ﺧﻮد را ﺑﺮای اّوﻟﻴ ﺑﺎر در ﺷﺐ ﻋﺮو‪ n‬ﻣدﻳﺪ‪ .‬در آن ﺷﺐ ﻋﺮوس ﻛﻣﻼ‬
> ‫آراﻳﺶ ﺷﺪه وزﻳﺒﺎ ﺑﻮد‪ .‬روز ﻋﺮو‪ n‬اﻋﻼم ﻣﺷﺪ وﺧﺎﻧﻮادۀ داﻣﺎد ﺗﺎ آﻧﺎ ﻛﻪ ﻣﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ‬
> ‫ﻣﺮاﺳﻢ ﺟﺸﻦ وﭘﺎﻳﻜﻮ½ ﭼﺸﻤﮕﻴی ﺑﺮﮔﺰار ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬در ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺣﻞ ﺧﻮاﺳﺘﺎری‪ ،‬ﺗﻬﻴﻪ‬
> ‫وﺗﺪارک ﻣﺮاﺳﻢ ازدواج وﻣﺮاﺳﻢ ﺑﻌﺪ از ﻋﻘﺪ وازدواج آداب ﺧﺎص ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻫﺪﻳﻪ دادن‬
> ‫وﻣﻼﻗﺎت ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ رﺨﻳﺖ ﻣﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺗﻨﻬﺎ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺑﻴ ﻳﮏ دﺧﺘ و¶ﺴ ﻧﺒﻮد ﺑﻠﻜﻪ ﭘﻴﻮﻧﺪی‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻮد ﺑﻴ دو ﺧﺎﻧﻮاده وﻫﺪف اﺻﻠ آن ﺗﻮ> ﻓﺮزﻧﺪان ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺼﻮص ﻓﺮزﻧﺪان ¶ﺴ ﺑﻮد‪ .‬در‬
> ‫ﻣﺮاﺳﻢ ﻋﺮو‪ n‬ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﺎن زن وﻣﺮد در اﺗﺎقﻫﺎی ﺟﺪاﺎﻧﻪ ﻣﻧﺸﺴﺘﻨﺪ وﭘﺬﻳﺮا‪ Ì‬ﻣﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ‬
> ‫از اﺗﻤﺎم ﻣﺮاﺳﻢ ﻋﺮو‪ n‬زوج ﺟﻮان زﻧﺪﻰ ﺧﻮد را ﺷوع ﻣﻛﺮدﻧﺪ و‪ G‬ﻣﻴﻬﻤﺎ‪E‬ﻫﺎ وﻣﺮاﺳﻢ‬
> ‫ّ‬
> ‫‪٤٠‬‬
> ‫ﺑﻌﺪ از ﻋﺮو‪ n‬اداﻣﻪ داﺷﺖ‪ .‬ﺑﺎﻛﺮه ﺑﻮدن ﻋﺮوس در ﺷﺐ ﻋﺮو‪ n‬ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫‪ .١٦‬ﻣﻼ ﻣﻤﺪ ﻟ ﻗﺰوﻳﻨ )ﻧﺼت اﷲ ﻣﻤﺪ ﺣﺴﻴﻨ‪ ،Hadrat-i-Tahirih ،‬دوﻧﺪاس‪ ،‬اوﻧﺘﺎرﻳﻮ‪ ،‬ﻛﻧﺎدا‪ :‬اﻧﻤﻦ‬
> ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻬﺎ| ‪ (٢٠٠٠‬ص ‪١۵۵‬‬
> 
> ‫‪٦‬‬
> ‫ﻋﺮوس ﺟﻮان را ﺑﻪ ﻣﻨل ﺧﺎﻧﻮادۀ داﻣﺎد ﻣﺑﺮدﻧﺪ ﺗﺎ آﻧﺎ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ زﻧﺎن ﺧﺎﻧﻮاده ﺷﻮﻫﺮ ﺑﻪ اﻣﻮر‬
> ‫ﺧﺎﻧﻪداری ﺑﺮدازد‪ .‬ﻋﺮوس ﺑﺎﻳﺪ اﺣﺘام زﻧﺎن ﺑﺰرﮔﺘ در ﺧﺎﻧﻮاده ﺷﻮﻫﺮ را رﺨﻳﺖ ﻣﻛﺮد‪.‬‬
> ‫ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﺮ اﺳﺎس اﺻﻮل ﻣﺬﻫ‪ k‬ﺑﻮد‪ .‬ﺗﺼﻤﻴﻤﺎت ﻣﻬﻢ واﺻﻠ را ﺑﺰرگ ﺧﺎﻧﻮاده ﻛﻪ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﺴﻦﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮد ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﻮد ﻣﮔﺮﻓﺖ وﻫﻤﻪ اﻓﺮاد ﺧﺎﻧﻮاده و‪t‬ﺴﺎ‪ E‬ﻛﻪ در آن ﺧﺎﻧﻪ‬
> ‫زﻧﺪﻰ ﻣﻛﺮدﻧﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻄﻴﻊ او ﺑﻮده ﺑﻪ او اﺣﺘام ﻣﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﻳﮏ از اﻓﺮاد ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﻘﺶ‬
> ‫ﻣﻌّﻴﻨ داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺮدان در ﺑﻴون ﺧﺎﻧﻪ ﻛر ﻣﻛﺮدﻧﺪ وﻧﺎنآور ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻮدﻧﺪ وزﻧﺎن اﻣﻮر داﺧﻠ‬
> ‫ً‬
> ‫ﺧﺎﻧﻪ را اداره ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﺮدان وزﻧﺎن ﺧﺎﻧﻮاده در ﻃﻮل روز ﺟﺪا ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮدا‪ E‬ﻛﻪ‬
> ‫ﻋﻀﻮ ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﺒﻮدﻧﺪ اﺟﺎزه دﻳﺪن زﻧﺎن ﺧﺎﻧﻪ وﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮدن ﺑﺎ آﻧﻬﺎ را ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‬
> ‫وﻧﻤﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻗﺴﻤﺖ زﻧﺎﻧﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮوﻧﺪ‪ .‬اﻫﻤﻴﺖ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع آﻧﻘﺪر زﻳﺎد ﺑﻮد ﻛﻪ در‬
> ‫ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎی ﻓﻘﻴ ﺑﺮای ﺟﺪا ﻛﺮدن زﻧﻬﺎ وﻣﺮدﻫﺎ در وﺳﻂ ﺗﻨﻬﺎ اﺗﺎﻗ ﻛﻪ داﺷﺘﻨﺪ ﭘﺮده‬
> ‫ﻣﻛ ﺸ ﻴ ﺪ ﻧ ﺪ ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫اﻳﻦ آداب ورﺳﻮم در ﺧﺎﻧﻮادۀ ﻣﺮﻓﻪ ودر ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺰرگ ﺧﺎﻧﺪان ﺑﺮﻟ‪ E‬ﻫﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﭼﻨﻴ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ‬
> ‫وﻣﺮاﺳﻢ ازدواج ﻃﺎﻫﺮه ﻫﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﻴ ﺷﻴﻮه ﺳﻨّ‪ k‬ﺑﺮﮔﺰار ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ورواﺑﻂ ﺧﺎﻧﻮادﻰ‬
> ‫آﻧﻬﺎ ﻫﻢ در ﺧﺎﻧﻮادۀ ﻫﻤﺴش ﺑﻪ ﻫﻤﻴ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬در آن زﻣﺎن ﻣﺮﺳﻮم ﺑﻮد زن ﻣﻄﻴﻊ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻫﻤﺴ ﺧﻮد ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در ﭼﻬﺎردﻳﻮاری ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻤﺎﻧﺪ واز ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻓﻌﺎ•ﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋ دور ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻣﺎ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﻛﻪ ¶ﺲ از ازدواج ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ دوره ﻧﻮﺟﻮا‪ E‬را ¶ﺸﺖ ﺳ ﮔﺬاﺷﺘﻪ وزن داﻧﺎ وﺗﻮاﻧﺎ‪Ì‬‬
> ‫ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﺑاﻋﺘﻨﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ رﺳﻮم ﺣّ‪ k‬در ﺟﻬﺖ ﻣﺎﻟﻔﺖ آن رﻓﺘﺎر و زﻧﺪﻰ ﻣﻛﺮد‪ .‬در ﻧﺘﻴﺠﻪ‬
> ‫ﭘﻴﻮﻧﺪ زﻧﺎﺷﻮﺑ آن دو ﺑﻪ ﻣﺮور ﮔﺴﺴﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬زﻳﺮا ﻫﻤﺴ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺘﻌّﺼﺐﺗﺮ از آن ﺑﻮد ﻛﻪ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﻓﻜﺮ ﻣﻛﺮد‪.‬‬
> ‫ّ‬                                      ‫ّ‬
> ‫ﻃﺒﻖ اﻳﻦ ﺳﻨﺖ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﻳﻜﻰ از اﻋﻀﺎء ﺧﺎﻧﻮاده ﻋﻤﻮﻳﺶ‪ ،‬ﻣﻼﺗﻘ‪ ،‬ﺷﺪ واﻧﺪ ﻛ ﺑﻌﺪ ﻫﻤﺮاه‬
> ‫ّ‬                                     ‫ّ‬
> ‫ﺷﻮﻫﺮش ﻣﻼﻣﻤﺪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻛﺮﺑﻼ ﻧﻘﻞ ﻣﻜن ﻛﺮدﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﻼ ﻣﻤﺪ ﺑﻪ ﺗﺼﻴﻼت ﻋﻠﻮم دﻳﻨ‬
> ‫ﺧﻮد اداﻣﻪ دﻫﺪ‪.‬‬
> ‫‪٤١‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪﻫﺎ ﻫﻤﻴﺸﻪ در ﻗﺴﻤﺖ زﻧﺎﻧﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻮدﻧﺪ؛ ﻣّﺮﺗﺐﺗﺮﻳﻦ وزﻳﺒﺎﺗﺮﻳﻦ اﺗﺎق ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻞ ﭘﺬﻳﺮا|‬
> ‫ﻣﻴﻬﻤﺎنﻫﺎ ودوﺳﺘﺎِن ﻣﺮِد ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻘﻴﻪ اﻓﺮاد ﺧﺎﻧﻮاده در ﻗﺴﻤﺖ زﻧﺎﻧﻪ ﺟﻊ ﻣﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪٧‬‬
> ‫ﻗﺴﻤﺖﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﻛرﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺷﺪ‪ .‬ﻣﺒﻞ وﺻﻨﺪﻟ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬اﺗﺎق‬
> ‫را ﺑﺎ ﻓﺮش ﻣﭘﻮﺷﺎﻧﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺗﻌﺪادی ﺑﺎﻟﺸﺖ و¶ﺸ‪ k‬روی ﻓﺮش‪¶ ،‬ﺸﺖ ﺑﻪ دﻳﻮار ﻣﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ؛‬
> ‫روی زﻣﻴ ﻧﺸﺴﺘﻪ وﺑﻪ ¶ﺸ‪ k‬ﺗﻜﻴﻪ ﻣدادﻧﺪ‪ .‬ﺑﺶ ﻣﻬّﻤ از ﻣﻴﻬﻤﺎنﻧﻮازی ﭘﺬﻳﺮا| ﺑﺎ ﭼﺎی‬
> ‫ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺮای ﻫﻤﻴ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺳﻤﺎور ﺧﺎﻧﻪ روﺷﻦ وآب ﺟﻮش ﺑﺮای ﭼﺎی آﻣﺎده ﺑﻮد‪ .‬در‬
> ‫ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎی ﻣّﺮﻓﻪ وﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺗﻌﺪادی ﺧﺪﻣﺘﻜر ﺗﻤﺎﻣ اﻳﻦ ﻛرﻫﺎ را ﺑﺎ ﻧﻈﺎرت ﺧﺎﻧﻢ ﺧﺎﻧﻪ‬
> ‫اﻧﺎم ﻣدادﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪٤٢‬‬
> 
> ‫ﻳﻜﻰ از ﺷﻴﻳﻦﺗﺮﻳﻦ ودﻟﺴﺐﺗﺮﻳﻦ ﺑﺶﻫﺎی زﻧﺪﻰ زﻧﺎن رﻓﺘ ﺑﻪ ّ‬
> ‫ﺣﺎم ﻋﻤﻮﻣ ﺷﻬﺮ ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫در اواﺳﻂ ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ در ﻃﻬﺮان ﺑﻴﺶ از ﺻﺪ وﭼﻬﻞ ﺣﺎم ﻋﻤﻮﻣ وﺟﻮد داﺷﺖ‪ .‬در ﺣﺎم‬
> ‫ﻋﻤﻮﻣ زﻧﻬﺎ ﻣﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ دور از ﻧﮕﺮا‪E‬ﻫﺎی ﺧﺎﻧﻪ ﻗﺪری آراﻣﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ‪ ،‬ﺑﺎ زﻧﺎن ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ودوﺳﺘﺎن ﺧﻮد ﮔﻔﺘﮕﻮ ﻛﺮده‪ ،‬ﺧﺒﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ را رد وﺑﺪل ﻛﻨﻨﺪ وﺧﻮد را ﺗﻤﻴ وﭘﺎﻛﻴه ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
> ‫ﺣﺎم ﺑﺮای ﻫﻤﻪ ﻣﺎ‪ E‬ﺑﻮد واﻛﺜ زﻧﺎن از ﻃﺒﻘﺎت ﻣﺘﻠﻒ ﺑﻪ آﻧﺎ ﻣرﻓﺘﻨﺪ ﻏﻴ از‬     ‫ورودﻳﻪ ّ‬
> 
> ‫زﻧﺎن ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎی ﺧﻴﻠ ﻓﻘﻴ ﻛﻪ ﻗﺪرت ﭘﺮداﺧﺖ اﻧﻌﺎم ﻛرﮔﺮان ﺣﺎم را ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ واز اﻳﻦ‬
> ‫ﺗﻔﺮﻳﺢ وﺳﮔﺮﻣ ﻣﺮوم ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﭘﻨﺞ روز ﻫﻔﺘﻪ ﺣﺎم ﺑﻪ ﻣﺮدان وﻓﻘﻂ دو روز آن ﻫﻢ ﺻﺒﺢﻫﺎ‬
> ‫ﺑﻪ زﻧﺎن اﺧﺘﺼﺎص داﺷﺖ‪ .‬ورودی ﺣﺎم ﺑﺮای زﻧﻬﺎ ﺟﺪا ﺑﻮد ﻛﻪ ¶ﺲ از ورود ﺑﺎﻳﺪ داﻻ‪ E‬را‬
> ‫ّ‬
> ‫‪ D‬ﻣﻛﺮدﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎم ﺑﺮﺳﻨﺪ؛ در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ ﻣﺮدان از در اﺻﻠ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ وارد ﺣﺎم ﻣﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪٤٣‬‬
> 
> ‫ﺑﺮای ﺣﺎم رﻓﺘ‪ ،‬زﻧﺎن ﻛﺎس ﺧﺎﻧﻪ را ﻋﻮض ﻣﻛﺮدﻧﺪ وﭘﻴاﻫﻦ ﺑﻬﺘ وﺗﻤﻴی ﻣﭘﻮﺷﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﻛﺎس ﻣﺮﺳﻮم آن زﻣﺎن ﺑﺮای ﺧﺎﻧﻪ ﺷﻠﻮار ﺑﻠﻨﺪ وﮔﺸﺎدی ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﭘﺎ ﻣﻛﺮدﻧﺪ ﺑﺎ ﺑﻠﻮز ﻳﺎ‬
> ‫ﭘﻴاﻫﻦ ﻧﺎزک ﺑﺪنﻧﻤﺎ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺳ ﻧﺎف ﺑﺎز ﺑﻮد‪ .‬روی ﺑﻠﻮز‪ ،‬ﺟﻠﻴﻘﻪ ﻳﺎ ﻛﺖ آﺳﺘﻴ ﻛﻮﺗﺎه وروی‬
> ‫ﺷﻠﻮار داﻣﻦ ﭼﻴدار‪t‬ﻮﺗﺎﻫ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺷﻠﻴﺘﻪ ﻣﭘﻮﺷﻴﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺗﺮ‪t‬ﻴﺐ ﺳﺎده را زﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺷﻜﻫﺎی‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﺘﻠﻒ وﺑﻪ دﻟﻮاه ﺗﻐﻴﻴ ﻣدادﻧﺪ‪ .‬ﻣﺜﻼ زﻧﺎن ﺷﻬﺮی از ﺟﻮاﻫﺮات اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻛﺮدﻧﺪ ﻳﺎ‬
> ‫ﭘﺎرﭼﻪﻫﺎی ﻞدار واز ﺟﻨﺲﻫﺎ‪ Ì‬ﺑﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺘﻔﺎوت اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﻪ زﻧﺎن ﺑﺮای‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺣﺠﺐ وﺣﻴﺎ ﻧﻮﻋ روﺳی ﺑﻪ ﺳ ﻣﻛﺮدﻧﺪ؛ اﻣﺎ در روﺳﺘﺎﻫﺎ اﻳﻦ روﺳی ﺑﻴﺸﺘ ﺑﺮای‬
> ‫ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﻮ ﺑﻪ ﻫﻨﺎم ﻛر وﺗﻤﻴ ﻧﺎه داﺷﺘ ﻣﻮ ﻣﻔﻴﺪ ﺑﻮد‪ .‬زﻧﺎن روﺳﺘﺎ‪ Ì‬از روﺑﻨﺪ اﺳﺘﻔﺎده‬
> 
> ‫‪٨‬‬
> ‫ﻧﻤﻛﺮدﻧﺪ زﻳﺮا ﻣﺎﻧﻊ ﻓﻌﺎ•ﺘﻬﺎی ﻣﺘﻠﻒ وﺳﺨﺖ ﺧﺎﻧﻪداری آﻧﻬﺎ ﺑﻮد ‪.‬در ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ ﭘﻮﺷﺶ‬
> ‫دﻳﮕﺮی ﺑﻪ ﻧﺎم ﭼﺎدر ﺑﻪ ﻛﺎﺳﻬﺎی زﻧﺎن اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪ‪.‬‬
> ‫ﺣﺠﺎب زن ﻳﮏ رﺳﻢ ﻛﻬﻦ ﺷ‪ Ê‬اﺳﺖ‪ .‬اﺻﻞ و رﻳﺸﻪ آن در اﻣﺮاﺗﻮرﻳﻬﺎی ﻛﻬﻦ آﺷﻮر و ﺑﺎﺑﻞ‬
> ‫ﺠﻬﺮﻳﻦ اﺳﺖ‪ .‬وﻗ‪ k‬ﻗﻠﻤﺮو اﻣﺮاﺗﻮری اﻳﺮان ﺗﺎ ﺑﻴاﺠﻬﺮﻳﻦ وﺳﻌﺖ ﻳﺎﻓﺖ‬ ‫در ﺳزﻣﻴ ﺑﻴا ّ‬
> 
> ‫رﺳﻢ ﺣﺠﺎب در ﺳزﻣﻴﻫﺎی اﻣﺮاﺗﻮری اﻳﺮان ﻫﻢ راﻳﺞ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﺪ ﺣﺠﺎب در آن‬
> ‫زﻣﺎن ﺑﺮای ﺗﻤﺎﻳﺰ ﺑﻴ زﻧﺎن ﻃﺒﻘﺎت اﻋﻴﺎن واﺷاف از زﻧﺎن ﺑﺮده وروﺳ‪ k‬ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻌﺪﻫﺎ‬
> ‫ّ‬
> ‫وﻗ‪ k‬اﻋﺮاب ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﻪ اﻣﺮاﺗﻮری روم در آﺳﻴﺎ ﻳﺎ اﻣﺮاﺗﻮری روم ﺷ‪ Ê‬ﺗﺴﻠﻂ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ ﺑﺎ‬
> ‫روﺑﻨﺪ آﺷﻨﺎ ﺷﺪه وآن را ﺑﻪ ﺣﺠﺎب اﺿﺎﻓﻪ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺗﺎرﻳ‪ V‬ﻧﺸﺎن ﻣدﻫﺪ ﻛﻪ ﻣﻨﺸﺄ‬
> ‫ﺣﺠﺎب ﺳزﻣﻴ اﻳﺮان ودﻳﺎﻧﺖ اﺳﻼم ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ رﺳﻤ ﺑﻮده در ﻣﻴﺎن ﻗﺒﺎﺋﻞ ﺑﻮﻣ ﺑﺮ‪p‬‬
> ‫ّ‬                        ‫ﻣﻨﺎﻃﻖ اﻳﺮان ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﻴا ّ‬
> ‫ﺠﻬﺮﻳﻦ ارﺗﺒﺎط ﺗﺎری داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬اﻛﺘﻪ ﺣﺠﺎب ﻛﻢﻛﻢ ﻧﺸﺎنۀ اﻳﻤﺎن‬
> ‫ّ‬       ‫ّ‬
> ‫زﻧﺎن ﻣﺆﻣﻦ ﺷﺪ وﻣﻬﻢﺗﺮ از آن وﺳﻴﻠﻪای ﺑﺮای ﺟﺪاﺳﺎزی‪ ،‬ﺗﻤﻠﮏ وﺗﺴﻠﻂ ﺑﺮ زﻧﺎن ﻧﻴ ﺷﺪ‪.‬‬
> ‫ﻃﺒﻖ ﻗﻮاﻧﻴ ﻣﺬﻫﺐ ﺷﻴﻌﻪ ورﺳﻢ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻗﺎﺟﺎر‪ ،‬زن ﺣّﻖ درﺧﻮاﺳﺖ ﻃﻼق ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬اﻛﺘﻪ‬
> ‫اﻳﻦ رﺳﻢ در ﺳاﺳ ﻗﻠﻤﺮو ﺣﻜﻮﻣﺖ اﺳﻼﻣ ﻳﻜﺴﺎن ﻧﺒﻮد و در آﻳﺎت ﻗﺮآن ﻫﻢ ﺑﻪ اﻳﻦ‬
> ‫ﻣﻮﺿﻮع اﺷﺎره ﺻﻳ` ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﮔﺮﭼﻪ ﺷﻮاﻫﺪی از ﻃﻼق زﻧﺎن در اﻳﻦ دوره ﻣﻮﺟﻮد‬
> ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﺸﺎن ﻣدﻫﺪ زﻧ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﻫﻤﺴ وﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮد را ﺗﺮک ﻛﻨﺪ اﻣﺎ زﻧﺎن ﺑﺮای اﻗﺪام ﺑﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﻼق ﺑﺎ ﻣﻮاﻧﻊ ﺟﺪی ﺑﺴﻴﺎری روﺑﺮو ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ اﻛﺜﻳﺖ ﺑﻪ دﻻﻳﻞ ﻣﺘﻌﺪد وﻣﺘﻠﻔ‬
> ‫ﻧﻤﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ وﻧﻤﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ از ﻫﻤﺴ ﺧﻮد ﺟﺪا ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻣﻬﻢﺗﺮ از ﻫﻤﻪ ﻧﺪاﺷﺘ ﻣﻨﺒﻊ درآﻣِﺪ‬
> ‫ﻣﺴﺘﻘﻞ وﺗﺄﻣﻴ زﻧﺪﻰ ﺧﻮد ﺑﻮد ﻛﻪ آﻧﻬﺎ را ﻣﺒﻮر ﻣﻛﺮد در ﺧﺎﻧﻪای ﻛﻪ ﺷﻮﻫﺮﺷﺎن ﺳﭘﺮﺳﺖ‬
> ‫وﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﻧﺪه ﺑﻮد ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ وﻋﻠﻴﻏﻢ ﻧﺎﺧﻮﺷﻨﻮدی ﺑﺴﻴﺎر از زﻧﺪﻰ زﻧﺎﺷﻮﺑ ﺑﻪ اﺟﺒﺎر ﻳﮏ ﻋﻤﺮ‬
> ‫اﺳﺎرت را ﺗّﻤﻞ ﻣﻛﺮدﻧﺪ زﻳﺮا ﺟﺰ اﻳﻦ راه دﻳﮕﺮی ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ ‪.‬اﻣﺎ ﻣﺮدان ﺑﺎ آن ﻛﻪ از ﻧﻈﺮ‬
> ‫ﻣﻘﺮرات ﻣﺬﻫ‪ k‬ﻣﺪودﻳﺖﻫﺎ‪ Ì‬ﺑﺮای ارﺗﺒﺎط وراﺑﻄﻪ ﺟﻨ‪ n‬ﺑﺎ زﻧﺎن ﻏﻴ از ﻫﻤﺴ ﺧﻮد‬
> ‫داﺷﺘﻨﺪ اﻣﺎ ﻣﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﭘﺮداﺧﺖ وﺟﻬ ﺑﻪ آﺧﻮﻧﺪ زﻧ را ﺑﺮای ﺧﻮد ﺻﻴﻐﻪ ﻛﻨﻨﺪ وﻋﻘﺪ‬
> ‫ّ‬
> ‫وازدواج ﻣّﻮﻗﺖ اﻧﺎم دﻫﻨﺪ‪ .‬ﻗﺎﻧﻮﻧ ﺷﺪن اﻳﻦ ﻧﻮع ﻋﻘﺪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻔﺴﻴ ﺧﺎص ﻋﻠﻤﺎء از‬
> ‫ﻓﺼﻠ از آﻳﺎت ﻗﺮآن اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻧﻴ ﺳﺎﺑﻘﻪ در ﭘﻴﺶ از اﺳﻼم دارد‪ .‬زﻳﺮا در ﻗﺮآن‬
> 
> ‫‪٩‬‬
> ‫ﺣﻜﻢ ﻣﺸﺨﺺ وواﺿ` درﺑﺎره اﻳﻦ ﭼﻨﻴ ازدواﺟ وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬ﻣّﻮز ازدواج ﺑﻴﺶ از آن‬
> ‫ﻛﻪ ﺑﻪ آﻳﺎت ﻗﺮآ‪ E‬ﻣﺮﺑﻮط ﺑﺎﺷﺪ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪه واﻧﻌﻜ‪ n‬از ﻣﻘﺎم ﭘﺎﺋﻴ زن در ﺟﺎﻣﻌﻪ دورۀ‬
> ‫‪٤٤‬‬
> ‫ﻗﺎﺟﺎر‪ ،‬وﺗﻔﺴﻴ ﺟﺎﻧﺒﺪاراﻧﻪ ﻋﻠﻤﺎء دﻳﻦ ووﺿﻊ ﻗﻮاﻧﻴ دﻳﻨ وﺣﻜﻮﻣ‪ k‬ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﻣﺮدان اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫در ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎی اﻋﻴﺎن واﺷاف‪ ،‬زﻧﺎن در ﺣﺮﻣﺴا زﻧﺪﻰ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺣﺮﻣﺴا ﺑ‪ n‬از ﺧﺎﻧﻪ‬
> ‫ﻣﺮد ﺑﻮد ﻛﻪ اﺧﺘﺼﺎص ﺑﻪ ﻫﻤﺴان او داﺷﺖ وﻫﻴﭻ ﻣﺮدی ﺟﺰ ﺻﺎﺣﺐ ﺣﺮﻣﺴا اﺟﺎزۀ ورود‬
> ‫ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﺣﺮﻣﺴا ﻧﺸﺎنۀ ﺟﺪاﺳﺎزی زﻧﺎن از ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻫﻢ ﺑﻮد‪ ٤٥.‬اﻣﺎ ﺑﺎ ﻧﺎﻫ ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر دروﻧ‬
> ‫آن واﺿﺢ وروﺷﻦ ﻣﺷﻮد ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ زﻧﺎن از درون ﺣﺮﻣﺴا ﺑﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﻔﻮذ داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮای‬
> ‫ﻣﺜﺎل ﭼﻨﺪ ﺗﻦ از زﻧﺎن ﺑﺴﻴﺎر ﺗﻮاﻧﺎ در ﺣﻠﻖۀ ﺧﺎﻧﻮادۀ ﻗﺎﺟﺎر ﺑﺎ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘ ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﺟﺎﻣﻌﻪ‬
> ‫ﺧﺎرج‪ ،‬ﺑﺎ ﺑﻪ ﻛرﮔﻴی ﻋﻘﻞ واﺣﺴﺎس ﺧﻮد وﻧﻔﻮذ ﺑﺮ ﻫﻤﺴان و¶ﺴان ﺧﻮد ﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﺮ‪p‬‬
> ‫اﻣﻮر ﺟﺎﻣﻌﻪ را ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﻧﻤدﻳﺪﻧﺪ در دﺳﺖ ﮔﻴﻧﺪ‪ .‬ﭘﺎدﺷﺎﻫﺎن اﻳﻦ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﺣﺮﻣﺴا‪Ì‬‬
> ‫ّ‬
> ‫داﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺑﻴﺶ از ﻫﺰار زن را در ﺧﻮد ﺟﺎ دﻫﺪ واﻛﺘﻪ ﺑﺮای ﻛﻨﺘل‪ ،‬اﻧﻀﺒﺎط‬
> ‫ّ‬               ‫ّ‬
> ‫ﺳﺨﺖ وﺟﺪی وآداب ورﺳﻮم ﺧﺎص ﺧﻮد را داﺷﺖ‪ .‬زﻧﺎن ﺷﺎه از ﻫﻤﻪ ﻃﺒﻘﺎت ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‬
> ‫ﺑﺴﻴﺎری از ازدواجﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻘﻮﻳﺖ ارﺗﺒﺎط درﺑﺎر وﻃﻮاﺋﻒ واﻗﻮام ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪ واﺷاف ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ زﻧﺎن ﺣﺮﻣﺴای ﺷﺎه ﻣﺎدر وﻫﻤﺴ اول او ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬زﻧﺎن اﺟﺎزه ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ‬
> ‫اﻋﻀﺎء درﺑﺎر ارﺗﺒﺎط داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻣﮕﺮ از ﻃﺮﻳﻖ اﻓﺮادی ﻛﻪ"ﺧﻮاﺟﻪ" ﻧﺎم داﺷﺘﻨﺪ ‪.‬ﺑﺮای‬
> ‫زﻧﺎن ﺗﻤﺎس ﺑﺎ اﻓﺮاد ﺧﺎرج از ﺣﺮﻣﺴا وﺳﻴﻠﻪای ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺧﻮاﺳﺘﻪﻫﺎی ﺷﺨ‪ $‬ﺑﻮد‬
> ‫وﺑﻪ ﻫﻤﻴ د•ﻞ ﺣﺮﻣﺴا ﻣﻠ ﺑﺮای ﺧﺪﻋﻪﻫﺎی ﺳﻴﺎ‪ n‬ﻫﻢ ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻋﻤﻠﻜﺮد‪ ،‬ﺑﺼﻮص در‬
> ‫زﻣﺎن ﻧﺎﺻا ّ>ﻳﻦﺷﺎه‪ ،‬ﭘﺎدﺷﺎﻫ ﻛﻪ در رواﻳﺎت اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﻧﻘﺶ ﻣﻬّﻤ دارد‪ ،‬ﺑﻪ اوج ﺧﻮد‬
> ‫رﺳﻴﺪ‪ .‬در ﺣﺮﻣﺴای او ﺑﻴﺶ از ﺻﺪ زن ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮ‪ p‬از آﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﺷﻴﻮۀ ﻛﺸﻮرداری‪،‬‬
> ‫روش وﺳﻴﺎﺳﺖ او در ﻣﻮاﻗﻊ ﺣّﺴﺎس ﺑﺴﻴﺎر ﻧﻔﻮذ داﺷﺘﻨﺪ‪ ٤٦.‬از ﻫﻤﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﻬﻢﺗﺮ ﻣﺎدر‬
> ‫ﻧﺎﺻا>ﻳﻦ ﺷﺎه ﺑﻮد ﻛﻪ ﻧﻔﻮذ ز ﻳﺎدی در اﻣﻮر ﺳﻴﺎ‪ n‬داﺷﺖ وﺗﻤﺎم ﺳﻌ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻛر ﻣﺑﺮد‬
> ‫ﺗﺎ ﺗﺎج وﺗﺖ وﻣﻘﺎم ﺳﻠﻄﻨﺖ ¶ﺴ ﺧﻮد را از دﺳﺖ رﻗﺒﺎ ودﺷﻤﻨﺎ‪ E‬ﻛﻪ در ﻛر ﺣﻜﻮﻣﺖ او‬
> ‫ﻛرﺷﻜﻨ ﻣﻛﺮدﻧﺪ وﻗﺼﺪ ﺑﺮاﻧﺪازی او را داﺷﺘﻨﺪ ﺣﻔﻆ ﻛﻨﺪ‪ .‬دوران او ﻣﺜﺎل واﻗﻌ از زﻧﺎن‬
> 
> ‫‪١٠‬‬
> ‫ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﺎدر ﺑﻮدﻧﺪ از ¶ﺸﺖ ﺻﺤﻨﻪ ﻫﻤﻪ اﻣﻮر را اداره ﻛﻨﻨﺪ‪ ٤٧.‬در ﻳﻜﻰ از‬
> ‫‪٤٨‬‬
> ‫ﻋﻜﺲﻫﺎی ﺧﺎﻧﻮادﻰ او در ﺟﺎﻳﺎﻫ ﺑﻠﻨﺪ ﺗﺮ از ¶ﺴش‪ ،‬ﻧﺎﺻا ّ>ﻳﻦﺷﺎه ﻧﺸﺴﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫در ﻣﺴﻴ ﻗﺰوﻳﻦ ﺑﻪ ﻛﺮﺑﻼ ﻃﺎﻫﺮه وﻣﻼ ﻣﻤﺪ از ﻛﻮﻫﭙﺎﻳﻪﻫﺎی ﭘﺮﺑﺮف ﻛﻮهﻫﺎی زاﮔﺮس‪ ،‬ﻛﻪ‬
> ‫ﻛﺸﻮر اﻳﺮان را از ﺑ‪ n‬از ﺧﺎک اﻣﺮاﻃﻮری ﻋﺜﻤﺎ‪ ،E‬ﻋﺮاق اﻣﺮوز‪ ،‬ﺟﺪا ﻣﺳﺎزد‪ ،‬ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ؛‬
> ‫ﺠﻬﺮﻳﻦ رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻛﻤ ﺟﻠﻮﺗﺮ ﺑﻪ‬‫ﺳ‪E‬ﺲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﺋﻴ رﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺟﻠﮕﻪ ﻣﺴﻄﺢ وﮔﺮم ﺑﻴا ّ‬
> 
> ‫ﺷﻬﺮ ﻛﺮﺑﻼ‪ ،‬ﺑﻴ رودﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮات ودرﻳﺎﭼﻪای از ﻧﻤﮏ‪ ،‬وارد ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﺷﻬﺮ ﻛﺮﺑﻼ ﺑﺮای ﺷﻴﻌﻴﺎن اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎری دارد‪ ،‬زﻳﺮا ﻣﺪﻓﻦ اﻣﺎم ﺣﺴﻴ در آﻧﺎ اﺳﺖ‪ .‬در‬
> ‫ﺣﺎدﺛﻪ ﻛﺮﺑﻼ در ﺳﺎل ‪ ۶٨٠‬ﻣﻴﻼدی اﻣﺎم ﺣﺴﻴ وﻫﻔﺘﺎد ودو ﺗﻦ از ﻳﺎراﻧﺶ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺳﭙﺎه‬
> ‫ﺧﻠﻴﻒۀ وﻗﺖ‪ ،‬ﻛﻪ اﻣﺎم ﺣﺴﻴ در ﺑﺮاﺑﺮ او ﻗﻴﺎم ﻛﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮای ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‪،‬‬
> ‫اﻣﺎم ﺣﺴﻴ ﻣﻈﻬﺮﺷاﻓﺖ‪ ،‬ﺻﺪاﻗﺖ وﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻇﻠﻢ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮ ﺳﺎ" در اﻳﺎم ﺨﺷﻮرا ﺷﻴﻌﻴﺎن‬
> ‫ﺟﻬﺎن ﺑﺮای ﺷﻬﺎدت اﻣﺎم ﺣﺴﻴ ﻣﺮاﺳﻢ ﻋﺰاداری ﭘﺮﺷﻮری ﺑﺮﭘﺎ ﻣﻛﻨﻨﺪ‪ .‬در ﺑﻌ‪ A‬ﺷﻬﺮﻫﺎ‬
> ‫دﺳﺘﻪﻫﺎ‪ Ì‬ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣدﻫﻨﺪ‪ .‬در ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎ راه ﻣروﻧﺪ وﺑﺎ زدن زﻧﻴ‪ ،‬ﻗﻤﻪ و ﺷﻤﺸﻴ ﺑﻪ ﺑﺪن‬
> ‫ﺧﻮد‪ ،‬رﻧﺞﻫﺎ و ﻣﺼﺎﺋﺐ اﻣﺎم ﺣﺴﻴ را‪ ،‬ﻛﻪ در راه ﺣّﻖ و ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﺘﺤّﻤﻞ ﺷﺪ‪ ،‬ﻫﻤﺮاﻫ‬
> ‫ﻣﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮای ﺷﻴﻌﻴﺎن روز ﺨﺷﻮرا روز ﺳﻮﮔﻮاری اﺳﺖ اﻣﺎ ﺑﺮای ﺳّﻨﻫﺎ اﻳﻦ روز روز‬
> ‫ّ‬
> ‫ﭘﻴوزی ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ ﺑﺮ ﻧﻴوﻫﺎی ﻣﺎدی اﻳﻦ ﺟﻬﺎن ﻛﻪ در اﻗﺪام اﻣﺎم ﺣﺴﻴ ﻣﺘّﺠﻠ ﺷﺪه‬
> ‫ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﻣﺒﻮﺑﻴﺖ اﻣﺎم ﺣﺴﻴ آﻧﻘﺪر زﻳﺎد ﺷﺪ ﻛﻪ در اﻃﺮاف ﻣﻘﺒۀ او ﺑﺎ ﮔﻨﺒﺪی‬
> ‫ﻃﻼ‪ ،Ì‬ﺷﻬﺮ ﻛﺮﺑﻼ ﺷﻜ ﮔﺮﻓﺖ و ﻗﺮﻧﻬﺎ اﺳﺖ زاﺋِﺮﻳﻦ ﺑﺷﻤﺎری ﺑﺮای زﻳﺎرت ﻣﻘﺒۀ او ﺑﻪ‬
> ‫آﻧﺎ ﻣروﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﻴﺸﻪ در ﻣﻴﺎن زاﺋﺮﻳﻦ ﻛﺮﺑﻼ اﻓﺮاد ﭘﻴ وﺳﺎﻟﻮرده ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻣﻴﺪ رﺣﻠﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫وﺗﺪﻓﻴ در ﺟﻮار ﻣﻘﺒۀ اﻣﺎم ﺣﺴﻴ‪ ،‬آن ﻣﻜن ﻣﻘﺪس‪ ،‬ﺑﻪ ﻛﺮﺑﻼ ﻣرﻓﺘﻨﺪ وﻣروﻧﺪ‪ .‬ﺳﻔﺮ‬
> ‫زاﺋﺮﻳﻦ وﺗﺎرت دﻓﻦ اﻣﻮات ﺳﺒﺐ ﺷﺪ ﻛﺮﺑﻼ ﺑﻪ ﺷﻬﺮی ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮد وآراﻣﺎه‬
> ‫دﻳﮕﺮی ﺑﺎ ﮔﻨﺒﺪی ﻃﻼ‪ Ì‬ﺑﺮای ﺑﺮادر اﻣﺎم ﺣﺴﻴ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﺎم ﻋﺒﺎس‪ ،‬ﻛﻪ او ﻧﻴ در ﻧﺒد ﻛﺮﺑﻼ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺷﻬﺮ ﻛﺮﺑﻼ ﺑﺎ ﮔﺴﺘش در ﺣﻮل اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻣﺎت ﻣﻘﺪﺳﻪ‬
> ‫وﺳﺎﺧﺘﻤﺎنﻫﺎی ﻳﮏ ﺗﺎ ﺳﻪ ﻃﺒﻘﻪ‪ ،‬اﻣﺮوزه ﺟﻌﻴ‪ k‬ﺣﺪود ‪ n‬ﻫﺰار ﻧﻔﺮ را در ﺧﻮد ﺟﺎ داده‬
> ‫اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫‪٤٩‬‬
> 
> ‫‪١١‬‬
> ‫ّ‬                 ‫ّ‬                     ‫ّ‬
> ‫اﻳﻦ زوج ﺟﻮان ﻣﺪت ﺳﻴده ﺳﺎل در ﻛﺮﺑﻼ وﻣﺪت ﻛﻮﺗﺎﻫ در ﺷﻬﺮ ﻣﻘﺪس ﻧﻒ در ﺟﻨﻮب‬
> ‫ﻛﺮﺑﻼ زﻧﺪﻰ ﻛﺮدﻧﺪ‪ ٥٠.‬دو ¶ﺴ ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬اﺑﺮاﻫﻴﻢ واﺳﻤﺎﻋﻴﻞ‪ ،‬در ﻛﺮﺑﻼ ودﺧﺘ او ﺑﻪ ﻧﺎم زﻳﻨﺐ‬
> ‫در ﺷﻬﺮ ﻧﻒ ﺑﻪ دﻧﻴﺎ آﻣﺪﻧﺪ‪ ٥١.‬اﻣﺎ آﻳﻨﺪۀ راﺑﻂۀ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﺑﻪ اﺧﺘﻼف وﺟﺪا‪Ì‬‬
> ‫اﻧﺎﻣﻴﺪ‪ .‬ﺗﺎ وﻗ‪ k‬ﺑﻪ ﻫﺎ ﻛﻮﭼﮏ ﺑﻮدﻧﺪ وﻃﺎﻫﺮه وﻇﺎﻳﻒ ﺧﺎﻧﻪ وﺑﭽﻪداری را ﺑﻪ ﺧﻮ½ اﻧﺎم‬
> ‫ﺑﻪﻫﺎ‪ ،‬ﺑﺼﻮص ¶ﺴان‪ ،‬ﺑﻴﺸﺘ ﺗﺖ ﻧﻔﻮذ ﭘﺪر در‬
> ‫ﻣداد ﻣﺸﻜ ﭘﻴﺪا ﻧﺒﻮد اﻣﺎ ﺑﺎ ﺑﺰرگ ﺷﺪن ّ‬
> ‫آﻣﺪه از ﻣﺎدر دور ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﺮ دو ¶ﺴ ﺑﻪ ﻣﻘﺎم اﺟﺘﻬﺎد رﺳﻴﺪﻧﺪ واز ﻣﺎﻟﻔﺎن ﺳﺳﺨﺖ ﻣﺎدر‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺧﻮد ﺷﺪﻧﺪ‪ ٥٢.‬اﻣﺎ ﺷﻬﺮت وﻣﻮﻓﻘﻴ‪ k‬ﻧﻴﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ در ﻣﺘﻮن ﺗﺎرﻳﺦ وﺷح اﺣﻮال‬
> ‫ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ‪ ،‬ﺑﺎ ﻧﺎم ﻣﺎدرﺷﺎن "ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ" ﻣﻌﺮ< ﻣﺷﻮﻧﺪ‪ .‬از ﻧﺎم ﭘﺪر آﻧﺎن ﻧﻴ ﻫﻴﭻ اﺛﺮ و‬
> ‫ﻧﺸﺎ‪ E‬ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﺧﻮد ﻧﺸﺎن اﻫّﻤﻴﺖ‪ ،‬ﺷﻬﺮت‪ ،‬اﻋﺘﺒﺎر واﺣﺘام ﺑﺴﻴﺎری اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه در‬
> ‫‪٥٣‬‬
> ‫ﻋﻠﻮم دﻳﻨ‪ ،‬ﻋﺮﻓﺎن وﺷﻌﺮ وادب ﻓﺎر‪ n‬ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫در دورۀ اﻗﺎﻣﺖ در ﻛﺮﺑﻼ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ ﺧﻮاﻧﺪن ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﺳّﻴﺪ ﻛﻇﻢ رﺷ‪ ،k‬رﻫﺒ وﻣﺘﻔﻜﺮ‬
> ‫ّ‬
> ‫دﻳﮕﺮ ﻣﻜﺘﺐ ﺷﻴﺨﻴﻪ‪ ،‬از ﺣﺪ وﺣﺪود ﻳﮏ زن وﻫﻤﺴ ﻣﻄﻴﻊ ﻓﺮاﺗﺮ رﻓﺖ‪ .‬ﺷﻴﺦ اﺣﺪ اﺣﺴﺎ‪،Ì‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺘﻔﻜﺮ ﺷﻴ‪ ،V‬دو ﺳﺎل در ﻗﺰوﻳﻦ اﻗﺎﻣﺖ داﺷﺖ‪ ٥٤.‬در آن زﻣﺎن ﻃﺎﻫﺮه دﺧﺘ ﺧﺮدﺳﺎﻟ ﺑﻮد‬
> ‫و‪ ،‬ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻣﺎﻟﻔﺖ ﺳﺳﺨﺘﺎنۀ ﻋﻤﻮﻳﺶ ﺑﺎ ﻋﻘﺎﻳﺪﺷﻴﺦ اﺣﺪ‪ ،‬در ﺧﺎﻧﻮادۀ آﻧﻬﺎ ﺻﺤﺒ‪ k‬از‬
> ‫ﺷﻴﺦ اﺣﺪ و ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﻧﻤﺷﺪ‪ ٥٥ .‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﺪ ﻃﺎﻫﺮه در ﻫﻤﺎن ﻧﻮﺟﻮا‪ E‬در ﻛﺘﺎﺑﺎنۀ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻳﻜﻰ از اﻗﻮام ﺧﻮد ﺑﺎ آﺛﺎر ﺷﻴﺨﻴﻪ آﺷﻨﺎ ﺷﺪه‪ ٥٦‬و ﺑﺎ راﻫﻨﻤﺎ‪ Ì‬ﻋﻤﻮﻳﺶ‪ ،‬ﻣﻼ ﻟ و ﻣﺎدر و‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻌ‪ A‬دﻳﮕﺮ از اﻗﻮام ﻣﺎدریاش ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻳﻦ آﺛﺎر ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪ ٥٧.‬اﻣﺎ ﺳﺎﻟﺎ ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨ‬
> ‫زﻣﺎ‪ E‬ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه و ﺷﻮﻫﺮش از ﻛﺮﺑﻼ ﺑﻪ ﻗﺰوﻳﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه از ﭘﻴوان ﺳﺳﺨﺖ‬
> ‫ﻣﻜﺘﺐ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺷﺪ‪.‬‬
> ‫در آن زﻣﺎن دﻳﮕﺮ زﻧﺪﻰ ﺧﺎﻧﻮادﻰ آن دو ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﮔﺴﻴﺨﺘﻰ رﺳﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺧﻮاﺳﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫دور از ﻣﺎﻟﻔﺖ ﻳﺎ ﻣﻮاﻓﻘﺖ ﺷﻮﻫﺮش راه وﻋﻘﻴﺪهای را ﻛﻪ ﻳﺎﻓﺘﻪ دﻧﺒﺎل ﻛﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺷﻮﻫﺮ ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ّ‬
> ‫در ﭘﻴوی از ﭘﺪر ﺧﻮد‪ ،‬ﻣﻼﺗﻘ‪ ،‬ﻣﺎﻟﻒ ﺳﺳﺨﺖ ﻣﻜﺘﺐ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺑﻮد وﻧﻤﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺗﻐﻴﻴ‬
> ‫ﻋﻘﻴﺪه ﻃﺎﻫﺮه را ﺗﻤﻞ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺳاﻧﺎم ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺒﻮر ﺷﺪ ﺧﺎﻧﻪ ﺷﻮﻫﺮ را ﺗﺮک ﻛﺮده وﻫﻤﺮاه‬
> ‫ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﭘﺪری ﺑﺎزﮔﺮدد‪ .‬در آﻧﺎ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺼّﻤﻢ ﺷﺪ ﺑﺮای ﻣﻼﻗﺎت ﺟﺎﻧﺸﻴ ﺷﻴﺦ‬
> 
> ‫‪١٢‬‬
> ‫اﺣﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﺳﻴﺪ ﻛﻇﻢ رﺷ‪ ،k‬ﺑﻪ ﻛﺮﺑﻼ ﺑﺎزﮔﺮدد‪¶ .‬ﺲ ﻫﻤﺮاه ﺧﻮاﻫﺮ‪ ،‬دﺧﺘ وﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ دﻳﮕﺮ‬
> ‫ّ‬
> ‫دوﺑﺎره ﺨزم ﺷﻬﺮ ﻣﻘﺪس ﻛﺮﺑﻼ ﺷﺪ در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ ¶ﺴاﻧﺶ ﺑﺎ ﭘﺪرﺧﻮد در ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ‬
> ‫‪٥٨‬‬
> ‫ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻃﺎﻫﺮه در ﺟﺴﺘﺠﻮی ﺣﻘﻴﻘﺖ‪ ،‬ﺑﺎ ﺎﻣ ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻪ ﻗﻠﻤﺮو ﻳﻮِم ﻇﻬﻮر وﻋﺮﻓﺎِن ﻣﻈﻬِﺮ‬
> ‫ﻇﻬﻮِر اﻟﻬ وارد ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪١٣‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه وﺣﻀﻮر در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﺑ‬
> ‫"ﻣﻦ ﺧﺎﺿﻌﺎﻧﻪ از ﺷﻤﺎ اﺳﺘﺪﺨ ﻣﻛﻨﻢ" اﻳﻦ ﺟﻠﻪای از ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﭘﺪرش اﺳﺖ ﻛﻪ در آن‬
> ‫ﻣﻠﺘﻤﺴﺎﻧﻪ از او ﻣﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺪری ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﻮ½ ﺑﻪ اﺣﻮال دﺧﺘ ﺧﻮد واﻗﻒ اﺳﺖ واو‬
> ‫ّ‬
> ‫را از ﻛﻮد ﻛ ودر ﺗﺼﻴﻼت ﺳﭘﺮﺳ‪ k‬ﻛﺮده‪ ،‬از ﺻﻤﻴﻢ ﻗﻠﺐ ﺑﻪ ﺣﻖ ﺗﻮﺟﻪ وآﻧﺎه ﻗﻀﺎوت ﻛﻨﺪ‬
> ‫ﻛﻪ آﻳﺎ در ﻗﻠﺐ اﻳﻦ دﺧﺘ ذّرهای ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺟﻬﺎن وﺟﻮد داﺷﺘﻪ! اﮔﺮ ﭼﻨﻴ اﺳﺖ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﺮ‬
> ‫ﺳ دروﻧﺶ ﻰ ﺑﺒﻳﺪ ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻴان ﺷﻤﺎ‬   ‫ﺷﻤﺎ ﭘﻮﺷﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ واﮔﺮ ﻣﺧﻮاﻫﻴﺪ ﺑﻪ ّ‬
> ‫ِ‬
> ‫وروﺷﻨﺑﺶ ﻇﺎﻫﺮ وﺑﺎﻃﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﺷﻮﻳﺪ؛ زﻳﺮا ﻛﻪ او ﺑﺮ اﻋﻤﺎل اﻳﻦ دﺧﺘ ﺷﺎﻫﺪ‬
> ‫‪٥٩‬‬
> ‫وﮔﻮاه اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫ﻣﻘﺼﻮد ﻃﺎﻫﺮه روﺷﻦ ﻛﺮدن ﻧﻈﺮات وﻋﻘﺎﻳﺪش در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺷﺎﻳﻌﺎت واﻛذﻳ‪ k‬ﺑﻮد ﻛﻪ درﺑﺎره‬
> ‫رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻏﻴ اﺧﻼﻗ او ﺨﺶ ﻣﻛﺮدﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺒﻮﺑﻴﺖ وﻣﻘﺒﻮ•ﺖ او را ﻧﺰد ﺑﺎﺑﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ در‬
> ‫ﮏ وﺗﺮدﻳﺪ ﺑﻮدﻧﺪ ﻳﺎ آﻧﻬﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب را ﻳﻜﻰ از اﺑﻮاب ارﺑﻌﻪ ﻣداﻧﺴﺘﻨﺪ ﻧﻪ ﻣﻈﻬﺮ‬
> ‫ﺷ ّ‬
> ‫ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ‪ ،‬ﺧﺪﺷﻪدار ﻛﻨﻨﺪ وﺑﻪ اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ از ﮔﺴﺘش ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺟﻠﻮﮔﻴی ﻛﻨﻨﺪ؛‬
> ‫ﻗﺼﺪ او دﻓﺎع از ﺧﻮد ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺎ اﺻار وﭘﺎﻓﺸﺎری او در اﺑﺮاز آرا وﻋﻘﺎﻳﺪ ﺧﻮد ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻔﺎﻧﺶ‬
> ‫ﺣﺮﺑﻪای داد ﺗﺎ ﺑﻪ او ﺗﻮﻫﻴ ﻛﻨﻨﺪ وﻧﺎﺳا ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ‪.‬‬
> ‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴ ﻣﻨﻄﻮر در ﺣﺪود ﺳﺎلﻫﺎی ‪ ۱۸۴۶-۱۸۴۷‬ﻛﻪ ﻫﻨﻮز در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﺬﻫ‪ k‬ﻋﺮاق‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﻛﺮد‪ ،‬اﻳﻦ ﻧﺎﻣﻪ را ﺑﻪ ﭘﺪر ﺧﻮد ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬ﻗﺼﺪ او "اﻋﻼن ﻛم اﻟﻬ" ﺑﻮد اﻣﺎ ﻧﺘﻴﺠﻪاش‬
> ‫ﻣﻜﻮم ﺷﺪن ﺑﻪ "ﺑاﻋﺘﻘﺎدی وﺑﺖ ﭘﺮﺳ‪ "k‬ﺑﻮد‪ .‬او ﺑﻪ ﭘﺪر ﺧﻮد ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪ :‬ﭘﺪرﮔﺮاﻣ! ﻣﻦ‬
> ‫ﺑﺎرﻫﺎ ﺑﻪ زﻳﺎرت ﻣﺮﻗﺪ اﻣﺎم ﺻﻠﻮاةاﷲ ﻋﻠﻴﻪ رﻓﺘﻪام وﺑﺎ ﭼﺸﻤﺎ‪ E‬اﺷﻜﺒﺎر ﺑﺮای ﺷﻤﺎ دﺨ ﻛﺮدم‬
> ‫ﺗﺎ ﺷﺎﻳﺪ او ﺑﻪ ﺷﻤﺎﻛﻤﮏ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ راه ﻧﺎت را ﺑﻴﺎﺑﻴﺪ ودر اﻧﺘﻬﺎی ﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎ ﻟﻨ ﺳزﻧﺶآﻣﻴ ﭘﺪر‬
> ‫را اﻧﺬار ﻣدﻫﺪ ﻛﻪ اﮔﺮﺑﻪ اﻣﺮ ﺑﺎﺑ اﻳﻤﺎن ﻧﻴﺎورد وآن را ﻗﺒﻮل ﻧﻜﻨﺪ‪ ،‬دﺨ وﻧﻤﺎز واﻋﻤﺎل ﺧﻴ‪،‬‬
> ‫‪٦٠‬‬
> ‫ﻧﻔﻌ ﺑﻪ او ﻧﻮاﻫﺪ رﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬
> ‫او ﺑﺎ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺑﻪ اﻋﻼن ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ وﻓﺮا رﺳﻴﺪن ﻳﻮم اﷲ‪ ،‬ﻃﺒﻖ وﻋﺪهﻫﺎی اﻟﻬ‪ ،‬ﭘﺮداﺧﺖ‬
> ‫ﭼﻨﺎن ﻛﻪ در ﻳﻜﻰ از اﺷﻌﺎرش ﻧﺪای اﻟﻬ را آﺷﻜرا ﺑﻴﺎن ﻣﻛﻨﺪ وآن را ﺑﺎ آﻳﻪای از ﻗﺮآن‬
> ‫ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻣدﻫﺪ‪:‬‬
> 
> ‫‪١٤‬‬
> ‫ﺣﻜﻢ ﻣﻜﻢ آﻳﻪ ﻗﺎﻫﺮ ﺷﺪه‬                      ‫ﻫﺎن ﻛﻪ اﻣﺮ ُﻣﺒم ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪه‬
> ‫ﺧﻮﻳﺶ را اﻧﺪاز در درﻳﺎی ﺟﻮد‬                 ‫ﺑَﺮ‪t‬ﻦ اﻛﺎس ﺣﺪود و¶ﺲ ﻗﻴﻮد‬
> ‫دور ﻫﺴ‪ k‬ﺗﻮ ز ﻣﻘﺼﺪ دور دور‬                         ‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﻛ در ﺨﻟﻢ ﭘﺮ ّ‬
> ‫ﺷ وﺷﻮر‬            ‫ِ‬
> ‫‪٦١‬‬
> ‫ﮔﻮ ﻣﻦ اﷲ وا•ﻪ اﻟﺮاﺟﻌﻮن‬           ‫اﻣﺮ ﻣﺎ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪه از ﻛف وﻧﻮن‬
> 
> ‫روزی در ﻛﺮﺑﻼ ﺟﻌﻴﺖ ﺧﺸﻤﮕﻴ ﺑﻪ ﭘﻴوان ﻃﺎﻫﺮه وﻣﻨ‪ G‬ﻛﻪ در آن زﻧﺪﻰ ﻣﻛﺮد ﺣﻠﻪور‬
> ‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬زﻧ را ﻛﻪ ﺑﻪ اﺷﺘﺒﺎه ﺗّﺼﻮر ﻣﺷﺪ ﻃﺎﻫﺮه اﺳﺖ دﺳﺘﮕﻴ‪t‬ﺮدﻧﺪ وﻣﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ‬
> ‫ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪﻛﻪ ﻧﺎﻣﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬رﺳﻴﺪ‪ .‬در ﻧﺎﻣﻪ از آﻧﻬﺎ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﺑﻪ ﻛ‪n‬‬
> ‫آﺳﻴﺐ ﻧﺮﺳﺎﻧﻨﺪ؛ زﻳﺮا ﻫﺮ ﻟﻈﻪ ﻛﻪ ﺑﻮاﻫﻨﺪ ﻣﺗﻮاﻧﻨﺪ او را دﺳﺘﮕﻴ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻣﻘﺎﻣﺎت ﻣﺴﺌﻮل ﺑﺎ‬
> ‫درﻳﺎﻓﺖ اﻳﻦ ﺧﺒ‪t‬ﻪ ﻃﺎﻫﺮه در ﺣﺒﺲ اﺳﺖ آن زن را آزاد ﻛﺮدﻧﺪ‪٦٢ ١٧.‬ﻣﻘﺎﻣﺎت دوﻟ‪ k‬ﻋﺜﻤﺎ‪E‬‬
> ‫ﺧﻮاﺳﺘﺎر آن ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﺷط ﻛﺴﺐ اﺟﺎزه آزادی از ﻃﺮف ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺑﻐﺪاد آزاد‬
> ‫‪٦٣‬‬
> ‫ﺷﻮد‪ .‬در ﻫﻤﺎن زﻣﺎن ﻃﺎﻫﺮه در ﺣﺒﺲ ﺧﺎﻧﻰ ﺑﺴ ﻣﺑﺮد‪.‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه در دﻓﺎع از ﺧﻮد ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻛﺮد ﻛﻪ ﻗﺼﺪ او ﻓﻘﻂ ﺑﺮﮔﺰاری ﻣﻠﺲ ﻣﻨﺎﻇﺮه ﻋﻤﻮﻣ ﺑﺮای‬
> ‫ﺑﺚ وروﺷﻦ ﺷﺪن ﻣﺴﺎﺋﻞ وﻧﻜﺎ‪ ä‬درﺑﺎرۀ ﻋﻘﺎﻳﺪش ﺑﻮده‪ ٦٤‬وﻫﺮﮔﺰ در ﻰ آﺷﻮب وﺧﺸﻮﻧﺖ‬
> ‫ﻧﺒﻮده؛ وﻧﻮﺷﺖ ﻛﻪ او ﻗﺼﺪ آزار ﻳﺎ اذﻳﺖ ﻫﻴﭻ ﻛﺲ را ﻧﺪارد واﺧﺘﻴﺎرش ﺑﻪ دﺳﺖ ﺣﺎﻛﻢ‬
> ‫اﺳﺖ‪ .‬ﺳ‪E‬ﺲ ﻳﮏ ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﺑﻪ رﻫﺒ ﺑﺎﺑﻫﺎی ﻣﺘﺎط ﻧﺎﻣﻪای ﻧﺎﺷﺖ واﻇﻬﺎر داﺷﺖ اﮔﺮ آﻧﻬﺎ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻮاﻫﻨﺪ او آﻣﺎده اﺳﺖ ﺑﺮای روﺷﻦ ﺷﺪن ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻇﻬﻮر وﻣﻘﺎم ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻪ ﺑﻐﺪاد‬
> ‫ﺑﺮود‪ ٦٥.‬ﺳاﻧﺎم ﻃﺎﻫﺮه ّ‬
> ‫‪ D‬ﻧﺎﻣﻪای ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎت ﻧﻮﺷﺖ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﺟﻮاﺑ از ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺑﻐﺪاد ﻳﺎ‬
> ‫ﻗﺴﻄﻨﻄﻨﻴﻪ درﻳﺎﻓﺖ ﻧﻜﺮده ‪ø‬ا ﺑﻪ ﺑﻐﺪاد ﻣرود ودر آﻧﺎ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﭘﺎﺳ‪ V‬از ﺟﺎﻧﺐ آﻧﺎن ﺧﻮاﻫﺪ‬
> 
> ‫‪ .١٧‬ﻧﺎم او ﺷﻤﺲ اﻟﻀﺤﺎ ﺑﻮد‪ .‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‪١٩۴ ،Memorials of the Faithful ،‬؛ ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺣﺎج ﻛﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮدﻧﺪ‬
> ‫)اﻣﺎﻧﺖ‪(١٢٥ ،Qurrat al-‘Ayn ،‬‬
> 
> ‫‪١٥‬‬
> ‫ﺑﻮد‪ ٦٦‬وﺷﻬﺮ ﻛﺮﺑﻼ را ﺗﺮک ﻛﺮد‪ .‬در ﻫﻨﺎم ﺣﺮ‪t‬ﺖ اﻫﺎﻟ ﺧﺸﻤﮕﻴ آن ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺗﺮﻳﮏ‬
> ‫‪٦٧‬‬
> ‫ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﻪ ﺳﻮی او ﺳﻨﮓ ﭘﺮﺗﺎب ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﻋﻜﺲاﻟﻌﻤﻞ ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﻫﺮ ﺷﻬﺮی ﻧﻴ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺳﺎﻛﻦ ﻣ ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻮﻫﺮ وﭘﺪر‬
> ‫ﺷﻮﻫﺮش‪ ،‬ﻣﺎﻧﻌﺖ وﻣﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ او وﺗﻼش در ﺳﺎﻛﺖ ﻛﺮدن او ﺑﻮد‪ .‬ﻣﺎﻟﻔﺖﻫﺎی آﻧﺎن ﺑﺎ او‬
> ‫ﻓﻘﻂ ﺷﺎﻣﻞ ﻋﻘﺎﻳﺪ وﻧﻈﺮاﺗﺶ ﻧﺒﻮد ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎی زﻧﺪﻰ ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﺷﺨ‪،$‬‬
> ‫اﺟﺘﻤﺎﻋ‪ ،‬ﻋﺮﻓﺎ‪ E‬وﻋﻠﻤ ﺑﻮد‪ .‬در ﺷﻌﺮ ذﻳﻞ ﻃﺎﻫﺮه ﭘﺎﻳﺎن رﻳﺎﺳﺖ وﻣﺴﻨﺪﻧﺸﻴﻨ روﺣﺎﻧﻴﻮن را‪،‬‬
> ‫ﻛﻪ از ﻋﻼﺋﻢ ﻓﺮا رﺳﻴﺪن آﺧﺮاﻟﺰﻣﺎن اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﺻاﺣﺖ اﻋﻼم ﻣﻛﻨﺪ‪ .‬او اﻳﻦ ﺷﻌﺮ را در‬
> ‫ﻗﺎﻟﺐ ﻏﺰل‪ ،‬ﺷﻴﻮهای ﺑﺮای ﺑﻴﺎن ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﺨﺷﻘﺎﻧﻪ ﺳوده اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ از ﻫﻴﭻ ﻳﮏ از ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ‬
> ‫ﻋﺸﻘ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ در اﻳﻦ ﻗﺎﻟﺐ ﺷﻌﺮی ﺑﻴﺎن ﺷﻮد ﺳﺨﻦ واﺛﺮی ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎ ﺑﻴﺎ‪ E‬ﻣﻘﺘﺪراﻧﻪ‬
> ‫از دوروﺑ وﺗﺰوﻳﺮ رﻓﺘﺎر ﻋﻠﻤﺎء اﻧﺘﻘﺎد ﻣﻛﻨﺪ ودر اﻧﺘﻬﺎی ﺷﻌﺮ ﭘﺮورش ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻧﺴﺎ‪ E‬ورواج‬
> ‫اﻟﻔﺖ وﻣّﺒﺖ ووﻓﺎق در اﻳﻦ ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ را ﻣﮋده ﻣدﻫﺪ‪:‬‬
> ‫َ ُ‬
> ‫روﺷﻦ ﻫﻤﻪ ﺨﻟﻢ ﺷﺪ ز آﻓﺎق وز اﻧﻔﺲ‬        ‫ﻫﺎن ﺻﺒِﺢ ﻫﺪی ﻓﺮﻣﻮد آﻟِز ﺗﻨﻔﺲ‬
> ‫ّ‬        ‫ّ‬
> ‫دﻳﮕﺮ ﻧﻪ ﺷﻮد ﻣﺴﺠﺪ دﻛن ﺗﻘﺪس‬          ‫دﻳﮕﺮ ﻧﻨﺸﻴﻨﺪ ﺷﻴﺦ ﺑﺮ ﻣﺴﻨﺪ ﺗﺰوﻳﺮ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﻪ ﺷﻴﺦ ﺑﺎ ﻣﺎﻧﺪ ﻧﻪ زرق وﺗﺪﻟﺲ‬      ‫ﺑﺮﻳﺪه ﺷﻮد رﺷﺘﻪ ﺗﺖ اﻟﻨﮏ از دم‬
> ‫َ‬ ‫َ‬                                          ‫َ‬
> ‫آﺳﻮده ﺷﻮد ﺧﻠﻖ ز ﺗﻴﻴﻞ وﺗﻮﺳﻮس‬            ‫آزاد ﺷﻮد دﻫﺮ ز اوﻫﺎم وﺧﺮاﻓﺎت‬
> ‫ََ‬
> ‫ﻣﻌﺪوم ﺷﻮد ﺟﻬﻞ ز ﻧﻴوی ﻳﻔّﺮس‬          ‫ﻣﻜﻮم ﺷﻮد ﻇﻠﻢ ﺑﺒﺎزوی ﻣﺴﺎوات‬
> ‫ّ‬
> ‫ﮔﺴﺘده ﺷَﻮد در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﻓﺮش ﻋﺪاﻟﺖ اﻓﺸﺎﻧﺪه ﺷﻮد در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺗﻢ ﺗﻮﻧﺲ‬
> ‫‪٦٨‬‬
> ‫ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮد اﺻﻞ ﺗﺒَﺎﻳﻦ ﺑﻪ ﺗﺎﻧﺲ‬         ‫ﻣﺮﻓﻮع ﺷﻮد ﺣﻜﻢ ﺧﻼف از ﻫﻤﻪ‬
> ‫آﻓﺎق‬
> ‫اواﻳﻞ ﺳﺎل ‪ ١٨۴٧‬وﻗ‪ k‬ﻃﺎﻫﺮه وارد ﺑﻐﺪاد ﺷﺪ ودر ﺧﺎﻧﻪ ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪ‪ ١٨،‬ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ‬
> ‫ﻛﺳﻬﺎی درس وﺗﺒﻠﻴﻎ ﺧﻮد را در ﻫﻤﺎن ﺧﺎﻧﻪ آﻟز ﻛﺮد‪ ٦٩.‬ﻃﺎﻫﺮه ﻳﻜﻰ از ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ آﺛﺎر‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬ﻗّﻴﻮماﻻﺳﻤﺎء‪ ،‬را از ﻋﺮ½ ﺑﻪ ﻓﺎر‪ n‬ﺗﺮﺟﻪ ﻛﺮده ﺑﻮد ﺗﺎ درک آن ﺑﺮای ﺳﺎﻟﻜﻴ‬
> 
> ‫‪ .١٨‬در آﻧﺎ در ﻣﻨل ﺷﻴﺦ ﻣﻤﺪ ﺷﺒﻞ اﻗﺎﻣﺖ داﺷﺖ )ﺑﺎ•ﻮز ی‪(١۶٢ ،The Bab ،‬‬
> 
> ‫‪١٦‬‬
> ‫وﻃﺎﻛﻴ ﺑﻴﺸﺘی ﻣﻜﻦ ﺑﺎﺷﺪ وﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻧﺴﺨﻪای از "ﺗﻔﺴﻴ ﺳﻮرۀ ﻛﻮﺛﺮ"‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺎزﻰ‬
> ‫درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﻛﺮد‪ ٧٠.‬ﺑﺎ ﮔﺴﺘش ﺷﻬﺮت وﻣﺒﻮﺑﻴﺖ ﻃﺎﻫﺮه ﺗﻼش ﺑﺮای‬
> ‫ﺳﺎﻛﺖ ﺳﺎﺧﺘ او اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﺑﺰرﺎن ورﻫﺒان ﺑﺎﺑﻫﺎی ﻣﺘﺎط ﻧﮕﺮا‪ E‬ﺧﻮد را از اﻳﻦ‬
> ‫‪١٩‬‬
> ‫ﻛﻪ ﮔﺴﺘش ﺗﻌﺎ•ﻢ وﻋﻘﺎﻳﺪ ﻃﺎﻫﺮه ﺳﺒﺐ ﺷﻮرش وﻧﺎآراﻣ در ﺷﻬﺮﺷﻮد ﺑﺎ ُﻣﻔ‪ k‬اﻋﻈﻢ ﺑﻐﺪاد‬
> ‫در ﻣﻴﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ‪ُ ٧١.‬ﻣﻔ‪ k‬اﻋﻈﻢ ﻃﺎﻫﺮه را اﺣﻀﺎر ﻛﺮد و ﺑﻌﺪ از ﻣﻜﻟﻪ ﺑﺎ او ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺗﻬﻤﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﻔﺮ ﺑﺮ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﺎﺑﺎ اﺳﺖ‪ ٧٢.‬اﻣﺎ ﺑﺮای اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه را ﻧﺰد ﻳﻜﻰ از روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﻪ ﻧﺎم‬
> ‫ّ‬                                     ‫ّ‬                  ‫ً‬
> ‫ﺷﻴﺦ آﻟﻮ‪ n‬ﻓﺮﺳﺘﺎد‪ ،‬ﻛﻪ ﻗﺒﻼ ﻳﮏ ﺑﺎﺑ دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﻣﻼﻟ ﺑﺴﻄﺎﻣ را ﻧﻴ ﻧﺰد او ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺑﻮد‪ .‬ﻣﻼ‬
> ‫ّ‬                     ‫ﻟ ﺑﺴﻄﺎﻣ دّوﻣﻴ ﻣﻮﻣﻦ ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب واز ﺣﺮوف ّ‬
> ‫‪ p‬ﺑﻮد‪ .‬ﺟﻠﺴﻪ ﻣﺎورۀ ﻣﻼ ﻟ‬
> ‫ﺑﺴﻄﺎﻣ اّوﻟﻴ ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ رﺳﻤ ﺑﻴ ﻳﮏ ﺑﺎﺑ و ﻳﮏ ﺨﻟﻢ و ﻣﻘﺎم ﻣﺬﻫ‪ k‬ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﻮد و ﺳﺨﻨﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻼﻟ ﺑﺴﻄﺎﻣ در آن ﻣﺎﻛﻤﻪ ﺣﺎﺿﻳﻦ را ﺑﺴﻴﺎر ﺗﺖ ﺗﺄﺛﻴ ﻗﺮار داد و ﺗﺼﻤﻴﻤ ﻛﻪ ﻋﻠﻴﻪ‬
> ‫ً‬
> ‫او ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ اّوﻟﻴ ﺣﻜﻢ ﻗﺎﻧﻮﻧ و رﺳﻤ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺸﺘ‪ I‬ﺗﻮّﺳﻂ روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺷﻴﻌﻪ و ﺳّﻨ در‬
> ‫ّ‬
> ‫آن زﻣﺎن ﺻﺎدر ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺣﻜﻢ ﻣﻼ ﻟ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ دورﺗﺮی از اﻣﺮاﻃﻮری ﻋﺜﻤﺎ‪E‬‬
> ‫ﺗﺒﻌﻴﺪ ﺷﺪ ودر آﻧﺎ ﺑﻪ د•ﻞ ﻧﺎﻣﻌﻠﻮﻣ درﮔﺬﺷﺖ‪ .‬او اّوﻟﻴ ﺑﺎﺑ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت رﺳﻴﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻔ‪ k‬اﻋﻈﻢ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ از ﺣﻜﻢ ﺗﺒﻌﻴﺪ ﻣﻼ ﻟ ﺑﺴﻄﺎﻣ ﺗﻮّﺳﻂ ﺷﻴﺦ آﻟﻮ‪ n‬ﺧﺒ داﺷﺖ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه را ﻧﻴ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻜﻤﻪ اﻣﺮاﻃﻮری ﻋﺜﻤﺎ‪ E‬ارﺟﺎع ﻛﺮد‪ ٢٠ ٧٣.‬اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﺼﻤﻴﻢ او‬
> ‫اﻣﻴﺪوار ﺑﻮد از ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺎﻛﻤﻪ ﻋﻠﻨ ﻳﺎ ﺗﺼﻤﻴﻢ دﻳﮕﺮی ﺗﻮّﺳﻂ ﻋﻠﻤﺎء و روﺣﺎﻧﻴﻮن و ﻧﺎآراﻣ‬
> ‫و ﺷﻮرش در ﺷﻬﺮ ﺟﻠﻮﮔﻴی ﺷﻮد‪.‬‬
> ‫ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺷﻴﺦ آﻟﻮ‪ n‬از ﻃﺎﻫﺮه ﭼﻨﻴ ﻳﺎد ﻣﻛﻨﺪ‪:‬‬
> ‫ّ ً‬
> ‫"ﺣﻘﻴﻘﺘﺎ در وﺟﻮد اﻳﻦ زن آﻧﻨﺎن •ﺎﻗﺖ وﺷﺎﻳﺴﺘﻰ دﻳﺪم ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﺪرت‬
> ‫در ﻣﺮدان دﻳﺪهام ‪.‬او زﻧ ﺨﻗﻞ وﻓﻬﻤﻴﺪه ودر ﻧﺎﺑﺖ وﺗﻘﻮی ﺑﻧﻈﻴ ﺑﻮد‪...‬‬
> ‫ّ‬
> ‫‪٧٤‬‬
> ‫در ﻋﻠﻢ او ﻫﻴﭻ ﺷﻜ ﻧﻴﺴﺖ‪".‬‬
> 
> ‫‪ .١٩‬ﻧﻴﺐ ﭘﺎﺷﺎ‪ ،‬ﺳ ّ‬
> ‫ﻨ ﺑﻮد )اﻣﺎﻧﺖ‪(١٢٧ ، “Qurrat al-‘Ayn: The Remover of the Veil”،‬‬
> ‫‪ .٢٠‬در آن زﻣﺎن ﺑﻐﺪاد وﺳﺎﻳﺮ ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﺬﻫ‪ k‬ﺗﺖ ادارۀ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻋﺜﻤﺎ‪ E‬ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪١٧‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﻴﺦ آﻟﻮ‪ n‬از ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ اﺣﺘام وﺑﺰرﻰ ﻳﺎد ﻣﻛﻨﺪ؛ اﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﺪ ﺳﺨﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه در‬
> ‫ﻣﻮرد ﺣﻀت ﺑﺎب را ﺑﻪ ﺧﻮ½ درک ﻧﻜﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮداﺷﺖ او از ﺳﺨﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه اﻳﻦ ﺑﻮد‬
> ‫ﻛﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻫﻤﺎن "اﻧﺴﺎن ﻛﻣﻞ" اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺗﺼﻮف اﺳﻼﻣ آﻣﺪه اﺳﺖ‪ ٧٥ .‬اﻧﺴﺎن ﻛﻣﻞ ﺳﭼﺸﻤﻪ ﻫﻤﻪ‬
> ‫ﻣﻌﺎرف او•ﺎ واﻧﺒﻴﺎ در ﺑﺎب ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ او ﺧﻮد ﺣﻘﻴﻘﺖ اﻟﻴﻪ اﺑﺪی اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﺸﻳﺢ‬
> ‫ﺗﻮاﻧﺎ‪Ì‬ﻫﺎ ووﻳﮋﮔﻲﻫﺎي اﻧﺴﺎن ﻛﻣﻞ ﺑﺎﻳﺪ او را زﺑﺪه وﺧﻼﺻﻪ اﻧﺴﺎنﻫﺎ ووارث اﻧﺒﻴﺎ‪ ،‬ودل او‬
> ‫را ﺟﺎم ﺟﻬﺎنﻧﻤﺎ وآﻳﻴﻨﻪ ﮔﻴﺘ ﻧﺎﻣﻴﺪ‪ .‬اﻳﻨﺠﺎ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﻛﻣﻞ ﻣﻈﻬﺮ ﻋﻨﺎﻳﺖ اﻟﻬ واﻗﻊ‬
> ‫ﺷﺪه وﺟﻬﺎن ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ او ﻧﮕﻬﺪاري وﺗﺪﺑﻴ ﻣ ﺷﻮد‪ .‬او ﺧﻠﻴﻔﻪ اﻟﻬ وﻧﺎﻳﺐ ﺧﺪاﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ‬
> ‫اﻳﻦ ﺳﺎﺣﺖ ﺧﺎﻛ ﻓﺮود آﻣﺪه ﺗﺎ ﻣﻈﻬﺮ ﺟﻼل آن ﻛ‪ n‬ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺟﻬﺎن را وﺟﻮد ﺑﺸﻴﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫ﻫﻴﭽﺎه ﻋﺮﺻﻪ آﻓﺮﻳﻨﺶ از وﺟﻮد او ﺧﺎﻟ ﻧﻴﺴﺖ ودر ﻣﻴﺎن ﻫﻤﻪ او•ﺎي اﻟﻬ در ﻳﮏ زﻣﺎن‪،‬‬
> ‫ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﻗﻄﺐ ﻛﻣﻞ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻣﻘﺎم وﻣﺮﺗﺒﻪ اش از ﻫﻤﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ‪ ٧٦.‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ‪،‬‬
> ‫"اﻧﺴﺎن ﻛﻣﻞ آن اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺷﻳﻌﺖ وﻃﺮﻳﻘﺖ وﺣﻘﻴﻘﺖ ﺗﻤﺎم ﺑﺎﺷﺪ واﮔﺮ اﻳﻦ ﻋﺒﺎرت را‬
> ‫ﻓﻬﻢ ﻧﻤﻛﻨ ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗ دﻳﮕﺮ ﺑﮕﻮﻳﻢ‪ .‬ﺑﺪان ﻛﻪ اﻧﺴﺎن ﻛﻣﻞ آن اﺳﺖ ﻛﻪ او را ﭼﻬﺎر ﭼﻴ ﺑﻪ‬
> ‫ﻛﻤﺎل ﺑﺎﺷﺪ‪ :‬اﻗﻮال ﻧﻴﮏ واﻓﻌﺎل ﻧﻴﮏ واﺧﻼق ﻧﻴﮏ وﻣﻌﺎرف‪ ٧٧".‬اﻳﻦ ﺟﻠﺴﻪ ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ ﺑﻴ‬
> ‫ﻋﻠﻤﺎی ﺳّﻨ و ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﻨل ﺷﻴﺦ آﻟﻮ‪ n‬ﺑﺮﮔﺰار ﺷﺪ‪ .‬روﺣﺎﻧﻴﻮن وﻋﻠﻤﺎء ﺣﺎﺿ در ﺟﻠﺴﻪ‬
> ‫ﻧﻴ ﺳﺨﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ ﻫﻤﻴ ﻣﻌﻨﺎ ﺗﻔﺴﻴ ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎب ﻫﻤﺎن "اﻧﺴﺎن ﻛﻣﻞ" اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻌﺪأ‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب در ﻣﻜﺘﻮ½ ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﺷﻴﺦ آﻟﻮ‪ n‬ﻣﻘﺎم ﺧﻮد را ﺑﺮای او ﺗﻮﺿﻴﺢ دادﻧﺪ ﺗﺎ ﺷﻴﺦ‬
> ‫آﻟﻮ‪ n‬ﻧﻴ ﻣﻘﺎم اﻳﺸﺎن را ﺑﻪ درﺳ‪ k‬ﺑﺸﻨﺎﺳﺪ واو را ﺑﻪ ﻗﺒﻮل اﻳﻦ ﻣﻘﺎم ورﺗﺒﻪ دﻋﻮت ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪٧٨‬‬
> 
> ‫در ﻫﻤﻴ زﻣﺎن ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه در ﺑﻐﺪاد ﺑﻮد ﻃﺒﻴ‪ k‬ﻛﻴﻤ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺣﻜﻴﻢ ﻣﺴﻴﺢ ﻛﻪ ﺳﻠﻄﺎن اﻳﺮان‬
> ‫ّ‬
> ‫را در ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﻋﺘﺒﺎت ﻣﻘﺪﺳﻪ ﻫﻤﺮاﻫ ﻣﻛﺮد ﻧﻴ در ﺑﻐﺪاد ﺑﻮد ودر ﺟﻠﺴﻪ ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ روﺣﺎﻧﻴﻮن‬
> ‫و ﻋﻠﻤﺎء ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﻬﺮ ﺑﻐﺪاد ﺑﺎ زﻧ ﻛﻪ از ¶ﺸﺖ ﭘﺮده ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻛﺮده ﺣﺎﺿ ﺑﻮده و ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ‬
> ‫داﺷﺖ ﻛﻪ دﻻﻳﻞ او ﺑﺴﻴﺎر ُﻣﺘﻘﻦ ﺑﻮد و ﺑﺎ ﭼﻨﺎن اﻗﺘﺪار و دﻗ‪ k‬ﺑﻴﺎن ﻣﺷﺪﻛﻪ ﺣﻜﻴﻢ ﻣﺴﻴﺢ‬
> ‫ّ‬
> ‫را ﺑﻪ ﺷﺪت ﺗﺖ ﺗﺄﺛﻴ ﻗﺮار داد و ﺑﻪ اﻳﻤﺎن او اﻧﺎﻣﻴﺪ‪ .‬از آﻧﺎ ﻛﻪ او ﻫﺮﮔﺰ درﺑﺎره ﺣﻀت‬
> 
> ‫‪١٨‬‬
> ‫ﺑﺎب ﻣﻄﻠ‪ k‬ﻧﺸﻨﻴﺪه ﺑﻮد ﺗﺼﻮر ﻣﻛﺮد ﻛﻪ ﺧﻮد اﻳﻦ زن ﻫﻤﺎن ﺷﺨﺺ ﻣﻮﻋﻮد اﺳﺖ‪ .‬ﻗﺒﻞ از‬
> ‫ﺗﺮک ﺑﻐﺪاد او ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪ ﺳﻪ ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﻫﻢ ﮔﻔﺘﮕﻮﻫﺎ وﺳﺨﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﺸﻨﻮد‪ .‬ﺑﻌﺪﻫﺎ در‬
> ‫ﻃﻬﺮان وﻗ‪ k‬ﻳﻜﻰ از ﺑﺎﺑﻫﺎ‪ Ì‬را ﻛﻪ از ﻧﺒد ﻗﻠﻌﻪ ﺷﻴﺦ ﻃﺒ‪ n‬ﺟﺎن ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻪ در ﺑﺮده ﺑﻮد‬
> ‫ﻣﻌﺎﻟﻪ ﻣﻛﺮد وﺗﻮﺿﻴﺤﺎت او را درﺑﺎره ﻣﻘﺎم ﺣﻀت ﺑﺎب وﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه ﺷﻨﻴﺪ‪ ،‬ﻣﻄﺎﻟﺐ‬
> ‫ﺑﻴﺸﺘی داﻧﺴﺖ‪ .‬ﺗﻌﺪادی از ﻛﻴﻤﻴﺎن ﺑﻪ ﺳﺒﺐ آﺷﻨﺎ‪ Ì‬ودر ﻣﻌﺎﺷت وﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﺣﻜﻴﻢ‬
> ‫‪٢١‬‬
> ‫ﻣﺴﻴﺢ ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب اﻳﻤﺎن آوردﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﺷﻴﺦ آﻟﻮ‪ n‬وﻗ‪ k‬ﺑﺮای ﻃﺎﻫﺮه ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﺮده ﺑﻮد ﻛﻪ درﺧﻮاب دﻳﺪه ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻋﻠﻤﺎء ﺷﻴﻌﻪ‬
> ‫در ﺿﻳﺢ اﻣﺎم ﺣﺴﻴ ﺑﻮدﻧﺪ ووﻗ‪ k‬ﺿﻳﺢ را ﺑﺮداﺷﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﻧﺒﺶ ﻗﺒ ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻧﺎﮔﻬﺎن ﻗﺒ ﺑﺎز‬
> ‫ﺷﺪ وﺟﺴﺪ ﻣّﻄﻬﺮ اﻣﺎم ﺣﺴﻴ ﻧﻤﻮدار ﺷﺪ‪ .‬ﻋﻠﻤﺎء ﺳﻌ ﻛﺮدﻧﺪ ﻫﻴﻜ ﻣﺒﺎرک اﻣﺎم ﺣﺴﻴ را‬
> ‫ﺑﺮدارﻧﺪ اﻣﺎ ﺷﻴﺦ آﻟﻮ‪ n‬ﺧﻮد را ﺑﺮ روی ﻫﻴﻜ ﻣﺒﺎرک اﻧﺪاﺧﻨﻪ وﻣﺎﻧﻊ آﻧﻬﺎ ﺷﺪ‪ .‬در ﺗﻌﺒﻴ اﻳﻦ‬
> ‫روﻳﺎ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﺷﻴﺦ ﮔﻔﺖ ﺷﻤﺎ ﻣﺮا از دﺳﺖ روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺷﻴﻌﻪ ﻧﺎت ﺧﻮاﻫ داد ‪.‬اﻧﺪ ﻛ ﺑﻌﺪ‬
> ‫ﺷﻴﺦ آﻟﻮ‪ n‬ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺧﺒ داد ﭘﺎدﺷﺎه ﻋﺜﻤﺎ‪ E‬ﺑﻪ ﺷط اﻳﻨﻜﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻐﺪاد را ﺗﺮک ﻛﻨﺪ وﺑﻪ‬
> ‫‪٧٩‬‬
> ‫ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﺑﺎزﮔﺮدد ﻓﺮﻣﺎن آزادی او را ﺻﺎدر ﻛﺮده اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫ﻣﻘﺎﻣﺎت دوﻟﺖ ﻋﺜﻤﺎ‪ E‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﻴﺪه ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﺎﻧﺎت ﻃﺎﻫﺮه وﺷﻬﺮت او در ﻣﻴﺎن‬
> ‫ﻣﺮدم ﻣﻮﺟﺐ درﮔﻴی وﻣﺸﻜت ﺑﺴﻴﺎری اﺳﺖ وﻣﻜﻦ اﺳﺖ ﺷﺪت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﺷﻮرش‬
> ‫وﺑﺮﺧﻮرد ﺑﻴ ﮔﺮوهﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ ﻣﺬﻫ‪ ،k‬ﺑﺼﻮص ﺑﻴ ﺳّﻨﻫﺎی ﻋﺮب وﺗﺮک ﺑﺎ ﺷﻴﻌﻴﺎن ﻛﻪ‬
> ‫اﻛﺜا اﻳﺮا‪ E‬ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻨﺠﺮ ﺷﻮد واز آﻧﺎ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه اﻳﺮا‪ E‬و ﺷﻴﻌﻪ ﺑﻮد آﻧﻬﺎ ﻧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﻗﺘﻞ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻬﺎﻧﻪای ﺷﻮد ﻛﻪ ﺷﻴﻌﻴﺎن او را ﻧﻴ ﺷﻬﻴﺪ اﻣﺖ ﺷﻴﻌﻪ ﺑﺪاﻧﻨﺪ و آن را دﺳﺘﺎوﻳﺰی ﺑﺮای‬
> ‫اداﻣﻪ ﻧﺒد و ﻣﺎﻟﻔﺖ ﺑﻴ ﺳّﻨﻫﺎ و ﺷﻴﻌﻴﺎن ﻗﺮار دﻫﻨﺪ‪ .‬ﺗﺮﺟﻴﺢ دادن ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﻛﺸﻮر ﺧﻮد‬
> ‫‪٨٠‬‬
> ‫ﺑﺎزﮔﺸﺘﻪ ﺑﺎ ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺷﻴﻌﻪ اﻳﺮان رو در رو ﺷﻮد وﻣﺒﺎﺣﺜﻪ دﻳﻨ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪ .٢١‬در ﺻﻔﺤﻪ ‪ ۶٢‬ﻛﺘﺎب‪ Tahirih‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﺎرﺗﺎ روت آﻣﺪه‪¶ ":‬ﺴش ﺑﻪ ﺣﺮﻓﻪ او اداﻣﻪ داد واﻛﺜ ﻧﻮادﺎن او ﭘﺰﺷﮏ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬
> ‫واز ﻧﻈﺮ ﺳﻮاد وﻓﺮﻫﻨﮓ‪• ،‬ﺎﻗﺖ وﺻﺪاﻗﺖ در دﻳﻦ از اﻓﺮاد ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺑﺸﻤﺎر ﻣﻴوﻧﺪ‪" .‬‬
> 
> ‫‪١٩‬‬
> ‫از ﻃﺮف ﺧﺎﻧﻮادۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻳﮏ ﻧﻔﺮﺑﻪ ﺑﻐﺪاد آﻣﺪ ﺗﺎ وﺳﺎﻳﻞ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ‬
> ‫ﻣﻬّﻴﺎ ﻛﻨﺪ‪ ٢٢.‬او ﺑﺎ ﻛ‪ n‬ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﻨﻟﺶ ﺣﺒﺲ ﺑﻮد ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮده ﺧﻮاﺳﺖ "آن زن‬
> ‫ﭘﺎﻛﺪاﻣﻨ"را ﻛﻪ دﭼﺎر وﺳﺎوس ﺷﻴﻄﺎ‪ E‬ﺷﺪه"‪ ٨١‬ﺑﻪ او ﺗﻮﻳﻞ دﻫﺪ‪ .‬اﻣﺎ در ﻧﺎﻣﻪای ﺑﻪ ﭘﺪر‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه از اوﺿﺎع واﺣﻮال آﻧﺎ وﻣﺸﺎﻫﺪات ﺧﻮد ﭼﻨﻴ ﻧﻮﺷﺖ‪" :‬ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﻴﺎن ﺟﺎﻣﻌﻪ‬
> ‫اﺷاف وﻋﻠﻤﺎ وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﺷﻬﺮ ﺑﻐﺪاد از اﺣﺘام وﺳﺘﺎﻳﺶ ﺑﺴﻴﺎری ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪".‬‬
> ‫‪٨٢‬‬
> 
> ‫ً‬
> ‫ﻗﺒﻼ ﻃﺎﻫﺮه در ﻧﺎﻣﻪای ﻛﻪ ﺑﻪ ﭘﺪر ﺧﻮد ﻧﺎﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﺧﺸﻢ وﻋﺼﺒﺎﻧﻴﺖ ﺧﻮد را از اﻛذﻳﺐ‬
> ‫وﺷﺎﻳﻌﺎ‪ ä‬ﻛﻪ ﭘﻴوان ﺷﻴﺨﻴﻪ درﺑﺎرۀ او رواج داده‪ ،‬ﺑﻴﺎن ﻛﺮده ﺑﻮد اﻣﺎ ﻧﺎﻣﻪ اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﭘﺪر‬
> ‫ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه را ﻣﻄﻤﺌ ﻛﺮد ﻛﻪ "ﻫﻤﻪ ﺷﺎﻳﻌﺎ‪ ä‬ﻛﻪ در ﺑﺎره او ﺑﻪ ﺷﻤﺎ رﺳﻴﺪه اﺳﺖ ﺳﺎﺧﺘﻰ‬
> ‫‪٨٣‬‬
> ‫و‪t‬ﺬب ﻣﺾ اﺳﺖ"‪.‬‬
> ‫در ﻣﺎه ﻣﺎرس ﺳﺎل ‪ ۱۸۴۷‬ﻃﺎﻫﺮه وﮔﺮوه زﻧﺎن ﻫﻤﺮاه او ﺑﺎ ‪ n‬ﻧﻔﺮ از ﭘﻴوان‪ ،‬ﻋﺮب واﻳﺮا‪،E‬‬
> ‫ّ‬    ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮ‪ p‬ﺳﻮاره وﻣﻬﺰ وﻋﺪهای ﭘﻴﺎده ﺑﻪ اﺿﺎﻓﻪ ﺳﻮاران ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻋﺜﻤﺎ‪ E‬وﻳﻜﻰ از ﻣﻘﺎﻣﺎت‬
> ‫‪٢٣‬‬
> ‫ﻗﻀﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ ﺷﻴﻔﺘﻪ اﻳﻦ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺟﺪﻳﺪ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻐﺪاد را ﺗﺮک ﻛﺮد‪.‬‬
> ‫اﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﺳﻪ ﻣﺎه ﻃﻮل ﻛﺸﻴﺪ ‪.‬آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷق ﻣرﻓﺘﻨﺪ واز ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻛﺮﻧﺪ‪ ،‬ﻛﺮﻣﺎﻧﺸﺎه‬
> ‫وﻫﻤﺪان ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ‪ .‬در ﺗﻤﺎم ﻧﻘﺎط اﻳﻦ ﻣﺴﻴ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻣﺎﺑﺎ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻓﺮد وﮔﺮوﻫ ﻛﻪ ﻣﻼﻗﺎت‬
> ‫ﻣﻛﺮد درﺑﺎرۀ ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ اﻟﻬ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻛﺮد‪ .‬ﺎه ﺑﺎ ﺧﺸﻢ وﺗﻬﺪﻳﺪ آﻧﻬﺎ روﺑﺮو ﻣﺷﺪ‬
> ‫‪٨٤‬‬
> 
> ‫وﺑﺮ‪ p‬ﺷﻴﻔﺘﻪ وﻣﺬوب ﺳﺨﻨﺎن او ﻣﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫‪ .٢٢‬ﺣﺎج ﻣﻼ ﻣﻤﺪ ﻫﻤﺪا‪) E‬اﻣﺎﻧﺖ‪(١٢٩ ، “Qurrat al-‘Ayn: The Remover of the Veil”،‬‬
> ‫‪ .٢٣‬ﻣﻤﺪ آﻗﺎ ﻳﺎور )ﺑﺎ•ﻮزی‪(١۶۴ ، The Bab،‬؛ ﻣﺎرﺗﺎ روت ﺟﺰﺋﻴﺎت ﺑﻴﺸﺘی از ﻋﺰﻳﻤﺖ ﻃﺎﻫﺮه از ﺑﻐﺪاد ﻣدﻫﺪ‪ :‬او‬
> ‫ﺑﻐﺪاد را ﺑﺎ ﻫﻤﺮاﻫ ده ﺳﺑﺎز ﻛﻪ ﻣﻔ‪ k‬ﺑﺮای ﺣﻔﻆ او ﻣﺄﻣﻮر ﻛﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﺑﻴﮕﻢ وﻣﺎدر ﻣﻴزا ﻣﻬﺪی ﻧﻬﺮی‪ ،‬ﺗﺮک‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﺮد؛ ﻫﻤﺮاﻫﺎن اﻳﺮا‪ E‬او ِﺳّﻴﺪ اﺣﺪ ﻳﺰدی‪ ،‬ﺳﻴﺪ ﻣﻬﺪی ﺑﺎﻳﺎ‪ ،E‬ﺳّﻴﺪ ﻣﺴﻦ ﻛﻇﻤ‪ ،‬ﻣﻼ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﻣﻼ‪ ä‬وﻫﻤﺮاﻫﺎن ﻋﺮب‬
> ‫او ﺷﻴﺦ ﻣّﻤﺪ ﺷﺒﻞ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻟﻮازم ﺳﻔﺮ‪ ،‬از ﺗﻬﻴﻪ ﻗﺎﻃﺮ وﻣﻞ اﻗﺎﻣﺖ وﻏﺬا را ﺗﺎ ﺷﻬﺮ ﻛﺮﻣﺎﻧﺸﺎه ﻣﻬّﻴﺎ ﻛﺮد‪ .‬ﻫﻤﺮاﻫﺎن‬
> ‫دﻳﮕﺮ او از ﻋﺮاق ¶ﺴش ﻣﻤﺪ ﻣﺼﻄﻔ‪ ،‬ﺷﻴﺦ ﺻﺎﻟﺢ ﻛﺮﻳﻤ‪ ،‬ﺷﻴﺦ ﺳﻠﻄﺎن ﻛﺮﺑﻼ|‪ ،‬دروﻳﺶ ﻣﺎﻛﻮﻳ‪ ،‬ﺟﻮاد‪ ،‬ﻋﺒﺪاﻟﺎدی‬
> ‫ﻇﻬﺮوی‪ ،‬ﺳّﻴﺪ ﺟﺒﺎﻧﻴ وﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ دﻳﮕﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪) .‬روت‪(۶٢ ،‬‬
> 
> ‫‪٢٠‬‬
> ‫ﺻﺪﻫﺎ ﻧﻔﺮ از ﺳﺎﻛﻨﻴ ﺗﺮکزﺑﺎن روﺳﺘﺎی ِﻛﺮﻧﺪ ﭘﻴو ﻃﺎﻫﺮه ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺰرﺎن روﺳﺘﺎی ﺷﻬﺮ‬
> ‫ﺻﺤﻨﻪ ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﻛﻪ ‪ ۱۲۰۰۰‬ﻧﻔﺮ از ﻧﻴوﻫﺎی ﺧﻮد را در اﺧﺘﻴﺎر او ﻗﺮار دﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﻫﻤﭽﻮن‬
> ‫ارﺗ‪ n‬ﺷﺨ‪ ٢٤$‬ﻣﺎﻓﻈﺖ او را ﺑﻪ ﻋﻬﺪه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﻃﺎﻫﺮه اﻳﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد را ﻗﺒﻮل‬
> ‫ﻧﻜﺮد زﻳﺮا ﻣداﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﭘﻴﺸﻓﺖ دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻛم اﻟﻬ ﺻﻮرت ﺑﮕﻴد ﻧﻪ ﺑﺎ زور‬
> ‫اﺳﻠﺤﻪ وﺷﻤﺸﻴ‪ .‬ﺑﻴﺸﺘ ﺳﺎﻛﻨﻴ روﺳﺘﺎﻫﺎی اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻏﺮ½ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﭘﻴوان ﻓﺮﻗﻪ‬
> ‫"اﻫﻞ ﺣّﻖ" ﺑﻮدﻧﺪ واﻋﺘﻘﺎد داﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻈﺎﻫﺮ اﻟﻬ ﻳﺎ ﭘﻴﺎﻣﺒا‪ E‬ﻰ‬
> ‫در ﻰ ﺑﺮ ﻣﺮدم ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺧﺒ ﻇﻬﻮر ﭘﻴﺎﻣﺒ ﺟﺪﻳﺪ در ﻣﻴﺎن اﻳﻦ ﮔﺮوه ﺑﺎ اﺳﺘﻘﺒﺎل‬
> ‫زﻳﺎدی روﺑﺮو ﺷﺪ‪ .‬ﻗﻠﻮب اﻳﻦ ﻣﺮدم ﺳﺎدۀ روﺳﺘﺎ‪ Ì‬ﺑﻪ دور از ﺗﻴﻰﻫﺎ وﻏﺒﺎری ﻛﻪ ﺑﺮ ﻗﻠﻮب‬
> ‫‪٨٥‬‬
> ‫ﺷﻬﺮﻧﺸﻴﻨﺎن ﻧﺸﺴﺘﻪ وآﻣﺎدۀ ﭘﺬﻳﺮش اﻳﻦ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه وﻫﻤﺮاﻫﺎﻧﺶ وارد ﺷﻬﺮ ﻛﺮﻣﺎﻧﺸﺎه‪ ،‬ﻣﺮ‪t‬ﺰ اﻳﺎﻟﺖ ﻛﺮﻣﺎﻧﺸﺎه‪ ،‬در ﻣﺮزﻫﺎی ﻏﺮ½ اﻳﺮان‪،‬‬
> ‫ﺷﺪﻧﺪ‪ ٨٦ .‬ﻣﺮدان را در ﻳﮏ ﻣﻨل وزﻧﺎن را در ﻣﻨل دﻳﮕﺮی ﺟﺎ دادﻧﺪ‪ .‬اﻛﺜﻳﺖ ﺳﺎﻛﻨﻴ اﻳﻦ‬
> ‫ﺷﻬﺮ ﻛﺮدﻫﺎی ﭘﻴو اﻫﻞ ﺣّﻖ واز ُﺳﻠﻄﻪ وﻧﻔﻮذ اﻫﻞ ﺷﻴﻌﻪ ﻧﺎراﺣﺖ وﻧﺎرا‪ n‬ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﭼﻬﻞ روز در ﻛﺮﻣﺎﻧﺸﺎه اﻗﺎﻣﺖ ﻛﺮد‪ .‬او ﺑﺎ ﺣﺎﻛﻢ ﺷﻬﺮ‪ ،‬ﻫﻤﺴش وﺑﺮ‪ p‬دﻳﮕﺮ از ﺑﺰرﺎن‬
> ‫‪٨٨‬‬
> ‫ﺷﻬﺮ ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮد‪ ٨٧‬وﻣﻮرد اﺣﺘام واﺳﺘﻘﺒﺎل ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن اﻫﻞ ﺣّﻖ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه اﻳﻨﺠﺎ ﻧﻴ ﻋﻠﻤﺎء را ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻇﺮه ﻋﻤﻮﻣ دﻋﻮت ﻛﺮد‪ ٨٩.‬اﻣﺎ از ﺷﻮر وﻫﻴﺠﺎ‪ ،E‬ﻛﻪ ﻛم‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه وﺗﻌﺎ•ﻤ ﻛﻪ از آن ﺳﺨﻦ ﻣﮔﻔﺖ‪ ،‬در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم اﻳﺎد ﻛﺮده ﺑﻮد ﭼﻨﺎن ﺧﻮف وﺗﺮ‪n‬‬
> ‫در ﻗﻠﺐ رﻫﺒ و ﺷﺨﺺ اّول ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪ ٢٥G‬اﻓﺘﺎدﻛﻪ از ﺣﺎﻛﻢ ﺧﻮاﺳﺖ دﺳﺘﻮرﺧﺮوج‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه و ﭘﻴواﻧﺶ را ﺻﺎدر ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺣﺎﻛﻢ در ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻔﺖ اﻣﺎ ﻃﺎﻫﺮه درﺧﻮاﺳﺖ ﻛﺮده ﺗﺎ‬
> ‫ﻣﻨﺎﻇﺮهای ﻋﻤﻮﻣ ﺑﺮﻗﺮار ﺷﻮد ﺗﺎ او وﻣﺎﻟﻔﺎﻧﺶ ﺣﺮفﻫﺎی ﺧﻮد را ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻫﺮ دو‬
> ‫ﻃﺮف دﺨ ﻛﻨﻨﺪ وﺑﻮاﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺧﺸﻢ وﻏﻀﺐ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﮔﺮوﻫ ﻛﻪ ﻧﺎﺣّﻖ ﺣﺮف‬
> 
> ‫‪ .٢٤‬در ﭘﺎور‪ ۴ Ê‬ﺻﻔﺤﻪ ‪ ١٩۴‬ﻛﺘﺎب ‪ The Dawn-Breakers‬آﻣﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ‪ ١٢٠٠‬ﻧﻔﺮ ﺑﺮای ﻫﻤﺮاﻫ ﺑﺎ او داوﻃﻠﺐ‬
> ‫ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪ .٢٥‬آﻗﺎ ﻋﺒﺪ اﷲ ﺑﻬﺒﻬﺎ‪) E‬ﺑﺎ•ﻮزی‪(١۶۴ ،The Bab ،‬‬
> 
> ‫‪٢١‬‬
> ‫ﻣزﻧﺪ ﻧﺎزل ﻛﻨﺪ وﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺣّﻖ از ﺑﺎﻃﻞ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد!‪ ٢٦ ٩٠‬رﺋﻴﺲ روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺷﻴﻌﻪ‬
> ‫ً‬
> ‫اﺣﺘﻤﺎﻻ از ﺗﺮس اﻗﺘﺪار وﻣﺒﻮﺑﻴﺖ ﻃﺎﻫﺮه ﻫﺮ دو ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد را رد ﻛﺮد‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻳﻜﻰ از ﻣﺎﻟﻔﺎن ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺎ ﻛﻤﮏ ﺳ‪t‬ﺮدۀ ﻗﺸﻮن ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﻠ وﻫﻤﺪﺳ‪ k‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ از‬
> ‫ﻫﻤﺮاﻫﺎن ﻃﺎﻫﺮه ﻛﻪ از ﻗﺰوﻳﻦ آﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺎ ﻧﻘﺸﻪ ﻗﺒﻠ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻃﺎﻫﺮه ودوﺳﺘﺎﻧﺶ ﺣﻠﻪ ﻛﺮده‬
> ‫آﻧﻬﺎ را ﻛﺘﮏ زدﻧﺪ‪ ،‬اﻣﻮاﻟﺸﺎن را ﺑﻪ ﻟرت ﺑﺮدﻧﺪ‪ ٩١.‬ﺳ‪E‬ﺲ ﻃﺎﻫﺮه وﭼﻨﺪ ﺗﻦ از دوﺳﺘﺎن ﺑﺴﻴﺎر‬
> ‫ﻧﺰدﻳﻜﺶ را ﺳﻮار ﺑﺮ اﺳﺐ و ﻗﺎﻃﺮ ﺑﺪون ﻫﻴﭻ آذوﻗﻪ و ﺗﻮﺷﻪای ﺑﻪ ﺑﻴﺎﺑﺎ‪ E‬در ﺧﺎرج ﺷﻬﺮ‬
> ‫‪ D‬ﻣﻜﺘﻮ½ ﺑﻪ ﺣﺎﻛﻢ‪ ،‬اﺣﻮاﻟ را ﻛﻪ ﺑﺮ آﻧﺎن ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﻧﻮﺷﺖ‪.‬‬  ‫ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ‪ ٩٢ .‬ﻃﺎﻫﺮه ّ‬
> 
> ‫ﺣﺎﻛﻢ درﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﻮده وﺑﻪ واﻟ دﺳﺘﻮر داد ﺗﺎ ﺗﻤﺎﻣ اﻣﻮال‬
> ‫‪٩٤‬‬
> ‫ﻣﺴوﻗﻪ را ﺑﺎزﮔﺮداﻧﻨﺪ‪ ٩٣.‬اﻳﻦ ﻛر اﻧﺎم ﺷﺪ اﻣﺎ ﻃﺎﻫﺮه از ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ اﻣﺘﻨﺎع ﻛﺮد‪.‬‬
> ‫ﻋﻠﻴﻏﻢ اﺻار ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﻪ ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﻓﻮری ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﻗﺰوﻳﻦ‪ ،‬او در ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺪان‪ ،‬از ﺷﻬﺮﻫﺎی‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻬﻢ آن زﻣﺎن ﺑﺎ ﻣﺮدﻣﺎ‪ E‬ﺗﺮک زﺑﺎن‪ ،‬ﺗﻮﻗﻒ ﻛﺮد‪ .‬در آﻧﺎ ﻧﻴ روﺣﺎﻧﻴﻮن وﻋﻠﻤﺎء را ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻇﺮه‬
> ‫ﻋﻤﻮﻣ دﻋﻮت ﻛﺮد‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺎر او ﺑﻪ ﻛﻤﮏ زﻧ از ﺧﺎﻧﻮادۀ اﺷاف واﻫﻞ ﻋﻠﻢ از ﺣﺎﻛﻢ‪ ٢٧،‬ﻛﻪ‬
> ‫ﺑﺮادر ﺷﺎه ﺑﻮد ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﻌﺪادی از روﺣﺎﻧﻴﻮن وﻋﻠﻤﺎء ﻓﺮﻗﻪﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ اﺳﻼﻣ را ﺑﺮای‬
> ‫ﺑﺚ وﮔﻔﺘﮕﻮ دﻋﻮت ﻛﻨﺪ‪ .‬او ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﺎﻇﺮه ﭼﻨﺪ ﺷط ﮔﺬاﺷﺖ؛ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ‬
> ‫ﭘﻴﺸﮕﻮﺑﻫﺎی اﺳﻼم درﺑﺎرۀ ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺪود ﺑﺎﺷﺪ وﺷ‪t‬ﺖﻛﻨﻨﺪﺎن ﺑﺎﻳﺪ از ﺑﻪ ﻛر ﺑﺮدن‬
> ‫ً‬
> ‫ﻛﻤﺎت ﻧﺎ¶ﺴﻨﺪ و‪t‬ﺸﻴﺪن ﻗﻠﻴﺎن اﺣﺘاز ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬در آن زﻣﺎن ﻣﻌﻤﻮﻻ رﺳﻢ ﺑﻮد در ﭼﻨﻴ ﺟﻠﺴﺎ‪ä‬‬
> ‫ﻗﻠﻴﺎن ﻳﺎ ﺗﺮﻳﺎک ﺑﻜﺸﻨﺪ اﻣﺎ ﻃﺎﻫﺮه ﻫﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﺮ رﺨﻳﺖ اﺻﻮل ﭘﺎﻛ وﭘﺎﻛﻴﻰ‬
> ‫ﺗﺄﻛﻴﺪ داﺷﺖ‪ .‬در اﻳﻦ ﺟﻠﺴﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺒﺎ‪ E‬ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺑﺎب ﻳﻌﻨ ﺗﺴﻠﺴﻞ ﻇﻬﻮر ﻣﻈﺎﻫﺮ اﻟﻬ ﻳﺎ‬
> ‫ﭘﻴﺎﻣﺒان را ﺗﻮﺿﻴﺢ داد و ﮔﻔﺖ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮرﺟﺪﻳﺪ ﻳﺎ ﭘﻴﺎﻣﺒ ﺟﺪﻳﺪی اﺳﺖ و‬
> ‫ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺟﺪﻳﺪی ﺑﺮای اﻳﻦ دور ﺑﺪﻳﻊ آورده اﺳﺖ و ﺑﺎﺑ ﻛ‪ n‬اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ او و ﺗﻌﺎ•ﻤﺶ‬
> 
> ‫‪ .٢٦‬اﻳﻦ ﺷﻴﻮه "ﻣﺒﺎﻫﻠﻪ" ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﺷﻮد‪.‬‬
> ‫‪ .٢٧‬ﺧﺎﻧﻠﺮ ﻣﻴزا اﺣﺘﺸﺎم ا>و" )اﻣﺎﻧﺖ‪(۱۳۱ ، Qurrat al-‘Ayn،‬‬
> 
> ‫‪٢٢‬‬
> ‫اﻳﻤﺎن دارد‪ .‬ﻧﻤﺎﻳﻨﺪۀ روﺣﺎﻧﻴﻮن وﻋﻠﻤﺎء در اﻳﻦ ﺟﻠﺴﻪ ﻣﻨﺎﻇﺮه ﺨر< از اﻫﻞ ﺗﺼّﻮف ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫‪٢٨‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﺒﻖ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻣﻜﺘﺐ ﺗﺼّﻮف ﻋﻠﺖ ﺗﻤﺎﻣ ﻣﺼﺎﺋﺐ و ﺑﻼﻳﺎ در زﻧﺪﻰ اﻧﺴﺎن‪ ،‬ﻗﻄﻊ ارﺗﺒﺎط او‬
> ‫ً‬
> ‫ﺑﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ اﺳﺖ و ﻫﺮ ﻓﺮدی اﻳﻦ ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬را دارد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺧﺎﻟﻖ ﺧﻮد ﻣﺪدا ارﺗﺒﺎط ﺑﺮﻗﺮار ﻛﻨﺪ‬
> ‫و در ﻫﺮ دوری اﻧﺴﺎ‪ E‬ﻛﻣﻞ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﺻﻔﺎت اﻟﻬ را در ﺧﻮد دارد ﻇﺎﻫﺮ ﻣ ﺷﻮد‪ø .‬ا ﺳﺨﻨﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه در ﺑﺎرۀ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻫﻢ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ او ﻗﺮار ﮔﻴد وﻫﻢ ﺗﻮّﺳﻂ او رد ﺷﻮد‪.‬‬
> ‫در ﻫﺮ ﺻﻮرت او ﺑﺎ ﻃﺎﻫﺮه وﻋﻘﺎﻳﺪش ﻣﺘﻣﺎﻧﻪ ﺑﺮﺧﻮرد ﻛﺮد‪ .‬اﻣﺎ ﻣﺘﻬﺪ دﻳﮕﺮی ﺑﻪ ﻣﺎدلۀ‬
> ‫ﻟﻔﻈﻰ ﭘﺮداﺧﺖ‪ ٢٩.‬در اﻳﻦ وﻗﺖ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺎ ﻟﻨ ﺗﻨﺪ وﺗﻮﺑﻴ‪ V‬او را ﺳﺎﻛﺖ ﻧﻤﻮد واداﻣﻪ ﺑﺚ‬
> ‫را ﻣﻮ‪t‬ﻮل ﺑﻪ وﻗﺖ دﻳﮕﺮی ﻛﺮد‪ ٩٥.‬اﻗﺎﻣﺖ ﻃﺎﻫﺮه در ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺪان ﺳﺒﺐ اﻗﺒﺎل ﮔﺮوﻫ از‬
> ‫ﻳﻬﻮدﻳﺎن آن ﺷﻬﺮ ﺷﺪ‪ ٩٦.‬ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ‪ ،‬اواﺧﺮ ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ ﺑﻴﺸﺘﻳﻦ ﺟﻌﻴﺖ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺪان ﻛﻴﻤﻧﮋاد ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬درﻣﺎه آﭘﺮﻳﻞ ﺳﺎل ‪ ۱۸۴۷‬ﻣﻼ ﻻ"زار ¶ﺴ ﺧﺎﺧﺎم ﺑﺰرگ ﺷﻬﺮ‬
> ‫ﻫﻤﺪان در ﻣﻨل ﺧﻮد ﻣﻴﺑﺎن ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ رﻓﺘﺎر او ﺑﺎﻋﺚ ﺧﺸﻢ ﺑﺰرﺎن ﻳﻬﻮدی‬
> ‫ً‬
> ‫ﺷﻬﺮ ﺷﺪ وﺷﻜﻳﺖ او را ﻧﺰد ﺷﺎه ﺑﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ آﺛﺎر وﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی او ﻛﻣﻼ ﻣﻨﻌﻜﺲﻛﻨﻨﺪۀ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺑﺎﺑ وﺑﻬﺎ| ﺑﻮد‪ ،‬اﻣﺎ او ﻫﻴﭽﺎه ﺧﻮد را ﺑﺎﺑ ﻣﻌﺮ< ﻧﻜﺮد‪ ٩٧.‬ﭘﺪر او ﻫﻤﻮاره ﻧﮕﺮان‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻮد ﻛﻪ اﻗﺎﻣﺖ ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﻨل ﻓﺮدی ﻛﻴﻤ ﺳﺒﺐ ﺑﻠﻮا‪ Ì‬ﺑﺮ ﺿﺪ ﻛﻴﻤﻴﺎن ﺷﻮد‪¶ ٩٨.‬ﺲ ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ّ‬                                                   ‫ّ‬
> ‫ﻣﻨل ﻣﻼ ﻻ"زار را ﺗﺮک ﻛﺮد ودﺧﺘ ﻓﺘﺤﻌﻠﺷﺎه‪ُ ،‬زﺑﻴﺪه ﺧﺎﻧﻢ‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﻠﺺ ﻓﺮﺷﺘﻪ در ﻣﻨل‬
> ‫ﺧﻮد ﻣﻴﺑﺎن اﻳﺸﺎن ﺷﺪ‪ ٩٩.‬ﺳﺨﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه از ﻃﺮﻳﻖ ﺷﺒﻜﻪ اﻗﻮام وﺧﻮﻳﺸﺎن زﻧﺎن ﻃﺒﻘﻪ‬
> ‫ﺗﺼﻴﻞﻛﺮده در ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺪان ﺨﺶ ﺷﺪ‪ .‬ﻳﻜﻰ از اﻳﻦ زﻧﺎن ﺳﻜﻴﻨﻪ ﺧﺎﻧﻮم ﻫﻤﺴ ﺷﺨﺺ‬
> ‫ﺗﺎﺟﺮی ﺑﻪ ﻧﺎم ﺳّﻴﺪ اﺣﺪ ﻧﺮاﻗ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻬﺎ| ﺷﺪ واﺣﺎﻃﻪ وﺳﻴﻌ ﺑﺮ آﺛﺎر ﺑﺎﺑ وﺑﻬﺎ|‬
> ‫وادﺑﻴﺎت ﻓﺎر‪ n‬وﻋﺮ½ داﺷﺖ‪ ١٠٠.‬ﺑﺎﻧﻮی دﻳﮕﺮی ﻛﻪ ﺳﺨﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه او را ﻣﺬوب ﺧﻮد‬
> ‫‪١٠١‬‬
> ‫ﺳﺎﺧﺖ ﺣﺎﺟﻴﻪ ﺧﺎﻧﻮم ﻫﻤﺴ وزﻳﺮ اﻣﻮر ﺧﺎر ﺟﻪ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫‪ .٢٨‬ﺣﺎﺟ ﻣﻴزا ﻟ ﻧﻘ‪) .‬اﻣﺎﻧﺖ‪(۱۳۱ ، Qurrat al-‘Ayn،‬‬
> ‫ً‬
> ‫‪ .٢٩‬اﺣﺘﻤﺎﻻ ﻣﻴزا ﺣﺴﻴ رﺿﻮی ﻫﻤﺪا‪¶ ،E‬ﺴ ﻋﺒﺪاﻟّﺼﻤﺪ‪) .‬اﻣﺎﻧﺖ‪ ، Qurrat al-‘Ayn،‬ﭘﺎور‪ ،١٢١ Ê‬ص ‪(١۵۴‬‬
> 
> ‫‪٢٣‬‬
> ‫ﻣﺪ‪ ä‬ﺑﻌﺪ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻜﺘﻮ½ را ﻛﻪ ﻧﺎﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﺑﻪ ﻳﻜﻰ از اﻃﺮاﻓﻴﺎن ﺧﻮد داد ﺗﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻳﻜﻰ از آﻳﺎت ﻋﻈﺎم ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ آن آﻳﺖاﷲ ﭘﻴﮏ ﺣﺎﻣﻞ ﻣﻜﺘﻮب را‪ ،‬ﻛﻪ ﺧﻮد از ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ‬
> ‫ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻌﺪ از ﺿب وﺷﺘﻢ از ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻴون اﻧﺪاﺧﺖ‪¶ ٣٠ ١٠٢ .‬ﺲ از ﺑﻬﺒﻮدی در ﻣﻼﻗﺎ‪ ä‬ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ‬
> ‫او اﻃﻤﻴﻨﺎن داد ﻛﻪ اﻳﻦ رﻧﺞ وﺗﻌﺐ – ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻼﻳﺎی ﺣﻮارﻳﻮن ﺣﻀت ﻣﺴﻴﺢ وﺣﻀت ﻣّﻤﺪ‬
> ‫– رﺣ‪ k‬اﺳﺖ از ﺟﺎﻧﺐ ﺧﺪاوﻧﺪ‪ ٣١ .‬ﺳاﻧﺎم‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ روﺳﺘﺎی ﻳﻜﻰ از زﻧﺎن اﺷافزادۀ‬
> ‫ک ﻫﻤﺪان رﻓﺖ واﻧﺪ ﻛ ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﻫﻤﺮاه اﻗﻮام ﺧﻮد ﺨزم ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ ﺷﺪ ‪ ١٠٣‬واز ﺳﺎﻳﺮ ﻫﻤﺮاﻫﺎن‬
> ‫ﺗﺮ ِ‬
> ‫ّ‬                   ‫ّ‬
> ‫وﭘﻴوان ﺧﻮد ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﻘﺪس ﻋﺮاق ﺑﺎز ﮔﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺑﺮ‪ p‬از آﻧﻬﺎ ﺑﺎ او ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‬
> ‫وﺑﻪ ﻋﺮاق ﺑﺎزﻧﮕﺸﺘﻨﺪ‪ .‬از ﺟﻠﻪ اﻓﺮادی ﻛﻪ ﻫﻤﺮاه ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﻗﺰوﻳﻦ رﻓﺘﻨﺪ دو ﻧﻔﺮ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ‬
> ‫ﺑﻌﺪﻫﺎ در راه ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻳﻜﻰ از آﻧﻬﺎ ﺑﺮادر ﺷﻮﻫﺮ او‪ ،‬از ﺣﺮوف ّ‬
> ‫‪p‬‬
> ‫‪١٠٤ ٣٢‬‬
> ‫ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫¶ﺲ از ﺳﻪ ﺳﺎل دوری از ﻗﺰوﻳﻦ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﺎه ﺟﻮﻻی ‪ ۱۸۴۷‬ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ وارد ﺷﺪ‪.‬‬
> ‫ﺷﻬﺮی ﻛﻪ ﺑﺮان اﻗﺘﺼﺎدی آن ﺑﻴﺸﺘ ﺷﺪه ﺑﻮد؛ ﺟﺎﻣﻌﻪای ﻛﻪ ﻧﺰاعﻫﺎی ﻓﺮﻗﻪﻫﺎ و ﻣﺬاﻫﺐ‬
> ‫ّ‬         ‫ّ‬                            ‫ّ‬
> ‫آن ﺷﺪت ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد و ﺧﺎﻧﻮادهای ﻛﻪ در رد ﻳﺎ ﻗﺒﻮل ادﺨی ﺑﺎب ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ در ﻣﺎﻟﻔﺖ و‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﺸﻤﻜﺶ ﺑﻮدﻧﺪ و‪ ،‬ﺑﺮﺧﻼف اﻣﻴﺪ ﭘﺪرش‪ ،‬ﻣﺪ‪ ä‬را ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه در ﻋﺮاق ﮔﺬراﻧﺪه ﺑﻮد ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺗﻐﻴﻴی در ﻋﻘﻴﺪه و اﻳﻤﺎن او اﻳﺎد ﻧﻜﺮده و او را ﺑﻪ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺳﻨ‪ k‬ﺧﺎﻧﻮادﻰ ﺑﺎزﻧﮕﺮداﻧﺪه‬
> ‫‪ p‬و از ﻣﻘّﺮﺑﻴ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﺴﻮب ﻣﺷﺪ‪ ١٠٥.‬در ﭼﻨﻴ‬       ‫ﺑﻮد ﺑﻠﻜﻪ ﺣﺎﻻ ﻳﻜﻰ از ﺣﺮوف ّ‬
> 
> ‫ﺷاﻳﻄﻰ ﺑﺮﺧﻮرد و ﻣﻨﺎزﻋﻪ ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻴ ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﺷﻮﻫﺮش و ﭘﺪرﺷﻮﻫﺮ او ‪ ،‬ﻛﻪ ﻫﺮ دو از‬
> ‫ّ‬
> ‫روﺣﺎﻧﻴﻮن ﻣﻘﺘﺪر و ﺳﻨﺖﮔﺮا ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ ﭘﻴﺶﺑﻴﻨ و اﺟﺘﻨﺎبﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﻴﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫‪ .٣٠‬اﺣﺘﻤﺎل ﻣرود اﻳﻦ ﻣﺘﻬﺪ ﻣﻼ ﻋﺒﺪاﻟّﺼﻤﺪ رﺿﻮی ﻫﻤﺪا‪ E‬ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪) .‬اﻣﺎﻧﺖ‪ ، “Qurrat al-‘Ayn”،‬ﭘﺎور‪ ،١٢١ Ê‬ص‬
> ‫ّ‬
> ‫‪(١۵۴‬؛ ﭘﻴﮏ ﻣﻼ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﻣﻼ‪ u‬ﻧﺎم داﺷﺖ )اﻣﺎﻧﺖ‪(١٣١ ، “Qurrat al-‘Ayn”،‬‬
> ‫‪ .٣١‬اﻳﻦ ﺧﺎﺧﺎم ﻛﻴﻤ اﻳﻠﻴﺎﻫﻮ و¶ﺴش اﻟﻜذر ﺑﻮد )اﻣﺎﻧﺖ‪(١۳٢ ، “Qurrat al-‘Ayn”،‬‬
> ‫ّ‬                                       ‫ّ‬
> ‫‪ .٣٢‬ﻛﺴﺎ‪ E‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت رﺳﻴﺪﻧﺪ ﺷﻴﺦ ﺻﺎﻟﺢ وﻣﻼ اﺑﺮاﻫﻴﻢ ﻠﭙﺎﻳﺎ‪ E‬ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬وﺑﺮادر ﺷﻮﻫﺮ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻼ ﻣﻤﺪ ﻟ‪ ،‬ﻳﻜﻰ‬
> ‫ّ‬
> ‫‪ ،p‬ﺳّﻴﺪ ﻋﺒﺪاﻟﺎدی ﻫﻢ ﻫﻤﺮاه او ﺑﻮد‪) .‬ﻧﺒﻴﻞ زرﻧﺪی‪(١٩۵ ،The Dawn-Breakers ،‬؛ ﻣﻼ اﺑﺮاﻫﻴﻢ‬
> ‫از ﺣﺮوف ّ‬
> 
> ‫ﻣﻼ‪ ä‬وﺷﻴﺦ ﺻﺎﻟﺢ اﻟﻜﺮﻳﻤ ﻛﻪ از ﻋﺮاق آﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ از ﺟﻠﻪ ﻫﻤﺮاﻫﺎن او ﺑﻮدﻧﺪ‪) .‬ﺑﺎ•ﻮزی‪(١۶۵، The Bab ،‬‬
> 
> ‫‪٢٤‬‬
> ‫آﺛﺎر ﺣﻀت ﺑﺎب ﻗﺒﻞ از ورود ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ دﺳﺖ ﺑﺰرﺎن وﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن درﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ‬
> ‫رﺳﻴﺪه ﺑﻮد واﺧﺘﻼف ﺑﻴ ﭘﻴوان ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪ G‬وﻓﺮﻗﻪ ﺷﻴﺨﻴﻪ را ﺑﻴﺸﺘ ﻛﺮد‪ .‬ﺗﻌﺪادی از‬
> ‫ّ‬
> ‫ﭘﻴوان ﺷﻴﺨﻴﻪ‪ ،‬ﺗﻌﺪادی ﺑﺎﺑ وﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ از ﺗﺎر‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺎزﻰ ﺑﺎﺑ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺸﺘﺎق‬
> ‫ﺧﻮاﻧﺪن اﻳﻦ آﺛﺎر ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻳﻜﻰ از ﻋﻠﻤﺎء ﺑﺮ ﺑﺎﻻی ﻣﻨﺒﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ را اﻋﻼن ﻛﺮد‪ ،‬در ﺑﺎره‬
> ‫اﻳﻦ آﺛﺎر وﻣﺘﻮای آن ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮد واز ﻣﺮدم ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻋﻠﻤﺎء ﻣﻜﺘﺐ اﺻﻮ‪G‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ورﺋﻴﺲ ورﻫﺒ آﻧﺎن‪ ،‬ﻣﺘﻬﺪ ﺑﺰرگ ﻣﻼﺗﻘ ﺑﺮﺧﻴﻧﺪ‪ ١٠٦ .‬در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن ﻳﻜﻰ از ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ‬
> ‫ﺳﺎﻟﻮردۀ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﻛﻪ ﻋﻠﻴﻏﻢ اﺻار ¶ﺴان ﺧﻮد از اﻇﻬﺎر ﺻﻳﺢ اﻳﻤﺎن ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب‬
> ‫اﻣﺘﻨﺎع ﻣﻛﺮد در ﺳﺎل ‪ ۱۸۴۷‬درﮔﺬﺷﺖ‪ ١٠٧.‬اﻣﺎ ﭘﺬﻳﺮش وﺣﺎﻳﺖ از ﺑﺎﺑﻫﺎ وﺷﻴﺨﻴﻪ ﺑﻴﺸﺘ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺷﺪ وﺧﺎﻧﻮادهای از ﺗﺎر ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ و¶ﺴ آﻧﻬﺎ ﻣّﻤﺪﻫﺎدی‪ ٣٣‬ﻣﺆﻣﻦ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﻼ ﺗﻘ ودﻳﮕﺮ‬
> ‫ّ‬                                    ‫ّ‬                    ‫ّ‬
> ‫ﻋﻠﻤﺎء ﻣﺮﺗﻊ ﺑﻪ ﺷﺪت آﺛﺎر ﺣﻀت ﺑﺎب را رد ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻫﺮﭼﻪ ﻣﺎﻟﻔﺖﻫﺎ وﺣﻼت ﻣﻼ‬
> ‫ﺗﻘ ﺑﺮ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺑﺎﺑ وﺷﻴﺨﻴﻪ ﺑﻴﺸﺘ ﻣﺷﺪ ﻣّﻤﺪﻫﺎدی وﺧﺎﻧﻮادهاش ﺑﺮ ﺣﺎﻳﺖ ودﻓﺎع ﺧﻮد از‬
> ‫‪١٠٨‬‬
> ‫ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺑﺎﺑ وﻣﻜﺘﺐ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﻣاﻓﺰودﻧﺪ ‪.‬‬
> ‫اواﻳﻞ آن ﺳﺎل وﻗ‪ k‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﻛﻪ در ﺣﺒﺲ دوﻟﺖ اﻳﺮان ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻪ دﺳﺘﻮر دوﻟﺖ ﻣﺮ‪t‬ﺰی‬
> ‫ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﻣﺎﻛﻮ ﺗﺒﻌﻴﺪ ﺷﺪﻧﺪ وﺗﺖاﻟﻔﻆ ﺳﺑﺎزان دوﻟ‪ k‬از راه ﺷﻤﺎل اﻳﺮان ﺑﻪ آن ﺟﺎ‬
> ‫ﻣرﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣّﻤﺪﻫﺎدی وﺗﻌﺪاد دﻳﮕﺮی از ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻛﻪ ﻣداﻧﺴﺘﻨﺪ اﻳﺸﺎن از ﻧﺰدﻳﻜﻰﻫﺎی‬
> ‫ﻗﺰوﻳﻦ ﻋﺒﻮر ﻣﻛﻨﻨﺪ ﺑﻪ آﻧﺎ رﻓﺘﻪ ﺑﺎ اﻳﺸﺎن ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻣّﻤﺪﻫﺎدی اﺟﺎزه ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺮای‬
> ‫ّ‬                                           ‫ّ‬
> ‫‪١٠٩‬‬
> ‫آزادی اﻳﺸﺎن اﻗﺪام ﻛﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﺎﻧﻨﺪ دﻓﻌﺎت ﻗﺒﻞ اﻳﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد را رد ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫در اﻳﻦ ﻣﺴﻴ از روﺳﺘﺎی دﻳﮕﺮی‪ ،‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﻧﺎﻣﻪ ای ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﭘﺪر‪ ،‬ﭘﺪر ﺷﻮﻫﺮ ودا|‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ‪ ١١٠.‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﺒﻨ ﺑﺮ ﻣﻼﻗﺎت ﺷﺎه ﺗﻮّﺳﻂ ﺻﺪراﻋﻈﻢ ﺧﻨ‪k‬‬
> ‫ّ‬
> ‫وﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﺪ‪ .‬زﻳﺮا او از ﻧﻔﻮذ وﮔﺴﺘش ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑ ﺑﻪ درﺑﺎر ﺑﺴﻴﺎر ﻧﮕﺮان ﺑﻮد و‪ D‬ﻓﺮﻣﺎ‪E‬‬
> ‫اﻳﺸﺎن را ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﻣﺎﻛﻮ‪ ،‬ﻧﻘﻄﻪای دوراﻓﺘﺎده ﻓﺮﺳﺘﺎد‪ .‬اﻛﺘﻪ اﻧﺪ ﻛ ﺑﻌﺪ ﺣﻀت ﺑﺎب از آن‬
> 
> ‫‪ .٣٣‬ﺧﺎﻧﻮاده ﻓﺮﻫﺎدی )اﻣﺎﻧﺖ‪(۳۴٩ ،Resurrection and Renewal ،‬‬
> 
> ‫‪٢٥‬‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﺒﺲ دوراﻓﺘﺎده در اﻳﺎﻟﺖ آذرﺑﺎﻳﺎن ﻣﻜﺘﻮ½ ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﺷﺎه ﻧﻮﺷﺘﻪ و ﻣﻘﺎم ﺧﻮد را ﺻﻳﺎ‬
> ‫ﺑﻴﺎن ﻛﺮدﻧﺪ‪:‬‬
> ‫ُ‬                                             ‫ّ‬
> ‫"‪...‬اﻧﺎ اﺠﻘﻄﺔ اﻟ‪ k‬ذّوت ﺑﻬﺎ ﻣﻦ ذّوت واﻧّﻨ اﻧﺎ وﺟﻪ اﷲ ا‪ø‬ی ﻻﻳﻤﻮت‬
> ‫َ‬             ‫ّ‬                         ‫ُ‬
> ‫وﻧﻮره ا‪ø‬ی ﻻﻳﻔﻮت َﻣﻦ َﻋَﺮﻓَﻨ وراﺋﻪ ا•ﻘﻴ و‪ x‬ﺧﻴ وَﻣﻦ َﺟَﻬﻠﻨ‬
> ‫ّ‬              ‫ُ ِّ ّ ً‬
> ‫ﺷا‪ ...‬ﻗﺪ ﺟﻌﻞ اﷲ ﻛ ﻣﻔﺎﺗﻴﺢ اﻟﺮﺿﻮان ﻓ ﻳﻤﻴﻨ‬   ‫َوراﺋﻪ اﻟﺴﺠﻴ و ﻛ‬
> ‫‪١١١‬‬
> ‫و ﻛ ﻣﻔﺎﺗﻴﺢ اﺠﻴان ﻓ ﺷﻤﺎﻟ‪"...‬‬
> ‫ﺗﺒﻌﻴﺪ وﺣﺒﺲ ﺣﻀت ﺑﺎب در آن ﻧﻘﻄﻪ دور اﻓﺘﺎده‪ ،‬ﻣّﻤﺪﻫﺎدی را ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﺎﻧﻴﺪ ﻛﻪ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﻨﺎزﻋﻪ وزد ﺧﻮرد ﺑﺎ ﻋﻠﻤﺎء ﺣﺘﻤ واﺟﺘﻨﺎبﻧﺎﭘﺬﻳﺮاﺳﺖ‪ .‬ﻣﺼﻮﺻﺎ ﺑﻌﺪ از ﻛﻤﮏ ﺑﻪ ﻳﻜﻰ‬
> ‫ّ‬
> ‫از آﺧﻮﻧﺪﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ ﺑﻪ د•ﻞ ﺳﺨﻨﺎﻧﺶ درﺑﺎرۀ ﻇﻬﻮر ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﻮرد ﺿب وﺷﺘﻢ ﮔﺮوه ﻣﻼ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺗﻘ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ ١١٢،‬در اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪۀ ﺧﻮد اﻓﺮا‪D‬ﺗﺮ ﺷﺪ وﺑﻪ ﺟﻊآوری ﻣﻬﻤﺎت واﺳﻠﺤﻪ در‬
> ‫ﻣﻨل ﺧﻮد ﭘﺮداﺧﺖ‪ ١١٣.‬ﻣﺴﺄ" دﻳﮕﺮی ﻛﻪ ﺑﻪ ﺟﺪال و ﺳﺘﻴ ﮔﺮوهﻫﺎ در ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ داﻣﻦ‬
> ‫ﻣزد ﻟﻐﺰشﻫﺎی ﺧﻄﺮﻧﺎک اﻗﺘﺼﺎدی ﻛﺸﻮر ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻗﺮاردادﻫﺎی ﻧﺎﺨدﻻنۀ دوﻟﺖﻫﺎی‬
> ‫ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪ ﻣﺎور و دوﻟﺖ اﻳﺮان ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺗﺎرت را ﺳﺨﺖ ﻛﺮده ﺑﻮد و ﺗﺎر ﺑﻪ ﺧﺮﻳﺪ‬
> ‫وﻓﺮوش ﻳﻜﻰ از ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺛﺮوت ﻳﻌﻨ اﻣﻼک و ارا‪ n‬روی آورده ﺑﻮدﻧﺪ و از آﻧﺎ‬
> ‫ً‬                                         ‫ّ‬
> ‫ﻛﻪ ﻣﻼ ﺗﻘ در آن ﻣﻨﻈﻘﻪ ﺻﺎﺣﺐ ارا‪ n‬ﺑﺴﻴﺎری ﺑﻮد و داﺋﻤﺎ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎی ﺗﺎر ﺑﺰرگ‬
> ‫ﺷﻬﺮ در ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﺑﻮد و در ﻣﻘﺎم ﻗﺎ‪ n‬ﺷع ﻓﺘﺎوی ﻧﺎﺑﺎ ﺑﺮای آﻧﻬﺎ و درﺑﺎرۀ آﻧﻬﺎ ﺻﺎدر ﻣﻛﺮد‬
> ‫ّ‬
> ‫و ﺳﺒﺐ ﻧﺎرﺿﺎﻳ‪ k‬و ﻧﮕﺮا‪ E‬ﻫﻤﻪ ﺷﺪه و ﺧﺼﻮﻣﺖ و ﺳﺘﻴهﺟﻮﺑ‪ ،‬ﺑﺮﺧﻮرد و ﻣﻨﺎزﻋﻪ ﺷﺪت‬
> ‫‪١١٤‬‬
> ‫و ﮔﺴﺘش ﻳﺎﻓﺖ ‪.‬‬
> ‫وﻗ‪ k‬ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﻧﺰدﻳﻜﻰ ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ رﺳﻴﺪ ﺑﺮ‪ p‬از اﻓﺮاد ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﺮای ﺧﻮشآﻣﺪﮔﻮﺑ ﺑﻪ‬
> ‫ﭘﻴﺸﻮاز او رﻓﺘﻨﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاﻫﺎن ﻃﺎﻫﺮه ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻛﺮدﻧﺪ وارد ﺷﻬﺮﻧﺸﻮﻧﺪ؛ اﻣﺎ ﻃﺎﻫﺮه ﻗﺒﻮل‬
> ‫‪١١٥ ٣٤‬‬
> ‫ﻧﻜﺮد‪ .‬اﻓﺮاد ﺧﺎﻧﻮادۀ ﻃﺎﻫﺮه او را ﺑﻪ ﻣﻨل ﭘﺪرش دﻋﻮت ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪ .٣٤‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‪ ،‬ﺗﺬﻛﺮةاﻟﻮﻓﺎ‪ ،‬ص‪٣٠١‬‬
> 
> ‫‪٢٦‬‬
> ‫ﻋﺼ ﻫﻤﺎن روزی ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه وارد ﺧﺎﻧﻪ ﭘﺪرش ﺷﺪ ﺟﻠﺴﻪای ﺧﺎﻧﻮادﻰ ﺗﺸﻜﻴﻞ دادﻧﺪ ‪.‬‬
> ‫ّ‬                ‫ّ‬
> ‫ﭘﺪرش ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﮔﻔﺖ اﮔﺮ ﺗﻮ ﻣﺮد ﺑﻮدی وادﺨی ﺑﺎﺑﻴﺖ ﻣﻛﺮدی ادﺨی ﺗﻮ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل ﺑﻮد‪،‬‬
> ‫ً‬
> ‫اﻣﺎ ﻗﺒﻮل ارادت واﺧﻼص ﺗﻮ ﺑﻪ اﻳﻦ "ﺟﻮان ﺷﻴازی"‪ ١١٦‬اﺻﻼ ﻗﺎﺑﻞ درک وﻗﺒﻮل ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﭘﺪر‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧ‪z‬ﮔﺮی ﺑﻴ اﻳﻤﺎن ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب وواﻛﻨﺶ ﺷﺪﻳﺪ اﻓﺮاد‬
> ‫ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آن ﻣﻮاﻓﻘﺖ وﻣﺮاﻓﻘﺖ ﺑﺮﻗﺮار ﻛﻨﺪ‪ ١١٧.‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺑﻌ‪ A‬از ﻣﺮدان ﺧﺎﻧﻮاده‪،‬‬
> ‫‪١١٨‬‬
> 
> ‫ً‬                                    ‫ّ‬
> ‫‪٣٥‬از ﺟﻠﻪ ﻋﻤﻮی ﻛﻮﭼﮏ ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﻣﻼ ﻟ ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛ‪ n‬ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ ،‬ﺧﻔﻴﺎ ﺑﺎﺑ ﺷﺪه‬
> ‫ﺑﻮد‪ ١١٩.‬ﻃﺎﻫﺮه در ﭘﺎﺳﺦ ﭘﺪرش ﮔﻔﺖ اﻳﻤﺎن او ﺑﻪ اﻳﻦ دﻳﻦ ﺑﺎ دﻻﺋﻞ ﻣﻨﻄﻘ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫اﺳﺖ‪ .‬ﻋﻤﻮی ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻼ ﺗﻘ از ﺷﻨﻴﺪن اﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﺑﺴﻴﺎر ﺧﺸﻤﮕﻴ ﺷﺪ‪ .‬او ﺣﻀت ﺑﺎب را‬
> ‫ﻟﻌﻨﺖ ﻛﺮده وﺑﺎ دﺳﺖ ﺿﺑﻪ ﻣﻜﻤ ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه زد‪ .‬در ﭘﺎﺳﺦ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﻓﻘﻂ اﺣﺎدﻳ‪ k‬را ﺧﻮاﻧﺪ‬
> ‫‪١٢٠‬‬
> ‫ﻛﻪ ﺑﺎ ِاﻧﺬار واﺧﻄﺎر ﺧﺒ ﻣدادﻧﺪ دﻫﺎن ﻛ‪ n‬ﻛﻪ ﭼﻨﻴ ﻛﻨﺪ ﭘﺮﺧﻮن ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه روزﻫﺎ در ﺧﺎﻧﻪ ﭘﺪر ﺧﻮد ﺑﻪ دﺨ وﻣﻨﺎﺟﺎت ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮد وﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﻫﻤﻪ اﻓﺮاد ﺧﺎﻧﻮاده‬
> ‫ﻫﺮ ﻳﮏ ﺑﻪ ﻧﻮی از او ﻣﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ از اﻳﻤﺎن وﻋﻘﻴﺪه ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب دﺳﺖ ﺑﺮدارد‪¶ ١٢١.‬ﺲ‬
> ‫ّ‬
> ‫از ﻣﺪ‪ ä‬او ﺑﻪ ﻣﻨل ﺑﺮادرش ﻧﻘﻞ ﻣﻜن ﻛﺮد ودر آﻧﺎ ﻫﻢ ﺎﻫ ﺑﺮای زﻧﺎن ﻛس درس‬
> ‫داﺷﺖ‪ ١٢٢.‬ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺮﺗّﺐ ﺑﺎ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻛﻪ ﺣﺮوف ّ‬
> ‫‪ p‬را ﺑﺮای ﺗﺒﻠﻴﻎ واﻧﺘﺸﺎر ﺗﻌﺎ•ﻢ‬
> ‫دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺑﻪ اﻃﺮاف و اﻛﻨﺎف ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺑﻮد ﻣﻜﺗﺒﻪ داﺷﺖ و ﺣﺮوف ‪ p‬را ﺑﻪ ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﻧﻘﺎط‬
> ‫دﻳﮕﺮ ﺑﺮای اﻧﺘﺸﺎر اﻣﺮ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻣﻛﺮد‪ .‬در اﻳﻦ زﻣﺎن ﺣﻀت ﺑﺎب در‬
> ‫دوراﻓﺘﺎدهﺗﺮﻳﻦ ﻧﻘﻄﻪ آذرﺑﺎﻳﺎن ﻏﺮ½ در ﻗﻠﻌﻪ ﺳﻨﻰ ﻣﺎﻛﻮ ﻣﺒﻮس ﺑﻮدﻧﺪ وﺑﺎﺑﻫﺎ در اﻳﻦ‬
> ‫ّ‬              ‫ّ‬
> ‫ﮏ وﻧﮕﺮا‪ E‬ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ آﻳﺎ ﺣﺒﺲ وزﻧﺪان ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﻘﺪﻣﻪای ﺑﺮ آزار واذﻳﺖ ﺑﺎﺑﻫﺎ‬ ‫ﺷ ّ‬
> ‫اﺳﺖ ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ راﻫ ﺑﺮای آزاد ﻛﺮدن ﺣﻀت ﺑﺎب از ﺣﺒﺲ ﻗﻠﻌﻪ ﻣﺎﻛﻮ ﭘﻴﺪا ﺧﻮاﻫﻨﺪ‬
> ‫‪١٢٣‬‬
> ‫ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬        ‫ّ‬                    ‫ّ‬
> ‫‪ .٣٥‬ﻣﻼ ﻋﺒﺪ اﻟﻮﻫﺎب ﻗﺰوﻳﻨ‪ ،‬ﻣﻼ ﻫﺎدی‪ ،‬ﻣﻼ ﻣّﻤﺪﻟ )اﻣﺎﻧﺖ‪١۳۳ ،Qurrat al-‘Ayn ،‬؛ ﻣﺎزﻧﺪرا‪Zuhúr al- ،E‬‬
> ‫‪(۳٠۴ ،Haqq‬‬
> 
> ‫‪٢٧‬‬
> ‫ﻫﻤﺴ ﻣﺘﻌّﺼﺐ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﺎﻣﻪای ﻓﺮﺳﺘﺎد واز او ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ وزﻧﺪﻰ ﺧﻮد ﺑﺎز ﮔﺮدد‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫در ﺟﻮاب ﻧﻮﺷﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ در اﻳﻦ راه ﺑﺎ ﻣﻦ ﻫﻤﺮاﻫ ﻣﻛﺮدی‪ ،‬ﻧﺎﺑﺎوری ﺗﻮ ﺑﻪ اﻳﻤﺎن ﺗﺒﺪﻳﻞ‬
> ‫ﻣﺷﺪ؛ و‪ G‬ﺗﻮ راه ﺧﻮد را ﺟﺪاﻛﺮدی وﭼﻮن از دﻳﻦ ﺧﺪا رو ﮔﺮداﻧﺪی از ﻣﻦ ﻫﻢ دور ﺷﺪی‬
> ‫ّ‬
> ‫وﻧﺘﻴﺠﻪاش ﺟﺪا‪ Ì‬ﻫﻤﻴﺸﻰ ﻣﺎ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﺟﻮاب ﺷﻮﻫﺮ ﻃﺎﻫﺮه وﭘﺪرﺷﻮﻫﺮش‪ ،‬ﻣﻼ ﺗﻘ‪ ،‬را‬
> ‫َ‬
> ‫ﭼﻨﺎن ﺑﻪ ﺧﺸﻢ آورد ﻛﻪ ﺳﺒﺐ ﺷﺪ او را ﻛﻓﺮ وُﻣﺮﺗﺪ ﺑﺪاﻧﻨﺪ وﻣّﺼﻤﻢ ﺷﺪﻧﺪ راﻫ ﺑﺮای‬
> ‫ﺗﻀﻌﻴﻒ او ﭘﻴﺪا ﻛﻨﻨﺪ وﺣﺮﻣﺖ واﺣﺘام او را ﺧﺪﺷﻪدار ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
> ‫‪١٢٤‬‬
> 
> ‫‪٢٨‬‬
> ‫‪ ٨‬ﻟﻮح ﺣﻀت ﺑﺎب درﻣﻮرد ﻣﻘﺎم ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ‫‪٢٩‬‬
> ‫‪٩‬ﺷﻬﺮ ﻛﺮﺑﻼ‬
> 
> ‫‪٣٠‬‬
> ‫‪ ١٠‬ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ ﺑﺎ ﮔﺮوﻫ از ﻧﺴﻮان )‪(Ivan Lloyd painting‬‬
> 
> ‫‪٣١‬‬
> ‫ﻗﺘﻞ ﻣﻼﺗﻘ ﺑﺮﻟ‪E‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻼﺗﻘ از ﺷﺎﻳﻌﺎ‪ ä‬ﻛﻪ درﺑﺎرۀ ﺧﺎﻧﻮادۀ ﺑﺮﻟ‪ ،E‬ﺧﺎﻧﻮادهای ﺗﺎﺟﺮ‪ ،‬ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ‪ ،‬ﻣّﺮﻓﻪ وﺧﻮشﻧﺎم‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮ ﺳ زﺑﺎﻧﻬﺎ اﻓﺘﺎده ﺑﻮد ﺑﻪ ﺷﺪت ﺧﺸﻤﮕﻴ ﺑﻮد وﺣﻼت ﺧﺼﻤﺎﻧﻪﺗﺮی را آﻟز ﻛﺮد‪ ١٢٥.‬در‬
> ‫ﻗﺰوﻳﻦ ﺑﺎﺑﻫﺎ در اﻧﻈﺎر ﻋﻤﻮم ﺗﻘﻴ وﺗﻮﻫﻴ ﻣﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻋّﻤﺎﻣﻪ آﻧﻬﺎ را از ﺳﺷﺎن ﺑﺮ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣداﺷﺘﻨﺪ وآﻧﻬﺎ را ﺑﺮ روی زﻣﻴ ﻣﻛﺸﺎﻧﺪﻧﺪ‪ ١٢٦.‬ﭘﺪر ﻃﺎﻫﺮه اﺻﻼ ﺑﺎور ﻧﺪاﺷﺖ ﻛﻪ ﭼﻨﻴ‬
> ‫ﺷﺎﻳﻌﺎ‪ ä‬رواج ﻳﺎﻓﺘﻪ واﻧﻜﺎر ﻣﻛﺮد‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﻣﻠ‪ n‬ﺑﺎ ﺣﻀﻮر ﻋﻠﻤﺎ وروﺣﺎﻧﻴﻮن‬
> ‫واﻻﻣﻘﺎم ﺷﻬﺮ‪ ،‬اﻣﺎم ﺟﻌﻪ ﻗﺰوﻳﻦ ﺑﻪ اﺳﺘﻬﺰا ﺷﻌﺮی ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﺘﻮی ﺧﻮاﻧﺪ ﻛﻪ در ﺧﺎﻧﻮادۀ‬
> ‫ﺑﺮﻟ‪ E‬ﻣﺮﻏﻬﺎ ﻫﻢ ﻣﺜﻞ ﺧﺮوسﻫﺎ در ﺳﺤﺮﺎه ﺻﺪای ﺧﻮد را ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻛﻨﻨﺪ وآواز ﻣﺧﻮاﻧﻨﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﭘﺪر ﻃﺎﻫﺮه ﻛﻪ ﺗّﻤﻞ ﭼﻨﻴ ﺗﻘﻴ واﺳﺘﻬﺰا‪ Ì‬را در ﻣﻮﻃﻦ ﺧﻮد ﻧﺪاﺷﺖ ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ را ﺗﺮک‬
> ‫ﻛﺮده در ﻳﻜﻰ از ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺟﻨﻮ½ ﻋﺮاق ﺳﺎﻛﻦ ﺷﺪ ودر ﻫﻤﺎن ﺟﺎ در ﺳﺎل ‪۱۸۶۶‬‬
> ‫‪١٢٧‬‬
> ‫درﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻼﺗﻘ ﺑﺮ ﺑﺎﻻی ﻣﻨﺒ رﻓﺘﻪ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺟﺪﻳﺪ را ﺑﺎﻃﻞ وﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺬار ﻣﻜﺘﺐ ﺷﻴﺨﻴﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫را ﮔﻤﺮاه اﻋﻼم ﻛﺮد‪ ١٢٨.‬ﺳﺨﻨﺎن ﻣﻼﺗﻘ ﻳﻜﻰ از ﭘﻴوان ﺟﻮان ﺷﻴﺨﻴﻪ را آنﭼﻨﺎن ﺑﻪ‬
> ‫ﺧﺸﻢ آورد ﻛﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ او ﮔﺮﻓﺖ‪ ٣٦.‬ﻣﺮد ﺟﻮان ﻫﻨﺎم ﺷﺐ وارد ﻣﺴﺠﺪ ﺷﺪ وﺗﺎ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﻠﻮع ﺧﻮرﺷﻴﺪ در آﻧﺎ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻣﺎﻧﺪ وﺳﺤﺮﺎه ﻫﻨﺎﻣ ﻛﻪ ﻣﻼﺗﻘ ﺑﻪ ﻧﻤﺎز اﻳﺴﺘﺎد ﺑﻪ او‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﺰدﻳﮏ ﺷﺪ وﺑﺎ ﺿﺑﺎت ﭼﺎﻗﻮ او را از ﭘﺎ درآورد‪ ١٢٩.‬آﻧﺎه ﺟﺴﺪ ﻏﺮق ﺧﻮن ﻣﻼﺗﻘ را در‬
> ‫ﻫﻤﺎن ﺟﺎ ﺑﺮ زﻣﻴ ﻣﺴﺠﺪ در ﮔﻮﺷﻪ دﻳﻮار رو ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻗﺒﻠﻪ رﻫﺎ ﻛﺮد وﺑﻪ ¶ﺸﺖ ﺑﺎم ﻣﺴﺠﺪ‬
> ‫رﻓﺖ‪ .‬از ﺑﺎﻻی ¶ﺸﺖ ﺑﺎم ﻣﺮدم را ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﻛﺮد ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻪ داﺧﻞ ﻣﺴﺠﺪ ﻫﺠﻮم‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣآوردﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮدم وﻗ‪ k‬از ﻳﺎﻓﺘ ﻗﺎﺗﻞ ﻣﺄﻳﻮس ﺷﺪﻧﺪ ﻫﻢدﻳﮕﺮ را ﻣﺘﻬﻢ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ ١٣٠.‬ﺑﻪ دﻧﺒﺎل‬
> 
> ‫‪ .٣٦‬ﻣﻴزا ﻋﺒﺪ اﷲ ﺻﺎﻟﺢ ﺷﻴازی )روت‪١٠ ،Táhirih ،‬؛ اﻣﺎﻧﺖ‪(١۳۶ ،"Qurrat al-‘Ayn " ،‬‬
> 
> ‫‪٣٢‬‬
> ‫اﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮا دﺳﺘﮕﻴی ﺑﺎﺑﻫﺎی ﺑﺧﺒ از ﻫﻤﻪ ﺟﺎ وﻫﻤﻪ ﭼﻴ ﺷوع ﺷﺪ‪ ١٣١.‬ﺷﺨﺺ ﻗﺎﺗﻞ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﻪ از دﺳﺘﮕﻴی اﻓﺮاد ﺑﮔﻨﺎه در ﻋﺬاب ﺑﻮد ﻧﺰد ﺣﺎﻛﻢ رﻓﺖ وﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﻣﻼ ﺗﻘ اﻋﺘاف‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﺮد‪ ٣٧.‬اﻣﺎ ﻛ‪ n‬ﺣﺮف او را ﺑﺎور ﻧﻜﺮد‪ ،‬ﺣّ‪ k‬وﻗ‪ k‬ﭘﻴزﻧ ﻛﻪ در ﻣﺴﺠﺪ ﻛر ﻣﻛﺮد ﺑﻪ‬
> ‫ﻋﻨﻮان ﺷﺎﻫِﺪ وﻗﺎﻳﻊ ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻛﺮد ﻛﻪ ﻗﺎﺗﻞ ﻫﻤﻴ ﻣﺮد ﺟﻮان اﺳﺖ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﺎﻻﺧﺮه او را‬
> ‫ّ‬           ‫ّ‬
> ‫ﻧﺰد ﺟﺴﻢ ﻧﻴﻤﻪ ﺟﺎن ودر ﺣﺎل اﺣﺘﻀﺎرﻣﻼ ﺗﻘ ﺑﺮدﻧﺪ وﻣﻼ ﺗﻘ ﺑﺎ اﺷﺎرۀ ﺳ ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻛﺮد‬
> ‫ﻛﻪ ﻗﺎﺗﻞ ﻫﻤﺎن ﻣﺮدﺟﻮان اﺳﺖ‪ ١٣٢.‬ﭼﻨﺪی ﺑﻌﺪ اﻳﻦ ﺷﺨﺺ از ﺣﺒﺲ ﻓﺮار ﻛﺮده در ﻧﺒد‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻗﻠﻌﻪ ﺷﻴﺦ ﻃﺒ‪ n‬در ﻣﺎزﻧﺪران ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪ‪ ٣٨.‬ﻣﻼ ﺗﻘ ﻫﻨﺎم ﻣﺮگ ﺣﺪود ﻫﺸﺘﺎد ﺳﺎل‬
> ‫‪١٣٣‬‬
> ‫داﺷﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻗﺘﻞ ﺑﻬﺖآور ﺨﻟﻤ ﺑﻠﻨﺪﻣﺮﺗﺒﻪ ﻫﻤﭽﻮن ﻣﻼﺗﻘ ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻨﺎﺳ‪ k‬ﺑﻪ دﺳﺖ دﺷﻤﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫داد ﺗﺎ ﺟﺎﻣﻊۀ ﺑﺎﺑ ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ را ﻛﻪ ﻳﻜﻰ از ﺑﺰرﮔﺘﻳﻦ ﺟﻮاﻣﻊ ﺑﺎﺑ اﻳﺮان ﺑﻮد ﻧﺎﺑﻮد‬
> ‫ّ‬                                       ‫ّ‬
> ‫ﻛﻨﻨﺪ‪ ١٣٤.‬ﺷﻮﻫﺮ ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﻣﻼ ﻣّﻤﺪ‪ ،‬وﻫﻤﺮاﻫﺎﻧﺶ ﺑﺎﺑﻫﺎی ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺷﻬﺮ را ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدﻧﺪ‬
> ‫وﺑﻪ ﻣﻨﺎزل آﻧﺎن ﺣﻠﻪ ﻛﺮده آﻧﻬﺎ را ﻟرت ﻛﺮدﻧﺪ‪ ٣٩ ١٣٥.‬دو ﺑﺎر ﺑﻪ ﻣﻨل ﺗﺎﺟﺮ ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪی ﻛﻪ‬
> ‫‪١٣٧‬‬
> ‫ﺣﺎﻣ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﻮد ﺣﻠﻪ ﻛﺮده آن راﭼﭙﺎول ﻛﺮدﻧﺪ‪ ١٣٦.‬زﻧﺎن ﻧﻴ ﻣﻮرد ﺣﻠﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
> ‫ﮔﺮوﻫ ﺑﻪ ﻣﻨل ﭘﺪر ﻃﺎﻫﺮه رﻓﺘﻪ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه وﺧﺪﻣﺘﻜرش ﺑﻪ ﻧﺎم ﻛﻔﻴﻪ را از آﻧﺎ ﺑﺎ زور ﺑﻴون‬
> 
> ‫‪ .٣٧‬در ﺻﻔﺤﻪ ‪ ٧۴‬ﻛﺘﺎب ﻣﺎرﺗﺎ روت از ﻗﻮل ﺳﻤﻨﺪر ﻗﺰوﻳﻨ آﻣﺪه ﻛﻪ در زﻣﺎ‪ E‬ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺗﺖ ﺑﺎزﺟﻮﺑ ﺑﻮد ﻗﺎﺗﻞ واﻗﻌ ﺧﻮد‬
> ‫را ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎت ﻣﻌﺮ< ﻛﺮد‪.‬‬
> ‫‪ .٣٨‬ﻃﺒﻖ آﻧﻪ در ﺗﺬﻛﺮةاﻟﻮﻓﺎ آﻣﺪه اﻳﻦ ﻓﺮد را ﺑﺎ زﻧﻴ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻃﻬﺮان ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه آن ﻛﻪ اﻓﺮاد |ﮔﻨﺎه ﺑﻪ واﺳﻄﻪ‬
> ‫ﻛری ﻛﻪ ﻧﻜﺮده ﺑﻮدﻧﺪ ﻣﺎزات ﻣﺷﺪﻧﺪ از زﻧﺪان ﻓﺮار ﻛﺮده ﺑﻪ ﻣﻨل رﺿﺎﺧﺎن‪¶ ،‬ﺴ ﻣﻴآﺧﻮر ﻣّﻤﺪ ﺷﺎه‪ ،‬رﻓﺖ‪ .‬ﺑﻌﺪ از‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺪ‪ ä‬ﻫﻤﺮاه رﺿﺎﺧﺎن ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﻃﺒ‪ n‬رﻓﺖ‪ .‬اﻳﻦ دو ﻧﻔﺮ در ﻣﺎﺟﺮای ﻗﻠﻌﻪ ﻃﺒ‪ n‬ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت رﺳﻴﺪﻧﺪ‪) .‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‪،‬‬
> ‫ﺗﺬﻛﺮةاﻟﻮﻓﺎ‪ ،‬ص‪(٣٠٣-٣٠٢‬‬
> ‫‪ .٣٩‬ﻣﻨﺎزل ﺣﺎﺟ ﺳﻴﺪ اﺳﺪاﻟ و¶ﺴش ﻣﻬﺪی ﺑﻪ ﻟرت رﻓﺖ؛ اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﻳﻜﻰ از ﻣﺆﻣﻨﻴ وﻓﺎدار ﺑﻮد ﻛﻪ دﺧﺘش ﻫﻤﺴ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮادر ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻮد )روت‪ (٧۵ ،Táhirih ،‬ﻣﻼ ﻣﺴﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﺎم "ﻗﺎﺗﻞ ﺑﺎﺑﻫﺎ" ﻣﻌﺮوف ﺑﻮد ﻫﻤﺮاه ﻋﻮاﻣﻞ دوﻟﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﺎزل‬
> ‫اﻓﺮاد ﺑﺎﺑ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺣﻠﻪ ﻛﺮدﻧﺪ‪) .‬ﺳﻤﻨﺪر‪(۵۴ ،"Biography of Tahirih" ،‬‬
> 
> ‫‪٣٣‬‬
> ‫آوردﻧﺪ‪ ٤٠.‬ﺣﺎﻛﻢ ﻃﺎﻫﺮه را اﺳﺘﻨﻄﺎق ﻛﺮد‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه ﻫﻢ ﺑﺎ ﻓﺼﺎﺣﺖ وﺳﻼﺳﺖ از ﺧﻮد دﻓﺎع‬
> ‫ﻛﺮد‪ .‬ﺣﺎﻛﻢ آﻧﻬﺎ را ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﺎزات ﺳﺨﺖ وﺳﻨﮕﻴ ﻛﺮد‪ .‬وﻗ‪ k‬آﻣﺎدۀ ﺷﻜﻨﺠﻪ ﺧﺪﻣﺘﻜر‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﺷﺪﻧﺪ ﺧﺒ رﺳﻴﺪ ﻗﺎﺗﻞ ﺧﻮدش را ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻛﺮده اﺳﺖ‪ ٤١ .‬از آﻧﺎ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ﺳﻨﺪ وﻣﺪرﻛ ﻛﻪ‬
> ‫ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻃﺎﻫﺮه در اﻳﻦ ﺟﻨﺎﻳﺖ دﺳﺖ داﺷﺘﻪ ﻣﻮﺟﻮد ﻧﺒﻮد ﻃﺎﻫﺮه را ﺗﺖاﻟﻔﻆ ﺑﺮای ﺣﺒﺲ‬
> ‫ﺧﺎﻧﻰ ﺑﻪ ﻣﻨل ﭘﺪرش ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ واﻓﺮادی را ﺑﻪ ﻧﮕﻬﺒﺎ‪ E‬او ﮔﻤﺎﺷﺘﻨﺪ زﻳﺮا ﺣّﻖ ﺧﺮوج از‬
> ‫ﺧﺎﻧﻪ را ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﺷﻮﻫﺮ وﻳﻜﻰ از ¶ﺴﻋﻤﻮﻫﺎی ﻃﺎﻫﺮه ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ او را ﺑﺎ ﻏﺬای‬
> ‫ﻣﺴﻤﻮم ﺑﻜﺸﻨﺪ‪ .١٣٨‬ﻫﻴﭻ ﻛﺲ اﺟﺎزه ﻣﻼﻗﺎت ﺑﺎ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﺪاﺷﺖ ﻣﮕﺮ زﻧ از آﺷﻨﺎﻳﺎن‪ ٤٢‬ﻛﻪ‬
> ‫ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﺷﺴﺘ ﻛﺎس ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ او ﻣرﻓﺖ وﭘﻨﻬﺎ‪ E‬ﻏﺬا وﺧﺒﻫﺎی ﺗﺎزه را ﺑﺮای او ﻣﺑﺮد‪ .‬ﺑﻪ‬
> ‫‪١٣٩‬‬
> ‫د•ﻞ اﺣﺘﻤﺎل ﻣﺴﻤﻮم ﺑﻮدن ﻏﺬا‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﻏﺬا‪ Ì‬را ﻛﻪ در ﺧﺎﻧﻪ ﺗﻬﻴﻪ ﻣﺷﺪ ﻧﻤﺧﻮرد‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬                                       ‫ّ‬
> ‫اﮔﺮﭼﻪ ﺑﮔﻨﺎﻫ ﻃﺎﻫﺮه ﺳﺒﺐ ﺷﺪ ﺷﻮﻫﺮش‪ ،‬ﻣﻼ ﻣّﻤﺪ‪ ،‬ﻧﺘﻮاﻧﺪ او را ﺗﻨﺒﻴﻪ وﻣﺎزات ﻛﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ‬
> ‫واﻗﻌﻪ ﻗﺘﻞ ﻣﻼ ّﺗﻘ ﺑﻪ او وﻣﻮاﻓﻘﺎﻧﺶ اﺟﺎزه داد ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ از ﺑﺎﺑﻫﺎی ﺳﺷﻨﺎس ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ‬
> ‫را از ﺑﻴ ﺑﺒﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ اّوﻟﻴ آزار واذﻳﺖ ﻋﻤﻮﻣ ﭘﻴوان ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻮد ﻛﻪ در آن ﺗﻌﺪادی‪،‬‬
> ‫از ﺟﻠﻪ ﻳﻜﻰ از ﻣﺮﻳﺪان ﻋﺮب ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬در ﺧﺎک اﻳﺮان ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .١٤٠‬اﻳﻦ ﻛﺸﺘﺎرﻫﺎی‬
> ‫ﺑرﺣﺎﻧﻪ ﺗﻮّﺳﻂ ﻣﺮدم ﺨﻣ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺮﻳﮏ ﻋﻠﻤﺎ ﺑﻪ ﺧﺸﻢ آﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ در‪t‬ﻮﭼﻪ وﺑﺎزار اﻧﺎم‬
> ‫‪١٤١‬‬
> ‫ﻣﮔﺮﻓﺖ‪ ٤٣‬وﻣﺄﻣﻮران ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴی از آﻧﻬﺎ دﺧﺎﻟ‪ k‬ﻧﻤﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪ .٤٠‬ﻛﻔﻴﻪ‪) ،‬اﻣﺎﻧﺖ‪(١۳٧ ،Qurrat al-‘Ayn ،‬‬
> ‫‪ .٤١‬در ﻛﺘﺎب ﻇﻬﻮر اﻟﻖ ﻣﺎزﻧﺪرا‪ E‬و‪t‬ﺘﺎب ﻣﺎرﺗﺎ روت‪ ٧۴ ،Táhirih ،‬آﻣﺪه ﻛﻪ ﻗﺮار ﺑﻮد ﺧﺪﻣﺘﻜر ﻃﺎﻫﺮه را داغ ﺑﺰﻧﻨﺪ‪.‬‬
> ‫در ﺻﻔﺤﻪ ‪ ٧۴‬ﻛﺘﺎب ‪Táhirih‬ﻣﺎرﺗﺎ روت آورده ﻛﻪ وﻗ‪ k‬ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺮای اﺳﺘﺪﺨی ﻣﺪد اﻟﻬ رو ﺑﻪ ﻗﻠﻊۀ ﻣﺎﻛﻮ ﺑﻪ دﺨ ﭘﺮاﺧﺖ‬
> ‫آﻧﻬﺎ ﻧﺎت ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
> ‫‪ .٤٢‬ﺧﺎﺗﻮن ﺟﺎن‪ ،‬ﺑﺰرﮔﺘﻳﻦ دﺧﺘ ﺣﺎﺟ اﺳﺪاﻟ )روت‪(٧۵، Táhirih ،‬‬
> ‫‪ .٤٣‬اﻳﻦ اﻓﺮاد را ﻧﺰد ﺷﺎه ﺑﻪ ﻃﻬﺮان ﻣﺑﺮدﻧﺪ‪ .‬اّوﻟﻴ ﺑﺎﺑ ﻛﻪ در ﺧﺎک اﻳﺮان ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺷﺨ‪ $‬ﻋﺮب از ﭘﻴوان ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﺑﻮد ﺑﻪ ﻧﺎم ﺷﻴﺦ ﺻﺎﻟﺢ ﻛﺮﻳﻤ‪ .‬او را در دﻫﺎﻧﻪ ﺗﻮپ ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ وآﺗﺶ ﻛﺮده ﻛﺸﺘﻨﺪ‪) .‬ﻧﺒﻴﻞ زرﻧﺪی‪The Dawn-،‬‬
> 
> ‫‪٣٤‬‬
> ‫آزار واذﻳﺖﻫﺎی ﺑﻌﺪی ﺑﺎﺑﻫﺎ در ﺳاﺳ اﻳﺮان ﻧﻴ ﺑﻪ ﻫﻤﻴ ﺷﻴﻮه ﺑﻮد‪ .‬ﻋﻠﻤﺎء از ﺑﺎﺑﻫﺎ‬
> ‫ﺑﺪﮔﻮﺑ ﻣﻛﺮدﻧﺪ وﺧﺸﻢ ﻣﺮدم را ﺑﺮ ﻣاﻧﮕﻴﺨﺘﻨﺪ وﻣﻘﺎﻣﺎت دوﻟ‪ k‬ﻫﻢ ﺑﺮای رﺿﺎﻳﺖ ﺧﺎﻃﺮ‬
> ‫ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﻛﻪ در ﺳاﺳ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﻧﻔﻮذ ﻛﻣﻞ داﺷﺘﻨﺪ اﻳﻦ ﻗﺘﻞ وﻟرت وآزار‬
> ‫واذﻳﺖﻫﺎ را ﻣﺎﻧﻊ ﻧﻤﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻃﺎﻫﺮه در ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﻋﺪاﻟ‪k‬ﻫﺎی ﺷﻮﻫﺮش ﻛﻪ اﻛﻨﻮن ﺑﻪ ﺟﺎی ﭘﺪر ﺧﻮد اﻣﺎم ﺟﻌﻪ ﺷﻬﺮ ﺷﺪه‬
> ‫ﺑﻮد‪ ،‬اﻳﺴﺘﺎدﻰ ﻣﻛﺮد‪ .‬او ﻣﻜﺘﻮ½ ﺑﻪ ﺷﻮﻫﺮش ﻧﻮﺷﺖ ودر آن اﻳﻦ آﻳﻪ ﻗﺮآن را ﻛﻪ ﻣﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪،‬‬
> ‫َ‬
> ‫ﷲ ُﻣِﺘُّﻢ ﻧﻮرِه َوﻟﻮ ﻛِﺮَه اﻟﻜﻓﺮون" )‪ ،(۸:۱۶‬ﺑﻪ ﻣﻌﻨ‬
> ‫"ﻳﺮﻳﺪون •ﻄﻔﺌﻮا ﻧﻮراﻟ ﺑﺎﻓﻮاﻫﻬﻢ وا ُ‬
> ‫ّ‬
> ‫"ﻛﻓﺮان ﻣﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻧﻮر اﻟﻬ را ﺑﺎ دﻫﺎن ﺧﻮد ﺧﺎﻣﻮش ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬اﻣﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻧﻮرش را ﺑﻪ اﺗّﻢ‬
> ‫درﺟﻪ ﻣرﺳﺎﻧﺪ ﺣّ‪ k‬اﮔﺮ ﻛﻓﺮان را ﺧﻮش ﻧﻴﺎﻳﺪ" ﻧﻘﻞ ﻛﺮده ﻧﻮﺷﺖ اﮔﺮ ﺗﺎ ﻧﻪ روز دﻳﮕﺮ از اﻳﻦ‬
> ‫ﺣﺒﺲ ﺧﺎﻧﻰ آزاد ﻧﺸﻮد ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی آن اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻨﺎﻫﻜر وﺧﻄﺎﻛر اﺳﺖ وآﻧﻬﺎ اﺟﺎزه دارﻧﺪ‬
> ‫ّ‬          ‫ّ‬
> ‫ﻫﺮ ﻃﻮر ﻛﻪ ﺑﻮاﻫﻨﺪ او را ﻣﺎزات ﻛﻨﻨﺪ‪ ١٤٢".‬اﻣﺎ ﺷﻮﻫﺮش ﻣﻼ ﻣّﻤﺪ ﻫﻴﭻ ﺗﻮﺟﻬ ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ او‬
> ‫ﻧﻜﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﻧﻮری رﻫﺒ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ در ﻃﻬﺮان ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﻃﺎﻫﺮه را از ﻣﻨﻄﻘﻪ‬
> ‫ﭘﺮﺧﻄﺮ وﺧﺸﻮﻧﺖ ﻗﺰوﻳﻦ دور ﻛﻨﺪ واﺟﺮای آن را‪ ٤٤‬ﺑﻪ ﻳﻜﻰ از ﻳﺎران وﻓﺎدار ﺧﻮد‪،‬‬
> ‫ﻣّﻤﺪﻫﺎدی ﻓﺮﻫﺎدی‪ ،‬ﺣﺎﻣ ﭘﻴوان ﺷﻴﺨﻴﻪ وﺑﺎﺑﻫﺎ در ﻗﺰوﻳﻦ‪ ،‬ﺳﺮد‪¶ ١٤٣.‬ﺲ ﻧﺎﻣﻪای‬
> 
> ‫‪ ،Breakers‬ص‪٢٠٠‬؛ ﻣﺎزﻧﺪرا‪ ، Zuhur al-haqq،E‬ص ‪٢۶١‬؛ ﺷﻴﺦ ﻛﻇﻢ ﺳﻤﻨﺪر‪ ، Biography of Tahirih،‬ص‬
> ‫‪(۵۶‬‬
> ‫‪ .٤٤‬ﺑﺎ•ﻮزی‪١۶٧ ،The Bab ،‬؛ ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‪ ،‬ﺗﺬﻛﺮةاﻟﻮﻓﺎ‪ ،‬ص‪ ،٣٠٥‬اﻳﻦ ﺷﺨﺺ را ﻫﺎدی ﻗﺰوﻳﻨ‪ ،‬ﻫﻤﺴ ﺧﺎﺗﻮنﺟﺎن‪ ،‬ذﻛﺮ ﻛﺮده‪.‬‬
> ‫در ﻛﺘﺎب ﻣﺎرﺗﺎ روت از ﻗﻮل ﺳﻤﻨﺪر آﻣﺪه ﻛﻪ ﺧﺎﺗﻮنﺟﺎن ﺑﺰرﮔﺘﻳﻦ دﺧﺘ ﺣﺎﺟ اﺳﺪاﻟ ﺑﻮد‪ .‬او ﺗﻨﻬﺎ ﻛ‪ n‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻔﻴﺎﻧﻪ‬
> ‫ﺑﻪ دﻳﺪار ﻃﺎﻫﺮه ﻣرﻓﺖ‪ .‬ﻣﻴزا ﻫﺎدی ﻗﺒﻞ از ﺷوع ﺑﻠﻮا وآﺷﻮب ﻗﺰوﻳﻦ را ﺗﺮک ﻛﺮده ﺑﻮد و‪ G‬ﺑﻪ اﻣﺮ ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ ﺑﺮای‬
> ‫ﻧﺎت ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﻗﺰوﻳﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺖ‪.‬‬
> 
> ‫‪٣٥‬‬
> ‫ُﻣﻬﺮﺷﺪﻫﺒﻪ ﻣﻴزا ﻫﺎدی داد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺴ ﺧﻮد ﺑﺪﻫﺪ واو در ﻛﺎس ﮔﺪا‪ Ì‬ﺑﻪ در ﺧﺎﻧﻪ ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫‪١٤٤‬‬
> ‫ﺑﺮود وﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫‪ D‬اﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﻗﺮار ﺑﻮد ﻃﺎﻫﺮه ﭘﻨﻬﺎ‪ E‬و درﺧﻔﺎ ﺑﻪ ﻣﻨل ﺷﻴﺦ ﻛﻇﻢ ﺳﻤﻨﺪر ﺑﺮده ﺷﻮد و از آﻧﺎ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻧﺎری ﺑﻪ ﻧﺎم ﺣﺴﻦ‪ ،‬از ﻳﺎران ﺻﻤﻴﻤ ﻣﻴزا ﻫﺎدی ﺑﺮود‪¶ .‬ﺲ از آن ﻛﻪ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﺎن‬
> ‫ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻓﺮار ﻃﺎﻫﺮه ﺷﺪﻧﺪ ﻫﻤﻪ ﻣﺮدم در ﺑﻪ در وﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای ﻳﺎﻓﺘ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮی‬
> ‫او ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺣ‪ k‬ﻣﻨل ﻳﻜﻰ از ﻣﺮﻳﺪان ﺑﺎوﻓﺎی ﻃﺎﻫﺮه راﺧﺮاب ﻛﺮدﻧﺪ‪ ٤٥ ١٤٥.‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ‬
> ‫‪١٤٦‬‬
> ‫ازﻳﺎران ﻣﻤﺪﻫﺎدی وﻣﺮﻳﺪان ﻃﺎﻫﺮه در ﺻﺪد ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺟﻌﻴﺖ ﻣﻬﺎﺟﻢ ﺑﺮآﻣﺪﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ُ‬
> ‫‪٤٦‬اﻣﺎ ﻣﻴزا ﻫﺎدی ﺑﻪ ﻛﻤﮏ ﺧﺎدم ﺧﻮد ﻗﻠ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه را ﺗﺎ ﻧﺰدﻳﮏ دروازۀ ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺮاﻫ ﻛﺮدﻧﺪ ‪.‬‬
> ‫در آﻧﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎده ای از ﻃﺮف ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﺑﺎ ﺳﻪ اﺳﺐ ﺳﻳﻊ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺑﻮد‪ .‬آﻧﻬﺎ ﺑﻌﺪ از ﻋﺒﻮر‬
> ‫از روی دﻳﻮار ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻛﺸﺘﺎرﺎه ﺑﻴون ﺷﻬﺮ دوﻳﺪه ودرآﻧﺎ ﺳﻮار ﺑﺮ اﺳﺒﻬﺎ ﺷﺪﻧﺪ‪ ١٤٧ .‬ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ُ‬
> ‫وﺧﺪﻣﺘﻜرش‪ ،‬ﻣﻴزا ﻫﺎدی وﺧﺎدم او ﻗﻠ ﺻﺪو ﭘﻨﺠﺎه وﭼﻬﺎر ﻛﻴﻠﻮﻣﺘ راه را ﺗﺎ ﻃﻬﺮان ﺳﻮار‬
> ‫ﺑﺮ اﺳﺐ ‪ D‬ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﭘﺎﺋﻴ ﺑﻮد و ﻫﻮا ﺳد و آﻧﻬﺎ ﺑﺮای اﻳﻨﻜﻪ ﻧﺎﺷﻨﺎس ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ و در راه ﻛ‪n‬‬
> ‫آﻧﻬﺎ را ﻧﺒﻴﻨﺪ از ﺣﺮ‪t‬ﺖ در ﺟﺎده ﻫﺎی اﺻﻠ ﺻﻓﻨﻈﺮ ﻛﺮده و در ﺟﺎده ﻫﺎی ﺧﺎﻛ و ﻓﺮﻋ‬
> ‫ُ‬
> ‫ﭘﻴﺶ رﻓﺘﻨﺪ‪ ،.‬از روﺳﺘﺎﻫﺎی ﻛه دره و اﺷﺘﻬﺎرد ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ‪ ١٤٨ .‬و ﺑﺎﻻﺧﺮه دراﻣﺎﻣﺰاده ای در‬
> ‫ﻧﺰدﻳﻜﻰ ﻏﺮب ﻃﻬﺮان ﺗﻮﻗﻒ ﻛﺮدﻧﺪ‪ ١٤٩ .‬در آﻧﺎ ﺑﺮای اﺳﺘاﺣﺖ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ و ﻳﮏ ﻧﻔﺮ را ﺑﻪ‬
> ‫‪٤٧‬‬
> ‫ﺷﻬﺮ ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ ﺗﺎ ﺧﺒورود آﻧﺎن را ﺑﻪ ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪ .٤٥‬ﺣﺎﺟ اﺳﺪاﻟ ﻓﺮﻫﺎدی‪ ،‬ﭘﺪر زن ﻣﻴزا ﻫﺎدی ﻓﺮﻫﺎدی‪) .‬ﻣﺎزﻧﺪرا‪۳٧۳ ،Zuhur’ul-Haqq ،E‬؛ روت‪،Táhirih ،‬‬
> ‫‪١٠‬؛ ﺳﻤﻨﺪر‪(۵٨ ،Biography of Tahirih ،‬‬
> ‫‪ .٤٦‬ﺷﻬﺮزاد ﺧﺎﻧﻮم‪ ،‬دﺧﺘ ﻣّﻤﺪﻟ ﻣﻴزا ﻣﻐﻔﻮر‪ ،‬ﺑﻘﻴﻪ ﺑﻪ ﻣﻨل ﻣﻴزا اﺳﺪاﻟ رﻓﺘﻨﺪ و ﺑﺎ ﻛﻤﮏ ﺻﺎدقﺧﺎن آﺟﻮدان ﻣﻮﻓﻖ‬
> ‫ﺷﺪﻧﺪ ﮔﺮوه اﺷار را از آﻧﺎ ﺑﺮاﻧﻨﺪ‪) .‬ﺳﻤﻨﺪر‪(۵٨ ،Biography of Tahirih ،‬‬
> ‫‪ .٤٧‬در ﺻﻔﺤﻪ ‪ ۵٨‬ﻛﺘﺎب ‪ Biography of Tahirih‬آﻣﺪه ﻛﻪ در زﻣﺎ‪ E‬ﻛﻪ آﻗﺎ ﻫﺎدی ﺑﻪ ﺷﻬﺮ رﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻛﺮﺑﻼ|‬
> ‫ﺣﺴﻦ ﺗﺎﺟﺮ ﻗﺰوﻳﻨ ﺧﺒ ورود ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﺪﻫﺪ ﻃﺎﻫﺮه ﻗﺪری اﺳﺘاﺣﺖ ﻛﺮد‪ .‬ﻛﺮﺑﻼ| ﺣﺴﻦ ﺗﺎﺟﺮ ﻗﺰوﻳﻨ ﺑﻪ ﺑﺎغ‬
> 
> ‫‪٣٦‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه از آﻧﺎ ﺑﻪ ﻣﻨل ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ دﻋﻮت ﺷﺪ‪ ١٥٠ .‬در آﻧﺎ در ﻃﺒﻘﻪ ﺑﺎﻻ اﺗﺎﻗ ﺑﺮای او‬
> ‫ﻣﻬﻴﺎ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺮای ﻫﺮﻳﮏ از ﻫﻤﺮاﻫﺎن ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻴ ﻣﻞ واﺳﺒﺎب اﺳﺘاﺣﺖ آﻣﺎده ﺷﺪه ﺑﻮد ‪.‬‬
> ‫اﻣﺎ ﺷﺨ‪ $‬ﻛﻪ ﺧﺒ ورود آﻧﻬﺎ را آورده ﺑﻮد ﺑﺎ ﻓﺮوﺗﻨ وﺧﻀﻮع ﻧﻤﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺎ ﻛﺎسﻫﺎی‬
> ‫ﺧﺎﻛ و‪t‬ﺜﻴﻒ در ﻟﺎف وﺗﺸﮏ آﻣﺎده ﺷﺪه ﺑﻮاﺑﺪ‪ .‬ﻓﺮدای آن روز ﻫﻤﻪ ﺑﺮای ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻴزا‬
> ‫ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﺑﻪ روﺳﺘﺎی ﻛﻮﭼﻜ در ﺧﺎرج ﺷﻬﺮ رﻓﺘﻨﺪ‪ ١٥١.‬اﻛﻨﻮن ﻃﺎﻫﺮه از ﻫﻤﻪ آن ﺧﻄﺮﻫﺎ‬
> ‫وﺗﻬﺪﻳﺪﻫﺎ دور ﺑﻮد‪ .‬در ﻗﺰوﻳﻦ ﺧﺒ ﮔﺮﻳﺰ ورﻫﺎ‪ Ì‬ﻃﺎﻫﺮه از ﺣﺒﺲ ﺧﺎﻧﻰ ﺳﺒﺐ ﺷﺪ ﺑﺮادر‬
> ‫‪١٥٢‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ اﻟﻬ ﺑﻮدن اﻳﻦ دﻳﻦ ﺟﺪﻳﺪ اﻳﻤﺎن ﺑﻴﺎورد‪.‬‬
> 
> ‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﺪ ﺳﺎلﻫﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬وﻋﻆ‪ ،‬ﺗﻬﻴﻪ وﺗﺪوﻳﻦ رﺳﺎ"ﻫﺎ وﺗﺪرﻳﺲ‪ ،‬ﻗﺪرت ﻛﺸﻒ وﺷﻬﻮد‬
> ‫ﻳﺎ ﺑﻴﻨﺶ درون ﻃﺎﻫﺮه را ﻋﻤﻴﻖﺗﺮ ووﺳﻴﻊﺗﺮ از ﺑﺴﻴﺎری ﺑﺰرﺎن ﻋﻠﻢ ودﻳﻦ ﻛﺮده ﺑﻮد ﺑﻪ ﻃﻮری‬
> ‫ﻛﻪ ﺑﻴﺎﻧﺎت او درﺑﺎرۀ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﻘﺎم ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﺮای ﻫﻤﻪ روﺷﻦ وواﺿﺢ ﻧﺒﻮد‪ .‬ﭼﻨﺎن ﻛﻪ‬
> ‫روزی وﻗ‪ k‬ﺳﻴﺪ ﻳﻴ داراﺑ – از ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن درﺑﺎر ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ اﻳﻤﺎن ﺑﻪ ﺣﻀت‬
> ‫ﺑﺎب از ﻣﻘﺎم ﺧﻮد ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮد – ﺑﺮای ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﻧﻮری در ﻣﻨل اﻳﺸﺎن در‬
> ‫ﻃﻬﺮان ﻣﻬﻤﺎن ﺑﻮد واز ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎ وﻋﻼﺋﻢ ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮد ﺳﺨﻦ ﻣﮔﻔﺖ در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫در اﺗﺎق دﻳﮕﺮ ﻣ ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﻧﺎﮔﻬﺎن ﻃﺎﻫﺮه ﺳﺨﻨﺎن ﺟﻨﺎب وﺣﻴﺪ را ﻗﻄﻊ ﻛﺮده وﺑﺎ ﻟﻨ اﻧﺬاری‬
> ‫ﮔﻔﺖ‪:‬‬
> 
> ‫"ﻳﺎ ﻳﻴ ﻓﺄت ﺑﻌﻤﻞ إن ﻛﻨ َ‬
> ‫ﺖ ذا ﻋﻠ ٍﻢ رﺷﻴﺪ‪ ،‬ﺣﺎﻻ وﻗﺖ ﻧﻘﻞ رواﻳﺎت‬     ‫ٍ ِ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﻴﺴﺖ وﻗﺖ آﻳﺎت ﺑﻴﻨﺎت اﺳﺖ وﻗﺖ اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ اﺳﺖ وﻗﺖ ﻫﺘﮏ أﺳﺘﺎر‬
> ‫ّ‬                             ‫ّ‬
> ‫اوﻫﺎم اﺳﺖ وﻗﺖ اﻋﻼء ﻛﻤﺔ اﺑ اﺳﺖ وﻗﺖ ﺟﺎﻧﻔﺸﺎ‪ E‬در ﺳﺒﻴﻞ اﺑ‬
> ‫‪١٥٣‬‬
> ‫اﺳﺖ ﻋﻤﻞ ﻻزم اﺳﺖ ﻋﻤﻞ‪".‬‬
> 
> ‫اﻣﺎﻣﺰاده ﻣﻠ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه در آﻧﺎ اﺳﺘاﺣﺖ ﻣﻛﺮد رﻓﺖ‪ .‬ﻗﻠ او را ﻧﻤﺷﻨﺎﺧﺖ وﺑﻪ ﺿب وﺷﺘﻢ او ﻣﺸﻐﻮل ﺷﺪ اﻣﺎ ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫او را ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻛﺮد‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه ﻗﺪری ﻣﻴﻮه وﻏﺬا داﺷﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ آن از ﻣﻴﻬﻤﺎن ﭘﺬﻳﺮا| ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫‪٣٧‬‬
> ‫اﻳﻦ ﻟﻦ و?م واﺧﻄﺎر ﺷﺪﻳﺪ از ﺟﺎﻧﺐ زﻧ ﺟﻮان ﺑﻪ ﻳﻜﻰ از ﺑﺰرﺎن دﻳﻦ ودرﺑﺎر ﻧﺸﺎن از‬
> ‫ﻗﺪرت ﻣﻌﻨﻮی واﻟﻬ ﻧﻬﻀ‪ k‬داﺷﺖ ﻛﻪ دراﻳﺮان ﻇﻬﻮر ﻳﺎﻓﺘﻪ ودر ﻣﺮﺣﻠﻪ رﺷﺪ وﮔﺴﺘش ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫‪٣٨‬‬
> ‫‪ ١١‬ﺣﺎج ﻣﻼ ﻣﻤﺪ ﺗﻘ ﺑﺮﻟ‪ E‬ﻗﺰوﻳﻨ‬
> 
> ‫‪٣٩‬‬
> ‫‪ ١٢‬ﻣﻘﺒه ﻣﻼ ﻣﻤﺪ ﺗﻘ ﺑﺮﻟ‪ E‬ﻗﺰوﻳﻨ‬
> 
> ‫‪٤٠‬‬
> ‫‪ ١٣‬ﺧﺮوج ﭘﻨﻬﺎ‪ E‬ﻃﺎﻫﺮه از ﻗﺰوﻳﻦ ﺑﺎ ﻛﻤﮏ ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎ‪ .‬ﻧﻘﺎ‪ n‬اﻳﻮن ﻟﻮﻳﺪ‬
> ‫)‪(Ivan Lloyd painting‬‬
> 
> ‫‪٤١‬‬
> ‫‪١٤‬ﺧﺎﻧﻪ ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎ در روﺳﺘﺎی ﺗﺎﻛﺮ در ﻣﺎزﻧﺪران‬
> 
> ‫‪٤٢‬‬
> ‫ﺑﺪﺷﺖ‪ ،‬اﻧﻘﻼب اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ‫ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ﺳﺎل ‪ ،۱۸۴۷‬ﻧﻔﻮذ ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬ﻣﺆّﺳﺲ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ‪ ،‬ﺳاﺳ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان را ﻓﺮا‬
> ‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬روﺣﺎﻧﻴﻮن وﺣﻜﻮﻣﺖ ﺑﺎ اﻗﺪاﻣﺎت ﺑﺴﻴﺎر ﺗﻼش ﻣﻛﺮدﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻧﻬﻀﺖ دﻳﻨ را‬
> ‫ّ‬                                            ‫ّ‬
> ‫ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬در اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه اﻣﺮﻳﻜﺎ اﮔﺮ ﻛ‪ n‬ادﺨی رﻫﺒی ﻣﺬﻫ‪ k‬داﺷﺖ‬
> ‫ّ‬                 ‫ّ‬
> ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻛری ﺑﻪ ﻛر او ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬اﻣﺎ در ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﭼﻨﻴ ادﺨ‪ Ì‬ﺟﺮﻣ ﺑﺰرگ وادﺨ‬
> ‫ﻛﻨﻨﺪه ﻛﻓﺮﻣﺴﻮب ﻣﺷﺪ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮاﻳﻦ ﻧﺎآراﻣ ﻣﺬﻫ‪ ،k‬آﺷﻮبﻫﺎی ﺳﻴﺎ‪ n‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺷﻮرش‬
> ‫ﺑﺰرگ اﺳﺘﺎن ﺧﺮاﺳﺎن ﻧﻴ آﻟز ﺷﺪه وﺣﻜﻮﻣﺖ درﮔﻴ ﺳ‪t‬ﻮ½ آﻧﻬﺎ ﻧﻴ ﺑﻮد‪ ١٥٤.‬ﺑﻨﺎ ﺑﻪ دﺳﺘﻮر‬
> ‫ﺻﺪراﻋﻈﻢ‪ ،‬ﺣﻀت ﺑﺎب را ﺑﻪ دورﺗﺮﻳﻦ ﻧﻘﻂۀ اﻳﺮان در ﺷﻤﺎل ﻏﺮ½ ﻛﺸﻮر در ﻧﺰدﻳﻜﻰ‬
> ‫ﻣﺮز اﻳﺮان وروﺳﻴﻪ ﺗﺒﻌﻴﺪ ﻛﺮدﻧﺪ ودر ﻗﻠﻌﻪ ﻣﺎﻛﻮ‪ ،‬ﻗﻠﻌﻪای ﺳﻨﻰ ﺑﺎ ﭼﻬﺎر ﺑﺮج در ﺑﺎﻻی‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﻮﻫ ﺑﻠﻨﺪ زﻧﺪا‪ E‬ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﺟﺎده درب ورودی اﻳﻦ ﻗﻠﻌﻪ را ﺑﻪ ﭘﺎﺋﻴ وداﻣﻨﻪ ﻛﻮه‪ ،‬واز آﻧﺎ‬
> ‫ّ‬                              ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﺎﻛﻮ ﻣﺘﺼﻞ ﻣﻛﺮد‪ .‬رودﺧﺎﻧﻪ ارس ﻛﻪ ﺳﺣﺪ ﺑﻴ اﻳﺮان وروﺳﻴﻪ ﺑﻮد در داﻣﻨﻪ ﻛﻮه‬
> ‫ﺟﺮﻳﺎن داﺷﺖ‪ .‬دوﻟﺖ اﻳﺮان از اﻳﻦ ﻗﻠﻌﻪ دوراﻓﺘﺎدۀ ﺳﻨﻰ‪ ،‬ﻣﺮز اﻳﺮان واﻣﺮاﻃﻮری روﺳﻴﻪ را‬
> ‫‪١٥٥‬‬
> ‫ﺗﺖ ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ُ‬
> ‫ﺳﺎﻛﻨﺎن ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺎﻛﻮ ﻛﺮدﻫﺎی ﺳّﻨ ﺑﻮدﻧﺪ وﺑﺎ ﺣﻜﻤﺮاﻧﺎن ﺷﻴﻌﻪ ﻣﺬﻫﺐ ﻛﺸﻮر ﺳ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﺎﺳﺎزﺎری داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﻫﻨﺎﻣ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺰارع ﺧﻮد ﻣرﻗﺘﻨﺪ در ﺑﻴ راه در ﺑﺮاﺑﺮ ﻗﻠﻌﻪ ﺳﻨﻰ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣاﻳﺴﺘﺎدﻧﺪ ﺗﺎ از ﻣﺮد ﻣﻘﺪ‪ n‬ﻛﻪ در آﻧﺎ زﻧﺪا‪ E‬وﻣﺒﻮس ﺑﻮد ﻃﻠﺐ ﺑﺮ‪t‬ﺖ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺻﺪراﻋﻈﻢ‬
> ‫ّ‬
> ‫از ﻃﺮﻳﻖ ﺟﺎﺳﻮﺳﺎن ﻣﻠ ﺧﻴﻠ زود از ﻧﻔﻮذ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﺮ ﻧﮕﻬﺒﺎن ﻗﻠﻌﻪ وﺳﺎﻛﻨﺎن ﻣﻞ‬
> ‫ﻣﻄﻠﻊ ﺷﺪ‪ ١٥٦.‬رﺋﻴﺲ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﺎن ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻗﺪم زدن ﺣﻀت ﺑﺎب در ﺑﻴون ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻪ‬
> ‫ﺳﻋﺖ ﺑﻪ آﻧﺎ رﻓﺖ وﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه اﻳﺸﺎن ﻛﻪ ﻫﻤﭽﻨﺎن در زﻧﺪان ﻗﻠﻌﻪ آرام ﻧﺸﺴﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ارادت‬
> ‫زﻳﺎدی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﺸﺎن ﭘﻴﺪا ﻛﺮد وﺑﻪ اﻓﺮادی ﻛﻪ ﺧﻮاﺳﺘﺎر زﻳﺎرت ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬اﺟﺎزه داد ﺗﺎ ﺑﻪ‬
> ‫داﺧﻞ ﻗﻠﻌﻪ رﻓﺘﻪ واﻳﺸﺎن را از ﻧﺰدﻳﮏ ﻣﻼﻗﺎت ﻛﻨﻨﺪ‪ ١٥٧.‬ﻣﺎﻛﻮ ﻣﺮ‪t‬ﺰ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد وﺣﻀت‬
> ‫ﺑﺎب ﺣﺒﺲ وزﻧﺪا‪ E‬ﺷﺪن ﺧﻮد را ﺑﻪ اراده اﻟﻬ وآن را وﺳﻴﻠﻪای ﺑﺮای آزادی ﺑﺸ وﺧﻮد را‬
> ‫ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر اﻟﻬ ﻣداﻧﺴﺘﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫‪٤٣‬‬
> ‫"‪ ...‬ﺑﻪ ﻏﻴ ﺣّﻖ او را در ﺟﺒﻠ ﺳﺎﻛﻦ ﻛﺮدهاﻳﺪ ﻛﻪ اﺣﺪى از اﻫﻞ آن‬
> ‫ﻗﺎﺑﻞ ذﻛﺮ ﻧﻴﺴﺖ ودر ﻧﺰد او‪ ،‬ﻛﻪ در ﻧﺰد ﻣﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﻏﻴ ﻳﻚ ﻧﻔﺲ ﻛﻪ‬
> ‫‪ p‬ﻛﺘﺎب ﻣﻦ اﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ وﺑﻴ ﻳﺪی او ﻛﻪ ﺑﻴ ﻳﺪی ﻣﻦ‬  ‫از ﺣﺮوف ّ‬
> 
> ‫اﺳﺖ در •ﻞ ﻳﻚ ﻣﺼﺒﺎح ُﻣﻀﻴﺊ ﻧﻴﺴﺖ وﺣﺎل آن ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻋﺪى ﻛﻪ‬
> ‫ّ‬                                ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ ﺗﻌﺪد درﺟﺎت ﺑﻪ او ﻣ رﺳﺪ ﻣﺼﺎﺑﻴﺢ ﻣﺘﻌﺪده ُﻣﺸق وﻣﺎ ﻟاﻻرض‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﻪ از ﺑﺮاى او ﺧﻠﻖ ﺷﺪه ﺑﻪ آﻻء او ﻣﺘﺜذ واز او ﺑﻪ ﻗﺪر ﻳﻚ ﻣﺼﺒﺎح‬
> ‫ﻣﺘﺠﺐ‪ .‬اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺷﻬﺎدت ﻣدﻫﻢ در اﻳﻦ روز ﺑﺮ ﺧﻠﻖ ﺧﻮد‬
> ‫ّ‬
> ‫ودون ﺷﻬﺎدت ﻣﻦ ﻧﺰد ﻣﻦ ﻻ ﺷﺊ ﺑﻮده وﻫﺴﺖ وﻫﻴﭻ ﺟﻨ‪ k‬از ﺑﺮاى‬
> ‫ﺧﻠﻖ ﻣﻦ اﻋﻼى از ﺣﻀﻮر ﺑﻴ ﻳﺪى ﻧﻔﺲ ﻣﻦ واﻳﻤﺎن ﺑﻪ آﻳﺎت ﻣﻦ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﻴﺴﺖ وﻫﻴﭻ ﻧﺎری اﺷﺪ از اﺣﺘﺠﺎب اﻳﻦ ﺧﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﻧﻔﺲ ﻣﻦ‬
> ‫واﻳﻤﺎن ﻧﻴﺎوردن ﺑﻪ آﻳﺎت ﻣﻦ ﻧﺒﻮده وﻧﻴﺴﺖ‪ .‬اﮔﺮ ﻣ ﮔﻮﺋﻴﺪ از ِﻗﺒَِﻞ ﻣﻦ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻜﻠﻢ ﻣﻧﻤﺎﻳﺪ ﻧﻤﺑﻴﻨﻴﺪ آﻳﺎت ﻣﺮا ﺑﻪ آﻧﻪ ﻗﺒﻞ در ﻛﺘﺎب ﻣﻦ‬
> ‫ﮔﻔﺘﻴﺪ ﺣﺎل ﻫﻢ ﺣﻴﺎ ﻧﻤﻛﻨﻴﺪ وﺣﺎل آن ﻛﻪ دﻳﺪﻳﺪ ﻛﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﻛﺘﺎب‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻦ واﻣﺮوز ﻛ ﺑﻪ او ﻣﺆﻣﻦ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻫﺴﺘﻴﺪ وﻋﻨﻘﺮﻳﺐ ﺧﻮاﻫﻴﺪ دﻳﺪ ﻛﻪ‬
> ‫اﻓﺘﺨﺎر ﺷﻤﺎ ﺑﻪ اﻳﻤﺎن ﺑﻪ اﻳﻦ آﻳﺎت اﺳﺖ و•ﻜﻦ اﻣﺮوز ﻛﻪ ﻧﻔﻊ ﻣدﻫﺪ‬
> ‫ّ ُ‬      ‫ُ‬
> ‫ﻀﻛﻢ ﻣﺘﺠﺐ ﺷﺪهاﻳﺪ‬    ‫اﻧﻔﺲ ﺷﻤﺎ را اﻇﻬﺎر اﻳﻤﺎن ﺑﻤﺎ ﻻﻳﻨﻔﻌﻜﻢ و ﻳ‬
> ‫‪١٥٨‬‬
> ‫و ﻫﻴﭻ ﺿر ﻧﺮﺳﻴﺪه و ﻧﻮاﻫﺪ رﺳﻴﺪ‪".‬‬
> 
> ‫آن ﺳﺎل زﻣﺴﺘﺎن ﺳد وﺳﺨ‪ k‬ﺗﻤﺎﻣ آن ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎ‪ E‬را ﻓﺮا ﮔﺮﻓﺖ ودر داﺧﻞ ﺳﻠﻮل‬
> ‫ﺳد ﺳﻨﻰ ﻗﻠﻌﻪ ﻣﺎﻛﻮ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻛﺘﺎب ﺑﻴﺎن را ﻧﺎزل ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪١٥٩‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮد اﺳﻼم‪ ،‬ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر اﻟﻬ وﻣﺒﺸ ﺑﻪ ﻇﻬﻮر "ﻣﻦ ﻳﻈﻬﺮاﻟ" ﺑﻮدﻧﺪ‬
> ‫وﭘﻴوان ﺧﻮد را ﻫﺪاﻳﺖ ﻣﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ ﺑﻪ ﻫﻨﺎم ﻇﻬﻮر ﻣﻦ ﻳﻈﻬﺮاﻟ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻋﻤﻞ ﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ آﻧﻪ‬
> ‫ﻛﻪ ﺑﺮ اﻳﺸﺎن واﻗﻊ ﺷﺪه ﺑﺮای ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر ﺑﻌﺪ رخ ﻧﺪﻫﺪ‪.‬‬
> ‫‪١٦٠‬‬
> 
> ‫‪٤٤‬‬
> ‫وزﻳﺮ ﻛﺸﻮر روﺳﻴﻪ ﻧﺎﻣﻪ ی ﺑﻪ ﺻﺪراﻋﻈﻢ اﻳﺮان ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻧﮕﺮ ا‪ E‬دوﻟﺖ روﺳﻴﻪ را ا ز ﺣﻀﻮر‬
> ‫ّ‬             ‫ّ‬                             ‫ّ‬
> ‫ﺷﺨﺺ ﻣﺘﻨﻔﺬی ﻫﻤﭽﻮن ﺣﻀت ﺑﺎب در ﻣﻠ ﻧﺰدﻳﮏ ﺳﺣﺪ آن ﻛﺸﻮر اﺑﺮاز ﻛﺮده در‬
> ‫اداﻣﻪ از ﺻﺪراﻋﻈﻢ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﻮد ﺗﺎ وﺳﺎﻳﻞ اﻧﺘﻘﺎل اﻳﺸﺎن را از آن ﻣﻞ ﺑﻪ ﺟﺎ‪ Ì‬دور از ﻣﺮز‬
> ‫ﻛﺸﻮر روﺳﻴﻪ ﻓﺮآﻫﻢ ﺳﺎزد‪.‬‬
> ‫‪١٦١‬‬
> 
> ‫در ﻣﺎه آﭘﺮﻳﻞ ﺳﺎل ‪ ،۱۸۴۸‬ﺻﺪراﻋﻈﻢ دﺳﺘﻮر اﻧﺘﻘﺎل ﺣﻀت ﺑﺎب را از ﻣﺎﻛﻮ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ‬
> ‫ّ‬                         ‫ُ‬
> ‫ﭼﻬﺮﻳﻖ‪ ،‬ﻣﻠ ﺑﺴﻴﺎر دورﺗﺮ در ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻛﺮدﻧﺸﻴ ﻣﺎﻛﻮ ﺻﺎدر ﻛﺮد وﺑﺮ ﺷﺪت ﺳﺨﺖﮔﻴی‬
> ‫وﻣﺮاﻗﺒﺖ ﺣﺒﺲ واﺳﺎرت اﻓﺰود‪ .‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﭼﻬﺮﻳﻖ را "ﻣﻮفﺗﺮﻳﻦ ﻛﻮﻫﺴﺘﺎن" ﻧﺎﻣﻴﺪهاﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﻃﻮ‪ G‬ﻧﻜﺸﻴﺪ ﻛﻪ در اﻳﻨﺠﺎ ﻧﻴ ﺳﭘﺮﺳﺖ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﺎن ﻫﻤﭽﻮن اﻫﺎﻟ ﻣﻞ ﺗﺖ ﺗﺄﺛﻴ ﺷﺨﺼﻴﺖ‬
> ‫اﻳﺸﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ وﺗﻌﺪادی از روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﻠﻨﺪﭘﺎﻳﻪ ﻣﻞ ﭘﻴو اﻳﺸﺎن ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻳﻜﻰ از اﻫﺎﻟ‬
> ‫ﻫﻨﺪ ﺣﻀت ﺑﺎب را در رؤﻳﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻛﺮده ﺑﺮای زﻳﺎرت‪ ،‬ﭘﺎی ﭘﻴﺎده از ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ﺑﻪ ﭼﻬﺮﻳﻖ‬
> ‫ً‬                                                 ‫ّ‬
> ‫‪١٦٢‬‬
> ‫آﻣﺪ‪ .‬ﺷﺪت ارادت واﻳﻤﺎن او ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺳﺎﻛﻨﺎن ﻣﻞ را ﻛﻣﻼ ﺗﺖ ﺗﺄﺛﻴ ﻗﺮار داد‪.‬‬
> 
> ‫ﻣﺴﺌﻮﻟﻴ ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬در ﻃﻬﺮان ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺣﻀت ﺑﺎب را در ﺷﻬﺮ ﺗﺒﻳﺰ ﻣﺎﻛﻤﻪ ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
> ‫اﻋﺰام اﻳﺸﺎن ﺑﻪ ﺗﺒﻳﺰ‪ ،‬ﺳﺒﺐ ﺷﻮر وﻫﻴﺠﺎن ﻣﺮدم ﺷﻬﺮﻫﺎ وروﺳﺘﺎﻫﺎی ﻣﺴﻴ ﭼﻬﺮﻳﻖ – ﺗﺒﻳﺰ‬
> ‫ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺮدم ¶ﺲ از اﻃﻼع از ﺳﻔﺮ اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﻛﻪ داﺳﺘﺎنﻫﺎ‪ Ì‬از ﻣﻌﺠﺰاﺗﺶ ﺷﻨﻴﺪه ﺑﻮدﻧﺪ در‬
> ‫ﺗﻤﺎﻣ ﻣﺴﻴ ﺑﺮای دﻳﺪارش ﺟﻊ ﻣﺷﺪﻧﺪ‪ ١٦٣.‬در ﺷﻬﺮ ﺗﺒﻳﺰ ﻫﻢ ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻣﺮدم‪ ،‬ﻋﻠﻤﺎ‬
> ‫وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﻣﻨﻄﻘﻪ‪ ،‬ﺷﺎﻫﺰادﺎن وو•ﻌﻬﺪ ﻣﻨﺘﻈﺮ ورود او ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫در ﺟﻠﺴﻪای ﻛﻪ ﺑﺮای اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﺮ ﺻﺪر ﻣﻠﺲ ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ‬
> ‫ّ‬
> ‫وﻫﻨﺎﻣ درﺑﺎرۀ ادﺨﻳﺸﺎن ﺳﺆال ﺷﺪ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"ﻣﻦ ﻫﻤﺎن ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮدی ﻫﺴﺘﻢ ﻛﻪ ﻫﺰار ﺳﺎل اﺳﺖ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻇﻬﻮر او‬
> ‫ﻫﺴﺘﻴﺪ وﭼﻮن اﺳﻢ او را ﻣﺷﻨﻮﻳﺪ از ﺟﺎی ﺧﻮد ﻗﻴﺎم ﻣﻛﻨﻴﺪ وﻣﺸﺘﺎق‬
> ‫‪١٦٤‬‬
> ‫ﻟﻘﺎی او ﻫﺴﺘﻴﺪ وﻋﺠﻞاﷲ ﻓﺮﺟﻪ ﺑﺮ زﺑﺎن ﻣراﻧﻴﺪ"‪.‬‬
> 
> ‫‪٤٥‬‬
> ‫اﻳﻦ ﺑﻴﺎن ﻣﻬﻴﻤﻦ ﺳﺒﺐ ﺣﻴت وﭘﺮﻳﺸﺎ‪ E‬ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﺣﺎﺿ در ﻣﻠﺲ ﺷﺪ وُﺑﻬﺖزده‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺳﺆاﻻ‪ ä‬ﻣﻄﺮح ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﻴﭻ ارﺗﺒﺎ‪ D‬ﺑﺎ ﻣﻮﺿﻮع ادﺨی ﺳّﻴﺪ ﺑﺎب ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﻗﺼﺪﺷﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻓﻘﻂ اﺳﺘﻬﺰاء ﺑﻮد‪ .‬ﺳاﻧﺎم وﻗ‪ k‬از ﺳﻴﺪ ﻟﻣﻤﺪ ﺑﺎب در ﻣﻮرد اﺛﺒﺎت ادﺨﻳﺶ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪،‬‬
> ‫او ﭘﺎﺳﺦ داد‪:‬‬
> ‫ّ‬
> ‫"اﻗﻮی د•ﻞ وﺑﺮﻫﺎن ﻣﻬّﻢ ﺑﺮ ﺻّﺤﺖ دﻋﻮت ﺣﻀت رﺳﻮلاﺑ آﻳﺎت‬
> ‫ّ‬
> ‫‪١٦٥‬‬
> ‫اﻟﻬ ﺑﻮد‪ .‬د•ﻞ ادﺨی ﻣﻦ ﻫﻢ آﻳﺎت ﻣﻦ اﺳﺖ‪".‬‬
> ‫ﻳﻜﻰ دﻳﮕﺮ از روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﺮای آزﻣﻮدن اﻳﺸﺎن‪ ،‬درﺧﻮاﺳﺖ ﻛﺮد ﺗﺎ ﺟﺮﻳﺎن اﻳﻦ ﺟﻠﺴﻪ ﻣﺎﻛﻤﻪ‬
> ‫را ﺑﻪ زﺑﺎ‪ E‬ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ آﻳﺎت ﻗﺮآن ﺑﻴﺎن ﻛﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ وﻗ‪ k‬اﻳﺸﺎن آﻟز ﺑﻪ ﺳﺨﻦ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻫﻤﺎن‬
> ‫روﺣﺎ‪ E‬ﻛم را ﻗﻄﻊ ﻛﺮده وﺑﺎ اﻳﺮاد ﻟﻐﻮی‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﻤﺴﺨﺮ واﺳﺘﻬﺰاء ﭘﺮداﺧﺖ‪ .‬ﺣﻀت ﺑﺎب در‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺟﻮاب آﻳﺎ‪ ä‬از ﻗﺮآن را ﺗﻼوت ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪" :‬ﺳﺒﺤﺎن رﺑﮏ رباﻟﻌﺰة ﻋّﻤﺎ ﻳﺼﻔﻮن وﺳﻼم ﻟ‬
> ‫اﻟﺮﺳﻠﻴ واﻟﻤﺪﻟ رب اﻟﻌﺎﻟﻴ‪ ١٦٦".‬آﻧﺎه از ﺟﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ و ﺟﻠﺴﻪ را ﺗﺮک ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ‬
> ‫روﻳﺪاد ﺳﺒﺐ ﺑﺚ ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮ‪ p‬از آﻧﺎن اﻋﺘاض ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ اﺣﺘام ﺳﻴﺪ‬
> ‫ﺑﺎب در اﻳﻦ ﺟﻠﺴﻪ رﺨﻳﺖ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎﻻﺧﺮه اﻳﺸﺎن را ﻣﺮم داﻧﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺧﺒ اﻳﻦ ﻣﺎﻛﻤﻪ‬
> ‫در ﺷﻬﺮ ﺗﺒﻳﺰ ﭘﻴﭽﻴﺪ وﺳﺒﺐ ﺷﻬﺮت ﺑﻴﺸﺘ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺷﺪ وﻣﺴﺌﻮﻟﻴ ﺣﻜﻮﻣﺖ اﻳﺸﺎن را‬
> ‫‪١٦٧‬‬
> ‫دوﺑﺎره ﺑﻪ ﭼﻬﺮﻳﻖ وﺣﺒﺲ اﻧﻔﺮادی ﺑﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫در زﻣﺎ‪ E‬ﻛﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب در ﻗﻠﻌﻪ ﻣﺎﻛﻮ در ﺣﺒﺲ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﮔﻨﺎﻫ ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﻮﺿﻮع ﻗﺘﻞ‬
> ‫ﭘﺪرﺷﻮﻫﺮش ﻛﻪ آن را ﺑﻪ ﺗﺮﻳﮏ وی ﭘﻨﺪاﺷﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ اﺛﺒﺎت رﺳﻴﺪ‪ .‬اﻣﺎ او ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻣﻮرد‬
> ‫ﺧﺸﻢ و‪t‬ﻴﻨﻪﺧﻮاﻫ ﺷﻮﻫﺮ ودر ﻣﻌﺮض ﺧﻄﺮ ﺑﻮد‪ .‬ﻳﻜﻰ از ﺑﺎﺑﻴﺎن ﺳﺷﻨﺎس ﺷﻬﺮ ﻃﻬﺮان ﺑﻪ‬
> ‫ﻧﺎم ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ اﻓﺮادی را ﻣﺄﻣﻮر ﻛﺮد ﺗﺎ او را را از ﻗﺰوﻳﻦ ﺧﺎرج ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ ﺣﺲ‬
> ‫ﻛﺸﻒ وﺷﻬﻮد ﻳﺎ ﺑﻴﻨﺶ درون درﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ از ﻗﺪرت وﻣﻘﺎم ﻣﻌﻨﻮی ﺧﺎ‪n‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ ودر آﻳﻨﺪه ﻧﻘﺶ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻤ در دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ‪ ١٦٨.‬او ﺑﻪ وﺿﻮح‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺘﻮﺟﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﻇﻬﻮر ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻇﻬﻮر دﻳﮕﺮی اﺳﺖ ﻛﻪ ¶ﺲ از‬
> ‫ﭘﺎﻳﺎن دوره دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪٤٦‬‬
> ‫ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ از ﺧﺎﻧﻮادهای اﺷاﻓ وﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻛﻪ از دوران ﻛﻮد ﻛ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻣﻮر‬
> ‫ﻣﺬﻫ‪ k‬و‪t‬ﻤﮏ ﺑﻪ ﺿﻌﻔﺎ وﻓﻘﺮا ﺗﻮﺟﻪ و ﻋﻼﻗﻪ ﺧﺎ‪ n‬داﺷﺖ و در ﺟﻮا‪ E‬ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﻘﺎم و‬
> ‫ﻣﻨﺼﺐ ﺑﺎﻻی ﭘﺪرش را ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺖ و راه ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﻣﺮدم را ﺑﺮﮔﺰﻳﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪن ﺧﺒ ﻇﻬﻮر‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬ﻣﺆﻣﻦ ﺷﺪ و در ﺷﻤﺎر ﭘﻴوان او در آﻣﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻃﺎﻫﺮه در ﺑﺮ‪ p‬اﺷﻌﺎر ﺧﻮد ﺑﻪ ﻣﻘﺎم ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﺑﺎ ذﻛﺮ ﻋﻨﻮان "ﺑﻬﺎء"‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨ ﺟﻼل‬
> ‫وﺷﻜﻮه اﺳﺖ‪ ،‬اﺷﺎره ﻛﺮده واﻳﻦ ﻫﻤﺎن ﻟﻘ‪ k‬اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﺮوزه ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻈﻬﺮ‬
> ‫ﻇﻬﻮر دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| ﺑﺎ آن ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﺷﻮد‪ .‬در ﻗﻄﻌﻪ ذﻳﻞ ﻃﺎﻫﺮه از ﻣّﻮﻳﺖ ﺧﻮد در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻈﺎﻫﺮ‬
> ‫ﻇﻬﻮر ﻣﮔﻮﻳﺪ وﺑﺎ اﺷﺎره ﺑﻪ راز ورﻣﺰﻫﺎی ﺣﻜﻳﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺣﻀت ﻣﻮ‪ n‬وﺣﻀت ﻣّﻤﺪ‬
> ‫در‪t‬ﺘﺎب ﺑﻴﺎن‪ ،‬ﺻﺎدره از ﻗﻠﻢ ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬وﺗﻤﺮ‪t‬ﺰ ﺑﺮ ﻛﻤﻪ "ﺑﻬﺎء" در اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺑﻪ ﻣﻘﺎم‬
> ‫ﻣﻌﻨﻮی ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ اﺷﺎره ﻣ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻣﻮ ﻣﻮﻫﻮﻣﺎت ﺷﺪ اﻧﺪر ﺑﻴﺎن‬             ‫ﻏﻴ او ﻣﺸﻬﻮد ﻧﺒﻮد در ﻋﻴﺎن‬
> ‫ﺷﺪ ﺑﺮون ﻓﺮﻗﺎن ﺣّﻖ از آﺳﺘﻴ‬            ‫ﻤ ﺷﺪ ﻣﺘﻴ‬ ‫اﺳﻢ اﻟ از ﻣﺴ ّ‬
> ‫ّ‬                                    ‫ّ‬
> ‫رب اﻛﺒ روﺿﻪ رﺿﻮان او‬               ‫رب اﻋﻈﻢ ّرب اﻟ ﺷﺄن او‬
> ‫ﺑﺲ ﺳاﺋﺮ ﻫﺎ ﻣّﺮﻓﻊ از ﺳﻤﺎء‬            ‫ﻋﺮش ﻫﺎ ﺑﺎ رﻓﻌﺖ ﺷﺄن ﺑﻬﺎء‬
> ‫ﻗﺎدر ﺣــــّﻰ ﻋﻄﻮف ﻻ ﻣﺜــﻞ‬        ‫اﷲ اﷲ ای ﻗﺪﻳﻢ ﻟــــــﻢ ﻳـــﺰ ل‬
> ‫زﻧﺪه ﮔﺮدان ﻫﺬه اﻟﻌﻈﻢ اﻟﺮﻣﻴﻢ‬        ‫ﻳﮏ ﻧﻈﺮ ﻓﺮﻣﺎ ﺑﻪ اﻧﻈـــﺎر رﺣﻴﻢ‬
> ‫ّ‬
> ‫در ﺗﻈﻬــــﺮ آورم اﺿﻤﺎر ﺗــــﻮ‬           ‫ﺗﺎ ﻧﻤﺎﻳﻢ ﻧﻄﻖ از اﺳار ﺗـــﻮ‬
> ‫َ‬                                ‫َ‬
> ‫ﺟﺰ ﺗﻮام ﻣﻌﺒـــﻮد ﻧﺎﻳﺪ در ﺛﻨﺎ‬          ‫ﺟﺰ ﺗﻮام ﻣﻘﺼﻮد ﻧﺒﻮد در ﺑﻨﺎ‬
> ‫ﭼﻨﺪ ﮔﺮدم در ﺳﻤﺎء ﺧﻮرﺷﻴﺪوار‬             ‫ﺳ وﺣﺪت را ﺗﻮ ﻓﺮﻣﺎ آﺷﻜر‬  ‫ّ‬
> 
> ‫ﺟﺬب ﻓﺮﻣﺎ اﻳـــﻦ ﻋﺒﻴــﺪ ﻣﺒﺘﻼ‬          ‫ای ﺣﺒﻴﺐ ُﺣﺐ ﻣﺒﻮب ﺑﻬــﺎء‬
> ‫ّ‬
> ‫‪١٦٩‬‬
> ‫ﺳﺎز از اﻟﻄﺎف ﺧﻮد ﺑ ﺣﺪ وﻣﺮز‬         ‫ﺑﺮ ﺑﺴﺎط ﻋـــّﺰ وﺣﺪت ﻣﺴﺘﻘﺮ‬
> 
> ‫‪٤٧‬‬
> ‫در ﺟﺎ‪ Ì‬دﻳﮕﺮ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ ﻋﺒﺎرت ﺟﺎل اﺑﻬ ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ اﺷﺎره ﻣﻛﻨﺪ وﻧﻮری راﻛﻪ‬
> ‫از وﺟﻪ او ﺳﺎﻃﻊ اﺳﺖ ﺑﻪ درﻳﺪن ﺣﺠﺎب ﺷﺐ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﻣﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺗﺎرﻳﻜﻰ را دو ﭘﺎره ﻣ ﻛﻨﺪ‪،‬‬
> ‫ّ‬
> ‫‪١٧٠‬‬
> ‫ﻋﻴﺎن ﻣ ﺷﻮد وﻫﻤﻪ "ﻋﺸﺎق روی او" ازﻣﺸﺎﻫﺪه آن ﻧﻮر ﺑﻪ وﺟﺪ وﻃﺮب ﻣ آﻳﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫در ﻫﻮای ﻃﻠﻌﺘﺶ ﭼﻮن ذّره رﻗﺼﺎن آﻣﺪه‬       ‫ﺷﻤﺲ اﺑﻬ ﺟﻠﻮه ﮔﺮ ﮔﺮدﻳﺪ وﺟﺎن ﺨﺷﻘﺎن‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﺗﺖ ﺣﺎﻳﺖ ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﻣﺪ‪ ä‬در ﻣﻜنﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ ازﺟﻠﻪ ﻣﻨل اﻳﺸﺎن در‬
> ‫ﻃﻬﺮان‪ ١٧١‬ودر ﺳﺎﻟﻦ اﺻﻠ اﻳﻦ ﻣﻨل زﻳﺒﺎ وﻣﺰﻳﻦ ﺑﻪ ﭘﻨﺠﺮهﻫﺎی رﻧﺎرﻧﮓ وﻓﺮشﻫﺎی ﻧﻔﻴﺲ‬
> ‫ّ‬             ‫ً‬
> ‫وزﻳﺒﺎ ﺑﻪ ﺳ ﺑﺮد‪ .‬در اﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﻢ ﻃﺎﻫﺮه ﺣﺘﻤﺎ ﺑﺮای ﻃﺎﻛﺎن ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻛسﻫﺎی درس داﺷﺘﻪ‬
> ‫اﺳﺖ اﻣﺎ ازآﻧﺎ ﻛﻪ او ﻧﻤﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺑﻪ ﻣﺪت ﻃﻮﻻ‪ E‬در اﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﺳﻜﻮﻧﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﻨل‬
> ‫ﻣﺴﻜﻮﻧ وزﻳﺮ ﺟﻨﮓ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ وزﻳﺮ ﻛﻪ در آن زﻣﺎن ﻣﻮرد ﻏﻀﺐ ﭘﺎدﺷﺎه ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
> ‫وﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪای در ﺧﺎرج ﺷﻬﺮ ﺗﺒﻌﻴﺪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺻﺪر اﻋﻈﻢ ﻣﻨﺼﻮب ﺷﺪ‪ .‬ﺧﻮاﻫﺮ‬
> ‫او ﻛﻪ ﻳﻜﻰ از ﺣﺎﻣﻴﺎن ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﺑﻮد ﻧﻴ در اﻳﻦ ﻣﻨل ﺳﻜﻮﻧﺖ داﺷﺖ‪.‬‬
> ‫‪١٧٢‬‬
> 
> ‫اواﻳﻞ ﺳﺎل ‪ ١٨۴٨‬وﻗ‪ k‬ﮔﺮوﻫ از ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﻪ اﻣﺮ ﺣﻀت ﺑﺎب آﻣﺎده ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﺧﺮاﺳﺎن ﺑﻮدﻧﺪ‪،‬‬
> ‫ﺗﺎ در آﻧﺎ ﻧﺪای ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻢ را ﺑﻠﻨﺪ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ از آﻧﺎن دﻋﻮت ﻛﺮد ﻛﻪ در روﺳﺘﺎی‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺪﺷﺖ‪ ،‬ﻧﺰدﻳﮏ ﺟﺎدۀ اﺻﻠ ﺧﺮاﺳﺎن ﺟﻊ ﺷﻮﻧﺪ‪ ١٧٣.‬ﺧﺮاﺳﺎن ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻳﻜﻰ از‬
> ‫ﺷﺨﺼﻴﺖﻫﺎی ﻣﻬّﻢ اﺳﻼﻣ "ﺣﻀت ﻣﻬﺪی‪ ،‬اﻣﺎم دوازدﻫﻢ"‪ ،‬ﺑﺮای ﺷﻴﻌﻴﺎن اﻫّﻤﻴﺖ ﺧﺎ‪n‬‬
> ‫دارد‪ .‬ﻃﺒﻖ ﺣﺪﻳ‪ k‬در اﺳﻼم آن ﺣﻀت‪ ،‬ﻳﻌﻨ اﻣﺎم دوازدﻫﻢ ﺷﻴﻌﻴﺎن‪ ،‬ﻛﻪ در ﺧﻔﺎ ﺑﻪ ﺳ‬
> ‫ﻣﺑﺮد‪ ،‬ﺑﻌﺪ از ﻫﺰار ﺳﺎل در آﺧﺮاﻟّﺰﻣﺎن ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺷﻮد‪ ،‬ﺗﺎ روز ﻗﻴﺎﻣﺖ را ﺑﻪ ﭘﺎ ﺳﺎزد‪ .‬در ﻗﺮآن‬
> ‫درﺑﺎرۀ اﻣﺎم ﻣﻬﺪی ﭼﻴی ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻧﺸﺪه واﻋﺘﻘﺎدات ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن درﺑﺎرۀ او ّ‬
> ‫‪ D‬ﻗﺮﻧﻬﺎ ﺑﺎرﻫﺎ‬
> ‫وﺑﺎرﻫﺎ ﺗﻐﻴﻴ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﺪ در اﺑﺘﺪا ﻧﺎم ﻣﻬﺪی اﺷﺎره ﺑﻪ ﻣﻨ‪ z‬وآزادﻛﻨﻨﺪهای‬
> ‫ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻗﺒﺎﺋﻞ ﻋﺮب ﺳﺎﻛﻦ در ﺟﻨﻮب ﺷﺒﻪ ﺟﺰﻳﺮۀ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎن را ﺑﻪ ﻋّﺰت ﻗﺪﻳﻤﻪ ﺧﻮد ﺑﺎز‬
> ‫ﻣﮔﺮداﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ ﻳﻬﻮدﻳﺎن ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻇﻬﻮرﻣﺴﻴ` )‪ (Messiah‬ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻛﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﭘﺎدﺷﺎﻫ ﺑﺎ ﻇﻬﻮر ﺧﻮد ارض ﻣﻘﺪس را آزاد ﺳﺎزد وﺑﻪ ﻣﺮور زﻣﺎن اﻳﻦ ﺑﺎور ﺑﺎ ﻋﻘﺎﻳﺪ دﻳﮕﺮ‬
> 
> ‫‪٤٨‬‬
> ‫ﭼﻮن ﭘﺮﻫﻴﺎری در ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺴﺎد ﺣﺎﻛﻤﺎن ورﺳﺘﺎری وروز ﻗﻴﺎﻣﺖ وﻇﻬﻮر اﻣﺎم زﻣﺎن ﺷﻴﻌﻴﺎن‬
> ‫ّ‬                                                      ‫در ﻫﻢ آﻣﻴﺨﺖ‪ّ .‬‬
> ‫‪ D‬ﻗﺮون ﺑﻌﺪ در اﻳﺮان‪ ،‬در ﻗﺎره آﺳﻴﺎ ودر ﺳﻮدان وﻧﻘﺎط دﻳﮕﺮ ﻣﺪﻋﻴﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫زﻳﺎدی از ﺷﻮرﺷﻴﺎن‪ ،‬ﺳان ﺣﻜﻮﻣﺖﻫﺎ وﺻﻮﻓﻴﺎن ادﺨی ﻣﻬﺪوﻳﺖ ﻛﺮدﻧﺪ‪ ١٧٤.‬در ﺑﺎور‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺳّﻨﻫﺎ‪" ،‬ﺣﻀت ﻣﻬﺪی" ﻳﻜﻰ از ُﺣﻜم اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪه ﺷﻴﻌﻴﺎن "ﺣﻀت ﻣﻬﺪی" اﻣﺎم‬
> ‫دوازدﻫﻢ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻏﻴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳ ﻣﺑﺮد وﺷﻴﻌﻴﺎن ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻇﻬﻮر وﺑﺎزﮔﺸﺖ او ﻫﺴﺘﻨﻨﺪ ﺗﺎ‬
> ‫دﻳﻦ اﺳﻼم را اﺣﻴﺎء ﻛﻨﺪ وﻧﺎت دﻫﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ُ‬
> ‫ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻫﻢ در آﻟز ﺑﺎ ﻫﻤﻴ ﻋﻘﻴﺪۀ ﺷﻴﻌﻴﺎن‪ ،‬ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب اﻳﻤﺎن داﺷﺘﻨﺪ واو را ﻣﻴ اﺳﻼم‬
> ‫ّ‬                    ‫ّ‬
> ‫ﻣﭘﻨﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪی‬
> ‫ﻫﺴﺘﻨﺪ وﺑﺸﺎرت ﺑﻪ ﻇﻬﻮر ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر ﺑﻌﺪ ﻣدﻫﻨﺪ وﻣﺮدم را ﺑﺮای ﻇﻬﻮر "او" ﻛﻪ ﺣﻀت‬
> ‫ﺑﺎب "ﻣﻦ ﻳﻈﻬﺮه اﷲ " ﻣﻧﺎﻣﻨﺪآﻣﺎده ﻣﻛﻨﻨﺪ‪ .‬در ﻳﻜﻰ از اﺣﺎدﻳﺚ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻇﻬﻮر اﻣﺎم‬
> ‫زﻣﺎن از ﻗﻮل ﭘﻴﺎﻣﺒ اﺳﻼم‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ او از ﺧﺮاﺳﺎن ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ وﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ‬
> ‫‪١٧٥‬‬
> ‫ﻟﺸﮕﺮی ﺣﺮ‪t‬ﺖ ﻣﻛﻨﺪ وراﻳﺖ ﺳﻮدا را ﺑﺎ ﺧﻮد ﺣﻞ ﻣ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﻮرش اﻧﻘﻼﺑﻴﻮن در ﺧﺮاﺳﺎن‪ ٤٨‬وﻧﺸ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ﻗﺪوس وﺑﺎب اﻛﺎب‪،‬‬
> ‫دو ﺗﻦ از ﺣّﻮارﻳﻮن ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬ﺳﺒﺐ اﻏﺘﺸﺎش در ﺧﺮاﺳﺎن ﺷﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از ﻣﺮدم‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮای ﻣﻼﻗﺎت اﻳﻦ دو ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﻘﺪس ﻣﺸﻬﺪ ﻣآﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ازدﺣﺎم اﻳﻦ ﺟﻌﻴﺖ‪ ،‬ﺣﺎﻛﻢ‬
> ‫ﻣﻨﻄﻘﻪ را ﻧﮕﺮان ﻛﺮد وﺳﭙﺎه ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬ﻛﻪ ﺑﺮای ﺳ‪t‬ﻮب ﺷﻮرﺷﻴﺎن اﻧﻘﻼﺑ از ﻣﺮ‪t‬ﺰ اﻋﺰام‬
> 
> ‫‪ .٤٨‬اﺷﺎره ﺑﻪ ﻗﻴﺎم ﺳﺎﻻر در ﺧﺮاﺳﺎن اﺳﺖ‪ .‬اﻟﻠﻬﻴﺎر ﺧﺎن آﺻﻒا>و" )داﻣﺎد ﻓﺘﺤﻌﻠﺷﺎه ودا‪ Ì‬ﻣّﻤﺪﺷﺎه( ﻛﻪ از آﻟز ﺳﻠﻄﻨﺖ‬
> ‫ﻣﻤﺪ ﺷﺎه ﺑﻪ ﺣﻜﻤﺮا‪ E‬ﺧﺮاﺳﺎن ﻣﻨﺼﻮب ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬در اواﻳﻞ ﺳﺎل ‪ ١٢٦٢‬ﻫﺠﺮى ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪى ﭘﻴى وﺧﺴﺘﻰ از ادارۀ اﻣﻮر آن‬
> ‫ﻧﺎﺣﻴﻪ اﻣﺘﻨﺎع ورزﻳﺪ وﻓﻘﻂ ﺗﻮ•ﺖ آﺳﺘﺎن ﻗﺪس رﺿﻮى را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﮔﺮﻓﺖ واز آن ¶ﺲ ﻓﺮزﻧﺪ ﺟﻮان او ﺣﺴﻦ ﺧﺎن ﻣﺸﻬﻮر‬
> ‫ﺑﻪ ﺳﺎﻻر ﺑﺎر زﻣﺎم ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺧﺮاﺳﺎن را در دﺳﺖ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺳﺎﻻر‪ ،‬ﻛﻪ ﻃﺮﻓﺪار ﺟﺪا‪ Ì‬ﺧﺮاﺳﺎن از اﻳﺮان ﺑﻮد‪ ،‬در زﻣﺎن‬
> ‫ﻣّﻤﺪﺷﺎه ﻣﺎﻟﻔﺖﻫﺎ‪ Ì‬ﺑﺎ درﺑﺎر داﺷﺖ اّﻣﺎ در زﻣﺎن ﻧﺎﺻا ّ>ﻳﻦﺷﺎه ﺳ ﺑﻪ ﺷﻮرش ﺑﺮداﺷﺖ ودر دﻫﻢ ﺟﺎدیاﻷول ‪١٢٦٦‬‬
> ‫ﺗﻮّﺳﻂ اﻣﻴ‪t‬ﺒﻴ ﻣﻨﻜﻮب وﻣﺎزات ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪٤٩‬‬
> ‫ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﻫﻨﻮز در ﺑﻴون ﺷﻬﺮ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺷﺎﻫﺰادهای ﻛﻪ ﻣﺴﺌﻮل اﻳﻦ ﻟﺸﮕﺮ ﺑﻮد ﺑﺮای‬
> ‫ّ‬                                   ‫ّ‬
> ‫آرامﺳﺎزی اوﺿﺎع آﺷﻔﺘﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﻼ ﺣﺴﻴ را ﺑﻪ ﻣﻘــّﺮ ﺧﻮد دﻋﻮت ﻧﻤﻮد‪ .‬ﻣﻼﺣﺴﻴ ﻗﺒﻞ از‬
> ‫ّ‬         ‫ّ‬                            ‫ّ‬
> ‫ﻋﺰﻳﻤﺖ ﺑﻪ وﻋﺪه ﺎه‪ ،‬ﺑﺎ ﻗﺪوس ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮد‪ .‬در اﻳﻦ دﻳﺪار ﻗﺪوس ﺑﻪ ﻣﻼ ﺣﺴﻴ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺨزم ﻣﺎزﻧﺪران اﺳﺖ ودر آﻧﺎ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﻣﻼﺣﺴﻴ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﺑﺎب ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ‬
> ‫ﻟﺸﮕﺮ ﺧﻮد ﻛﻪ راﻳﺎت ﺳﻮدا در دﺳﺖ دارﻧﺪ‪ ،‬از ﺧﺮاﺳﺎن ﺑﻪ ﻣﺎزﻧﺪران وارد ﺷﻮد‪١٧٦.‬ﺣﻀت‬
> ‫ﺑﺎب از ﻫﻤﻪ ﺣّﻮارﻳﻮن ﺧﻮد ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺨزم ﻣﺸﻬﺪ ﺷﻮﻧﺪ وﺑﻪ ﺻﻒ راﻳﺖ ﺳﻮدا‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑ‪E‬ﻴﻮﻧﺪﻧﺪ‪١٧٧ .‬در ﻫﻤﻴ زﻣﺎن ﺑﺰرﺎن ﺑﺎﺑ در روﺳﺘﺎی ﺑﺪﺷﺖ‪ ،‬در ﺟﺎدهای ﻣﻨﺘﻬ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ‬
> ‫ﻣﺸﻬﺪ‪ ،‬ﺟﻊ ﺷﺪﻧﺪ‪ ١٧٨.‬ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻴ ﺑﺎ ﻛﻤﮏ ﺑﺮادر ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ‪ ٤٩،‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺧﺪﻣﺘﻜر‬
> ‫ﺷﺨ‪ $‬ﺧﻮد‪٥٠‬ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺧﺮاﺳﺎن ﺣﺮ‪t‬ﺖ ﻧﻤﻮد‪ .‬آﻧﻬﺎ از دروازۀ ﺷﻤﺎﻟ ﺷﻬﺮ ﻃﻬﺮان ﺑﺎ اﺣﺘﻴﺎط‬
> ‫وﭘﻨﻬﺎ‪ E‬ﺧﺎرج ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬زﻳﺮا دروازهﺑﺎﻧﺎن ﺷﻬﺮ ﻃﻬﺮان دﺳﺘﻮر داﺷﺘﻨﺪ از ﺧﺮوج ﻫﺮ زﻧ ﻛﻪ‬
> ‫ﺑﺮﮔﻪ ﻋﺒﻮر ﻧﺪاﺷﺖ ﺟﻠﻮﮔﻴی ﻛﻨﻨﺪ ¶ﺲ از ‪ D‬ﺣﺪود ده ﻳﺎ دوازده ﻛﻴﻠﻮﻣﺘ درﺧﺎرج از‬
> ‫ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻣﻨل ﺑﺰرﻰ رﺳﻴﺪﻧﺪ ﻛﻪ در ﻣﻴﺎن ﺑﺎﻏ در داﻣﻦۀ ﻛﻮه واﻗﻊ ﺑﻮد‪ .‬آن ﻣﻨل در آن وﻗﺖ‬
> ‫ﺧﺎﻟ از ﺳﻜﻨﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﺳاﻳﺪار ﭘﻴ آن ﺧﺎﻧﻪ اﺟﺎزه داد آن دو زن ﺑﺮای اﺳﺘاﺣﺖ در آﻧﺎ ﺗﻮﻗﻒ‬
> ‫ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه وﺧﺪﻣﺘﻜرش ﻗﺎﻧﻄﻪ وﺷﺨ‪ $‬ﺑﻪ ﻧﺎم ﻫﺎدی ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه را از ﺣﺒﺲ ﻗﺰوﻳﻦ ﻧﺎت‬
> ‫داده ﺑﻮد‪ ،‬واﻛﻨﻮن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺮاﻗﺐ ﻫﻤﺮاه آن دو ﺑﻮد‪ ،‬وﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ دﻳﮕﺮ ﺨزم اﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫آﻧﺎن از ﻃﺮﻳﻖ ﺟﺎدۀ ﺷ‪ - Ê‬ﻏﺮ½ ﻛﻪ در اﻣﺘﺪاد ﻛﻮﻫﭙﺎﻳﻪﻫﺎی ﺟﻨﻮ½ اﻟﺒز‪ ،‬درﺳﺖ در ﺑﺎﻻی‬
> ‫ﺷﻮرهزاری ﺧﺸﮏ وﻟﻢﻳﺰرع واﻗﻊ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ راه اﻓﺘﺎدﻧﺪ‪ .‬در ﻣﺴﻴ ﻫﻴﭻ ﺳﺒه ودرﺧ‪ k‬ﻧﺒﻮد ﻏﺒﺎر‬
> ‫‪١٧٩‬‬
> ‫وﺧﺎﻛ ﻛﻪ از ﺣﺮ‪t‬ﺖ ﻗﺎﻃﺮﻫﺎ‪ ،‬اﺳﺒﻬﺎ وﺷﺘﻫﺎ ﺑﺮ ﻣﺧﺎﺳﺖ ﻫﻮا را ﺗﺎرﻳﮏ ﻣ ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ﺑﺮای رﺨﻳﺖ ﺣﻜﻤﺖ واﺣﺘﻴﺎط ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﻫﻢ ﭼﻨﺪ روز ﺑﻌﺪ ﻫﻤﺮاه ﭼﻨﺪ ﺑﺎﺑ ﺑﺎ وﺳﺎﻳﻞ‬
> ‫وﺗﺪار‪I‬ت ﻻزم در ﻣﺴﻴ ﺟﺎده ﺧﺮاﺳﺎن ﺣﺮ‪t‬ﺖ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬از آﻧﺎ ﻛﻪ ﺣﺪاﻛﺜ ﻣﺴﺎﻓ‪ k‬ﻛﻪ‬
> ‫ﻣﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ در روز ﺑ‪E‬ﻴﻤﺎﻳﻨﺪ ﺣﺪود ‪ ٢٠‬ﺗﺎ ‪٢۵‬ﻛﻴﻠﻮﻣﺘ ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ زﻣﺎن ﺳﻔﺮ را‬
> 
> ‫‪ .٤٩‬ﻣﻴزا ﻣﻮ‪n‬‬
> ‫‪ .٥٠‬ﻗﺎﻧﻄﻪ )ﻧﺒﻴﻞ زرﻧﺪی‪(٢٠۵،The Dawn-Breakers ،‬‬
> 
> ‫‪٥٠‬‬
> ‫ﻃﻮری ﺗﺮﺗﻴﺐ داد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ رﺳﻴﺪه ﻣﻜن ﻣﻨﺎﺳ‪ k‬را ﺑﺮای ﮔﺮدﻫﻤﺎ‪ Ì‬ﻓﺮآﻫﻢ ﺳﺎزد‪.‬‬
> ‫اواﺧﺮ ﻣﺎه ژوﺋﻦ ﺳﺎل ‪ ١٨۴٨‬او ﻧﺰدﻳﮏ ﺑﻪ ﭘﺎﻧﺼﺪ ﻛﻴﻠﻮﻣﺘ ﻣﺴﺎﻓﺖ را ‪ D‬ﻛﺮده وﺑﻪ ﺷﺎﻫﺮود‪،‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﻬﺮی ﺑﻴ را ه ﻃﻬﺮان – ﻣﺸﻬﺪ‪ ،‬ﻣﺮ‪t‬ﺰ اﺳﺘﺎن ﺧﺮاﺳﺎن‪ ،‬رﺳﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﻧﻘﻂۀ اﺗﺼﺎل‬
> ‫ّ‬
> ‫راهﻫﺎ‪ Ì‬ﺑﻮد ﻛﻪ از ﺷق ﺑﻪ ﻣﺸﻬﺪ‪ ،‬از ﺷﻤﺎل ﺑﻪ درﻳﺎی ﺧﺰر ﻣرﺳﻴﺪ وﻣﻞ اﺟﺘﻤﺎع ﮔﺮوهﻫﺎ‪Ì‬‬
> ‫ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻗﺒﺎﻳﻞ ﺗﺮ‪t‬ﻤﻦ در آﻧﺎ ﮔﺮد ﻣآﻣﺪﻧﺪ‪ .‬وﻗ‪ k‬ﻛروان آﻧﻬﺎ ﺑﻪ"ﺑﺪﺷﺖ"‪،‬‬
> ‫ّ‬
> ‫روﺳﺘﺎ‪ Ì‬ﻛﻮﭼﮏ در ﺣﻮاﻟ ﺷﺎﻫﺮود‪ ،‬رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺗﻮﻗﻒ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﺳﻪ ﺑﺎغ را ﻛﻪ‬
> ‫در ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮب ﻗﺮار داﺷﺖ اﺟﺎره ﻛﺮد‪ ١٨٠.‬اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻳﻴﻼﻗ ﺑﺮای اﺳﺘاﺣﺖ ﻣﺎﻟﻜن‬
> ‫واﺷاف وﺷﺎﻣﻞ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎغ وﻳﮏ ﻣﻮﻃﻪ آزاد در ﻣﻴﺎن ﺑﺎغﻫﺎ ﺑﻮد‪ .‬ﻗﺮار ﺑﻮد ﺑﺎﺑﻫﺎ در آﻧﺎ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻼﻗﺎت ﻛﻨﻨﺪ‪ ١٨١.‬ﺑﻪ دﺳﺘﻮر اﻳﺸﺎن‪ ،‬ﻳﮏ ﺑﺎغ ﺑﺮای ﺟﻨﺎب ﻗﺪوس وﻳﮏ ﺑﺎغ ﺑﺮای ﻃﺎﻫﺮه وﻳﮏ‬
> ‫ﺑﺎغ ﻫﻢ ﺑﺮای ﺧﻮد اﻳﺸﺎن اﺟﺎره ﺷﺪ‪ ١٨٢،‬وﺳﺎﻳﺮ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﭼﺎدرﻫﺎی ﺧﻮد را در ﻧﺰدﻳﻜﻰ اﻳﻦ‬
> ‫ﺑﺎﻏﻬﺎ ﺑﺮﭘﺎ ﻛﺮدﻧﺪ‪ ١٨٣.‬در ﻫﺮ ﺑﺎغ ﻳﮏ ﺧﻴﻤﻪ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ در داﺧﻞ آن ﻗﺎﻟ و¶ﺸ‪ k‬ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫ﻫﺎدی ﻣﺮاﻗﺐ وﻣﺄﻣﻮر ﺧﻴﻤﻪ وﺑﺎ ِغ ﻃﺎﻫﺮه ﺷﺪ‪ .‬ﺟﺮﻳﺎن آﺑ از ﻣﻴﺎن ﻣﺰرﻋﻪ وﺳﻴﻌ ﻛﻪ در آﻧﺎ‬
> ‫ﺑﻮد ﻋﺒﻮر ﻣﻛﺮد‪ ١٨٤.‬ﻓﺼﻞ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ﺷوع ﺷﺪه ﺑﻮد؛ ﻛﻮهﻫﺎی ﺳ ﺑﺮ اﻓﺮاﺷﺘﻪ در ¶ﺸﺖ ﺑﺎغﻫﺎ‬
> ‫ﺗﺼﻮﻳﺮ وﺻﺤﻨﻪ زﻳﺒﺎ‪ Ì‬آراﺳﺘﻪ ودرﺧﺘﺎن ﻣﻴﻮه ﺑﺎ ﺷﻜﻮﻓﻪﻫﺎی ﺧﻮد در ﺑﺎغﻫﺎ ﺧﻮدﻧﻤﺎ‪Ì‬‬
> ‫‪١٨٥‬‬
> ‫ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫اواﻳﻞ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ﺳﺎل ‪ ١٨۴٨‬ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﺑﻪ ﻣﻞ ﺗّﻤﻊ ﺑﺪﺷﺖ وارد ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪاد آﻧﻬﺎ‬
> ‫ﺑﻪ ﻫﺸﺘﺎد وﻳﮏ ﻧﻔﺮ رﺳﻴﺪ‪.‬‬
> ‫‪١٨٦‬‬
> 
> ‫‪ p‬ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬ﺑﻌﺪ از ﺷﻨﻴﺪن ﺧﺒ ﺗّﻤﻊ ﺑﺪﺷﺖ از‬     ‫ﻗّﺪوس‪ ،‬ﻫﺠﺪﻫﻤﻴ ﻧﻔﺮ از ﺣﺮوف ّ‬
> 
> ‫‪ D‬ﻣﺴﺎﻓﺖ ﻃﻮﻻ‪ E‬ﺑﻪ ﺷﺎﻫﺮود وارد ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻴزا‬  ‫ﻣﺸﻬﺪ ﺑﻪ آن ﺳﻤﺖ ﺣﺮ‪t‬ﺖ ﻛﺮد‪ ١٨٧‬وﺑﻌﺪ از ّ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ او را در ﺧﻔﺎ از ﺷﺎﻫﺮود ﺑﻪ ﺑﺪﺷﺖ آورد‪ .‬ﻣﻼ ﺣﺴﻴ‪ ،‬اّول ﻣﺆﻣﻦ ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب‬
> ‫ﻛﻪ در دﺳﺖ ﻣﺄﻣﻮرﻳﻦ ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬در ﻣﺸﻬﺪ اﺳﻴ ﺑﻮد وﺳّﻴﺪ ﻳﻴ وﺣﻴﺪ از روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ‬
> ‫وواﻻﻣﻘﺎم درﺑﺎری ﻛﻪ ﺑﺎﺑ ﺷﺪه واز ﺷﺎه ودرﺑﺎر ﻛﻨﺎره ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ در آن اﺟﺘﻤﺎع‬
> 
> ‫‪٥١‬‬
> ‫ﺷ‪t‬ﺖ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬دﻳﮕﺮ ﺣﺮوف ّ‬
> ‫‪ p‬در ﺧﻴﻤﻪﻫﺎی ﻛﻮﭼﻜﺘی ﻛﻪ در ﻣﻞ ﺑﺮﭘﺎ ﺷﺪه ﺑﻮد اﻗﺎﻣﺖ‬
> ‫‪١٨٩‬‬
> ‫داﺷﺘﻨﺪ‪ ١٨٨.‬ﺑﻴﺸﺘ ﺑﺎﺑﻫﺎ از ﺧﺮاﺳﺎن‪ ،‬ﻣﺎزﻧﺪران وﻗﺰوﻳﻦ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب در اﺳﺎرت ﺑﻮدﻧﺪ وارﺗﺒﺎ‪ D‬ﺑﺎ ﭘﻴوان ﺧﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ واﻳﻦ اﺟﺘﻤﺎع ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﻪ اﻣﺮ‬
> ‫اﻳﺸﺎن وﺗﻼش ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ اﻣﻜنﭘﺬﻳﺮ ﺷﺪ‪ ١٩٠.‬ﺑﺮای ﺗﺪارک اﻳﻦ ﺗّﻤﻊ ﻣﻜﺗﺒﺎت ﺑﺴﻴﺎری‬
> ‫ﺑﻴ ﺣﻀت ﺑﺎب وﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ اﻧﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻫﺪف اﺻﻠ اﻳﻦ اﺟﺘﻤﺎع اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ‬
> ‫ﻣﺎﻫﻴﺖ اﺻﻠ وﻣﻘﺼﺪ اﻳﻦ ﻇﻬﻮر وﻣﻘﺎم ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﺮ ﻫﻤﺎن آﺷﻜر ﺷﻮد و‪t‬ﺘﺎب ﺑﻴﺎن ﻛﻪ‬
> ‫در زﻣﺎن اﺳﺎرت اﻳﺸﺎن در زﻣﺴﺘﺎن ﻗﺒﻞ ﻳﻌﻨ ﺳﺎل ‪ ١٨۴٧‬در ﻗﻠﻌﻪ ﻣﺎﻛﻮ ﻧﺎزل ﺷﺪه وﻫﻨﻮز‬
> ‫ﺑﺮای ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﻌﺮ< ﺷﻮد‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ‪ ،‬ﺑﺎﺑﻫﺎ در ﻰ ﻳﺎﻓﺘ راﻫ ﺑﺮای آزادی‬
> ‫‪١٩١‬‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب از اﺳﺎرت ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻋﻼوه ﺑﺮ ﻫﻤﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﻫﻨﻮز ﺑﺎﺑﻫﺎ درک واﺣﺪ وﻣﺸﺘﻛ از ﻣﻘﺎم وﻣﻘﺼﺪ ﺣﻀت ﺑﺎب وﺗﻄﺒﻴﻖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ادﺨی اﻳﺸﺎن ﻃﺒﻖ اﺣﺎدﻳﺚ اﺳﻼم ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﻧﻤداﻧﺴﺘﻨﻨﺪ آﻳﺎ ﺑﺎب اﻋﻼن ﻇﻬﻮر‪t‬ﺮده؛‬
> ‫آﻳﺎ او ﻫﻤﺎن ﻣﻮﻋﻮدی اﺳﺖ ﻛﻪ در دﻳﺎﻧﺖ اﺳﻼم ﻣﻨﺘﻈﺮش ﻫﺴﺘﻨﺪ؟ اﮔﺮاﻳﻦ ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪی‬
> ‫اﺳﺖ‪¶ ،‬ﺲ ﺗﻌﺎ•ﻤﺶ ﭼﻴﺴﺖ وﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر ﻛﻴﺴﺖ؟ وﺣﺎﻻ ﻫﻤﻪ در ﺑﺪﺷﺖ ﮔﺮدآﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‬
> ‫ﺗﺎ ﭘﻴاﻣﻮن اﻳﻦ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻗﺪوس در ﭘﻴوی از ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﺎط ﺑﻮد؛ در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺴﻴﺎر ﺑﻣﺎﺑﺎ وﺑﺎ‬
> ‫ً‬
> ‫ﺷﺠﺎﻋﺖ در راه ﺑﻴﺎن ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺧﻮد ﻗﺪم ﺑﺮ ﻣداﺷﺖ‪ .‬ﻗﺒﻼ ﻧﻴ در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻋﺮاق‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ‬
> ‫ﺑﻴﺎن ﺷﺠﺎﺨﻧﻪ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺧﻮد از ﻣﻘﺎم وﻣﻨﻟﺖ ﺑﺎب ﺑﺚ وﮔﻔﺘﮕﻮﺑ در ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻳﺎد ﻛﺮده ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫او ﺑﻪ وﺿﻮح اﻋﻼن ﻣﻛﺮد ﻛﻪ اﻳﻦ ﻇﻬﻮری ﺟﺪﻳﺪ اﺳﺖ وﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣداد ﻛﻪ اﻛﻨﻮن در دورۀ‬
> ‫ّ‬
> ‫"ﺣﺪ ﻓﺎﺻﻞ" ﻫﺴﺘﻨﺪ وﺷﻳﻌﺖ وﻗﻮاﻧﻴ ﻧﻤﺎز ودﺨ ﺗﻐﻴﻴ ﻳﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬ﺣﺎﻻ در ﺑﺪﺷﺖ ﻫﻢ ﺑﺎ‬
> ‫ﺷﺠﺎﻋﺖ رﺳﺎﻟﺖ ﺧﻮد را ﺑﻪ اﻧﺎم رﺳﺎﻧﻴﺪ‪ .‬ﻳﮏ روز ﻛﻪ ﺟﻌ از ﺷ‪t‬ﺖ ﻛﻨﻨﺪﺎن ﺑﺮای‬
> ‫ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﻛﻪ ﻗﺪری ﻛﺴﺎﻟﺖ داﺷﺖ رﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻧﺎﮔﻬﺎن ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺪون روﺑﻨﺪه‬
> ‫ﺑﺮ ﺻﻮرت از ﺑﺎغ وارد ﻣﻠﺲ ﺷﺪ و‪‰‬ﻤﺎ‪ ä‬از ﻗﺮآن و‪t‬ﺘﺎب اﺷﻌﻴﺎ ﺑﺮ زﺑﺎن راﻧﺪ ﻛﻪ "اﻳﻦ ﻧﻘﺮۀ‬
> 
> ‫‪٥٢‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﺎﻗﻮر اﺳﺖ اﻳﻦ ﻧﻔﺨﻪ ﺻﻮر اﺳﺖ‪ .‬اﻋﻼن ﻇﻬﻮر ﻛ ﺷﺪ‪ ١٩٢".‬ﻃﺎﻫﺮه آن ﻧﻘﺮۀ ﻧﺎﻗﻮر وﻧﻔﺨﻪ‬
> ‫‪١٩٣‬‬
> ‫ﺻﻮر ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫ﻧﺎه ﺑﻪ ﺻﻮرت زن ﻃﺒﻖ اﺣﻜم اﺳﻼم ﻛﻔﺮ ﺑﻮد وﺣﺎﻻ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪۀ ﺻﻮرت ﺑﺪون روﺑﻨﺪۀ‬
> ‫ُ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه اﻳﻦ ﺣﺪﻳﺚ اﺳﻼﻣ را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آوردﻧﺪ ﻛﻪ در روز ﻗﻴﺎﻣﺖ ﺣﻀت ﻓﺎﻃﻤﺔ ﺑ ﺑﺮﻗﻊ‬
> ‫ﺑﺮ ﻫﻤﻪ ﻇﺎﻫﺮﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ وﻫﻤﻪ از ﻓﺮا رﺳﻴﺪن اﻳﻦ ﻳﻮم دﭼﺎر ﺗﺮس ووﺣﺸﺖ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪١٩٤‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻗﺪوس ﺑﺎ ﺣﺎﻟ‪ k‬ﺧﺸﻤﮕﻴ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻳﻜﻰ از ﺑﺎﺑﻫﺎ از اﻳﻦ ﻛﻪ ﻧﻈﺮش ﺑﺮ ﺻﻮرت زﻧ‬
> ‫ّ‬
> ‫‪١٩٥‬‬
> ‫ﭼﻨﻴ ﻣﻘﺪس اﻓﺘﺎده‪ ،‬از وﺣﺸﺖ ﭼﻨﻴ ﮔﻨﺎﻫ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺧﻮد ﻠﻮی ﺧﻮد را ﺑﺮﻳﺪ‪.‬‬
> 
> ‫در اﻳﻦ آﺷﻮب وﺑﺮان ﺷﺪﻳﺪ ﺣﺎﺿﻳﻦ ﺑﺮای ﻫﺪاﻳﺖ وراﻫﻨﻤﺎ‪ Ì‬ﺑﻪ ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﺗﻮﺟﻪ‬
> ‫ﻛﺮدﻧﺪ واﻳﺸﺎن ﺑﺮای ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻃﺎﻫﺮه ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺳﻮرۀ واﻗﻌﻪ از ﻗﺮآن ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﻮد‪:‬‬
> 
> ‫َ ُ‬            ‫َ َ َ َ َْ َ ُ َ َ َ ْ َ َ َ ٌَ َ َ ٌ • َ ٌ َ ُ •‬
> ‫ﺖ اﻷ ْرض‬      ‫ﺖ اﻟﻮاِﻗﻌﺔ ﻟﻴﺲ ﻟ ِﻮﻗﻌِﺘﻬﺎ ﻛِذﺑﺔ ﺧﺎِﻓﻀﺔ راِﻓﻌﺔ ِإذا رﺟ ِ‬                           ‫" ِإذا وﻗﻌ ِ‬
> ‫ﺤﺎبُ‬   ‫ﺖ َﻫﺒَﺎًء ُّﻣﻨﺒَ‪Ž‬ﺜﺎ َوُ‪t‬ﻨﺘُ ْﻢ أَ ْزَواًﺟﺎ ﺛَﻼﺛَ ًﺔ ﻓَﺄَ ْﺻ َ‬  ‫َْ ُ َّ ً ََ َ ْ‬
> ‫ﻟﺒﺎل ﺑﺴﺎ ﻓﻜﻧ‬            ‫َ ‪•ُ Ž‬‬
> ‫ﺖا ِ‬    ‫رﺟﺎ وﺑﺴ ِ‬
> ‫ْ ْ َ‬            ‫ﺤﺎُب اﻟ َْﻤ ْﺸﺄََﻣﺔ َﻣﺎ أَ ْﺻ َ‬     ‫ﺤﺎُب اﻟ َْﻤﻴﻴَﻤﻨَﺔ وأَ ْﺻ َ‬‫اﻟ َْﻤﻴَﻤﻨَﺔ َﻣﺎ أَ ْﺻ َ‬
> ‫ﺤﺎُب اﻟَﻤﺸﺄَﻣ ِﺔ‬                   ‫ِ‬                                ‫ِ‬                               ‫ِ‬
> ‫َ‬   ‫ْ‬     ‫َ‬   ‫َ‬ ‫ُ‬    ‫ُ‬              ‫ُ‬
> ‫ُ • ُ َ ‪١٩٦‬‬                         ‫َ‬            ‫َ‬
> ‫َواﻟ •ﺴﺎﺑِﻘﻮن اﻟ •ﺴﺎﺑِﻘﻮن أ ْو ِﺤﻚ اﻟﻤﻘﺮﺑﻮن"‬
> 
> ‫ﻃﺎﻫﺮه در ﻳﻜﻰ از اﺷﻌﺎر ﺧﻮد ﻛﻪ در ذﻳﻞ آﻣﺪه اﺳﺖ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﻛﺜ آﺛﺎر ﺧﻮد‪ ،‬ﺣﺠﺎب را‪ ،‬ﻛﻪ‬
> ‫ﻣﻨﻈﻮر ﻫﻤﺎن ﺑُﺮﻗﻊ ﻳﺎ روﺑﻨﺪه ﺑﺮ ﺻﻮرت اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﻌﻨ ﻣﺎﻧﻊ وﺣﺎﺋﻠ ﻣداﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻴ ﻃﺎﻟﺐ‬
> ‫ّ‬
> ‫وﻣﻄﻠﻮب اﺳﺖ؛ ﻫﻤﭽﻨﺎن ﻛﻪ در ﻣﻨﻈﻮﻣﻪ •ﻠ وﻣﻨﻮن ﺑﻴﺎن ﻣﺷﻮد ‪.‬اﻣﺎ در ﺷﻌﺮ ذﻳﻞ اﻳﻦ‬
> ‫ﺣﺠﺎب‪ ،‬ﻳﺎ ﻣﺎﻧﻊ‪ ،‬ﺳﻮزاﻧﺪه ﻣﺷﻮد ﺗﺎ ﺨﺷﻖ وﻣﻌﺸﻮق ﺑﻪ وﺻﺎل ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻧﺎﺋﻞ ﺷﻮﻧﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ﻫﺮ ﻛﻪ دﻳﺪ اﻓﺘﺎد اﻧﺪر ﭘﻴﺞ وﺗﺎب‬                                            ‫ﭼﺸﻢ ﻣﺴﺘﺶ ﻛﺮد ﺨﻟﻢ را ﺧﺮاب‬
> ‫ﻣرﺑﺎﻳﺪ ﺟﻠﻪ اﻫﻞ ﻛﺎب‬                                                ‫ﮔﺮدش ﭼﺸﻢ وی اﻧﺪر ﻫﺮ ﻧﻈﺮ‬
> ‫ﻛﻮ زده در ﺧﻴﻤﻪ •ﻠ ﻗﺒﺎب‬                                              ‫ﮔﻮ ﭼﻪ آﻳﺪ زﻳﻦ دل ﻣﻨﻮن ﻣﺾ‬
> ‫آﺗﺶ ﺑﺎ ﺷﻌﻠﻪ زد در ﻫﺮ ﺣﺠﺎب‬                                                         ‫ﺧﻴﻤﻪ آﺗﺶ ﻧﺸﻴﻨﺎن ﭘﺮ ﺷر‬
> 
> ‫‪٥٣‬‬
> ‫ّ‬
> ‫از ﭼﻪ ﻛ ﻣﻮﻧﺪ واﻧﺪر اﺿﻄﺮاب‬                        ‫ﮔﺮ ﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﺎر ﻣﻮ‪ n‬در ﻇﻬﻮر‬
> ‫ﺗﺎ ﺑﮕﻮﻳﻢ ﺑﺎ ﺗـــﻮ ّ‬
> ‫ﺳ ﻣﺎ اﺟﺎب‬                                      ‫ﺧﻮاﻫﻢ از ﺳﺎﻗ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻢ ﻃﻔﺤﻪ‬
> ‫ِ‬
> ‫ﺗﺎ ﺑﺒﻴﻨ وﺟﻪ ﺣّﻖ را ﺑ ﻧﻘﺎب‬                      ‫ﻫﺎن ﻧﮕﺮ ﺑﺮ ﻣﺎ ﺑﻪ ﻋﻴ ﺑﺎﺻه‬
> ‫‪١٩٧‬‬
> ‫ﺑﺎ ﺗﻠ ر‪ p‬در آﻓﺘﺎب‬                     ‫آﻣﺪ از ﺷﻄﺮ ﻋﻤﺎ| در ﻧﺰول‬
> 
> ‫ﻋﻠﻴﻏﻢ واﻛﻨﺶﻫﺎی ﺧﺼﻤﺎﻧﻪ ﺑﺮ‪ p‬از ﺑﺎﺑﻫﺎ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺴور وﺷﺎدﻣﺎن ﺑﻮد وﺑﺎ ﺗﻼوت آﻳﺎت‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻗﺮآن ﺑﻪ ﻳﻮم ﻇﻬﻮر ﻣﻮﻋﻮد اﺷﺎره ﻛﺮد‪ .‬ﺑﻪ ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ وﻗﺪوس اﺷﺎره ﻛﺮد وﮔﻔﺖ‪:‬‬
> 
> ‫َ‬      ‫ّ‬           ‫َّ‬
> ‫‪١٩٨‬‬
> ‫"ان اﻟﺘﻘﻴ ِﻓ ﺟﻨﺎ ٍت وﻏَﻬ ٍﺮ ﻓ ﻣﻘﻌﺪ ﺻﺪ ٍق ﻋﻨﺪ ﻣﻠﻴﮏ ﻣﻘﺘﺪر‪".‬‬
> 
> ‫وآﻧﺎه اﻇﻬﺎر داﺷﺖ‪:‬‬
> 
> ‫"ﻣﻦ ﻫﺴﺘﻢ آن ﻛﻤﻪای ﻛﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻪ آن ﺗﻜﻠﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﻓﺮﻣﻮد وﻧﻘﺒﺎء از‬
> ‫اﺳﺘﻤﺎع آن ﻓﺮار ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻧﻤﻮد‪".‬‬
> ‫‪١٩٩‬‬
> 
> ‫ﺳ‪E‬ﺲ ﺣﺎﺿﻳﻦ را ﻣﺎﻃﺐ ﺳﺎﺧﺘﻪ واز آﻧﺎن ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ آن روز را ﺟﺸﻦ ﺑﮕﻴﻧﺪ وﺑﻪ آﻧﺎن‬
> ‫ﮔﻔﺖ‪:‬‬
> 
> ‫"ﺧﻮب ﻓﺮﺻ‪ k‬دارﻳﺪ ﻏﻨﻴﻤﺖ ﺑﺪاﻧﻴﺪ ﺟﺸﻦ ﺑﮕﻴﻳﺪ اﻣﺮوز روز ﻋﻴﺪ‬
> ‫وﺟﺸﻦ ﻋﻤﻮﻣ اﺳﺖ روزی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﻴﻮد ﺗﻘﺎ•ﺪ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺷﻜﺴﺘﻪ ﺷﺪه‬
> ‫ﻫﻤﻪ ﺑﺮﺧﻴﻳﺪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﺼﺎﻓﺤﻪ ﻛﻨﻴﺪ‪".‬‬
> ‫‪٢٠٠‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫اﻣﺎ رﻓﺘﺎر ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻔﺮﻗﻪ در ﻣﻴﺎن ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮ‪ p‬ﺣ‪ k‬در ﺣﻘﺎﻧﻴﺖ دﻳﻦ ﺑﺎﺑ ﺷﮏ‬
> ‫ﻛﺮدﻧﺪ وﺗﻌﺪادی ﻧﻴ از دﻳﻦ ﺑﺮﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ٢٠١.‬ﺑﺮای ﺑﺮ‪ p‬از آﻧﺎن ﻃﺎﻫﺮه ﻳﻜﻰ از ﻣﺮاﺟﻊ ﻣﻌﺘﺒ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ ﺣﺴﺎب ﻣآﻣﺪ وﺑﻌ‪ A‬دﻳﮕﺮ ﻗﺪوس را ﻧﻤﺎﻳﻨﺪۀ واﻗﻌ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣداﻧﺴﺘﻨﺪ وﮔﺮوﻫ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﻴ ﺗﻤﺎﻣ ﻣﺎﺟﺮا را اﻣﺘﺤﺎن اﻟﻬ ﻣاﻧﺎﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه ﻗﺪوس را "ﺷﺎﮔﺮدی" ﺧﻮاﻧﺪ ﻛﻪ‬
> 
> ‫‪٥٤‬‬
> ‫ّ‬              ‫ﻣﺑﺎﻳﺴ‪ k‬از او درس ﺑﻴﺎﻣﻮزد‪ ٢٠٢.‬او در ّ‬
> ‫‪ D‬ﻣﺒﺎﺣﺜﻪای ﺑﺎ ﻗﺪوس ﺑﺮآن ﺑﻮد ﺗﺎ ﻧﻘﺎط ﺿﻌﻒ او‬
> ‫را ﻛﻪ ﺑﺎ ﺣﺰم واﺣﺘﻴﺎط ﻫﻤﺮاه ﺑﻮد ﻧﺸﺎن دﻫﺪ‪ .‬ﭘﻴوان ﻃﺎﻫﺮه ﻛﻪ از ﺧﺒ ﭘﺎﻳﺎن ﻳﺎﻓﺘ رﺳﻮم‬
> ‫ﻛﻬﻦ وﺷوع دورا‪ E‬ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﻴﺠﺎن آﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻬﺮﻫﺎ وﺳّﺠﺎدهﻫﺎی ﺧﻮد را ﻫﻤﭽﻮن ﺑﺘﻬﺎ‬
> ‫دور اﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه از ﺑﺎﺑﻴﺎ‪ E‬ﻛﻪ ﻃﺮﻓﺪار رﺨﻳﺖ ﺣﺰم واﺣﺘﻴﺎط ﺑﻮدﻧﺪ ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ اﮔﺮ راه‬
> ‫او را ﻏﻠﻂ ﻣ داﻧﻨﺪ راه ﺻﺤﻴﺢ وﺻﻮاب را ﺑﻪ او ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪ‪.‬‬
> ‫‪٢٠٣‬‬
> 
> ‫اﻳﻦ ﺗﺪﺑﻴ ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ را دور ﻫﻢ ﮔﺮد آورد ودرک ﻛﻣﻠ از دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ‬
> ‫ﺑﻪ آﻧﻬﺎ داد وآﻧﺎن را ﻫﺪاﻳﺖ ﻛﺮد‪ .‬اﮔﺮﭼﻪ از وﻗﺎﻳﻊ ﺑﺪﺷﺖ ﺳﻨﺪ ﻛﺘ‪ k‬دﻗﻴﻘ ﺑﺎ ﻧﻤﺎﻧﺪه‪ ،‬اﻣﺎ‬
> ‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﺪ ﺑﺎﺑﻫﺎ درﻳﺎﻓﺘﻨﺪ ﻛﻪ دﻳﺎﻧﺖ ﺣﻀت ﺑﺎب دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪی اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮ روز در‬
> ‫ﮔﺮدﻫﻤﺎ‪ Ì‬ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻳﻜﻰ از اﺣﻜم اﺳﻼم ﻧﺴﺦ ﻣﺷﺪ‪ ٢٠٤.‬ﺑﺮای ﻧﺴﺦ ﻫﺮ ﺣﻜﻢ ﻣﺒﺎﺣﺜﻪای‬
> ‫دﻗﻴﻖ وﻫﻤﻪﺟﺎﻧﺒﻪ ﭘﻴاﻣﻮن آن اﻧﺎم ﻣﺷﺪ‪ .‬ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ اﻳﻦ اﻣﻮر را ﻧﻈﺎرت واداره‬
> ‫‪ D‬ﺑﻴﺴﺖ ودو روزی‬ ‫ﻣﻛﺮدﻧﺪ؛‪ ٢٠٥‬وﺑﻪ ﺧﻮ½ ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺑﻴ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺗﻔﺎﻫﻢ واّﺗﺎد اﻳﺎد ﻛﻨﺪ‪ .‬در ّ‬
> 
> ‫ﻛﻪ در ﺑﺪﺷﺖ ﺑﻮدﻧﺪ اﻳﺸﺎن ﻫﺮ روز ﻟﻮ‪ p‬ﻧﺎزل ﻣﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ وﻳﻜﻰ از ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻛﻪ او ﻫﻢ از‬
> ‫اﻫﺎﻟ ﻧﻮر ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﻮد‪ ،‬آن ﻟﻮح را ﺑﺎ ﺻﺪای ﺑﻠﻨﺪ ﺗﻼوت ﻣﻛﺮد‪ .‬اﻣﺎ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻧﻤداﻧﺴﺘﻨﺪ‬
> ‫اﻳﻦ اﻟﻮاح را ﭼﻪ ﻛ‪ n‬ﻧﺎزل ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴ ﺑﻪ ﻫﺮﻳﮏ از ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻧﺎﻣ ﻋﻄﺎ ﺷﺪ‪ .‬ﻧﺎم‬
> ‫ﺟﺪﻳﺪ ﻣﻴزا ﺣﺴﻴﻨﻌﻠ "ﺑﻬﺎء" ﺑﻪ ﻣﻌﻨ "ﺷﻜﻮه وﺟﻼل" ﺷﺪ واﻳﺸﺎن را “ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء" ﺧﻄﺎب‬
> ‫ﻣﻛﺮدﻧﺪ وﻫﻴﭻ ﻳﮏ از ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﺎ ﻧﺎم اﻳﺸﺎن ﻣﺎﻟﻔ‪ k‬ﻧﻜﺮد؛ زﻳﺮا ﺑاﻧﺪازه ﻣﻮرد اﺣﺘام‬
> ‫ً‬
> ‫وﺣﺮﻣﺖ وﻋّﺰت ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه ﻛﻪ ﻗﺒﻼ از ﻃﺮف ﺳﻴﺪ ﻛﻇﻢ "ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ" ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی "ﻧﻮر ﭼﺸﻢ"‬
> ‫ﻧﺎﻣﻴﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد ﻧﺎم ﺟﺪﻳﺪ "ﻃﺎﻫﺮه" ﮔﺮﻓﺖ واز اﻳﻦ ¶ﺲ او را ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺎم ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی "ﭘﺎک وﻃﺎﻫﺮ"‬
> ‫ﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ‪ ٢٠٦.‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻪ ﻫﻨﺎم ﻣﺎﻛﻤﻪ در ﺗﺒﻳﺰ ﻛﻪ ﺑﺎ ﮔﺮدﻫﻤﺎ‪ Ì‬ﺑﺪﺷﺖ ﻫﻢزﻣﺎن ﺑﻮد‬
> ‫دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ را دﻳﻦ ﺟﺪﻳﺪ واﻧﻔﺼﺎل آن را از ادﻳﺎن ﻗﺒﻞ اﻋﻼم ﻧﻤﻮد‪ ٢٠٧‬و از آن ¶ﺲ در اﻟﻮا‪p‬‬
> ‫ﻛﻪ ﺑﻪ ﭘﻴوان ﺧﻮد ﻧﺎزل ﻣﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ آﻧﺎن را ﺑﺎ اﺳﺎﻣ ﺟﺪﻳﺪی ﻛﻪ در ﺑﺪﺷﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‬
> ‫ﺧﻄﺎب ﻣﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪٢٠٨‬‬
> 
> ‫‪٥٥‬‬
> ‫وﻗﺎﻳﻊ ﺑﺪﺷﺖ وﻧﻘﺶ ﻃﺎﻫﺮه درآﻧﺎ در ﻛﺘﺎب ﻗﺮن ﺑﺪﻳﻊ‪ ،‬اﺛﺮ ﺣﻀت ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی‪ ،‬ﻛﻪ ﻣﺪت‬
> ‫‪ ۴۶‬ﺳﺎل )‪ (١٩٢١ – ١٩۵٧‬و ّ‪ G‬اﻣﺮاﻟ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫در آن روز ﺗﺎرﻳ‪ V‬ﻧﻘﺮهء ﻧﺎﻗﻮر ﺑﻪ ﺻﺪا آﻣﺪ وﻧﻔﺨﻪء ﺻﻮر ﻣﺮﺗﻔﻊ ﮔﺮدﻳﺪ؛ ﻃﺎﻣﻪء ﻛﺒی‪ ،‬ﻛﻪ‬
> ‫در آﻳﺎت ﻗﺮآﻧﻴﻪ ﻣﺬﻛﻮر‪ ،‬ﻇﺎﻫﺮ وﻫﻮﻳﺪا ﮔﺸﺖ واز آن ¶ﺲ در ﺣﺮ‪I‬ت وﺳﻜﻨﺎت وﺷﺆون وآداب‬
> ‫ّ‬
> ‫واﻧﺎم ﻓﺮاﺋﺾ ﻣﺬﻫ‪ k‬ﺗﺎﺑﻌﺎن ﻛﻪ ﻛ از ﺣﺎﻣﻴﺎن وﻣﺪاﻓﻌﺎن ﻏﻴﻮر ﺷﻳﻌﺖ ﻣّﻤﺪﻳّﻪ ﻣﺴﻮب‪،‬‬
> ‫اﻧﻘﻼب ﺷﺪﻳﺪ رخ ﮔﺸﻮد واﺣﻜم وﺳﻨ ﻗﺪﻳﻤﻪ ﻣﺘوک ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﺟﺘﻤﺎع ﻫﺮ ﭼﻨﺪ از آﻟز‬
> ‫ﭘﺮ ﻫﻤﻬﻤﻪ ودﻣﺪﻣﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮔﺮدﻳﺪ واز ﻟﺎظ ﻛﻨﺎرهﮔﻴی ﻣﻌﺪودی ﻛﻪ ﻧﺴﺦ ﺣﺪود وﻗﻮاﻧﻴ‬
> ‫ّ‬
> ‫اﺳﻼم را ﻣﺘﻨﻊ وﻣﺎل ﻣﺷﻤﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺄّﺳﻒ وﺗﺄﺛﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻌﺬﻟﮏ ﻣﻘﺼﺪ ﻧﻬﺎ| آن ﻗﻴﺎم‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻋﻈﻴﻢ ﺑﻪ ﻧﻮ ﻛﻣﻞ ﺗﻘﻖ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ واﺳﺘﻘﻼل آﺋﻴ اﻟﻬ ﺑﻪ ﻛﻤﺎل ﻋﻈﻤﺖ وﺟﻼل اﻋﻼم‬
> ‫ﮔﺮدﻳﺪ‪ .‬اﻣﺮ ﻣﺒﺎرک ﻛﻪ ﭼﻬﺎر ﺳﻨﻪ ﻗﺒﻞ از وﻗﻮع اﻳﻦ واﻗﻌﻪ در ﺣﺠﺮهای از ﺣﺠﺮات ﺑﻴﺖ‬
> ‫ﻣﻜّﺮم ﺷﻴاز ﺑﻪ ﺟﻨﺎب ﺑﺎب اﻛﺎب اﺑﻼغ وﺳﻪ ﺳﺎل ¶ﺲ از آن اﻋﻼم ﻓﺨﻴﻢ‪ ،‬اﺻﻮل وﻣﺒﺎدی‬
> ‫ﻣﺘﻌﺎ•ﻪاش در ﺳﺠﻦ ﻣﺎﻛﻮ ﺗﻨﻈﻴﻢ وﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪء راﻗﻢ آﻳﺎت ﺗﺮﻗﻴﻢ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬اﻛﻨﻮن ¶ﺲ از َﻣ‪A‬‬
> ‫ﻳﮏ ﺳﻨﻪ از ﻧﺰول ﺳﻨ واﺣﻜم ﺑﺪﻳﻌﻪ وﻧﺴﺦ ﺣﺪود وﻗﻮاﻋﺪ ﺳﺎﺑﻘﻪء ﭘﻴوان ﻏﻴﻮرش ﺗﺖ‬
> ‫ﻫﺪاﻳﺖ ورﻫﻨﻤﺎ| ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ ﺑﻪ ﺗﺮک اﺣﻜم وﻗﻮاﻋﺪ اﺳﻼم و ﻛﺴ آداب و رﺳﻮم‬
> ‫ﻣﺒﺘﺪﻋﻪای ﻛﻪ در آن ﺷﻳﻌﺖ ﻏّﺮا راه ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﺒﺎدرت ﻧﻤﻮدﻧﺪ و ﻗﻴﻮد و ﺣﺪود ﺑﺎ•ﻪء‬
> ‫ّ‬                            ‫ّ‬
> ‫ﻋﺘﻴﻘﻪ را ﻣﺘوک ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﭼﻴی از اﻳﻦ ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻧﮕﺬﺷﺖ ﻛﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻨﻔﺴﻪاﻟﻘﺪس‪،‬‬
> ‫ﻫﻨﺎﻣ ﻛﻪ ﻫﻨﻮز در ﻣﺎﻟﺐ اﻋﺪاء اﺳﻴ وﻣﺒﺘﻼ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬در ﺣﻀﻮر و•ﻌﻬﺪ زﻣﺎن وﺟﻌ از‬
> ‫ﻋﻠﻤﺎء اﻋﻼم ورؤﺳﺎء ﺷﻴﺨﻴﻪ در ﺨﺻﻤﻪء آذرﺑﺎﻳﺎن دﻋﻮی ﺧﻮﻳﺶ را اﻋﻼن وﺑﺎ اﻇﻬﺎر‬
> ‫ﻣﻘﺎم ﻗﺎﺋﻤﻴﺖ واﺛﺒﺎت اﺳﺘﻘﻼل واﺻﺎﻟﺖ اﻣﺮ ﻣﺒﺎرک ﻗﻴﺎم ﭘﻴوان ﺧﻮد را در اﺣﺘﻔﺎل ﺑﺪﺷﺖ‬
> ‫ﺗﺄﻳﻴﺪ وﻧﻈﺮات وﻣﻌﺘﻘﺪات آﻧﺎن را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﻳﻌﻪء اﻟﻴﻪ ﺗﻘﻮﻳﺖ وﺗﺼﻮﻳﺐ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎری‬
> ‫در اﺛﺮ اﻳﻦ اﺟﺘﻤﺎع ﻧﻔﺨﻪء ﺻﻮر دﻣﻴﺪه ﺷﺪ و ﻃﻠﻮع دور ﺑﺪﻳﻊ اﻓﻮل ﺷع ﻗﺪﻳﻢ را اﻋﻼم‬
> ‫ﻧﻤﻮد و ﺗّﻮ‪ G‬ﭼﻨﻴ ﻋﻈﻴﻢ و ﻣﺘﻴ ﻛﻪ در ﺗﺎرﻳﺦ ادﻳﺎن ﺨﻟﻢ ﺑ ﻣﺜﻞ و ﻗﺮﻳﻦ اﺳﺖ ﺧﺎﻟ از ﻫﺮ‬
> ‫ﮔﻮﻧﻪ رﺳﻮم و ﺗﺸﻳﻔﺎت و ﻓﺎرغ از ﻃﻨﻄﻨﻪ و دﺑﺪﺑﻪء ﻇﺎﻫﺮه ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬اﻳﻦ اﻧﻔﺼﺎل ﻛﻪ‬
> ‫اﻣﺮ اﻟﻬ را از ﻇﻠﻤﺎت ﺣﺎﻟﻜﻪ ﺗﻌّﺼﺒﺎت واوﻫﺎم وﻧﻔﻮذ ﺷﺪﻳﺪ رؤﺳﺎ وﭘﻴﺸﻮاﻳﺎن ﻗﻮم ﻣﺴﺘﺨﻠﺺ‬
> 
> ‫‪٥٦‬‬
> ‫ً‬               ‫ّ‬
> ‫ﻧﻤﻮد ﺑﻪ درﺟﻪای ﺳﻳﻊ و‪I‬ﻣﻞ وﻗﺎﻃﻊ وﻧﺎﻓﺬ ﺗﻘﻖ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ ﻛﻪ اﺑﺪا ﺗﺼّﻮر آن ﻧﻤرﻓﺖ وﺑﻪ‬
> ‫ﻫﻴﭻ وﺟﻪ ﺑﺎ ﺳﻜﻮن وﻃﻤﺄﻧﻴﻨﻪای ﻛﻪ ﺷﻳﻌﺔاﷲ ﺑﺎ آن آﻟز ﺷﺪه ﺑﻮد ﻣﺸﺎﺑﻬﺖ ﻧﺪاﺷﺖ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫اﺣﺘﻔﺎل ﻣﺬﻛﻮر ﻛﻪ ﭼﻨﻴ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻋﻈﻴﻤﻪء ﺗﺎرﻳﻴﻪ ﺑﺮ آن ﻣﺘﺗﺐ ﮔﺮدﻳﺪ‪ ،‬در ﺑﺪﺷﺖ در ﻧﻘﻄﻪء‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻘّﺮی از ﻛﻨﺎرهﻫﺎی ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﺮ ﭘﺎ ﺷﺪ وﻣﺘﻠﻔﻴ ﻣﺸ‪ k‬از ﻣﺴﺘﻀﻌﻔﻴ ﻋﺒﺎد ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ‬
> ‫ّ‬        ‫ّ‬
> ‫ﺧﻮد از ﺻﻔﻮف ﻣﻌﺎﻧﺪﻳﻦ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ وﺑﻪ ﺟﺰ ﻋﺪهء ﻣﻌﺪود ﻛ از ﺛﺮوت وﻏﻨﺎ وﺷﺆون وﻣﻘﺎﻣﺎت‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺨﻟﻢ اد‪ E‬ﺨری ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻗﺎﺋﺪ وزﻋﻴﻢ اﻳﻦ ﺟﻨﻮد ﻣﻨﺪه‪ ،‬از ﺻﺤﻨﻪء ﻣﺒﺎرزه دور ودر اﺑﻌﺪ ﻧﻘﻂۀ‬
> ‫ﻣﻠﻜﺖ در ﻳﺪ اﻋﺪاء اﺳﻴ وﻣﺴﺠﻮن ﺑﻮد وراﻓﻊ ﻟﻮا اﻣﻪای ﻓﺮﻳﺪ ووﺣﻴﺪ ﻛﻪ ﺣ‪ k‬ﺟﻊ ﻛﺜﻴی‬
> ‫از ﺑﺎﺑﻴﺎن وی را راﻓﺾ واز ﺷﻳﻌﺖ اﻟﻬ ﺧﺎرج ﻣﺷﻤﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻧﺪا| ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﻪء ﻣﻮﻗﻨﻪ‪ ،‬أﻋﻈﻢ‬
> ‫ﻧﺴﺎء دور ﺑﻴﺎن‪ ،‬ﺑﻠﻨﺪ ﻧﻤﻮد ﻫﻤﺎﻧﺎ اﺳﺘﻘﻼل آﺋﻴ رﺣﺎ‪ E‬وﻧﺴﺦ اﺣﻜم وﺳﻨ اﺳﻼﻣ اﺳﺖ ﻛﻪ‬
> ‫ّ‬                   ‫ّ‬                   ‫ّ‬
> ‫ﻣﺪت دوازده ﻗﺮن ﻣﺴﺘﻈﻠﻴ ﺷﻳﻌﺖ ﻏّﺮا را در ﻇﻞ راﻳﺖ ﺧﻮﻳﺶ ﻣﺘﻤﻊ ﻧﻤﻮده وﺑﻪ ﻛﻤﺎل‬
> ‫ﻗﺪرت ﺑﻪ ﺗﻤﺸﻴﺖ اﻣﻮر روﺣﺎ‪ E‬واﺟﺘﻤﺎﻋ آﻧﺎن ﻣﺄﻟﻮف ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫‪٢٠٩‬‬
> 
> ‫ﺑﻌﺪ از ﺑﺎزﮔﺸﺖ از اﺟﺘﻤﺎع ﺑﺪﺷﺖ‪ ،‬ﺑﺎﺑﻫﺎ دﻳﮕﺮ آن اﻓﺮاد ﺳﺎﺑﻖ ﻧﺒﻮدﻧﺪ‪ .‬آداب وﺳﻨ ﻗﺪﻳﻤ‬
> ‫اﺳﻼﻣ ﻛﻪ ﻗﺮﻧﻬﺎ ‪ ٢١٠‬ﺑﺮ ذﻫﻦ وزﻧﺪﻰ آﻧﺎن ﺣﻜﻤﻔﺮﻣﺎ ﺑﻮد‪ ،‬از ﺟﻠﻪ ﺣﻜﻢ ﻧﻤﺎز را رﻫﺎ‬
> ‫ﻛﺮدﻧﺪ‪ ٢١١.‬ﺑﺴﻴﺎری از آﻧﻬﺎ ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮﻧ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﻠﻴﻞ وﺗﻔﺴﻴ واﺻﻮل ﻣﻜﺘﺐ‬
> ‫ﺷﻴﺨﻴﻪ را ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻌّﺼﺐ ﺳﺎﻳﺮ ﻋﻠﻤﺎ وروﺣﺎﻧﻴﻮن‪ ،‬ﻛﻪ اﻳﻦ ﺷﻴﻮه را ﺑﺎﻃﻞ وآﻧﺎن را‬
> ‫ﻛﻓﺮ اﻋﻼم ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎ اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ وﺷﺠﺎﻋﺖ اﻳﺴﺘﺎده ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺎ ﻛﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘ‬
> ‫آﻧﻪ ﺗﺎ آن روز ﺑﺎور داﺷﺘﻨﺪ وﺑﻪ اﻧﺎم دادن آن ﺨدت داﺷﺘﻨﺪ وﭘﺬﻳﺮﻓﺘ اﺣﻜم وﻣﺒﺎ‪ E‬ﺟﺪﻳﺪ‪،‬‬
> ‫ﺑﻪ وادی ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪای ﻗﺪم ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﻤﮏ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻟﻮاح وآﺛﺎر ﺣﻀت ﺑﺎب‬
> ‫وﻣﻜﻟﻪ وﻣﺒﺎﺣﺜﻪ ﺑﺎ اﻓﺮادی ﭼﻮن ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء وﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ اﺻﻮل وﻣﺒﺎ‪ E‬آن آﺷﻨﺎ ﺷﺪه‬
> ‫‪٢١٢‬‬
> ‫آن را در زﻧﺪﻰ ﺑﻪ ﻛر ﺑﺒﻧﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫در ﺑﺪﺷﺖ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه آداب وﺳﻨ را ﻛﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﻓﺮاﺗﺮ از آﻧﻪ ﺑﺮای زﻧﺎن ﻣﺎز ﺷﻤﺮده ﻣﺷﺪ‪،‬‬
> ‫ﻋﻤﻞ ﻛﺮد‪ .‬او ﻗّﻮﺗ ﻣﻠﻜﻮﺗ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻧﻴوی ﻣﺮ ّ‬
> ‫کۀ او ﻗﻮای ﻣﻌﻨﻮی ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪی ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ‬
> ‫ﻋﻘﻴﺪۀ او ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻇﻬﻮر ﺣﻀت ﺑﺎب در ﺟﻬﺎن ﭘﺪﻳﺪار ﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬دﻳﮕﺮ زن ﺑﻮدن ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ‬
> 
> ‫‪٥٧‬‬
> ‫ﻣﺎﻧﻊ وﻣﺪودﻳ‪ k‬ﺑﺮای او ﻧﺒﻮد ﺑﻠﻜﻪ ﻃﺒﻖ ﻳﻜﻰ از اﺷﻌﺎرش ﻣﻨﺒﻊ ﻗﺪرت وﻧﻴوﻣﻨﺪی او ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫در اﻳﻦ ﺷﻌﺮ ﺑﺎ ﻛﺴﺐ اﻟﺎم از واژهﻫﺎی ﺗّﻴﻞﮔﺮاﻳﺎﻧﻪ راﻳﺞ در ﺷﻌﺮ ﻓﺎر‪ n‬ﻣﺎﻧﻨﺪ زﻟﻒ‬
> ‫ﻋﻨﺒآﺳﺎ‪ ،‬ﻧﺮﮔﺲ ﺷﻬﻼ… ‪ ،‬ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬ﺧﻮد را ﺑﻪ زﻳﺒﺎ‪ Ì‬اراﺋﻪ دﻫﺪ‪:‬‬
> 
> ‫اﺳﻴ ﺧﻮﻳﺶ ﻛﻨﻢ آﻫﻮان ﺻﺤﺮا را‬          ‫اﮔﺮ ﺑﻪ ﺑﺎد دﻫــــﻢ زﻟﻒ ﻋﻨﺒ آﺳــــﺎ را‬
> ‫ﺑﻪ روز ﺗﻴه ﻧﺸﺎﻧﻢ ﺗﻤﺎم دﻧﻴﺎ را‬   ‫و ﮔﺮ ﺑﻨﮔﺲ ﺷﻬﻼی ﺧﻮﻳﺶ ﺳﻣﻪ ﻛﺸﻢ‬
> ‫ﺑﺮون ﺑــﺮآورد آﻳﻴﻨﻪ ﻣّﻄﻼ را‬          ‫ﺑﺮای دﻳﺪن روﻳﻢ ﺳﭙﻬﺮ ﻫﺮ دم ﺻﺒﺢ‬
> ‫‪٢١٣‬‬
> ‫ﺑﺪﻳﻦ ﺧﻮﻳﺶ ﺑﺮم دﺧﺘان ﺗﺮﺳﺎ را‬               ‫ﮔﺬار ﻣﻦ ﺑﻪ ﻛﻴﺴﺎ اﮔﺮ ﻓِﺘَﺪ روزی‬
> 
> ‫‪٥٨‬‬
> ‫‪١٥‬رداﺷﺘ ﺣﺠﺎب در ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﺪﺷﺖ )‪(Ivan Lloyd painting‬‬
> 
> ‫‪٥٩‬‬
> ‫‪ ١٦‬ﺣﻞ ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﺪﺷﺖ‬
> 
> ‫‪٦٠‬‬
> ‫‪ ١٧‬ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ در ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﺪﺷﺖ )‪(Ivan Lloyd painting‬‬
> 
> ‫‪٦١‬‬
> ‫‪ ١٨‬ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ ﺑﺎ ﮔﺮوﻫ از ﻧﺴﻮان )‪(Ivan Lloyd painting‬‬
> 
> ‫‪٦٢‬‬
> ‫ﺧﺮوج از ﺑﺪﺷﺖ وﻗﻴﺎم ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ‬
> 
> ‫ﺑﺮای ﻫﻤﻪ ﻛﺴﺎ‪ E‬ﻛﻪ در ﮔﺮدﻫﻤﺎ‪ Ì‬ﺑﺪﺷﺖ ﺷ‪t‬ﺖ ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬واﺿﺢ وروﺷﻦ ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب ﭘﻴﺎﻣﺒ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎ ﺗﻌﺎ•ﻤ ﺟﺪﻳﺪ وﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر اﻟﻬ ﺑﻮدﻧﺪ؛ "ﻛﺘﺎب ﺑﻴﺎن" ﻛﺘﺎب‬
> ‫ّ‬
> ‫آﺳﻤﺎ‪ E‬وﻣﻘﺪس‪ ،‬ﺣﺎوی اﺣﻜم وﺗﻌﺎ•ﻢ ﺟﺪﻳﺪ اﺳﺖ وﭘﻴواﻧﺸﺎن اﻋﻀﺎء ﺟﺎﻣﻌﻪ دﻳﺎﻧﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻘﺪس ﺑﺎﺑ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻫﺪف وﻣﻘﺼﺪ اﻳﺸﺎن ﺑﺸﺎرت ﺑﻪ ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ زودی‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﺧﻮد را ﻣﺒﺸﻇﻬﻮر ﭘﻴﺎﻣﺒ ﺑﻌﺪی داﻧﺴﺘﻪ ﻛﻪ در آﺛﺎر ﺧﻮد‬
> ‫"او" را“ ﻣﻦ ﻳﻈﻬﺮه اﷲ" ﻣﻧﺎﻣﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﭼﻨﻴ ادﺨ‪ Ì‬ﺑﺴﻴﺎر ﻓﺮاﺗﺮ از ﻇﻬﻮر ﻣﻮﻋﻮدی ﺑﻮد ﻛﻪ ﺷﻴﻌﻴﺎن اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺘﻨﻨﺪ وﻇﻬﻮرش را‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻋﻼﻣﺖ آﺧﺮاﻟﺰﻣﺎن ﻣداﻧﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ادﺨ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﺧﺘﻢ دورۀ دﻳﺎﻧﺖ اﺳﻼم ﺑﻮد‪ .‬از ﻧﻈﺮ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن‪ ،‬اﻳﻦ ادﺨ ﻛﻔﺮ ﻣﺾ ﺑﻮد واﻧﺘﺸﺎر ﺧﺒ آن ﺑﻌﺪ از ﮔﺮدﻫﻤﺎ‪ Ì‬ﺑﺪﺷﺖ ﺑﻴ‬
> ‫ﻣﺮدم ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺑﺎﺑﻫﺎ را ﺑﻴﺶ از ﭘﻴﺶ ﻣﺸﻜ وﺧﻄﺮﻧﺎک ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫در آن زﻣﺎن ﺣﻀت ﺑﺎب در ﻗﻠﻌﻪ ﺳﻨﻰ ﻣﺎﻛﻮ‪ ،‬در ﻛﻮهﻫﺎی آذرﺑﺎﻳﺎن ﻣﺒﻮس ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺮ‪t‬ﺰی از وﺣﺸﺖ ﻧﻔﻮذ ﻣﺒﺖ ﺣﻀت ﺑﺎب درآن ﻣﻨﻄﻘﻪ‪ ،‬اﻳﺸﺎن را از آن ﻗﻠﻌﻪ‬
> ‫ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﭼﻬﺮﻳﻖ ﻛﻪ از ﻣﺮز ﻛﺸﻮر روﺳﻴﻪ ﺑﺴﻴﺎر دورﺗﺮ ﺑﻮد ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﭼﻬﺮﻳﻖ ﻗﻠﻌﻪ ﺳﻨﻰ‬
> ‫دﻳﮕﺮی در ﺑﺎﻻی ﻛﻮﻫﺴﺘﺎ‪ E‬ﺻﺨﺮه ای‪ ،‬دور‪ ،‬ﺗﺎرﻳﮏ ودﻟﮕﻴ ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻌﺪ از اﺧﺘﺘﺎم ﮔﺮدﻫﻤﺎ‪ Ì‬ﺑﺪﺷﺖ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه وﻗﺪوس ﻫﻤﺮاه ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ﺑﺎ ﺗﻌﺪادی از ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﻪ‬
> ‫ً‬
> ‫ﺳﻤﺖ ﺷﻤﺎل ﺣﺮ‪t‬ﺖ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﺣﺘﻤﺎﻻ ﺑﺮای ﻧﺎﺷﻨﺎس ﻣﺎﻧﺪن ﺑﻪ ﺟﺎی ﺟﺎدۀ اﺻﻠ ﻛﻪ ﺷ‪– Ê‬‬
> ‫ﻏﺮ½ ﺑﻮد ﺟﺎدۀ ﺷﻤﺎﻟ را اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺟﺎده از ﻛﻮهﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ در اﻣﺘﺪاد رودﺧﺎﻧﻪ‬
> ‫ُ‬
> ‫ﻣﻦ وﺳ‪E‬ﺲ دّره رودﺧﺎﻧﻪ ﻧﻴﻜ ﻣﮔﺬﺷﺖ واز آﻧﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ درﻳﺎی ﺧﺰر ﻣرﻓﺖ‪ .‬اﻛﻨﻮن‬        ‫ِ‬
> ‫ّ‬
> ‫اﺧﺘﻼف ﺑﻴ ﻃﺎﻫﺮه وﻗﺪوس از ﺑﻴ رﻓﺘﻪ ﺑﻮد وآﻧﻬﺎ ﻫﺮ دو در ﻳﮏ ﻫﻮدج‪ ،‬ﻛﺠﺎوهای ﻛﻪ‬
> ‫ﺷﺘی آن را ﺣﻞ ﻣﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺮ‪t‬ﺖ ﻣ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه در وﺻﻒ ﻳﻮماﷲ ﺷﻌﺮ ﻣﺳود وﺑﺎ‬
> 
> ‫‪٦٣‬‬
> ‫ﺻﺪای ﺑﻠﻨﺪ آﻧﻬﺎ را ﻣﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬اﻧﻌﻜس ﺻﺪای او در دّرهﻫﺎ ﻣﭘﻴﭽﻴﺪ وﻗﻠﻮب ﻫﻤﺮاﻫﺎﻧﺶ را‬
> ‫‪٢١٤‬‬
> ‫از اﻟﺎﻣ اﻟﻬ ﺳﺷﺎر ﻣﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬
> 
> ‫آﻧﻬﺎ ﺑﻪ روﺳﺘﺎی ﻧﻴﺎﻻ رﺳﻴﺪﻧﺪ وﺑﺮای اﺳﺘاﺣﺖ در آﻧﺎ ﺗﻮﻗﻒ ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺣﻠﻪ ﻏﻴﻣﻨﺘﻈﺮۀ‬
> ‫روﺳﺘﺎﺋﻴﺎن روﺑﺮو ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء درﺑﺎره اﻳﻦ ﺣﻠﻪ ﭼﻨﻴ ﻣﻧﻮﻳﺴﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"وﻗ‪ k‬ﻛﻪ ﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﻴﺎﻻ رﺳﻴﺪﻳﻢ ﺑﺮای اﺳﺘاﺣﺖ در داﻣﻨﻪ ﻛﻮه ﻓﺮود آﻣﺪﻳﻢ‪.‬‬
> ‫ﻫﻨﺎم ﻓﺠﺮ از ﺻﺪای ﺳﻨﮓﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ ﺟﻌﻴﺖ ﻣﻬﺎﺟﻴ از ﺑﺎﻻی ﻛﻮه ﺑﻪ‬
> ‫ﻃﺮف ﻣﺎ ﻣاﻓﻜﻨﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻴﺪار ﺷﺪﻳﻢ‪ .‬ﻫﺠﻮم آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻗﺪری ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ‬
> ‫ﻫﻤﺮاﻫﺎن ﻣﺎ ﮔﺮﻓﺘﺎر ﺗﺮس وﺧﻮف ﮔﺮدﻳﺪه ﻓﺮار ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﻛﺎﺳﻬﺎی‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺧﻮدم را ﺑﻪ ﺟﻨﺎب ﻗﺪوس ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪم واو را ﺑﻪ ﻣﻞ اﻣﻨ ﻓﺮﺳﺘﺎدم وﺧﻮد‬
> ‫ّ‬                                         ‫ً‬
> ‫ﻣﺧﻮاﺳﺘﻢ ﺑﻌﺪا ﺑﻪ او ﻣﻠﺤّﻖ ﺷﻮم‪ .‬وﻗ‪ k‬ﻛﻪ ﺑﻪ آن ﻣﻞ رﺳﻴﺪم ﻗﺪوس‬
> ‫از آﻧﺎ رﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬در ﻧﻴﺎﻻ ﺑﻪ ﺟﺰ ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه وﺟﻮا‪ E‬ﻣﻮﺳﻮم ﺑﻪ ﻣﻴزا‬
> ‫ﻋﺒﺪ اﷲ ﺷﻴازی ﻛﺲ دﻳﮕﺮی ﺑﺎﻗ ﻧﻤﺎﻧﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﻫﺠﻮم ﺟﻌﻴﺖ ﺷﺪﻳﺪ‬
> ‫ﺑﻮد‪ .‬ﺧﻴﻤﻪﻫﺎ را ﻛﻨﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮای ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﺟﺰ ﻫﻤﺎن ﺟﻮان‬
> ‫ﺷﻴازی ﺷﺨﺺ دﻳﮕﺮی را ﻧﻴﺎﻓﺘﻢ‪ .‬ﻣﺸﺎ ٌر ا•ﻪ دارای ﺷﻬﺎﻣﺖ وﻋﺰﻣ‬
> ‫ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﺷﻤﺸﻴی ﺑﺪﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد وﺑﺎ ﻛﻤﺎل ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻣﺎﻧﻊ از‬
> ‫ﻫﺠﻮم ﺟﻌﻴ‪ k‬ﻣﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻟرت ﻛﺮدن اﺛﺎث ﻣﺎ ﺣﻠﻪ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ‬
> ‫آن ﻛﻪ ﭼﻨﺪﻳﻦ زﺧﻢ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﺑﺮای ﺣﻔﻆ اﻣﻮال ﻣﺎ ﺣﺎﺿ ﺑﻮد ﺟﺎن‬
> ‫ﺧﻮد را ﻓﺪا ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﻣﻦ در ﻣﻘﺎﺑﻞ آن ﺟﻌﻴﺖ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻢ وﺑﻪ ﻧﺼﻴﺤﺖ‬
> ‫آﻧﻬﺎ ﭘﺮداﺧﺘﻢ وﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻓﻬﻤﺎﻧﺪم ﻛﻪ ﻗﺴﺎوت وﺑﺪرﻓﺘﺎری ﺧﻮب ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻣﻦ ﻣﻮﺛﺮ واﻗﻊ ﺷﺪ وﺑﻌ‪ A‬از اﻣﻮاﻟ را ﻛﻪ ﺑﻪ ﻟرت ﺑﺮده‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ ﻣﺴﺘد داﺷﺘﻨﺪ‪".‬‬
> ‫‪٢١٥‬‬
> 
> ‫‪٦٤‬‬
> ‫رﻫﺒی وراﻫﻨﻤﺎ‪ Ì‬ﺧﺮدﻣﻨﺪاﻧﻪ وﺷﺠﺎﺨﻧﻪ ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻛﻤﮏ ﻛﺮد ﺗﺎ اﻳﻦ ﺣﻠﻪ را‬
> ‫ّ‬                 ‫ّ‬
> ‫دﻓﻊ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﺸﺎن ﻗﺪوس را ﺑﺎ ﻛﺎس ﻣﺒﺪل ﺑﻪ ﺷﻬﺮ زادﺎﻫﺶ‪ ،‬ﺑﺎرﻓﺮوش‪ ،‬ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ‬
> ‫وﻣﺎﻓﻈﺖ از ﻃﺎﻫﺮه وﺧﺪﻣﺘﻜرش را ﺑﻪ ﻳﻜﻰ از ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺳﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﺎه ﺳ‪E‬ﺘﺎﻣﺒ‬
> ‫ﺳﺎل ‪ ۱۸۴۸‬ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺎرﻓﺮوش وارد ﺷﺪ ودر ﻣﻨل آﺧﻮﻧﺪی ﻛﻪ درﺧﻄﺎﺑﻪﻫﺎﻳﺶ در ﻣﺴﺠﺪ از‬
> ‫‪٢١٦‬‬
> ‫ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺣﺎﻳﺖ ﻣﻛﺮد ﺳﺎﻛﻦ ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫در اﻳﻦ دوره ﻃﺎﻫﺮه ﺣّﻮاری ﺑﺧﺎﻧﻤﺎ‪ E‬ﺑﻮد‪ .‬در ﻳﻜﻰ از اﺷﻌﺎرش‪ ،‬وﺟﻮد ﺧﻮد را ﻫﻤﭽﻮن‬
> ‫ﻗﻠﺐ ﺻﺎف وزﻻﻟ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻛﻨﺪ ﻛﻪ از اﻳﻦ دﻧﻴﺎ وﻣﺎﺳﻮی ﮔﺬﺷﺘﻪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻓﻨﺎء ِﻓ اﷲ‬
> ‫رﺳﻴﺪه‪ ،‬ودر آﺗﺶ ﻋﺸﻖ ﻣﺒﻮب ﻣﮔﺪازد واﻳﻦ ﺟﺬﺑﻪ ﻣﺒﻮﺑﺶ اﺳﺖ ﻛﻪ او را از ﻧﻴﺴ‪k‬‬
> ‫وﻧﺎﺑﻮدی ﺑﻪ ﺳﻮی ﺣﻴﺎت ﺟﺎودا‪ E‬ﺣﺮ‪t‬ﺖ ﻣدﻫﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ﺑﻤﺎﻟﺖ ای ﻧﻜﻮ ﺧﻮ ﺑﻜﻼم ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ دل‬                ‫ﺑﻴﺎﻟﺖ ای ﻧﻜﻮ رو ﺑﻤﺪام ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ دل‬
> ‫ﭼﻪ ﻧﻤﻮدهای ﺑﻪ اﻓﺴﻮن ﺑﻪ دل ﺣﺰﻳﻦ ﭘﺮ ﺧﻮن ﻛﻪ ﻣﺴﻠﺴﻞ از ﻧﻈﺎره ﺑﻪ ﻫﻴﺎم ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ دل‬
> ‫ﺑﺼﺎر ﺑﺰم ﻛﻮﻳﺖ ﺑﻤﺮام ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ دل‬           ‫ﺑﻤﺎل ﺣﺴﻦ روﻳﺖ ﺑﻪ ﺗﺘﺎر ﻣﺸﮏ ﻣﻮﻳﺖ‬
> ‫ﺑﻼل و ﺷﻮ‪t‬ﺖ و ﻓّﺮ ﺑﻪ ﻧﻈﺎم ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ دل‬          ‫ﭼﻮ ﺑﻮاﻧﻴﺶ ﺑﻤﺤﻀ ﺑَﺮﻳﺶ ﺑﻪ ﻋّﺰ ﻣﻨﻈﺮ‬
> ‫ﻧﺸﻮد دﮔﺮ ﻛﻪ ﺳﺧﻮش ﺑﻐﻤﺎم ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ دل‬            ‫ﭼﻮ ﺑﺬب روی ﻣﻬﻮش ﺷﺪهام ﻏﺮﻳﻖ آﺗﺶ‬
> ‫ّ‬          ‫ّ‬
> ‫ﺑُِﺮﺑﺎ ِزﻣﺎ ﺗّﻮﻫﻢ ﻛﻪ ﻫﻤﺎم ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ دل‬       ‫ﺑﻪ ﺗﻠﻄﻒ و ﺗﻜﺮم ﺑﻪ ﺗﻌّﻄﻒ و ﺗّﺮﺣﻢ‬
> ‫ِز ﺑﻼء ﺧﻮد ﭼﺸﺎ‪ E‬ﺑﺪوام ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ دل‬           ‫ﭼﻮ ِزﻣﺎَﺳﻮی ﺑِﺮا‪ِ E‬ز ﺧﻮدش ﺑﻮد رﺳﺎ‪E‬‬
> ‫‪٢١٧‬‬
> ‫ِز ﭼﻪ رو ﺛﻤﺮ ﻧﻴﺎرد ﻛﻪ ﺑﻜﺎم ﺑﺎﺷﺪ اﻳﻦ دل‬       ‫ز دﻟﻢ ﺷاره ﺑﺎَرد ﻛﻪ ﻧﺴﺐ ِز ﻧﺎر دارد‬
> 
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻘﻴﻪ ﺳﺎل ‪ ۱۸۴۸‬وﺗﻤﺎم ﺳﺎل ‪ ۱۸۴۹‬را ﺗﺖ ﺣﺎﻳﺖ ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ودر ﻣﻨل ﻣﺴﻜﻮﻧ در‬
> ‫اﻣﻼک ﺧﺎﻧﻮادﻰ آﻧﻬﺎ در روﺳﺘﺎی ﻧﻮر ﺑﻪ ﺳ ﺑﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب در آﺛﺎر ﺧﻮد‪ ،‬ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳ ﺳﺒ وﺧﺮم ﻣﺎزﻧﺪران را "ﺟﺰﻳﺮة اﻟﻀا" ﻧﺎﻣﻴﺪهاﻧﺪ ‪.‬‬
> ‫اﻳﻦ ﺳﺳﺒی وﺧّﺮﻣ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺟﺮﻳﺎن رودﺧﺎﻧﻪﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪد وﭼﺸﻤﻪﻫﺎ‪ Ì‬اﺳﺖ ﻛﻪ در‬
> ‫ﻛﻮهﻫﺎی اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻗﺮار دارد وﺑﻪ درﻳﺎی ﺧﺰر ﻣرﻳﺰﻧﺪ‪ .‬در ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮ½ ﻣﺎزﻧﺪران‪،‬‬
> 
> ‫‪٦٥‬‬
> ‫ﻛﻮهﻫﺎی ﻣﺮﺗﻔﻊ اﻟﺒز ﻗﺮار دارد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻤﺎل اﺳﺘﺎن ﻛﻢارﺗﻔﺎع ﺷﺪه وﺑﻪ دﺷﺖ وﺳﻴﻊ‬
> ‫درﻳﺎی ﺧﺰر ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﺷﻮد‪ .‬آب وﻫﻮای اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻌﺘﺪل وﺧﺎک ﺣﺎﺻﻠﺨﻴ اﻳﻦ دﺷﺖ‬
> ‫ﺑﺮای ﻛﺸﺖ ﻧﻴﺸﻜﺮ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺴﻜﻦ ﭘﻠﻨﮓ ﻣﺎزﻧﺪاران ﺑﻮده ﻛﻪ در زﻣﺎن‬
> ‫روم ﻗﺪﻳﻢ ﺑﺮای ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﺒد ﺑﺮده وﭘﻠﻨﮓ در ﻛﺰﻳﻮم روم اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺷﺪ‪ .‬درﻳﺎی ﺧﺰر ﻣﻨﺒﻊ‬
> ‫ﻏﻨ ﺧﺎوﻳﺎر اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺪر ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء‪ ،‬ﻣﻴزا ﺑﺰرگ ﻧﻮری ﻣﺪﺗﻬﺎ واﻟ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻟﺮﺳﺘﺎن ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺎ‬
> ‫ﻣﻮﻃﻦ اﻳﺸﺎن ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻧﻮر ﻣﺎزﻧﺪران‪ ،‬در ﻛﻮﻫﭙﺎﻳﻪ اﻟﺒز ﺷﻤﺎﻟ ﻗﺮار داﺷﺖ ودر آن ﻧﻮا‪p‬‬
> ‫ﭼﻨﺪﻳﻦ روﺳﺘﺎ‪ ،‬واﻣﻼک زﻳﺎدی داﺷﺘﻨﺪ وﺑﺴﻴﺎر ﻣﺘﻤّﻮل وﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ُ‬
> ‫ﻫﻤﭽﻨﻴ در ﻃﻬﺮان ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ اﻋﻴﺎ‪ E‬ودر روﺳﺘﺎی ﺗﺎﻛﺮ‪ ،‬در ﻧﻮر ﻣﺎزﻧﺪران‪ ،‬ﺧﺎﻧﻪ اﻋﻴﺎ‪E‬‬
> ‫ّ‬            ‫ّ‬
> ‫ﺑﺰرﻰ داﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء‪ ،‬ﺑﺎ آن ﻛﻪ در ﻃﻬﺮان ﻣﺘﻮ> ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻞ ﭘﺮورش وﻧﺸﻮ وﻧﻤﺎی‬
> ‫اﻳﺸﺎن آﻧﺎ ﺑﻮد‪ .‬ﺳﺎﻛﻨﺎن روﺳﺘﺎ ﻫﻤﻪ اﻳﺸﺎن را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻜﻰ از ﺑﺰرﺎن اﻳﻦ ﺧﺎﻧﻮاده‬
> ‫ﻣﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ زﻳﺮدﺳﺘﺎن وروﺳﺘﺎﺋﻴﺎن ﺑﻪ ﻋﺪل‪ ،‬اﻧﺼﺎف واﺣﺘام رﻓﺘﺎر ﻣﻛﺮد‪ .‬ﭘﺎدﺷﺎه‬
> ‫ﺑﺮای اﺑﺮاز ارادت واﺣﺘام ﺧﻮد ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻴزا ﺑﺰرگ ﻧﻮری‪ ،‬او را از ﭘﺮداﺧﺖ ﻣﺎ•ﺎت‬
> ‫ﺑﺮای اﻳﻦ روﺳﺘﺎ ﻣﻌﺎف ﻛﺮده ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫ُ‬
> ‫¶ﺲ از ﮔﺮدﻫﻤﺎ‪ Ì‬ﺑﺪﺷﺖ‪ ،‬ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ﺑﻪ ﺳﻤﺖ روﺳﺘﺎی اﺟﺪادی ﺧﻮد ﺗﺎﻛﺮ ﺨزم ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬                                             ‫ُ‬
> ‫ﺗﺎﻛﺮ ﻣﻨﻄﻖۀ ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺒﺎ‪ Ì‬ﺑﻮد‪ .‬در ﺳﻤﺖ ﺷﻤﺎل آن ﻗﻠﻪﻫﺎی ﺳ ﺑﻪ ﻓﻠﮏ ﻛﺸﻴﺪۀ ﺳﻠﺴﻠﻪ‬
> ‫ﺟﺒﺎل اﻟﺒز ودر ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮب دّرۀ رودﺧﺎنۀ ﻧﻮر ﻗﺮار داﺷﺖ‪ .‬رودﺧﺎﻧﻪ از دّرۀ ﺑﺎرﻳﮏ وﻋﻤﻴﻘ‬
> ‫ﻣﮔﺬﺷﺖ وﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷق ﺟﺮﻳﺎن داﺷﺖ‪ .‬ﺣﺪود ﭼﻬﻞ ﻳﺎ ﺷﺼﺖ ﺧﺎﻧﻮاده در ﺣﻮاﻟ اﻳﻦ‬
> ‫رودﺧﺎﻧﻪ زﻧﺪﻰ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬رودﺧﺎﻧﻪای ﻛﻪ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎنﻫﺎ ﺑﺎ ذوب ﺑﺮف ﻗﻠﻪ ﻛﻮﻫﻬﺎ‪ ،‬ﻏﺮش‬
> ‫وﺧﺮوش ﺑﻴﺸﺘی داﺷﺖ وﺎﻫ ﻃﻐﻴﺎن ﻣﻛﺮد وﺧﺎﻧﻪﻫﺎی اﻃﺮاف را ﺧﺮاب ﻣﻛﺮد‪ .‬رودﺧﺎﻧﻪ‬
> ‫ﺑﻌﺪ از ﻋﺒﻮر از ﺻﺨﺮۀ ﺳﻨﻰ ﺑﺰرگ ﺑﺎ ﺷﻴﺐ ﺗﻨﺪی‪ ،‬ﺑﻪ رود ﻫﺮاز ﻣرﻳﺖ‪ .‬ﺧﺎﻧﻪﻫﺎی اﻳﻦ‬
> ‫روﺳﺘﺎی ﻛﻮﻫﺴﺘﺎ‪ E‬در زواﻳﺎی ﻣﺘﻠﻔ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ورودﺧﺎﻧﻪ ﻗﺮار داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ از‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺳﻨﮓ وآﺟﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ وﺑﺎ راهﻫﺎی ﺳﻨﮕﻔﺮش ﺷﺪۀ ﺑﺎرﻳﻜﻰ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﺘﺼﻞ‬
> 
> ‫‪٦٦‬‬
> ‫ﻣﺷﺪﻧﺪ ‪.‬ﺧﺎﻧﻪ اﻋﻴﺎ‪ E‬ﻣﻴزا ﺑﺰرگ ﻧﻮری در ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻧﻘﻂۀ روﺳﺘﺎ‪ ،‬ﻛﻨﺎرﺟﻮﻳﺒﺎر ﻛﻮﭼﻜ‪،‬‬
> ‫ﻛﻪ ﺑﻪ دّره رود ﻓﺮو ﻣرﻳﺖ‪ ،‬ﺑﻨﺎ ﺷﺪه وﺑﺮ ﻫﻤﻪ روﺳﺘﺎ ﻣﺸف ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن دو ﻃﺒﻘﻪ آن ﺑﻪ ﺷﻜ ﻣﺴﺘﻄﻴﻞ‪ ،‬از آﺟﺮ وﺳﻨﮓ ﺑﻨﺎ ﺷﺪه ودارای ﺳﺎﻟﻦ ﻣﺮ‪t‬ﺰی ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺰرگ‬
> ‫وﭘﻨﺠﺮهﻫﺎی ﻣﺸّﺒﮏ ﺷﻴﺸﻪای ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺮ ﺳ در ورودی آن ﺷﻌﺮ زﻳﺮ ﺣ ّ‬
> ‫ﮏ ﺷﺪه ﺑﻮد‪:‬‬
> 
> ‫ﻛﻧﺎ ﻧﻪ ﺳﻼم راه دارد ﻧﻪ ﻋﻠﻴﮏ‬         ‫"ﺑﺮ درﮔﻪ دوﺳﺖ ﭼﻮن ر‪ n‬ﮔﻮ ﻛﻴﮏ‬
> ‫ّ‬
> ‫‪٢١٨‬‬
> ‫اﻳﻦ ارض ﻣﻘﺪس اﺳﺖ ﻓﺎﺧﻠﻊ ﻧﻌﻠﻴﮏ"‬              ‫اﻳﻦ وادی ﻋﺸﻖ اﺳﺖ ﻧﮕﻬﺪار ﻗﺪم‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫¶ﺲ از اﺗﻤﺎم ﮔﺮدﻫﻤﺎ‪ Ì‬ﺑﺪﺷﺖ ﮔﺮوﻫ از ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﺮای ﻳﺎری ﻣﻼﺣﺴﻴ‪ ،‬ﻛﻪ در ﻣﺎه ﺟﻮﻻی‬
> ‫‪ ۱۸۴۸‬ﺑﻪ ارادۀ ﺣﻀت ﺑﺎب از ﻣﺸﻬﺪ ﺑﺎ راﻳﺖ ﺳﻮدا ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻏﺮب ﺑﻪ راه اﻓﺘﺎده ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﺮف اﺳﺘﺎن ﺧﺮاﺳﺎن رﻫﺴﭙﺎر ﺷﺪﻧﺪ واﻳﻦ ﺗﻘﻖ آن ﺣﺪﻳﺚ اﺳﻼﻣ ﺑﻮد ﻛﻪ آﺧﺮاﻟّﺰﻣﺎن ﺳﭙﺎه‬
> ‫‪٢١٩‬‬
> ‫اﻣﺎم ﻣﻬﺪی از ﺧﺮاﺳﺎن ﺑﺎراﻳﺖ ﺳﻮدا ﺑﻪ راه ﻣاﻓﺘﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻼﺣﺴﻴ‪ ،‬ﻋّﻤﺎﻣﻪای را ﻛﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻪ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه اﻣﺎم ﻣﻮﻋﻮد‪ ،‬ﺑﺮای او ﻓﺮﺳﺘﺎده‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺮ ﺳ داﺷﺖ‪ .‬او در ﻫﺮ آﺑﺎدی ﺗﻮﻗﻒ ﻛﺮده ﭘﻴﺎم ﺣﻀت ﺑﺎب را ﺑﻪ ﻣﺮدم اﺑﻼغ‬
> ‫ﻣﻛﺮد‪ .‬در ﻫﺮ ﺟﺎ ﺗﻌﺪادی از ﻧﻔﻮس ﺑﻪ او ﻣﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﺑﺎر ﻛﻪ ﮔﺮوﻫ ﺑﺎ او ﻫﻤﺮاه ﻣ‬
> ‫ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎ آﻧﻬﺎ از ﺧﻄﺮات وﻓﺪاﻛریﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ درﭘﻴﺶ داﺷﺘﻨﺪ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻛﺮد وﻫﺮ ﺑﺎر‬
> ‫ّ‬                                                            ‫ّ‬
> ‫ﻋﺪهای ¶ﺲ از ﺷﻨﻴﺪن ﺳﺨﻨﺎن او ﺗﻐﻴﻴ ﻋﻘﻴﺪه داده ﺑﺮﻣﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ٢٢٠.‬ﻫﻨﺎﻣ ﻛﻪ ﻣﻼﺣﺴﻴ‬
> ‫ﺑﻪ ﻣﺎزﻧﺪران رﺳﻴﺪ‪ ،‬ﺟﻌﻴ‪ k‬ﺣﺪود ﺳﻴﺼﺪ ﻧﻔﺮ ﻫﻤﺮاه داﺷﺖ‪ ٢٢١.‬اﻓﺮادی از ﮔﺮوﻫﻬﺎ وﻗﺸﻫﺎی‬
> ‫ﻣﺘﻠﻒ ﺟﺎﻣﻌﻪ‪ ،‬از ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺘﻠﻒ‪ ،‬ﺑﺮ‪ p‬از آﻧﻬﺎ آﺧﻮﻧﺪﻫﺎی ﺳﺎدۀ روﺳﺘﺎﻫﺎ وﺑﺮ‪ p‬از‬
> ‫ّ‬
> ‫‪٢٢٢‬‬
> ‫ﻛرﮔﺮان‪ ،‬ﺗﺎر‪ ،‬ﻛﺸﺎورزان وﺣﺪود دوازده ﻧﻔﺮ از آﻧﻬﺎ از ﻋﻠﻤﺎ وروﺣﺎﻧﻴﻮن واﻻﻣﻘﺎم ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫وﻗ‪ k‬ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺎرﻓﺮوش رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺟﻌﻴ‪ k‬را دﻳﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻞۀ ﺑﻌ‪ A‬از ﻋﻠﻤﺎ‪ ،‬ﻋﻠﻴﻪ آﻧﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻬﺰ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻋﻠﻤﺎء وﻣﺘﻬﺪﻳﻦ آﻧﺎ اﻋﻼم ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺗﻌﺪادی ﺑﺎﺑ ﺑﺮای از ﺑﻴ‬
> ‫ﺑﺮدن اﺳﻼم وارد ﺷﻬﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ وﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﻛﺮد‪ .‬زد وﺧﻮرد ﻛﻮﺗﺎﻫ رخ داد‬
> ‫ّ‬
> ‫ودﻻوری وﺷﺠﺎﻋﺖ ﻣﻼ ﺣﺴﻴ ﺑﺮ ﻫﻤﻪ آﺷﻜر ﺷﺪ‪ .‬در آن ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ اﻳﻤﺎن واﻳﻘﺎن ﺑﻪ ﻣﻈﻬﺮ‬
> 
> ‫‪٦٧‬‬
> ‫ّ‬                                                      ‫ّ‬
> ‫ﻇﻬﻮراﻟﻬ‪ ،‬ﻣﻼ ﺣﺴﻴ را از ﻃﻠﺒﻪای ﺳﺎده ﺑﻪ ﺟﻨﮕﺠﻮﺑ ﺷﺠﺎع ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﺮده ﺑﻮد‪ .‬ﻣﻼﺣﺴﻴ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺮدم ﺷﻬﺮ را ﺑﺮای رﻓﺘﺎر ﺧﺼﻮﻣﺖآﻣﻴﺷﺎن ﺳزﻧﺶ ﻛﺮد‪ .‬ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬ﻣﻞ ﺑﺮای ﺣﻞ‬
> ‫ﻗﻀﻴﻪ ﺑﻪ آﻧﺎ آﻣﺪﻧﺪ وﺑﻪ دﻟﻮﻳ آﻧﺎن ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﻫﻨﺎم ﺑﺎزﮔﺸﺖ ﺳﺑﺎزان ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬ﺑﻪ‬
> ‫ّ‬                              ‫ّ‬
> ‫ﺗﺮﻳﮏ ﻳﻜﻰ از ﻋﻠﻤﺎء ﻣﻠ وآﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎﺣﻠﻪ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﻼﺣﺴﻴ ﺑﺎﺑﻫﺎ را ﺑﻪ ﺑُﻘﻌﻪ‬
> ‫ﻳﻜﻰ از ﻋﻠﻤﺎی ﻣﻌﺮوف اﺳﻼﻣ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺷﻴﺦ ﻃﺒ‪ n‬ﻫﺪاﻳﺖ ﻛﺮد‪ .‬ﺑﺎﺑﻫﺎ در آﻧﺎ ﺧﻴﻤﻪ‬
> ‫‪٢٢٣‬‬
> ‫زدﻧﺪ وﻗﻠﻌﻪای ﺑﺮ ﭘﺎ ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﻫﻨﺎﻣ ﻛﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻨﺎی ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر از ﻃﺮف اﻫﺎﻟ ﻣﻞ ﻣﻮرد ﺣﻠﻪ ﻗﺮار‬
> ‫ّ‬
> ‫ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻳﮏ روز ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ آﻣﺪﻧﺪ وﺑﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺧﻮﺷﺎﻣﺪ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﻼﺣﺴﻴ ﻣﻜﻟﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻫﻤﻪ را ﻣﻮرد ﻟﻄﻒ وﻋﻨﺎﻳﺖ ﻗﺮار دادﻧﺪ واز آﻧﺎن ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﻗﺪوس را ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻴﺎورﻧﺪ وﮔﻔﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ اﻳﺸﺎن ﺑﺎ ﺣﻀﻮر ﻗﺪوس ﺟﻊ آﻧﻬﺎ ﻛﻣﻞ ﺷﺪه ﻗّﻮۀ اﻳﻤﺎ‪ E‬آﻧﺎن ﺗﻘﻮﻳﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺷﻮد‪ .‬ﺳ‪E‬ﺲ از آﻧﺎ ﺨزم ﻃﻬﺮان ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬در آن زﻣﺎن ﻗﺪوس در ﺷﻬﺮ دﻳﮕﺮی درﺣﺒﺲ‬
> ‫ﺧﺎﻧﻰ ﺑﻮد وﺑﺎ آﻣﺪن او ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺷﻮر وﻧﺸﺎ‪ D‬در ﻫﻤﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﭘﻴﺪا ﺷﺪ‪ .‬از او اﺳﺘﻘﺒﺎل ﮔﺮﻣ‬
> ‫ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬در آﻧﺎ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ آﺛﺎر ﺣﻀت ﺑﺎب وﺑﺶﻫﺎ‪ Ì‬از ﻗﺮآن را ﻛﻪ اﺷﺎره ﺑﻪ اﺻﺤﺎب‬
> ‫‪٢٢٤‬‬
> ‫ﺣﻀت ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻮد‪ ،‬زﻳﺎرت ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﺑﺎ اﺗﻤﺎم ﺑﻨﺎی ﻗﻠﻌﻪ‪ ،‬ﻣﺘﻬﺪ آن ﺷﻬﺮ ﻧﺎﻣﻪای ﺑﻪ ﭘﺎدﺷﺎه ﺟﻮان اﻳﺮان‪ ،‬ﻧﺎﺻا ّ>ﻳﻦﺷﺎه‪ ،‬ﻛﻪ ﺗﺎزه‬
> ‫ﺑﺮ ﺗﺖ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﻮﺷﺖ واو را از وﺟﻮد ﺷﻮر‪ n‬در آن ﻣﻨﻄﻘﻪ آﺎﻫ داد‬
> ‫ودرﺧﻮاﺳﺖ ﺳﭙﺎه وﺳﺑﺎز ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬ﻧﻤﻮد‪ .‬ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻫﻴﭻ ﺗﺮﺑﻪ ﻳﺎ آﻣﻮزش ﺟﻨﻰ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ و‪G‬‬
> ‫ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺼّﻤﻢ وﻣﻄﻤﺌ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺧﻮ½ ﻣﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺣﻼت ﺳﭙﺎه آﻣﻮزش دﻳﺪه وﻣﺎﻫﺮ را دﻓﻊ‬
> ‫ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء در ﻣﻴﺎن راه ﻗﺼﺪ ﻛﺮد ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺷﻴﺦ ﻃﺒ‪ n‬ﺑﺮﮔﺮدد و‪ G‬ﻣﺄﻣﻮرﻳﻦ‬
> ‫ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬اﻳﺸﺎن را ﺑﺎزﮔﺮداﻧﺪﻧﺪ ودر ﺷﻬﺮ آﻣﻞ ﻣﻮرد ﺿب وﺷﺘﻢ ﻗﺮار دادﻧﺪ‪ .‬ﻗﻮای ﻛﻤﻜ‬
> ‫ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬رﺳﻴﺪ وﻗﻠﻌﻪ را ﺑﻪ ﺗﻮپ وﺑﺎروت ﺑﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﻤﺎﻣ زﻣﺴﺘﺎن ﺳﺎل ‪ ۱۸۴۸‬را ﺑﺎﺑﻫﺎ در‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮاﺑﺮ ﺳﭙﺎه ﻣﻬﺰ وﺳﺑﺎزان دوﻟ‪ k‬ﺑﻪ ﺧﻮ½ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻛﺮدﻧﺪ وﭼﻬﺎر ﺑﺎر ﺑﻪ رﻫﺒی ﻣﻼ ﺣﺴﻴ‬
> ‫ﺑﻪ ﺳﭙﺎه ﺳﺑﺎزان ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬ﺣﻠﻪ ﻛﺮده وآﻧﻬﺎ را ﭘﺮاﻛﻨﺪه ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪ .‬دﻓﻌﻪ ﭼﻬﺎرم در روز دوم‬
> ‫ّ‬                                                 ‫ّ‬
> ‫ﻣﺎه ﻓﻮرﻳﻪ ﺳﺎل ‪ ۱۸۴۹‬ﻣﻼ ﺣﺴﻴ ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻫﺎی ﺳﻮﮔﻮار ﺗﺖ ﻫﺪاﻳﺖ ﻗﺪوس ﺑﻪ‬
> 
> ‫‪٦٨‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺎ ﺳﭙﺎه ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬اداﻣﻪ دادﻧﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ذﺧﻴۀ آذوﻗﻪ آﻧﻬﺎ ﺗﻤﺎم ﺷﺪ‪ .‬در آن ﺷﺪت‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺳﻣﺎ ﺑﺎ ﮔﺮﺳﻨﻰ ﺷﺪﻳﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺣﻠﻪﻫﺎی ﺳﺑﺎزان وﺷﻠﻴﮏ ﻣﺪاوم ﻠﻮ"‪ ،‬ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻫﻤﭽﻨﺎن‬
> ‫ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺗﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻗﻮای دوﻟﺖ از ﭘﻴوزی ﺧﻮد ﻧﺎاﻣﻴﺪ وﺑﻪ ﻧﻴﻧﮓ ﻣﺘﻮّﺳﻞ ﺷﺪ‪.‬‬
> ‫آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺳﻮﮔﻨﺪی دروﻏﻴ ﺑﻪ ﻗﺮآن ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻗﻮل دادﻧﺪ ﻛﻪ اﮔﺮ از ﻗﻠﻌﻪ ﺧﺎرج ﺷﻮﻧﺪ ﺳﺎﻟﻢ‬
> ‫ّ‬
> ‫ودر اﻣﺎن ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﻗﺪوس ﺑﻪ ﺳﻮﮔﻨﺪ آﻧﻬﺎ اﻋﺘﻤﺎد ﻛﺮد‪ .‬ﺗﻌﺪادی از ﺑﺎﺑﻫﺎ وﻗ‪ k‬از ﻗﻠﻌﻪ‬
> ‫ﺧﺎرج ﺷﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﻴﺪﻧﺪ؛ ﺑﻌ‪ A‬را ﺷﻜﻨﺠﻪ داده وﺑﺮ‪ p‬را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﺮده ﺑﻪ اﺳﺎرت ﺑﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻗﺪوس را ﺑﻪ ﺑﺎرﻓﺮوش ﺷﻬﺮ زادﺎﻫﺶ ﺑﺮدﻧﺪ ودر آﻧﺎ ﻣﺮدم ﺧﺸﻤﮕﻴ آﺷﻮﺑﮕﺮ در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻗﺴﺎوت‬
> ‫او را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ .‬او در آﺧﺮﻳﻦ ﻟﻈﺎت ﺣﻴﺎت ﻫﻢ ﺑﺮای ﻣﺮدﻣ ﻛﻪ او را آزار وﺷﻜﻨﺠﻪ ﻣدادﻧﺪ‪،‬‬
> ‫‪٢٢٥‬‬
> ‫ﻃﻠﺐ ﺑﺸﺶ ﻣﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫وﻗ‪ k‬ﻃﺎﻫﺮه از اﺣﻮال ﺑﺎﺑﻴﺎن ووﺿﻌﻴﺖ ﻗﻠﻌﻪ ﺷﻴﺦ ﻃﺒ‪ n‬ﻣّﻄﻠﻊ ﺷﺪ‪ ،‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ در‬
> ‫ّ‬                         ‫ّ‬
> ‫ﻛﺎس ﻣﺒﺪل ﻣﺮداﻧﻪ ﺑﻪ آﻧﺎ رﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﻼﺣﺴﻴ وﻳﺎراﻧﺶ ﺑ‪E‬ﻴﻮﻧﺪد – او ﺣّ‪ k‬اﻧﮕﺸﺘ ﺧﻮد را‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ ﻳﻜﻰ از زﻧﺎن ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻧﻮر داد‪ ٢٢٦.‬اﻣﺎ ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء او را از رﻓﺘ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺷﻴﺦ ﻃﺒ‪n‬‬
> ‫ﻣﻨﺼف ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪ ٢٢٧.‬ﺳﺎل ‪ ۱۸۴۹‬ﻃﺎﻫﺮه ﺗﺖ ﺣﺎﻳﺖ ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ﺑﻮد‪ .‬او ﺑﻴﺸﺘ اوﻗﺎت ﺧﻮد‬
> ‫را در ﻣﺰرﻋﻪای در ﻧﺰدﻳﻜﻰ روﺳﺘﺎی "واز" در ﺟﻨﻮب آﻣﻞ ﻣ ﮔﺬراﻧﻴﺪ‪ ،٢٢٨‬اﻣﺎ ﺑﻪ ﺷﻬﺮﻫﺎ‬
> ‫وروﺳﺘﺎﻫﺎی ﻣﺘﻠﻒ ﻣﺎزﻧﺪران ﻧﻴ ﺳﻔﺮ ﻣ ﻛﺮد‪ .‬ﺻﺪر اﻋﻈﻢ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه را از‬
> ‫ﺷﻮرﺷﻴﺎن ﺑﺎﺑ اﻋﻼن ﻛﺮده ﺑﻮد و ﻋﻮاﻣﻞ ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل او ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﻻﺧﺮه‬
> ‫اواﺧﺮ آن ﺳﺎل ﻣﻞ اﺧﺘﻘﺎی او را ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ آن ﻣﺰرﻋﻪ را ﻛﺸﺘﻪ‪ ٢٢٩‬در ﻣﺎه ژاﻧﻮﻳﻪ ﺳﺎل‬
> ‫‪ ۱۸۵۰‬ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ ﻃﻬﺮان ﺑﺮدﻧﺪ ودر ﺣﺒﺲ اﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﺷﻬﺮ ﻃﻬﺮان‪ ،‬ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ اﻳﺮان‪ ،‬ﺑﺮ دﺷ‪ k‬در داﻣﻨﻪ ﻛﻮهای اﻟﺒز ﻗﺮار دارد ودر ﺳﻤﺖ ﺷﻤﺎل ﺷﻬﺮ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻗﻠﻪﻫﺎی ﺳ ﺑﻪ ﻓﻠﮏ ﻛﺸﻴﺪه اﻳﻦ ﻛﻮﻫﻬﺎ دﻳﺪه ﻣﺷﻮد‪ .‬در آن زﻣﺎن ﺟﻌﻴ‪ k‬ﺑﻴﺶ از ﺻﺪﻫﺰار‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﻔﺮ داﺷﺖ‪ .‬ﺟﺎدهﻫﺎی ﻃﻮﻻ‪ E‬اﻳﻦ ﺷﻬﺮ را ﺑﺎ روﺳﺘﺎﻫﺎ وﻣﻨﺎﻃﻖ اﻃﺮاف آن ﻣﺮﺗﺒﻂ ﻣﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬
> ‫ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﺷﺎه ﺟﻮان دﻳﻮارﻫﺎی ﺳﻨﻰ ﻗﺪﻳﻤ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﭼﻬﺎر ﻣﻴﻞ ﺷﻬﺮ را اﺣﺎﻃﻪ ﻛﺮده‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺮﻳﺐ وﻣﻤﻮﻋﻪای از ﻛخﻫﺎی ﺳﻠﻄﻨ‪ ،k‬ادارهﻫﺎی ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬وﺑﺎزار اﺻﻠ را ﺳﺎﺧﺘﻪ‬
> 
> ‫‪٦٩‬‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬در داﻣﻨﻪ ﺷﻤﺎﻟ ﻛﻮه‪ ،‬ﻛﻪ آب وﻫﻮا‪ Ì‬ﻣﻌﺘﺪل داﺷﺖ ودر ﻣﺎورت ﻛخ ﺷﺎه ﺑﻮد‪،‬‬
> ‫ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان واﻋﻴﺎن ﻧﻴ ﺧﺎﻧﻪﻫﺎی اﻋﻴﺎ‪ E‬ﺑﺎ ﺑﺎغﻫﺎی ﺑﺰرگ داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﭘﺪرﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء درآن‬
> ‫ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪای ﺑﻪ ﻧﺎم "ﻛﺒﻮﺗﺮﺧﺎﻧﻪ" ﺑﻮد‪ .‬ﺧﺎﻧﻪ اﺻﻠ ﻣﻤﻮﻋﻪای از ﻫﻔﺖ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺰرگ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻮد ﻛﻪ در ﻧﺰدﻳﻜﻰ دروازه ﺷﻤﻴان ﻗﺮار داﺷﺖ‪ .‬اﻣﺎ اﻛﺜﻳﺖ ﺳﺎﻛﻨﺎن در ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ در‬
> ‫ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ‪ Ì‬دو ﻳﺎ ﺳﻪ ﻃﺒﻘﻪ از ﺳﻨﮓ وآﺟﺮ ﺑﺎ ﻛﻮﭼﻪﻫﺎ وﺧﻴﺎﺑﺎنﻫﺎی ﺧﺎﻛ زﻧﺪﻰ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮ½ ﺷﻬﺮ ﭘﺮ ﺟﻌﻴﺖ وﻓﻘﻴﻧﺸﻴ ﺑﻮد‪ .‬ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎ ﭘﻮﺷﻴﺪه از ﻣﺪﻓﻮع اﻧﺴﺎن وﺣﻴﻮاﻧﻬﺎی‬
> ‫ﻣﺘﻌﻔﻦ وﺑﺪﺑﻮ ﺑﻮد وﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻫﻮای ﺧﺸﮏ در ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﻨﺎم وزش ﺑﺎد‪ ،‬ﮔﺮد وﻏﺒﺎر‬
> ‫ﻛﺸﻨﺪهای داﺷﺖ‪ .‬ﻣﺮدﻣ ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ زﻧﺪﻰ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻋﻤﺮ ﻛﻮﺗﺎﻫ داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺟﻨﺎب‬
> ‫ﺑﻬﺎء وﻫﻤﺴ ﺟﻮاﻧﺶ زﻧﺪﻰ ﺧﻮد را در ﻣﻨ‪ G‬در ﻧﺰدﻳﻜﻰ دروازه ﺷﻤﻴان در ﺷﻤﺎل ﺷﻬﺮ‬
> ‫آﻟز ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﺸﺎن اﻏﻠﺐ ﺑﻪ ﺟﻨﻮب ﺷﻬﺮ ﻣرﻓﺘﻨﺪ وﺑﻪ ﻓﻘﺮا ﻛﻤﮏ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪٢٣٠‬‬
> 
> ‫‪٧٠‬‬
> ‫‪ ١٩‬ﻧﺎﺻا>ﻳﻦ ﺷﺎه ﻗﺎﺟﺎر‬
> 
> ‫‪٧١‬‬
> ‫‪ ٢٠‬دﺳﺖ ﺧﻂ ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ‫‪٧٢‬‬
> ‫‪ ٢١‬روﺳﺘﺎی "واز" ﻣﺎزﻧﺪران ﻣﻞ دﺳﺘﮕﻴی ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ‫‪٧٣‬‬
> ‫ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﺳﺎﻟﺎی آﺧﺮ‬
> 
> ‫ورود ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﻃﻬﺮان آﺧﺮﻳﻦ ﺑﺶ از ﺣﻴﺎت ﻋﻨﺼی او در اﻳﻦ ﺟﻬﺎن ﻓﺎ‪ E‬ﺑﻮد‪ .‬او زﻧﺪا‪E‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻌﻤﻮ‪ G‬ﻧﺒﻮد‪ .‬او زﻧ از ﺧﺎﻧﻮادهای ﻣﺘﺸﺨﺺ‪ ،‬از ﻃﺒﻘﻪ روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﻠﻨﺪﻣﺮﺗﺒﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ در ﻣﻴﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﭘﻴوان دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﻛﻪ ﺗﻌﺪاد آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﻋﺖ در ﺣﺎل اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﻮد‪ ،‬ﺗﺖ آزار واذﻳﺖ ﻗﺮار‬
> ‫ّ‬
> ‫داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ از ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ دّوﻣﻴ ﺑﺎﺑ ﻣﺘﻨﻔﺬ وﻣﺸﻬﻮر ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣرﻓﺖ‪.‬‬
> ‫َ‬
> ‫‪٢٣١‬‬
> ‫در ﻃﻬﺮان‪ ،‬او را ﺑﺮای ﺳﻮال وﺟﻮاب ﻧﺰد ﺷﺎه وﺻﺪراﻋﻈﻢ ﺑﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﺪ ﺷﺎه ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺧﻮد را ﺑﻪ ازدواج ﺑﺎ او اﺑﺮاز ﻛﺮده ﺑﺎﺷﺪ وﻃﺎﻫﺮه رد اﻳﻦ درﺧﻮاﺳﺖ‬
> ‫را در ﺷﻌﺮی ﺑﻴﺎن ﻛﺮد‪ .‬در ﻗﺴﻤﺖ اّول اﻳﻦ ﺷﻌﺮ از ﺷﻮر وﺷﻮ‪ Ê‬ﻛﻪ ﭘﻴوان ﺑﺎب ﺑﺎ ﻓﺪای‬
> ‫ﺟﺎن ﺧﻮد ﺗﺮﺑﻪ ﻣﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ وﺳ‪E‬ﺲ از اﺷﺘﻴﺎق ﺧﻮد ﺑﺮای ﭘﻴﻮﺳﺘ ﺑﻪ او وﻓﺪا ﻛﺮدن‬
> ‫ُ‬
> ‫ﺟﺎن ﺧﻮد ﻣﮔﻮﻳﺪ‪ .‬در اﻳﻦ ﺷﻌﺮ ﺑﺎ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﺑوﻓﺎﻳﺎن ﺑﻪ ﻣﺎﻫﺮوﻳﺎن ﭼﻴ وﺧﺘ‪ ،‬ﻣﮔﻮﻳﺪ ﻛﻪ‬
> ‫زﻳﺒﺎروﻳﺎن ﻇﺎﻫﺮی ﻧﻤﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﺆﻣﻨﻴ وﻓﺎدار را از راه ﺧﻮد دور‪t‬ﻨﻨﺪ؛ و‪ G‬ﻣﻌﺸﻮق ﺣﻘﻴﻘ‬
> ‫ﻣﺗﻮاﻧﺪ واو اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ ﺳﻮی ﺧﻮد ﻣﻛﺸﺎﻧﺪ‪ ٢٣٢.‬آﻧﺎه اﻗﺘﺪار ﻣﻌﻨﻮی ﺣﻀت ﺑﺎب‬
> ‫را ﺑﺎ ﻣﻴﻞ وآرزوی ﭘﺎدﺷﺎﻫﺎن ﻛﻪ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺗﺎج وﺗﺖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﺮده از ﻓﺪای ﺟﺎن‬
> ‫در راه دﻟﺒ ﻣﻌﻨﻮی اﺑﺮاز ﺧﺸﻨﻮدی ﻣﻛﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫َ‬                              ‫َ‬
> ‫ﻫﻤﻪ ﺨﺷﻘﺎن ﺷﻜﺴﺘﻪ دل ﻛﻪ دﻫﻨﺪ ﺟﺎن ﺑَِﺮِه وﻻ‬               ‫ﮏ اﻟﻤﺖ ﺑ ِﺴﻼﺳﻞ اﻟﻐﻢ وا َﻛﻼ‬  ‫َﺟﺬﺑﺎِت ﺷﻮِﻗ َ‬
> ‫ﻟﻘﺪ اﺳﺘﻘﺎم ﺑﺴﻴﻔﻪ ﻓﻠﻘﺪ رﺿﻴﺖ ﺑﻤﺎ ر‪n‬‬                 ‫اﮔﺮ آن ﺻﻨﻢ ِز َره ﺳﺘﻢ ﻰ ﻛﺸﺘﻨﻢ ﺑَِﻨَﻬﺪ ﻗﺪم‬
> ‫ّ‬              ‫َ‬
> ‫ﺖ ﺟﺎ" ﻃﻠﻊ اﻟﺼﺒﺎح ﻛﻧﻤﺎ‬‫ﻓﺎذا رأﻳ ُ‬              ‫َﺳَﺤﺮ آن ﻧﺎِر ﺳﺘﻤﮕﺮم ﻗﺪﻣ ﻧﻬﺎد ﺑﻪ ﺑﺴﺘم‬
> ‫ﺷﺪه ﻧﺎﻓﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﺧﺘ ﺷﺪه ﻛﻓﺮی ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﺧﺘﺎ‬           ‫ﻧﻪ ﭼﻮ زﻟﻒ ﻟ•ﻪﺑﺎر او ﻧﻪ ﭼﻮ ﭼﺸﻢ ﻓﺘﻨﻪ ﺷﻌﺎر او‬
> ‫ﭼﻪ ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﻛﻓﺮ وﺟﺎﺣﺪی ز ﺧﻠﻮص ﻧﻴﺖ اﺻﻔﻴﺎ‬              ‫ﺗﻮ ﻛﻪ ﻟﻓﻞ از ﻣ وﺷﺎﻫﺪی ﻰ ﻣﺮد ﺨﺑﺪ وزاﻫﺪی‬
> ‫اﮔﺮ آن ﻧﻜﻮﺳﺖ ﺗﻮ در ﺧﻮری وﮔﺮ اﻳﻦ ﺑََﺪﺳﺖ‬           ‫ﺗﻮ وُﻣﻠﮏ وﺟﺎِه ِﺳﻜﻨﺪری ﻣﻦ وراه ورﺳﻢ ﻗﻠﻨﺪری‬
> ‫ﻣﺮا ﺳا‬
> ‫ﻫﻤﻪ ﻋﻤﺮ ﻣﻨﻜﺮ ﻣﻄﻠﻘ ز ﻓﻘﻴ ﻓﺎرغ ﺑ ﻧﻮا‬                   ‫ﺑُِﻤﺮاِد زﻟِﻒ ﻣﻌﻠﻘ ﻰ أﺳﺐ وزﻳﻦ ﻣﻌﺮ‪Ê‬‬
> ‫‪٢٣٣‬‬
> ‫ﻓﺎذا ﻓﻌﻠﺖ ﺑﻤﺜﻞ ذا ﻓﻠﻘﺪ ﺑﻠﻐﺖ ﺑﻤﺎ ﺗﺸﺎء‬                ‫ﺑﮕﺬر ز ﻣﻨل ﻣﺎ وﻣﻦ ﺑﮕﺰﻳﻦ ﺑُِﻤﻠ ِ‬
> ‫ﮏ ﻓﻨﺎ وﻃﻦ‬
> 
> ‫‪٧٤‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه در ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻤﻮدﺧﺎن ﻛﻧﺘ در ﺣﺒﺲ ﺑﻮد‪ ٢٣٤.‬اﻣﺎ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺷﻬﺮت وﻣﺒﻮﺑﻴﺘﺶ ﺑﻴ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻋﻠﻤﺎء وﺑﺰرﺎن وﺑﻪ ﺳﺒﺐ آﺷﻨﺎ‪ Ì‬ﺑﺎ ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ﻛﻪ از ﺧﺎﻧﻮادهای درﺑﺎری ﺑﻮد واﺣﺘﻤﺎﻻ ﺑﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺳﺒﺐ ﻋﻼﻗﺔ وﺗﻮﺟﻪ ﺷﺎه‪ ،‬اﺟﺎزه رﻓﺖ وآﻣﺪ داﺷﺖ‪ ٢٣٥.‬ﮔﻔﺘﻪ ﻣﺷﻮد ﺣّ‪ k‬ﺻﺪراﻋﻈﻢ ﻧﻴ ﺑﻪ‬
> ‫دﻳﺪار ﻃﺎﻫﺮه آﻣﺪه ﺑﻮد؛ ﺷﺨﺼﻴ‪ k‬ﻛﻪ اﻧﺎم دادن اﺻﻼﺣﺎت در ﻛﺸﻮر اﻳﺮان آرزوﻳﺶ ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫اﻣﺎ ﻓﺮﻣﺎن ﻗﺘﻞ ﺑﺎب را اﻣﻀﺎء ﻛﺮد واﻧﺪ ﻛ ﺑﻌﺪ ﺧﻮد ﻗﺮﺑﺎ‪ E‬دﺳﻴﺴﻪﻫﺎی ﻰ در ﻰ درﺑﺎر ﺷﺪ‬
> ‫ً‬
> ‫واﺣﺘﻤﺎﻻ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﻣﺎدر ﺷﺎه در ﻣﺎه ﺟﻮﻻی ﺳﺎل ‪ ١٨۵١‬از ﻣﻘﺎم ﺧﻮد ﻋﺰل وﺗﺒﻌﻴﺪ ﺷﺪ‬
> ‫‪٢٣٦‬‬
> ‫وﺳاﻧﺎم ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﻴﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻫﻤﺴ ﻛﻧﺘ ﻃﻬﺮان ﺷﻴﻔﺖۀ ﻃﺎﻫﺮه وﭘﻴو او ﺷﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از زﻧﺎن ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻃﻬﺮان‬
> ‫ﻣﺸﺘﺎق ﻣﻼﻗﺎت وﺷﻨﻴﺪن ﺣﺮفﻫﺎی او ﺑﻮدﻧﺪ‪ ٢٣٧.‬ﻃﺎﻫﺮه ﻫﻢ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺷﻮق ﭘﻴﺎم ﺣﻀت‬
> ‫ﺑﺎب را ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﺑﻼغ ﻣﻛﺮد ودرﺑﺎرۀ ﻧﻘﺶ وﺗﺄﺛﻴ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺑﺮ زﻧﺪﻰ زﻧﺎن در ﺟﺎﻣﻌﻪ‬
> ‫‪٢٣٨‬‬
> ‫ﺳﺨﻦ ﻣﮔﻔﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ﻳﻜﻰ دﻳﮕﺮ از زﻧﺎن ﺷﻴﻔﺖۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ‪ ،‬ﺷﺎﻋﺮهای ﺑﻪ ﻧﺎم ﺷﻤﺲاﻟﻬﺎن ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﻤﺲاﻟﻬﺎن ﻧﻮۀ دوﻣﻴ ﺷﺎه ﺧﺎﻧﺪان ﻗﺎﺟﺎر ﺑﻮد‪ ٢٣٩،‬ﻛﻪ ﺑﺮای زﻳﺎرت ﺑﻪ ﻣﻜﻪ ﻫﻢ ﻣﺸف ﺷﺪ‬
> ‫ووﻗ‪ k‬ﺷﻨﻴﺪ ﻃﺎﻫﺮه در ﻃﻬﺮان اﺳﺖ ﻣّﺼﻤﻢ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎت او ﺷﺪ‪ .‬در ﻣﻤﻮﻋﻪ اﺷﻌﺎری ﻛﻪ‬
> ‫ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺳوده اّوﻟﻴ ﻣﻼﻗﺎت ﺧﻮد ﺑﺎ ﻃﺎﻫﺮه را ﭼﻨﻴ ﺷح ﻣدﻫﺪ ﻛﻪ ﻳﮏ روز ﺑﺪون اﻳﻦ ﻛﻪ‬
> ‫ﺑﻪ ﻛ‪ n‬ﺧﺒ دﻫﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺧﺪﻣﺘﻜر ﺧﻮد ﺨزم ﻣﻨل ﻣﻤﻮدﺧﺎن ﻛﻧﺘ ﺷﺪ‪ .‬وﻗ‪ k‬ﺑﻪ آﻧﺎ‬
> ‫رﺳﻴﺪ ﻗﺪم ﺑﻪ ﺣﻴﺎط دروﻧ ﮔﺬاﺷﺖ وﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻋﻤﺎرﺗ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه در ﻃﺒﻘﻪ دّوم آن ﻣﺒﻮس‬
> ‫ﺑﻮد رﻓﺖ‪ .‬وﻗ‪ k‬ﺑﻪ آن ﻣﻞ ﻧﺰدﻳﮏ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺎ دﺨ از ﺧﺪا ﺧﻮاﺳﺖ ﻛﻪ اﮔﺮ ﺣﺮفﻫﺎی ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﺣﻘﻴﻘﺖ دارد ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻃﺎﻫﺮه را ﻣﻼﻗﺎت ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬در ﻫﻤﺎن زﻣﺎن ﻳﻜﻰ از ﭘﻨﺠﺮهﻫﺎی ﻃﺒﻘﻪ‬
> ‫دّوم ﺑﺎز ﺷﺪ وﻃﺎﻫﺮه ﻫﻤﭽﻮن "ﺧﻮرﺷﻴﺪی ﻋﻴﺎن" ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ واو را ﺻﺪا ﻛﺮد‪ .‬در آن ﺣﺎل‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﺎﻫﺰاده از ﺷﺪت ﻫﻴﺠﺎن ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ اﻓﺘﺎده وﻃﺎﻫﺮه ﻣﺘﺒّﺴﻢ او را ﻧﺎه ﻣﻛﺮد‪ .‬ﺷﺎﻫﺰاده از ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ّ‬
> ‫درﺑﺎرۀ ﻋﻠﺖ ﺣﺒﺴﺶ ﭘﺮﺳﻴﺪ! ﻃﺎﻫﺮه ﮔﻔﺖ ﺑﻪ د•ﻞ ﺑﻴﺎن ﺣﻘﻴﻘﺖ در اﻳﻨﺠﺎ زﻧﺪا‪ E‬اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫از ﻣﻴﺎن ﺣﺮفﻫﺎی ﻃﺎﻫﺮه ﺷﺎﻫﺰاده ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪ ﻣﻨﻈﻮر از "ﺣﻘﻴﻘﺖ" ادﺨی ﻣﺮد ﺟﻮا‪ E‬از‬
> 
> ‫‪٧٥‬‬
> ‫ﺷﻴاز اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺗﺒﻳﺰ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﻴﺪه واﻓﺮادی ﻛﻪ در ﻗﻠﻌﻪ ﺷﻴﺦ ﻃﺒ‪ n‬ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻫﻤﻪ‬
> ‫ﭘﻴو او ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﻜﻟﻪ آن دو ﺑﺎ آﻣﺪن ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﺎن ﻃﺎﻫﺮه ﻗﻄﻊ ﺷﺪ وﺷﺎﻫﺰاده ﺑﺎ آرزوی اﻳﻦ ﻛﻪ‬
> ‫اﻳﻦ ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ ﻣﻌﻨﻮی را زﻣﺎ‪ E‬دﻳﮕﺮ اداﻣﻪ دﻫﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎزﮔﺸﺖ‪.‬‬
> ‫‪٢٤٠‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫اﺣﺘام ﺑﻴﺶ از ﺣﺪی ﻛﻪ زﻧﺎن ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺑﺮای ﻣﻼﻗﺎت وﺷﻨﻴﺪن ﺳﺨﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ‬
> ‫داﺷﺘﻨﺪ وﺷﻮر وﻫﻴﺠﺎ‪ E‬ﻛﻪ او در آﻧﻬﺎ ﺑﻪ وﺟﻮد آورده ﺑﻮد در ﻣﻠﺲ ﻋﺮو‪¶ n‬ﺴ ﻣﻤﻮدﺧﺎن‬
> ‫ً‬
> ‫ﻛﻣﻼ ﻫﻮﻳﺪا وآﺷﻜر ﺑﻮد ‪.‬ﺧﺎﻧﻪ را ﺗﺰﺋﻴ ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ وﺧﻮاﻧﻨﺪه وﻧﻮازﻧﺪه ﺑﺮای ﻣﻴﻬﻤﺎ‪ E‬آورده‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬زﻧﺎن درﺑﺎری وزﻧﺎن ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺑﻠﻨﺪﻣﺮﺗﺒﻪ ﻛﺸﻮر واز ﺟﻠﻪ ﺷﺎﻫﺰاده ﺧﺎﻧﻢﻫﺎ دﻋﻮت‬
> ‫داﺷﺘﻨﺪ وﺑﺎ ﻛﺎﺳﻬﺎی ﻓﺎﺧﺮآﻣﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﻬﻤﺎ‪ E‬ﺑﺎ ﺻف ﺷﺎم وﻣﻮﺳﻴﻘ اداﻣﻪ داﺷﺖ‪ .‬زﻧﻬﺎ‬
> ‫وﻣﺮدﻫﺎ در دو اﺗﺎق ﺟﺪاﺎﻧﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬زﻧﺎن ﺣﺎﺿ در ﻣﻠﺲ ﭘﻴﻐﺎﻣ ﺑﺮای ﻛﻧﺘ ﻛﻪ در اﺗﺎق‬
> ‫دﻳﮕﺮ‪ ،‬در ﺑﺶ ﻣﺮداﻧﻪ ﺑﻮد ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ واز او ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ اﺟﺎزه دﻫﺪ ﻃﺎﻫﺮه ﻫﻢ ﺑﻪ ﻣﻠﺲ‬
> ‫ﺟﺸﻦ ﺑﻴﺎﻳﺪ وﺑﺮای آﻧﻬﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺷﻤﺲاﻟﻬﺎن ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣآورد ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ وﻗﺎر‬
> ‫وﻫﻴﻤﻨﻪ وارد ﺷﺪ وﺑﺎ ﭼﻨﺎن ﻗﺪرﺗ زﺑﺎن ﺑﻪ ﺑﻴﺎن ﮔﺸﻮد ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﻮ ﻛم او ﺷﺪه ﻣﻬﻤﺎ‪ E‬را‬
> ‫ﻓﺮاﻣﻮش ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬او ﺑﺎ ﺷح ﺑﻼﻳﺎ وﻣﺼﺎﺋ‪ k‬ﻛﻪ ﺑﺮ ﺳش آﻣﺪه ﺑﻮد ﻫﻤﻪ ﺣﻀﺎر را ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ‬
> ‫آورد وﺳ‪E‬ﺲ ﺑﺎ ﭼﻨﺪ ﺣﻜﻳﺖ ﺧﻨﺪه دار آﻧﻬﺎ را ﻣﺴور ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬در ﺧﺎﺗﻤﻪ در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ در‬
> ‫ﺳﺎﻟﻦ در ﺑﻴ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﺎن راه ﻣرﻓﺖ‪ ،‬اﺷﻌﺎری را ﻛﻪ ﺧﻮد ﺳوده ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﺮای آﻧﻬﺎ ﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬آن‬
> ‫ﺷﺐ اﻳﻦ زﻧﺎن اﻋﻴﺎن واﺷاف ﺑﺎ اﻳﻦ دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ آﺷﻨﺎ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬زﻧﺎن ﺧﺪﻣﺘﻜر وﺧﺪﻣﻪای‬
> ‫‪٢٤١‬‬
> ‫ﻫﻢ ﻛﻪ در ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻤﻮدﺧﺎن ﻛر ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻴ ﺷﻴﻔﺘﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫روﺣﺎﻧﻴﻮن وﻋﻠﻤﺎء اﻳﺮان ﻣﺼّﻤﻢ ﺑﻮدﻧﺪ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ را از ﺑﻴ ﺑﺒﻧﺪ‪ .‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﺎ از دﺳﺖ‬
> ‫دادن ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از ﭘﻴوان وﻓﺎدار وﺣﺮوف ّ‬
> ‫‪ ،p‬ﺑﻪ ﺧﻮ½ آﺎه ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ آﺧﺮﻳﻦ روزﻫﺎی‬
> ‫ﺣﻴﺎت اﻳﺸﺎن ﻧﺰدﻳﮏ اﺳﺖ‪¶ .‬ﺲ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺗﻮﻗﻴﻊ ﺑﻪ ﺑﻌ‪ A‬از ﭘﻴوان ﺧﻮد ﻧﻮﺷﺘﻪ ورﺳﺎﻟﺖﻫﺎ‪Ì‬‬
> ‫ﺑﺮ ﻋﻬﺪه آﻧﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬اواﻳﻞ ﻣﺎه ﺟﻮن ﺳﺎل ‪ ،۱۸۵۰‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﺻﻨﺪوق ﺳ ﺑﻪ ُﻣﻬﺮی‬
> ‫ﺣﺎوی ﭼﻨﺪﻳﻦ اﺛﺮ ﻣﻜﺘﻮب‪ُ ،‬ﻣﻬﺮ‪ ،‬ﻗﻠﻢ‪ ،‬ﻣﺪادﻫﺎ و اﻧﮕﺸﺘی ﺧﻮد را ﺑﺮای ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ارﺳﺎل‬
> ‫داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬در ﻳﻜﻰ از اﻳﻦ آﺛﺎر ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻜ ﻃﻮﻣﺎری ﻟﻮ" ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﺮ ﻛﻏﺬ‬
> 
> ‫‪٧٦‬‬
> ‫ﺑﺴﻴﺎر ﻇﺮﻳﻔ ﺑﺎ زﻣﻴﻨﻪ آﺑ ﻣﻼﻳﻢ‪ ،‬ﭘﺎﻧﺼﺪ ﺑﻴﺖ از آﺛﺎر ﺧﻮد را‪ ،‬ﻛﻪ در آن ﺳﻴﺼﺪ وﺷﺼﺖ ﻧﺎم‬
> ‫ﻣﺸﺘﻖ از ﻛﻤﻪ "ﺑﻬﺎء" آﻣﺪه ﺑﻮد ﺑﻪ ﻧﻮی ﺧﻄﺎ‪ D‬ﻛﺮده ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺷﻜ ﺳﺘﺎره ﭘﻨﺞﭘﺮ درآﻣﺪه‬
> ‫ﺑﻮد‪ .‬ﺧﻂ ﺣﻀت ﺑﺎب ﭼﻨﺎن ﻇﺮاﻓﺖ وﻟﻄﺎﻓ‪ k‬داﺷﺖ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻫﻴﭻ اﺷﺘﺒﺎﻫ در آن دﻳﺪه‬
> ‫‪٢٤٢‬‬
> ‫ﻧﻤﺷﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﻴﺪ ﻫﻤﻪ آن اﺑﻴﺎت را ﺑﺎ ﻳﮏ ﺣﺮ‪t‬ﺖ ﻗﻠﻢ ﻧﺎﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﺻﺪر أﻋﻈﻢ ‪ ٥١‬ﺗﻤﺎﻣ ﺗﻼش ﺧﻮد را ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴی از ﮔﺴﺘش دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺑﻪ ﻛر ﺑﺮده وﺑﻪ‬
> ‫اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﻴﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ اﺻﻞ و ﻣﻨﺸﺎء آن را از ﺑﻴ ﺑﺒد‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴ د•ﻞ ﻓﺮﻣﺎن ﻗﺘﻞ‬
> ‫ﺳﻴﺪ ﺑﺎب را اﻣﻀﺎ ﻛﺮد‪ .‬در ﻧﻬﻢ ﺟﻮﻻی ﺳﺎل ‪ ۱۸۵۰‬در ﻣﻴﺪان ﺳﺑﺎزﺧﺎﻧﻪ ﺷﻬﺮ ﺗﺒﻳﺰ‪ ،‬ﺣﻀت‬
> ‫ﺑﺎب‪ ،‬ﺟﻮان ﺗﺎﺟﺮی ﻛﻪ ﺧﺘﻢ ﺷع اﺳﻼم را اﻋﻼن ﻛﺮده وﺧﻮد را ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮر ﺟﺪﻳﺪ و‪t‬ﺘﺎب‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺧﻮد را ﻛﺘﺎب ﻣﻘﺪس ﻣﻌﺮ< ﻛﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﻛ‪ n‬ﻛﻪ ﺑﺸﺎرت ﺑﻪ ﻇﻬﻮر ﻣﻦ ﻳﻈﻬﺮاﻟ‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﻇﻬﻮر‬
> ‫ﺑﻌﺪ‪ ،‬داده ﺑﻮد وﺷﻌﻠﻪ اﻳﻤﺎن و اﻳﻘﺎن در ﻗﻠﻮب ﻣﺆﻣﻨﻴ ﺑﺮاﻓﺮوﺧﺘﻪ ﺑﻮد‪ ،‬ﻫﺪف ﺗﻴ ﻓﻮج‬
> ‫ﺳﺑﺎزان ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﻫﻤﺮاه ﻳﻜﻰ از ﭘﻴوان ﺟﻮاﻧﺶ‪ ،‬ﻛﻪ آرزوی ﻓﺪا ﺷﺪن در راه اورا‬
> ‫داﺷﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت رﺳﻴﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب در ﻳﻜﻰ از آﺛﺎر ﺧﻮد ﺑﺎ زﺑﺎ‪ E‬ﻣﻬﻴﻤﻦ وﺳﺤﺮآﺳﺎ ﻣﻧﻮﻳﺴﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬                                   ‫ّ‬
> ‫"ﻗﻞ ا‪ E‬اﻧﺎ اﻛﻴﺖ ﻗﺪ ﻛﻨﺖ ﺑﺎﻟّﻖ ﻣﺮﻓﻮًﺨ وا‪ E‬اﻧﺎ اﻟﺼﺒﺎح ﻓ اﻟﺸﻜﻮة‬
> ‫ﺠﻮر ﻟ ﻧﻮر اﻟّﻄﻮر‬       ‫ﻗﺪ ﻛﻨﺖ ﺑﺎﷲ اﻟّﻖ ﻟ اﻟّﻖ ﻣﻀﻴﺌًﺎ واّ‪ E‬اﻧﺎ ا ّ‬
> ‫ﺠﺎر ﻓ ا ّ‬
> ‫ﻓ ارض اﻟّﺴور ﻗﺪ ﻛﻨﺖ ﺣﻮل ا ّ‬
> ‫ﺠﺎر ﻣﻔﻴﺎ‪"...‬‬
> ‫‪٢٤٣‬‬
> 
> ‫‪ .٥١‬ﻣﻴزا ﺗﻘ ﺧﺎن‬
> 
> ‫‪٧٧‬‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﻘﺎم ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﻇﺎﻫﺮ وآﺷﻜر ﻛﺮدﻧﺪ وﺑﻌﺪﻫﺎ‪ ،‬ﺑﺎ ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت ﺣﻀت‬
> ‫و‪ G‬اﻣﺮاﻟ ﻣﻘﺎم وﺷﺄن اﻳﺸﺎن واﻫّﻤﻴﺖ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ روﺷﻦ ﺷﺪ ‪.‬ﺣﻀت ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی‪ ،‬و‪G‬‬
> ‫اﻣﺮ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣ دﻫﻨﺪ ‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫"‪...‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﺆّﺳﺲ ﺷﻳﻌﺖ ﺑﺎﺑﻴﻪ از ﺟﻠﻪ ﻣﻈﺎﻫﺮ ﻣﻘﺪﺳﻪء اﻟﻴﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ودارای ﺳﻠﻄﻨﺖ واﻗﺘﺪار ﻣﻄﻠﻘﻪ وﺣﺎﺋﺰ ﻛﻴﻪء ﺣﻘﻮق وﻣﺰاﻳﺎی رﺳﺎﻟ‪k‬‬
> ‫ّ‬                            ‫ّ‬
> ‫ﻣﺴﺘﻘﻠﻪ اﺳﺖ ‪ ....‬ﺣﻀت اﻟ ﻓﻘﻂ ﻣﺒﺸ ﻇﻬﻮر ﺑﻬﺎ| ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻞ ﭼﻨﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﻪ ﺧﻮد در ﻛﺘﺎب ﺑﻴﺎن ﻓﺎر‪ n‬ﺗﺼﻳﺢ ﻓﺮﻣﻮده‪ ،‬ﻫﻤﺎن ﻣﻮﻋﻮد ﻣﻘﺪ‪n‬‬
> ‫ّ‬
> ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻇﻬﻮرش وﻋﻮد ﺟﻴﻊ اﻧﺒﻴﺎی ﺳﻠﻒ ﺗﻘﻖ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‬
> ‫ً‬      ‫ً‬
> ‫وﭼﻨﺎﻧﻪ ﻣﺎ ﻗﻮﻻ ﻳﺎ ﻓﻌﻼ در ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻣﻔﺎد وﻣﻔﻬﻮم اﻳﻦ اﺻﻞ اﺳﺎ‪n‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺗﺮدﻳﺪ ﻧﻤﺎﺋﻴﻢ وﺑﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ آن ﺑﺘﻤﺎﻣﻪ ﺑﺪون ﻗﻴﺪ وﺷط ﻣﺘﻤّﺴﮏ ﻧﺒﺎﺷﻴﻢ‬
> ‫ً‬
> ‫ودر ﺻﺪد اﺛﺒﺎت آن ﺑﺮ ﻧﻴﺎﺋﻴﻢ‪ ،‬ﻳﻘﻴﻨﺎ در ادای وﻇﻴﻔﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﺋﻴ‬
> ‫‪٢٤٤‬‬
> ‫ﺧﻮﻳﺶ ﻗﺼﻮر ورزﻳﺪه‪...‬اﻳﻢ‪.‬‬
> 
> ‫ﺷﻌﺮی ﻛﻪ در اﻳﻨﺠﺎ آورده ﺷﺪه ﮔﻮﻳﺎی ﻏﻢ واﻧﺪوه ﻃﺎﻫﺮه از اﻳﻦ واﻗﻌﻪ دﻫﺸﺘﻨﺎک اﺳﺖ‪ .‬در‬
> ‫اﻳﻦ ﺷﻌﺮ او ﻣﻮﺿﻮع "ﻓﺮاق ﻳﺎر" را ﻛﻪ در اﻏﻠﺐ اﺷﻌﺎر او ﻣﻮﺿﻮع أﺻﻞ اﺳﺖ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﻴﺎن‬
> ‫ﻣﻛﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ﺑﻪ ﻏﺮﻳﺒﻴﻢ ﻧﻈﺮی ﻓﻜﻦ ﻛﻪ ﺗﻮ ﭘﺎدﺷﺎه وﻻﻳ‪k‬‬               ‫ﺑﻪ دﻳﺎر ﻋﺸﻖ ﺗﻮ ﻣﺎﻧﺪهام ز ﻛ‪ n‬ﻧﺪﻳﺪه ﻋﻨﺎﻳ‪k‬‬
> ‫ﻓﻬﺠﺮﺗﻨ وﻗﺘﻠﺘﻨ واﺧﺬﺗﻨ ﺑﻨﺎﺑ‪k‬‬               ‫ﮔﻨﻬ ﺑﻮد ﻣﮕﺮ ای ﺻﻨﻢ ﻛﻪ ز ﺳﻋﺸﻖ ﺗﻮ دم زﻧﻢ‬
> ‫ﻫﻤﻪ ﺑﻨﺪ ﺑﻨﺪ ﻣﺮا ﭼﻮ ‪ E‬ﺑَُﻮد از ﻏﻢ ﺗﻮ ﺣﻜﻳ‪k‬‬      ‫ﻜﺸﻢ ﻓﺮاق ﺗﻮ ﺗﺎ ﺑِﻜﻰ‬     ‫ﺷﺪه راه ﻃﺎﻗﺖ وﺻﺒ ّ‬
> ‫‪ ،D‬ﺑ ِ‬
> ‫ﺑﻪ ﻛﻤﺎل ﺗﻮ ﻛﻪ ﺑﺮد رﻫ ﻧﺒﻮد ﺑﺰ ﺗﻮ ﻧﻬﺎﻳ‪k‬‬                 ‫ﻋﺠﺰ اﻟﻌﻘﻮل >ر‪t‬ﻪ ﻫﻠﮏ اﺠﻔﻮس ﻟَﻮﻫﻤﻪ‬
> ‫َ‬
> ‫رخ زرد وﭼﺸﻢ ﺗﺮ آورد ﭼﻪ ﺷﻮد ﻛﻨ ﺗﻮ ﻋﻨﺎﻳ‪k‬‬             ‫ﭼﻮ ﺻﺒﺎ ﺑََﺮت ُﮔﺬر آورد ز ﺑﻼ ﻛﺸﺎن ﺧﺒ آورد‬
> ‫ُ‬
> ‫ﺑﻪ ﻫﻮای ﻗﺮب ﺗﻮ ﺑَﺮَﭘَﺮم ﺑﻪ دو ﺑﺎل وﻫﻢ ﺑﻨﺎﺣ‪k‬‬        ‫ﻗﺪﻣ ﻧﻬ ﺗﻮ ﺑﻪ ﺑﺴﺘم ﺳﺤﺮی ز ﻓﻴﺾ ﺧﻮد از‪t‬ﺮم‬
> ‫ﮔﺬرم ِز ﺟﺎن وﺟﻬﺎﻧﻴﺎن ﻛﻪ ﺗﻮ ﺟﺎن وﺟﺎﻧﺪه‬          ‫ﺑَِﺮﻫﺎﻧﻴﻢ ﭼﻮ از اﻳﻦ ﻣﻜن ﺑﻜﺸﺎﻧﻴﻢ ﺳﻮی ﻻﻣﻜن‬
> ‫‪٢٤٥‬‬
> ‫ﺧﻠﻘ‪k‬‬
> 
> ‫‪٧٨‬‬
> ‫¶ﺲ از ورود ﺑﻪ ﻋﺮاق در ﺳﺎل ‪ ۱۸۵۱‬ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ﺑﻪ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺗﻌﺎ•ﻢ‪ ،‬ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻘﺎم وﻣﻮﻗﻌﻴﺖ‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ ودر دوره اﻗﺎﻣﺖ ﺧﻮد در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻋﺮاق ﻫﻤﻮاره درﺟﺴﺘﺠﻮی اﻓﺮاد‬
> ‫ﻣﺸﺘﺎﻗ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﺎ ﻗﻠ‪ k‬ﻓﺎرغ‪ ،‬آﻣﺎده ﺷﻨﻴﺪن ﻧﺪای اﻟﻬ ﺑﺎﺷﻨﺪ وﺧﻮد ﺑﺮای ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻛﻮﭼﮏ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺎﺑ آﻧﺎ ﻣﺸّﻮق روﺣﺎ‪ E‬وﻣﻌﻨﻮی ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬زﻣﺎن ﺗﻘﻖ ﻇﻬﻮر ﺛﺎ‪ ،E‬ﻛﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب وﻋﺪۀ آن‬
> ‫‪٢٤٦‬‬
> ‫را داده ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﺰدﻳﮏ ﻣﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫اواﺧﺮ ﺳﺎل ‪ ۱۸۵۱‬ﻣﻴزا آﻗﺎﺧﺎن ﻧﻮری‪ ،‬ﻛﻪ در ﺷﻬﺮ ﻧﻮر در ﻫﻤﺴﺎﻳﻰ ﻣﻨل ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء زﻧﺪﻰ‬
> ‫ﻣﻛﺮد وﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮاده اﻳﺸﺎن رﻓﺖ وآﻣﺪ داﺷﺖ‪ ،‬ﺻﺪر اﻋﻈﻢ دوﻟﺖ اﻳﺮان ﺷﺪ‪ .‬او از ﺟﻨﺎب‬
> ‫ﺑﻬﺎء دﻋﻮت ﻛﺮد ﺗﺎ ﺑﻪ اﻳﺮان ﺑﺎزﮔﺮدﻧﺪ‪ .‬او ﺑﺴﻴﺎر اﻣﻴﺪوار ﺑﻮد ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻣﺼﺎﻟﻪ ﻛﻨﺪ ‪.‬‬
> ‫ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن آن ﺳﺎل ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء در ﻃﻬﺮان ﺑﻪ اﻧﺘﺸﺎر اﻣﺮ ﺑﺎب وﻣﺴﺎﺋﻞ دﻳﻨ ﭘﺮداﺧﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺪ‪ ä‬ﺑﻌﺪ از ﺷﻬﺎدت ﺣﻀت ﺑﺎب ﻧﺎﮔﻬﺎن ﺣﺎدﺛﻪ دﻫﺸﺘﻨﺎک دﻳﮕﺮی رخ داد‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ ﻗﺼﺪ اﻧﺘﻘﺎم و½ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﺸﺪارﻫﺎ وﻣﺎﻟﻔﺖﻫﺎ وﻣﺎﻧﻌﺖﻫﺎی ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء ﻧﻘﺸﻪ ﻗﺘﻞ ﺷﺎه‬
> ‫را ﻛﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﻛﻪ از ﺷﻬﺎدت ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﻀﻄﺮب وآﺷﻔﺘﻪ وﺳﮔﺮدان واﻓﺴده ﺷﺪه‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺎ اﺳﺒﺎب ووﺳﺎﻳﻞ ﻧﺎﻛﻓ وﺳﻼحﻫﺎی ﻧﺎﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﻧﻘﺸﻪ ﺧﻮد را اﺟﺮاء ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺷﺎه ﭼﻨﺪ‬
> ‫ﺧﺮاش ﺟﺰﻳ ﺑﺮداﺷﺖ و‪ G‬آزار وﺷﻜﻨﺠﻪ وﺣﺸﺘﻨﺎک ﺑﺎﺑﻫﺎ در اﺑﻌﺎدی ﮔﺴﺘدهﺗﺮ از ﻗﺒﻞ‬
> ‫آﻟز ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺸّﻮق اﻳﻦ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻣﺎدر ﺷﺎه ﺑﻮد ﻛﻪ ﺗﺮس وﺧﻮف ﺑﺴﻴﺎر زﻳﺎدی از ﺑﺎﺑﻫﺎ‪ ،‬ﺑﺼﻮص‬
> ‫ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء‪ ،‬داﺷﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء را ﭘﺎی ﭘﻴﺎده در ﮔﺮﻣﺎی ﺳﻮزان ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن در ﺑﺮاﺑﺮ ﻓﺮﻳﺎدﻫﺎی ﺧﺸﻢ ودﻳﻮاﻧﻪوار‬
> ‫ﻣﺮدم ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﺑﺮدﻧﺪ‪ .‬در ﻃﻬﺮان ﻏﻮﻟ‪ Ì‬ﺑﺮﭘﺎ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺎ وﺟﻮد ﻣﻘﺎم ﺑﻠﻨﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋ ﺟﻨﺎب‬
> ‫ﺑﻬﺎء وﻣﺎﻟﻔﺖ او ﺑﺎ اﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ واﺣﺘاﻣ ﻛﻪ ﻧﺰد ﺑﺰرﺎن داﺷﺖ او را ﺑﻪ ﻣﻮفﺗﺮﻳﻦ زﻧﺪان‬
> ‫ّ‬                ‫ً‬
> ‫ﺑﺮدﻧﺪ؛ دﺧﻪای ﻛﻪ"ﺳﻴﺎه ﭼﺎل" ﻧﺎم داﺷﺖ‪ .‬اﻳﻦ دﺧﻪ ﻗﺒﻼ آباﻧﺒﺎر ﺑﻮد‪ .‬ﻣﻠ ﻣﺮﻃﻮب‪ ،‬ﺳد‪،‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﺜﻴﻒ‪ ،‬ﺗﺎرﻳﮏ وﻣﺒﺲ ﻣﺮﻣﻴ ﺧﻄﺮﻧﺎک ﺑﻮد وﺑﻪ د•ﻞ ﺣﺎدﺛﻪ اﻗﺪام ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺷﺎه ﻋﺪهای از‬
> ‫ﺑﺎﺑﻫﺎی ﺑﮔﻨﺎه ﻧﻴ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺣﺒﺲ اﻓﺘﺎده ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬دو زﻧﻴ ﻛﻪ ﺑﺮ ﭼﻨﮕﮏﻫﺎی ﭼﻮ½ ﻗﺮار‬
> 
> ‫‪٧٩‬‬
> ‫داﺷﺘﻨﺪ ووزن ﻫﺮ ﻳﮏ ﺑﻴﺶ از ﭘﻨﺠﺎه ﻛﻴﻠﻮ ﺑﻮد ﺑﺮ ﮔﺮدن آﻧﻬﺎ اﻧﺪاﺧﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء را‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﻴ ﺑﻪ ﻳﻜﻰ از اﻳﻦ زﻧﻴﻫﺎ ﺑﺴﺘﻨﺪ‪ .‬در ﺗﻤﺎم ﻣﺪت ﺣﺒﺲ اﻳﻦ زﻧﻴ ﺑﺮ ﮔﺮدن اﻳﺸﺎن آوﻳﺰان‬
> ‫ﺑﻮد و اﺛﺮ آن ﺗﺎ آﺧﺮ ﺣﻴﺎت ﺑﺮ ﮔﺮدن اﻳﺸﺎن ﺑﺎﻗ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ُ‬
> ‫ﺳﺑﺎزا‪ E‬را ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ روﺳﺘﺎی ﺗﺎﻛﺮ ﻓﺮﺳﺘﺎدﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﻨل ﺟﻨﺎب ﺑﻬﺎء را ﺗﺮﻳﺐ ﻛﻨﻨﺪ وﺷﻮرش‬
> ‫ّ‬                      ‫ّ‬
> ‫اﺣﺘﻤﺎﻟ ﺑﺎﺑﻫﺎ را ﺳ‪t‬ﻮب ﻛﻨﻨﺪ‪ ٢٤٧.‬ﺳ‪E‬ﺲ ﺗﻮﺟﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﻳﻜﻰ‬
> ‫ً‬     ‫ً‬
> ‫دﻳﮕﺮ از ﺑﺎﺑﻫﺎی ﭘﺮ ﻧﻔﻮذ ﺷﺪ ﻛﻪ در ﺣﺒﺲ ﺧﺎﻧﻰ ﺑﻮد‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه ﻟﺴﺎﻧﺎ و‪t‬ﺘﺒﺎ ﺑﻪ ﺗﺒﻠﻴﻎ اﻣﺮ‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪ د•ﻞ ﺷاﻳﻂ ﺣﺒﺲ ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎ وﻧﺎﻣﻪﻫﺎی ﺧﻮد را ﻣﻔﻴﺎﻧﻪ ﺑﺮای‬
> ‫اﻓﺮاد ﻣﻓﺮﺳﺘﺎد‪ .‬او ﻛﻪ ﻣﺪاد و‪I‬ﻏﺬی در اﺧﺘﻴﺎر ﻧﺪاﺷﺖ ﺑﺮ روی ﻛﻏﺬ ﭘﺎرهﻫﺎی ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ‬
> ‫ﺳﻴﺦ ﺟﺎرو وآب ﺳﺒﻳﺎت ﻣﻧﻮﺷﺖ‪. ٢٤٨‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫دو ﻧﻔﺮ از ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ وروﺣﺎﻧﻴﻮن واﻻﻣﻘﺎم ﺑﺮای رد ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻃﺎﻫﺮه ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر ﺟﻠﺴﻪ‬
> ‫ﻣﺒﺎﺣﺜﻪای ﺑﺎ او ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ‪ ٢٤٩.‬ﺑﺎ وﺟﻮد آن ﻛﻪ ﻃﺒﻖ ﺷع اﺳﻼم ﻛﺸﺘ زن ﺧﻼف ﺷع ﺑﻮد‬
> ‫و‪ G‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﻴﺪﻧﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ زن ﻛﻔﺮ ﻣﮔﻮﻳﺪ‪ُ ،‬ﻣﺮﺗﺪ ﻓﻄﺮی اﺳﺖ و ﻗﺘﻞ او واﺟﺐ‬
> ‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﻓﺘﻮای اﻳﻦ دو ﻣﺘﻬﺪ ﺣﻜﻢ ﻗﺘﻞ ﻃﺎﻫﺮه ﺻﺎدر ﺷﺪ‪ ٢٥٠.‬زﻳﺮا ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺷﻬﺮت‬
> ‫ّ‬
> ‫واﻗﺘﺪار‪ ،‬ﻧﻔﻮذ ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﻴﺎن زﻧﺎن ﻃﺒﻘﻪ ﻣﺮﻓﻪ واﻫﻞ ﻋﻠﻢ ودﻳﻦ ﻃﻬﺮان روز ﺑﻪ روز ﺑﻴﺸﺘ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﺷﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺗﻌﺎ•ﻢ وﻋﻘﺎﻳﺪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺴﻴﺎر ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﭼﻨﻴ ﻧﮕﺮا‪ E‬اﺣﺘﻤﺎﻻ‬
> ‫ﺳﺒﺐ ﺷﺪه ﻛﻪ ﻣﺮدان ﺧﺎﻧﻮادۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ ﻫﻢ در اﻳﻦ دوره آﺷﻮب واذﻳﺖ وآزار ﺑﺎﺑﻫﺎ‬
> ‫ﺧﻮاﻫﺎن ﺻﺪور ﭼﻨﻴ ﺣﻜﻤ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺻﺪراﻋﻈﻢ ﻛﻪ ﻣﻠﻜﻪ ﻣﺎدر ﺑﺮای ﮔﺴﺘش ﻧﻔﻮذ وﻗﺪرت‬
> ‫ﺧﻮد‪ ،‬ﻋﻠﻴﻪ او ﺗﻮﻃﺌﻪﭼﻴﻨ ﻣﻛﺮد‪ ،‬ﺳﻌ داﺷﺖ ﺧﻮد را از ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ دور ﻧﮕﻪ‬
> ‫دارد‪ ،‬ﺑﺼﻮص وﻗ‪ k‬زﻧﺎ‪ E‬ﭼﻨﺪ در ﺧﺎﻧﻪ او ﺑﻌﺪ از ﺷﻨﻴﺪن ﺣﺮفﻫﺎی ﻃﺎﻫﺮه ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ‬
> ‫‪٢٥١‬‬
> ‫ﺗﻐﻴﻴات اﺳﺎ‪ n‬ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻃﺎﻫﺮه اﻳﻦ ﺷﻌﺮ را ¶ﺲ از ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ دو ﻣﺘﻬﺪ ﻣﻌﺘﺒ ﺳوده اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﺷﻌﺮ ﻣﻌّﻤﺎﮔﻮﻧﻪ‬
> ‫اﺳﺖ ودر زﺑﺎن ﻓﺎر‪ n‬اﻳﻦ ﻧﻮع ﺷﻌﺮ ﭼﻨﺪان راﻳﺞ ﻧﻴﺴﺖ‪" .‬ﻣﺘﺴﺐ وﺷﻴﺦ" ﺑﺎﻳﺪ اﺷﺎره ﺑﻪ آن‬
> 
> ‫‪٨٠‬‬
> ‫ّ‬
> ‫دو ﻣﺘﻬﺪ ﻣﻌﺘﺒ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺷﻌﺮ ﺑﻪ اﻳﻦ د•ﻞ ﻣﻌّﻤﺎﮔﻮﻧﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﺒﮏ رد وﻗﺒﻮل ﻳﺎ ﺿﺪ‬
> ‫وﻧﻘﻴﺾ ﺳوده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬در ﺑﻴﺖ اول ﻣﻄﻠ‪ k‬ﻳﺎ ﻣﺸﻜ را ﻃﺮح ﻣﻛﻨﺪ ودر ﺑﻴﺖ دوم آن‬
> ‫ّ‬
> ‫را ﻣﺸﺨﺺﺗﺮ ﻣﻛﻨﺪ ﺷﻌﺮ ﭘﺮ از ﺗﺸﺒﻴﻪ‪ ،‬اﺳﺘﻌﺎره وﺻﻨﺎﻳﻊ ﺷﻌﺮی ﺑﺮای ﺑﻴﺎن ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﻋﺮﻓﺎ‪E‬‬
> ‫"وﺣﺪت" و "ﺟﺪا‪ "Ì‬اﺳﺖ‪:٢٥٢‬‬
> 
> ‫وای ﺑﻪ ﺣﺎل ﻣﺮغ دل داﻧﻪ ﻳﻜﻰ ودام دو‬            ‫ﺧﺎل ﺑﻪ ﻛﻨﺞ ﻟﺐ ﻳﻜﻰ‪ ،‬ﻃّﺮۀ ﻣﺸﮏ ﻓﺎم دو‬
> ‫از ﭼﻪ ﻛﻨﻢ ﻣﺎﺑﺸﺎن ﺨﺘﻪ ﻳﻜﻰ وﺧﺎم دو‬         ‫ﻣﺘﺴﺐ اﺳﺖ وﺷﻴﺦ وﻣﻦ؛ ﺻﺤﺒﺖ ﻋﺸﻖ در ﻣﻴﺎن‬
> ‫وای ﺑﻪ روزﺎر ﻣﻦ روز ﻳﻜﻰ وﺷﺎم دو‬          ‫از رخ وزﻟﻒ ای ﺻﻨﻢ روز ﻣﻦ اﺳﺖ ﻫﻤﭽﻮ ﺷﺐ‬
> ‫ﺑﺎده ﺑﻴﺎر ﻣ ﺑﺪه ﻧﻘﺪ ﻳﻜﻰ ووام دو‬            ‫ﺳﺎﻗ ﻣﺎﻫﺮوی ﻣﻦ از ﭼﻪ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﻟﻓﻠ‬
> ‫در ﻛﻒ ﺗﺮک ﻣﺴﺖ ﺑﻴ ﺑﺎده ﻳﻜﻰ وﺟﺎم دو‬                 ‫ﻣﺴﺖ دو ﭼﺸﻢ دﻟﺮﺑﺎ ﻫﻤﭽﻮ ﻗﺮاﺑﻪ ُﭘﺮ ِز ﻣ‬
> ‫ﺑﺴﺘﻪ ﭼﺸﻢ ﺟﺎدوﻳﺖ ﻣﻴﻢ ﻳﻜﻰ وﻻم دو‬                 ‫ﻛﺸﺘﻪ ﺗﻴﻎ اﺑﺮوﻳﺖ ﮔﺸﺘﻪ ﻫﺰار ﻫﻤﭽﻮ ﻣﻦ‬
> ‫ﻣﻦ ﺑﻪ ﺟﻬﺎن ﻧﺪﻳﺪهام ﻣﺮد ﻳﻜﻰ ﻛم دو‬                  ‫وﻋﺪۀ وﺻﻞ ﻣدﻫ •ﮏ وﻓﺎ ﻧﻤﻛﻨ‬
> ‫َ‬
> ‫‪٢٥٣‬‬
> ‫ﻓﺮق ﻧﻤﻛﻨﺪ ﻣﺮا ﺑﻨﺪه ﻳﻜﻰ وﻧﺎم دو‬               ‫ﮓ دَرت ﺎه ﻛﻤﻴﻨﻪ ﭼﺎِﻛﺮت‬
> ‫ﺎه ﺑﻮان ﺳ ِ‬
> 
> ‫اﻳﻦ ﺳﻮء ﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺷﺎه‪ ،‬ﺑﻪ ﺻﺪراﻋﻈﻢ وﻋﻠﻤﺎء وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﻛﻤﮏ ﻛﺮد‪ ٢٥٤‬ﺗﺎ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ زﻧ‬
> ‫را ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﺪ‪ ä‬ﻃﻮﻻ‪ E‬ﻣﻘﺘﺪراﻧﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ آﻧﻬﺎ اﻳﺴﺘﺎدﻰ ﻛﺮده وﻋﻘﺎﻳﺪ ﺧﻮد را ﺑﻴﺎن ﻛﺮده‬
> ‫ﺑﻮد ﺑﻪ راﺣ‪ k‬اﺟﺮا ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﻫﻔﺘﻪ ¶ﺲ از ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ آﮔﻮﺳﺖ ﺳﺎل ‪ ۱۸۵۲‬ﺷارۀ ﺧﺸﻢ وﻏﻀﺐ‬
> ‫ﻣﻘﺎﻣﺎت دوﻟﺖ اﻳﺮان ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه رﺳﻴﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻳﮏ روز ﻫﻤﺴ ﻛﻧﺘ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎت ﻃﺎﻫﺮه رﻓﺖ‪ .‬ﺑﻮی ﻋﻄﺮ در ﻓﻀﺎی اﺗﺎق ﭘﻴﭽﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﺑﻪ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﺶ ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای دﻳﺪار ﻣﺒﻮب ﺧﻮد آﻣﺎده ﻣﺷﻮد؛ زﻣﺎن ﺷﻬﺎدت او ﻧﺰدﻳﮏ ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫او ﮔﻔﺖ ﻣﺧﻮاﻫﺪ ﺟﺴﺪش را در ﮔﻮداﻟ اﻧﺪاﺧﺘﻪ وﺑﺎ ﺧﺎک وﺳﻨﮓ ﭘﺮ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﺴ?ﻧﺘ‬
> ‫ً‬
> ‫ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪن اﻳﻦ ﺳﺨﻨﺎن ﻣﻀﻄﺮب ﺷﺪ‪ .‬او واﻗﻌﺎ ﺷﻴﻔﺘﻪ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻃﺎﻫﺮه ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﺳ‪E‬ﺲ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺴﺘﻪای ﺑﻪ او داد وﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﺳﻪ روز ﺑﻌﺪ از ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺶ‪ ،‬زﻧ ﺑﻪ آﻧﺎ ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ‬
> ‫واﻳﻦ ﺑﺴﺘﻪ را درﺧﻮاﺳﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد‪ .‬آن را ﺑﻪ او ﺑﺪﻫﺪ وﺑﻌﺪ‪ ،‬از او ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﻛﺲ‬
> ‫اﺟﺎزه ﻧﺪﻫﺪ ﺑﻪ ﻧﺰد او ﺑﻴﺎﻳﺪ زﻳﺮا ﺗﺼﻤﻴﻢ دارد ﺗﺎ ﻓﺮا رﺳﻴﺪن آن زﻣﺎن‪ ،‬ﻫﻤﻪ اوﻗﺎت ﺧﻮد را‬
> 
> ‫‪٨١‬‬
> ‫ﺑﻪ روزه ودﺨ ﺑﮕﺬراﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﺴ ﻛﻧﺘ ﻛﻪ ﺧﻴﻠ ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻮد از آن روز ﺑﻪ ﺑﻌﺪ‬
> ‫ً‬
> ‫داﺋﻤﺎ ¶ﺸﺖ در اﺗﺎق ﻃﺎﻫﺮه ﻣآﻣﺪ‪ ،‬ﺗﺎ ﺻﺪای دﺨ وﻣﻨﺎﺟﺎت ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﺸﻨﻮد‪.‬‬
> 
> ‫ﻗﺘﻞ ﻃﺎﻫﺮه ﺣﺪود ﻳﮏ ﻫﻔﺘﻪ ﺑﻌﺪ از ﺳﻮء ﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺟﺎن ﺷﺎه در ﻧﻴﻤﻪ ﺷﺐ اﻧﺎم ﺷﺪ‪ .‬ﺳﻪ‬
> ‫ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻌﺪ از ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب ﺳﺑﺎزان ﺧﻴﺎﺑﺎنﻫﺎی اﻃﺮاف ﺧﺎﻧﻪ ﻛﻧﺘ را ﻗُﺮق ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬از‬
> ‫آﻧﺎ ﻛﻪ ﻧﻤﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﻛ‪ n‬از اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺎ ﺧﺒ ﺷﻮد‪ ،‬داﻻ‪ E‬از ﺧﻴﺎﺑﺎن ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺧﺎﻧﻪ‬
> ‫ﻛﻧﺘ ﺣﻔﺮ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ دﺳﺘﻮر داﺷﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻛ‪ n‬ﻛﻪ در آن ﻧﺰدﻳﻜﻰﻫﺎ دﻳﺪه ﺷﻮد ﺷﻠﻴﮏ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﻘﺪﻣﺎت ودﺳﺘﻮرﻫﺎ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪۀ اﻫﻤﻴﺖ اﻗﺪاﻣ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻗﺼﺪ اﺟﺮای آن را‬
> ‫داﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﭼﻬﺎر ﺳﺎﻋﺖ ¶ﺲ از ﻏﺮوب آﻓﺘﺎب‪ ،‬ﺳﺑﺎزان ﺑﻪ در ﺧﺎﻧﻪ ﻛﻧﺘ آﻣﺪﻧﺪ و ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﻛﻪ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺗﻮﻳﻞ ﺷﻮد‪ .‬ﻫﻤﺴ ﻛﻧﺘ وﺣﺸﺖزده‪ ،‬ﻟﺮزان وﮔﺮﻳﺎن ﺑﻪ اﺗﺎق ﻃﺎﻫﺮه رﻓﺖ‪ .‬او‬
> ‫را دﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﻬﺘﻳﻦ ﻛﺎس ﺧﻮد را ﺑﺮ ﺗﻦ ﻛﺮده‪ ،‬ﺑﺎ ﺣﺠﺎب ﺑﺮ ﺻﻮرت وﻣﻌّﻄﺮ‪ ،‬آﻣﺎده ﺷﺪه‪ ،‬ﭼﻨﺎن‬
> ‫ﻛﻪ ﮔﻮﻳ ﺑﻪ ﻣﻴﻬﻤﺎ‪ E‬ﻣﻬﻢ وﺑﺰرﻰ ﻣرود‪.‬‬
> 
> ‫آﻧﺎه ﻃﺎﻫﺮه ﺟﻌﺒﻪای را ﻛﻪ ﺣﺎوی ﻟﻮازم واﺳﺒﺎﺑﺶ ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻪ زن ﻛﻧﺘ داد وﮔﻔﺖ اﻳﻦ اﺷﻴﺎء‬
> ‫را ﺑﻪ ﻳﺎدﺎر ﺑﻪ ﺗﻮ ﻣدﻫﻢ‪ .‬ﻫﺮﺎه ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻧﺎه ﻛﻨ ﺷﺎدی روﺣﻢ را ﺑﻪ ﻫﻨﺎم ﺷﻬﺎدت ﺑﻪ ﻳﺎد‬
> ‫ﺧﻮاﻫ آورد‪ .‬اﻳﻦ رﻓﺘﺎر ﻛﻤﮏ ﻛﺮد ﺗﺎ زن ﻛﻧﺘ ﻛﻪ از ﻗﺒﻞ ﺑﺮ وﻗﻮع ﺣﺎدﺛﻪ ﻣﻄﻠﻊ ﺷﺪه ﺑﻮد‪،‬‬
> ‫اﺣﺴﺎس آراﻣﺶ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه از زن ﻛﻧﺘ ﺧﻮاﺳﺖ ﺗﺎ ¶ﺴ ﺧﻮد را ﻫﻤﺮاه ﺳﺑﺎزﻫﺎ ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ‪،‬‬
> ‫ﺗﺎ ﻣﻄﻤﺌ ﺑﺎﺷﺪ ﺳﺑﺎزﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺴﺪ او دﺳﺖ ﻧﺰده وﻛﺎسﻫﺎی او را از ﺗﻨﺶ در ﻧﻤآوردﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﺳﺑﺎزان ﺑﺎ اﺳ‪ k‬ﻛﻪ ﺑﺮای اﻳﻦ زﻧﺪا‪ E‬ﻣﻬﻴﺎ ﺷﺪه ﺑﻮد او را ﺑﺎ ﺧﻮد ﺑﺮدﻧﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﭼﺎدری ﺑﺮ ﺳ‬
> ‫او اﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﻫﻨﺎم ﻋﺒﻮر‪ ،‬در ﺧﻴﺎﺑﺎن‪ ،‬اﮔﺮ ﻛ‪ n‬آﻧﻬﺎ را دﻳﺪ‪ ،‬ﻧﺸﻨﺎﺳﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﺳﺑﺎزﻫﺎ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻬﺰ ﺑﻪ ﺳﻼح واﺳﻠﺤﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬و‪ G‬از اﻣﻜن ﺣﻠﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر‬
> ‫ﻣﺗﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺑﺎغ اﻳﻠﺨﺎ‪ E‬در ﺧﺎرج ﺷﻬﺮ رﻓﺘﻨﺪ‪ .‬وﻗ‪ k‬ﺑﻪ آﻧﺎ رﺳﻴﺪﻧﺪ‪ ،‬آﺟﻮدانﺑﺎ‪n‬‬
> 
> ‫‪٨٢‬‬
> ‫وﺳﺑﺎزاﻧﺶ ﺑﻪ ﺷابﺧﻮاری ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮدﻧﺪ‪¶ .‬ﺴ ﻛﻧﺘ ﻫﻤﺮاه دو ﻧﻔﺮ دﻳﮕﺮ ﻧﺰد آﺟﻮدان‬
> ‫ﺑﺎ‪ n‬ﻛﻪ ﻣﺎﻣﻮر ﻗﺘﻞ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻮد رﻓﺖ ودﺳﺘﻤﺎﻟ را ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ او ﺳﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﺗﻮﻳﻞ داد‬
> ‫وﮔﻔﺖ ﻃﺎﻫﺮه ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﺎ آن دﺳﺘﻤﺎل او را ﺧﻔﻪ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬در آن ﻟﻈﺎت آﺧﺮ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ ﺷﺠﺎﻋﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫واﻗﺘﺪار آﺧﺮﻳﻦ اﻋﻼن ﻋﻤﻮﻣ اﻣﺮ ﺣﻀت ﺑﺎب را ﺑﺎ اﻳﻦ ﺟﻼت ﭘﺎﻳﺎن داد‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫"ا ّﻛﺘﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﺎل ﺳﻬﻮﻟﺖ ﻫﺮ وﻗﺖ اراده ﻛﻨﻴﺪ ﻣﺮا ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﻣرﺳﺎﻧﻴﺪ؛ اﻣﺎ‬
> ‫ﺑﺪاﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﺧﻼ‪ n‬وآزادی ﻧﺴﻮان را ﻣﻜﻦ ﻧﻴﺴﺖ ﻣﻨﻊ ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ‪".‬‬
> 
> ‫ﺑﻌﺪ از آن ﻛﻪ ﻠﻮی ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﺎ ﻫﻤﺎن دﺳﺘﻤﺎل ﻓﺸده واو را ﻛﺸﺘﻨﺪ‪¶ ،‬ﺴ ﻛﻧﺘ وﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ‬
> ‫دﻳﮕﺮ ﺟﺴﺪ او را در ﭼﺎه ﻋﻤﻴﻘ ﻛﻪ در آﻧﺎ ﺑﻮد اﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ وروی آن را ﺑﺎ ﺧﺎک وﺳﻨﮓ ﭘﺮ‬
> ‫ﻛﺮدﻧﺪ وﺑﻪ ﺳﻋﺖ از آﻧﺎ دور ﺷﺪﻧﺪ‪ ٢٥٥.‬آﻧﻬﺎ ﺟﺴﺪ زﻧ را در ﭼﺎه اﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ ﻛﻪ از ﻧﻮاﺑﻎ‬
> ‫ﻋﺮﻓﺎن وﺷﻌﺮ وادب اﻳﺮان ﺑﻮد‪ .‬ﺷﻣﺴﺎری از ﭼﻨﻴ ﻗﺘﻠ وﺷﻬﺮت وآوازۀ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ‬
> ‫زﻣﺎن‪ ،‬ﭼﻨﺪﻳﻦ وﭼﻨﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫در ﻛﺘﺎب ﻗﺮن ﺑﺪﻳﻊ درﺑﺎرۀ ﻧﻔﻮذ ﻃﺎﻫﺮه ﭼﻨﻴ ﻣﺧﻮاﻧﻴﻢ‪:‬‬
> 
> ‫"در ﻗﻄﻌﺎت ﺧﺴﻪ ﺨﻟﻢ ﻣّﺒﺎن وﺨﺷﻘﺎن ﭘﺮ ﺷﻮر وﺣﺮارت ﻃﺎﻫﺮه ﻛﻪ‬
> ‫اﺷﺘﻴﺎق ﻓﺮاوان ﺑﻪ اﺳﺘﻤﺎع ﺗﻔﺎﺻﻴﻞ ﺣﻴﺎت ﭘﺮاﻓﺘﺨﺎر وی دارﻧﺪ‬
> ‫ﺑﺷﻤﺎرﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌ‪ A‬ﭘﻴوی از ﻣﻠﻜت وﺳﺠﺎﻳﺎی ﺨ•ﻪاش را ﻣﺎﻳﻪء‬
> ‫ﺗﻬﺬﻳﺐ اﺧﻼق وﺗﻌﺪﻳﻞ اﻓﻜر ﻣﺷﻤﺮﻧﺪ وﺑﺮ‪ p‬ﻣﻄﺎﻟﻌﻪء اﺷﻌﺎر‬
> ‫ّ‬
> ‫وﻏﺰ•ﺎت ﻣﻠﻴﺤﺶ را ﻋﻠﺖ اﻧﺘﻌﺎش ﺧﺎﻃﺮ داﻧﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻟﺎن وﻧﻐﻤﺎت‬
> ‫ﻣﻮﺳﻴﻘ ﺗﻠﻔﻴﻖ ﻣﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺟﻌ روح ﭘﺮ ﻓﺘﻮﺣﺶ را در ﻣﻘﺎﺑﻞ دﻳﺪﺎن‬
> ‫وﮔﺮوﻫ دل از ﻋﺸﻖ وﻣّﺒﺘﺶ ﺳﺷﺎر دارﻧﺪ وﺑﺎ ﻗﻠ‪ k‬ﻣﺸﺘﻌﻞ وﺳﻮزان‬
> ‫آرزوﻣﻨﺪﻧﺪ در راﻫ ﻛﻪ آن اﻣﻪء ﻣﻨﺠﺬﺑﻪ ﻗﺪم ﻧﻬﺎده ﺗﺎ آﺧﺮﻳﻦ ﻧﻔﺲ در‬
> ‫‪٢٥٦‬‬
> ‫آن ﺳﺒﻴﻞ ﺛﺎﺑﺖ وﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻮده ﺳﺎﻟﮏ ﮔﺮدﻧﺪ‪".‬‬
> 
> ‫‪٨٣‬‬
> ‫در ﺧﺎﻧﻪ اﻋﻴﺎ‪ E‬ﻛﻧﺘ‪ ،‬ﻛﻧﺘ ﺑﺮ ﻣﺘﻮﻳﺎت ﺟﻌﺒﻪای ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه از ﺧﻮد ﺑﻪ ﻳﺎدﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺑﻮد‬
> ‫ﺧﻴه ﻣﺎﻧﺪه ﺑﻮد‪:‬‬
> 
> ‫"ﺑﻪ ﻟﻮازم او ﺧﻴه ﺷﺪه ﺑﻮدم وزﻧﺪﻰ ﭘﺮﻣﺎﺟﺮای او‪ ،‬ﺷﻬﺎﻣﺖ‪ ،‬اﺷﺘﻴﺎق‪،‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺣّﺲ ﻋﻤﻴﻖ وﻇﻴﻔﻪﺷﻨﺎ‪ n‬واﻳﺜﺎر ﺑﺣﺪ او را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣ آوردم‪ .‬آﺛﺎر‬
> ‫وﻣﻜﺘﻮﺑﺎت ادﺑ او‪ ،‬ﺣﺒﺲ وزﻧﺪان‪ ،‬واﺳﺘﻘﺎﻣﺖ او در ﺑﺮاﺑﺮ ﻫﻤﻪ‬
> ‫ﺗﻬﻤﺖﻫﺎ واﻓﺘاﻫﺎ‪ Ì‬را ﻛﻪ ﺑﻪ او زده ﺷﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آوردم واﻳﻦ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ‬
> ‫او ﻫﻤﻪ را ﺑﺎ ﺻﺒ واﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺑﺴﻴﺎر‪ ،‬ﻛﻪ در ﻫﻴﭻ ﻛ‪ n‬ﻧﻤﺗﻮان ﻳﺎﻓﺖ‪،‬‬
> ‫ﺗّﻤﻞ ﻛﺮد‪ .‬ﺻﻮرت ﻧﻮرا‪ E‬ﺑﺎ ﺗﺒّﺴﻤ ﺑﺮ ﻟﺐ‪ ،‬ﻛﻪ اﻛﻨﻮن در زﻳﺮ ﺧﺎک‬
> ‫ﭘﻨﻬﺎن ﺷﺪه‪ ،‬در ﻧﻈﺮم واﺿﺢ وروﺷﻦ ﺑﻮد ودر ﻫﻤﺎن ﺣﺎل ﻛﻤﺎ‪ ä‬ﻛﻪ را‬
> ‫ﻛﻪ اﻏﻠﺐ از زﺑﺎن او ﻣﺷﻨﻴﺪم ﺗﻜﺮار ﻣﻛﺮدم‪ .‬داﻧﺶ وﺗﺒّﺤﺮ وﺳﻴﻊ او‬
> ‫در ﻋﻠﻮم ﻗﺮآ‪ E‬واﺳﻼم ﺑﺮای ﻟﻈﻪای ﺑﻪ ﻧﻈﺮم آﻣﺪ وﻣﺮا از ﺧﻮد ﺑﺧﻮد‬
> ‫ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻳﺎد وﻓﺎداری ﺨﺷﻘﺎﻧﻪ او ﺑﻪ دﻳﺎﻧﺘﺶ اﻓﺘﺎدم‪ .‬ﺗﺐ وﺗﺎب او‬
> ‫ﺑﺮای داﻧﺴﺘ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﻴﺸﺘ ﻛﻪ ﺑﻪ او ﻛﻤﮏ ﻣﻛﺮد ﺑﻬﺘ وﺑﻴﺸﺘ در راه‬
> ‫ّ‬
> ‫اﻣﺮش ﺧﺪﻣﺖ ﻛﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻛﻪ ﺻﺪﻣﺎت وﻣﺸﻘﺎ‪ ä‬ﻛﻪ در راه اﻳﻤﺎﻧﺶ‬
> ‫ﻣﺘﺤّﻤﻞ ﺷﺪه ﺑﻮد‪ ،‬اﻟﮕﻮﺑ ﺑﺮای ﻫﻢدﻳﻦﻫﺎی او ﺷﺪه و¶ﺸﺘﻜری ﻛﻪ ﺑﺮای‬
> ‫ﭘﻴﺸﻓﺖ آن دﻳﺎﻧﺖ از ﺧﻮد ﻧﺸﺎن داده وﻧﺎﻣ ﻛﻪ از ﺧﻮد در ﻗﻠﻮب‬
> ‫ﻫﻤﺮاﻫﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﺟﺎ ﮔﺬارده ﺑﻮد‪ ،‬ﻫﻤﻪ وﻫﻤﻪ در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ در ﻛﻨﺎر‬
> ‫ﺻﻨﺪوﻗﭽﻪ ﺑﻪ ﻳﺎدﺎر ﻣﺎﻧﺪه از او اﻳﺴﺘﺎده ﺑﻮدم‪ ،‬از ﺧﺎﻃﺮم ﮔﺬﺷﺖ وﻓﻜﺮ‬
> ‫ﻛﺮدم ﭼﻪ ﭼﻴی ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﻛﻪ او ﺑﻪ ﻫﻤﻪ اﻣﻮال وزﻧﺪﻰ ﺧﻮد ¶ﺸﺖ ﭘﺎ‬
> ‫زده ﺑﺎ ﺟﻮا‪ E‬ﮔﻤﻨﺎم از ﺷﻴاز‪ ،‬ﻫﻢﻗﺪم ﺷﻮد‪ .‬ﭼﻪ ﻧﻴوﺑ در آن ﻋﻘﻴﺪه‬
> ‫ﻧﻬﻔﺘﻪ ﺑﻮد ﻛﻪ او را ﻗﺎدر ﺳﺎﺧﺖ ﺗﺎ ﺧﺎﻧﻪ واﻗﻮام ﺧﻮد را ﺗﺮک ﮔﻮﻳﺪ؛ ﭼﻪ‬
> ‫ﺐ زﻧﺪﻰ ﻛﻪ‬
> ‫ﻧﻴوﺑ ﺑﻮد ﻛﻪ او را ﻗﺎدر ﺳﺎﺧﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻃﻮﻓﺎنﻫﺎی ﻣﻬﻴ ِ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻧﻬﺎﻳﺘﺎ او رادر آﻏﻮش ﺧﺎک ﺑﺴﺘ داد اﻳﺴﺘﺎدﻰ ﻛﻨﺪ؟ آﻳﺎ اﻳﻦ ﻧﻴوﺑ اﻟﻬ‬
> 
> ‫‪٨٤‬‬
> ‫ﺑﻮد؟ آﻳﺎ ﻳﺪ ارادۀ اﻟﻬ ﻣﺴﻴ زﻧﺪﻰ او را از ﻣﻴﺎن ﻫﻤﻪ اﻳﻦ ﺻﺪﻣﺎت‬
> ‫‪٢٥٧‬‬
> ‫وﺑﻼﻳﺎ ﻫﺪاﻳﺖ ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫اﻣﺎ ﺑﺮای ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺮگ ﺟﺴﻤﺎ‪ ،E‬ﻣﺮگ ﻧﺒﻮد؛ ﺑﻠﻜﻪ زﻧﺪﻰ ﻣﻌﻨﻮی ﺑﻮد‪ .‬ﻣﺮگ ﺑﺮای او ﺟﺪا‪Ì‬‬
> ‫از ﻣﺒﻮب ﺑﻮد‪ .‬آﻳﺎت ﻣﻨ" از ﻗﻠﻢ ﻣﺒﻮﺑﺶ او را ﺑﻪ ﻣﺒﻮب ﺣﻘﻴﻘ ﻧﺰدﻳﮏ ﻛﺮد وﺣﺎﻻ ﻣﺮگ‬
> ‫ﺟﺴﻤﺎ‪ E‬او را ﺑﻪ وﺻﺎل ﻳﺎر رﺳﺎﻧﺪ وﺣﻴﺎت ﺟﺎودا‪ E‬داد‪ .‬ﻧﺜﺎر ﺟﺎن در راه ﺟﺎﻧﺎن آﺧﺮﻳﻦ درﺟﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫اﺑﺮاز ﻣﺒﺖ او ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب وﮔﻮاﻫ ﺑﺮ ﺣﻘﺎﻧﻴﺖ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺑﻮد‪:‬‬
> 
> ‫ﺗﻮ را ﭘﺮﺳﺘﻢ اﮔﺮ ﻓ اﻟﺜﻞ ﭼﻮ ﻻت وﻣﻨﺎ‪ä‬‬                          ‫ﺳﺠﻮد وﺟﻬﮏ ﻓﺮﺿﺎ ً َ •‬
> ‫ﻟ ﻓ اﻟﺼﻠﻮا‪ä‬‬
> ‫در آﺋﻴﻨﻪ رخ ﺧﻮد ﺑﻴ ﻣﺮا ﻣﺮس ز ﭼﻪ ﻣﺎ‪ä‬‬           ‫ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﺧﻮﻳﺶ ﻧﻈﺮ ﻛﻦ ﻣﺮا ﻣﮕﻮ ز ﭼﻪ ﻣﺴ‪k‬‬
> ‫روان ز ﭼﺸﻤﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻦ اﺳﺖ ﺷﻂ ﻓﺮا‪ä‬‬              ‫ﻧﺮﻓﺘﻪ در ﻋﺘﺒﺎﺗﺖ ز ﻣﻬـــــــﺮ ﻛﻌﺒﻪ روﻳﺖ‬
> ‫روان ز ﭼﺸﻤﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﻦ اﺳﺖ ﺷﻂ ﻓﺮا‪ä‬‬                ‫ﺧﺪای ﺨﻟﻢ وآدم ﻣـــــ ّـﺮ½ ﻫﻤﻪ ا ﺷﻴﺎء‬
> ‫ﻣﻦ اﻟﻮﺻﺎل ﺣﻴﺎت ﻣـــــﻦ اﻟﻔﺮاق ﻣﺎ‪ä‬‬      ‫ﺣﻴﺎت ﻣﻦ ﻧﻪ ز ﺟﺎن وﻣﺎت ﻣﻦ ﻧﻪ ز ﻣﺮگ ﻣﻦ اﺳﺖ‬
> ‫‪٢٥٨‬‬
> ‫ﭼﻨﺎﻧﻪ ﺑﺎز ﺑﻤﺎﻧـــــــﻢ ز ﻧﻮ دﻣﻴﺪه ﺣﻴﺎ‪ä‬‬        ‫ﺑﻪ وﻗﺖ ﻣﺮگ ﮔﺸﻮدی ز ﭘﺮﺳﺸﻢ ﻟﺐ ﺷﻴﻳﻦ‬
> 
> ‫‪٨٥‬‬
> ‫‪ ٢٢‬ﻃﺎﻫﺮه ﺳﺎلﻫﺎی ﭘﺎﻳﺎ‪ E‬ﻋﻤﺮ را در اﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ در ﺗﻬﺮان زﻧﺪا‪ E‬ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫‪٨٦‬‬
> ‫‪ ٢٣‬ﻣﺴﻴ ﻣﺴﺎﻓﺮتﻫﺎی ﺣﻀت ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ‫‪٨٧‬‬
> ‫‪٢٤‬ﺷﻬﺎدت ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ‫‪٨٨‬‬
> ‫ﺳاﻧﺎم‬
> 
> ‫در ژاﻧﻮﻳﻪ ‪ ١٩٣٠‬ﺧﺎﻧﻢ آﻣﺮﻳﻜﺎ‪ Ì‬روزﻧﺎﻣﻪﻧﺎری‪ ،‬ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻪ اﻣﺮ ﺑﻬﺎ| ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﺎرﺗﺎ روت‬
> ‫)‪ (Martha Root‬وارد اﺗﺎق ﺧﺎﻧﻪای در ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ ﺷﺪ؛ ﺧﺎﻧﻪای ﻛﻪ ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه در‬
> ‫آن ﺑﻪ دﻧﻴﺎ آﻣﺪه ﺑﻮد‪ .‬در آﻧﺎ او زاﻧﻮ زد‪ ،‬ﺧﻢ ﺷﺪ وﺑﺮ زﻣﻴﻨ ﻛﻪ اﻳﻦ زن ﺑﻫﻤﺘﺎ ﺑﺮ آن ﻗﺪم‬
> ‫ﻧﻬﺎده ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻮﺳﻪ زد‪ .‬در آن ﻟﻈﻪ ﻣﺎرﺗﺎ روت زاﺋﺮی ﺑﻮد ﺷﻴﻔﺘﻪ اﻳﻦ ﺣﻮاری ﺣﻀت ﺑﺎب‪.‬‬
> ‫‪٢٥٩‬‬
> 
> ‫ﺗﻤﺎم ﺗﻼﺷﻬﺎی ﻣﺎﻟﻔﺎن ﺑﺮای زدودن ﺛﻤﺮه ﺣﻴﺎت واﻳﻤﺎِن ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫ﺑﺮ‪ p‬از اﻋﻀﺎء ﻧﺴﻞ ﺟﺪﻳِﺪ ﺧﺎﻧﻮاده ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ اﻳﻦ زن ﻏﺮ½ ﻛﻪ در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﺒﺖ واﺣﺘام‬
> ‫ﺑﻪ زﻳﺎرت ﺧﺎﻧﻪ ﻃﺎﻫﺮه آﻣﺪه ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﻧﮕﺮﻳﺴﺘﻨﺪ‪ ٢٦٠.‬ﺻﺎﺣﺐ ﻫﺘﻠ ﻛﻪ ﻣﺎرﺗﺎ روت درآن اﻗﺎﻣﺖ‬
> ‫داﺷﺖ ﺑﺎ ﻟﻦ ﺳزﻧﺶ وﻣﻮاﺧﺬه از ﻳﻜﻰ از اﻋﻀﺎء ﻓﺎﻣﻴﻞ ﻃﺎﻫﺮه ﭘﺮﺳﻴﺪه ﺑﻮد ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﻪ زﻧ اﻣﺮﻳﻜﺎ‪ Ì‬از آن ﻃﺮف دﻧﻴﺎ ﺑﻪ ﻗﺰوﻳﻦ آﻣﺪه ﺗﺎ ﺑﻪ ﺟﺪ ﺷﻤﺎ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ادای اﺣﺘام ﻛﻨﺪ‬
> ‫اﻣﺎ در اﻳﻨﺠﺎ ﺣّ‪ k‬ﺧﺎﻧﻮاده او ﻧﺎﻣﺶ را ﻫﻢ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻧﻤآورﻧﺪ!‬
> 
> ‫اﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﺳﺒﺐ ﺷﺪﻛﻪ آن ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﺴﻠﻤﺎن اﻳﻦ زاﺋﺮ اﻣﺮﻳﻜﺎ‪ Ì‬را ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﭘﺪری ﻃﺎﻫﺮه‪،‬‬
> ‫ﺧﺎﻧﻪای ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺼﻫﺎی ﻗﺪﻳﻤ ﺑﺎ ﭼﻮﺑﻜﺎریﻫﺎی ﻣﺸّﺒﮏ وﻇﺮﻳﻒ دﻋﻮت ﻛﻨﺪ‪ .‬او ﻗﺴﻤﺖ‬
> ‫ّ ّ‬
> ‫اﻧﺪروﻧ ﺧﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻛﻪ ﻣﺼﻮص زﻧﺎن ﺧﺎﻧﻮاده وﻣﻞ ﺗﻮ> ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻮد وﻧﻴ ﻛﺘﺎﺑﺎﻧﻪ ﻗﺪﻳﻤ‬
> ‫ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬واﻗﻊ در ﻃﺒﻘﻪ دوم ﺧﺎﻧﻪ‪ ،‬را ﺑﻪ او ﻧﺸﺎن داد؛ ﺟﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ اﻳﻤﺎن وﺟﻮدی ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻮﺟﻮان‬
> ‫ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻛﺘﺐ وآﺛﺎر ﻣﺘﻌﺪد ﺑﺎ ﻋﻠﻢ وداﻧﺶ ﻫﻤﺮاه ﺷﺪه او را ﺑﻪ ﻣﻘﺎم زﻧ ﺨرف ﺑﻪ ﺣﻘﺎﻳﻖ‬
> ‫اﻟﻬ وﺨﻟﻢ ﺑﻪ ﻋﻠﻮم دﻳﻨ ﺑﺎ ﻗﺮﻳﻪ ﺷﺎﻋﺮی رﺳﺎﻧﻴﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪﻫﺎ آن ﺧﺎﻧﻮادۀ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻃﺎﻫﺮه در‬
> 
> ‫‪٨٩‬‬
> ‫ﻣﻼﻗﺎت دﻳﮕﺮی اذﺨن ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎل اﺳﺖ ﻣداﻧﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻬﺎ| ﺑﺎﺷﻢ‪ ،‬و‪ G‬ﻫﻴﭻوﻗﺖ‬
> ‫‪٥٢ ٢٦١‬‬
> ‫ﺟﺮأت وﺷﻬﺎﻣﺖ اﻳﻦ ﻛر را ﻧﺪاﺷﺘﻢ‪".‬‬
> 
> ‫در ﺗﺎرﻳﺦ ﻧﺒﻴﻞ‪ ،‬ﺗﺎرﻳﺦ ﺗﻔﺼﻴﻠ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ|‪ ،‬و ﻛﺘﺎب ﻗﺮن ﺑﺪﻳﻊ‪ ،‬ﻣﺴﺘﻨﺪ وﻗﺎﻳﻊ ﺗﺎرﻳﺦ دﻳﺎﻧﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻬﺎ|‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه ﻳﺎﻧﻪ زﻧ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ دراﻳﺖ ﻓﺮارﺳﻴﺪِن ﺗﻘﻖ وﻋﻮد اﻟﻬ‪ ،‬ﺑﻠﻮغ ﺨﻟﻢ‪ ،‬ﻣﻨﺴﻮخ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﺪن ﻫﻤﻪ ﻋﻘﺎﻳﺪ و ﺳﻨﺖﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ را درﻳﺎﻓﺖ و ﻫﻤﭽﻮن ﮔﺮوه اﻧﺪ ﻛ از ﻣﺮدان ﻣﻌﺎﺻ‬
> ‫ﺧﻮد ﺑﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻇﻬﻮر ﺣﻀت ﺑﺎب ﻰ ﺑﺮد‪ ،‬اﻳﻤﺎن آورد و ﺑﺎ ﺷﻮر و ﺷﻮق‪ ،‬ﺑﺪون ﻟﻈﻪای‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺗﺄﻣﻞ‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﺪودﻳﺖﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋ و ﺧﺎﻣﻮ‪ n‬را ﻛﻪ ﺑﺮ زﻧﺪﻰ زﻧﺎن ﺳﺎﻳﻪ اﻓﻜﻨﺪه‬
> ‫ﺑﻮد‪،‬ﻛﻨﺎر زد؛ از ﺟﻬﺎن و ﺟﻬﺎﻧﻴﺎن ﮔﺬﺷﺖ و راه ﺣّﻖ و ﺣﻘﻴﻘﺖ را ﺑﺪون اد‪ E‬ﻣﻼﺣﻈﻪای‬
> ‫َ‬
> ‫ﺑﺮای ﺧﻮد و ﺨﻟﻢ‪ ،‬دﻧﺒﺎل ﻛﺮد و در راه ﺗﺒﻠﻴﻎ اﻣﺮ ﻣﺒﻮب ﺨﻟﻴﺎن ﺑﻪ ﺷﻬﺎدت رﺳﻴﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻣﺎرﺗﺎروت ﻳﻜﻰ از "ﻃﺎﻛﺎن ﺣﻘﻴﻘﺖ" در ﻧﺴﻞﻫﺎی ﺑﻌﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻰ ﻧﺪای اﻟﻬ ﺑﺎ‬
> ‫دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| وﺑﺎﺑ آﺷﻨﺎ ﺷﺪ؛ ﺑﻪ ﺷح ﺣﻴﺎت ﭘﺮاﻓﺘﺨﺎر‪ ،‬آﺛﺎر واﺷﻌﺎِر ﻃﺎﻫﺮه ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺷﺪ و‪،‬‬
> ‫ﺑﺮای زﻳﺎرت ﺧﺎﻧﻪ او‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﻬﺮ وزادﺎﻫﺶ ﺳﻔﺮ ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ﺣﺎﻻ وﻗ‪ k‬ﺑﻪ ﺗﺎرﻳﺦ ﻣﻧﮕﺮﻳﻢ‪ ،‬درﻣﻳﺎﺑﻴﻢ ﺗﻼشﻫﺎی ﺷﺠﺎﺨﻧﻪ وﻓﺪاﻛریﻫﺎی ﻣﺪاوم ﻓّﻌﺎﻻن‬
> ‫ِّ‬
> ‫ﻧﻬﻀﺖ ﺑﻴﺪاری ﺑﺰرگ ﻣﺴﻴ` واﺻﻼحﻃﻠﺒﺎن اﻣﺮﻳﻜﺎ ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴ‪ k‬ﺣ‪ k‬ﺑﻴﺶ ازﺣﺪ ﺗّﺼﻮر‬
> ‫ﺧﻮد آﻧﺎن اﻧﺎﻣﻴﺪ‪ .‬اﻣﺮوزه ﺑﺮدهداری ﺑﻪ ﺷﻴﻮه دو ﻗﺮن ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ از ﺑﻴ رﻓﺘﻪ ﺑﻠﻜﻪ ﻛری‬
> ‫َ‬
> ‫ﻣﺬﻣﻮم ﺑﺎ ﻣﺎزات ﺳﻨﮕﻴ اﺳﺖ‪ .‬زﻧﺎن ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺣﻖ رای دارﻧﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﻣﺗﻮاﻧﻨﺪ در اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت‬
> ‫رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻬﻮری ﺷ‪t‬ﺖ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺗﺮﺑﻪ ﻧﺰدﻳﮏ ﺑﻪ ﻣﺮگ اﮔﺮﭼﻪ ﺷﺒﺎﻫ‪ k‬ﺑﺎ ﻛر اﺣﻀﺎر ارواح‬
> ‫ﻧﺪارد اﻣﺎ ﺳﺒﺐ ﺷﺪه ﺻﺤﺒﺖ از ﺟﻬﺎن دﻳﮕﺮ ﭼﻴی ﻋﺠﻴﺐ وﻏﺮﻳﺐ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ .‬ﻗﺴﻤﺖﻫﺎ‪ Ì‬از‬
> ‫ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬ﺷﮕﻔﺖا ﻧﮕﻴ ﻣﻐﺰ ﻛﺸﻒ ﺷﺪه وﻋﻠﻢ ﺗﻐﺬﻳﻪ ورواﻧﺸﻨﺎ‪ n‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ راﺑﻄﻪ ﺟﺴﻢ‬
> ‫وروان وذﻫﻦ ﺑﻪ ﺳﻼﻣﺖ ﻓﺮد ﻛﻤﮏ ﻣﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮاﻳﻦ ﺗﻜﻨﻴﮏﻫﺎی ﻣﺪﻳﺘﻴﺸﻦ‪،‬‬
> 
> ‫‪ .٥٢‬ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬ﻛﻪ وارﺗﺎ ﻧﺎم دارد‪ ،‬ﺑﻬﺎ| ﺷﺪ‪) .‬ﻣّﻤﺪﺣﺴﻴﻨ‪" ،‬ﺣﻀت ﻃﺎﻫﺮه"‪ ،‬ص‪(١٦٤‬‬
> 
> ‫‪٩٠‬‬
> ‫ﻫﻴ‪E‬ﻨﻮﺗﻴم وﻏﻴه ﺑﻪ ﺷﻴﻮهای ﻋﻠﻤ ﺑﺮای درﻣﺎن اﻧﻮاع ﺑﻴﻤﺎریﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎر راﻳﻨﺪ واﻳﻨﻬﺎ ﻫﻤﻪ‬
> ‫وﻫﻤﻪ در ﺻﺪ ﺳﺎل اﺧﻴ ﭘﺪﻳﺪ آﻣﺪهاﻧﺪ ودر دﻧﻴﺎی ﻣﺎدی اﻣﺮوز واﻗﻌﻴ‪ k‬در دﺳﺘس ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫اﻣﺎ ﺛﻤﺮۀ ﺷﺠﺎﻋﺖ‪ ،‬ﻓﺪاﻛری و اﻗﺪاﻣﺎت ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ ﻓﺮاﺗﺮ از اﻳﻨﻬﺎ ﺑﻮد ﻛﻪ او را ﻧﻤﺎِد‬
> ‫ﻓﺮزاﻧﻰ‪ ،‬ﺳﻠﻮک در وادی ﻋﺮﻓﺎن و ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻧﺴﺎ‪ E‬ﭼﻮن ﺻﺪق‪ ،‬راﺳ‪ ،k‬ﻣّﺒﺖ‪ ،‬ﻋﺪاﻟﺖ‪،‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻰ ﺧﺎﻧﻮادﻰ‬
> ‫وﻓﺎداری‪ ،‬و اﻛﺘﻪ ﻣﻴان ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬زﻧﺎن در ﻋﺮصۀ ﻋﻠﻢ و ادب‪ ،‬دﻳﻦ و ﺟﺎﻣﻌﻪ‪ ،‬زﻧﺪ ِ‬
> ‫و ﻓّﻌﺎ•ﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻗﺮارداده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ رﺷﺪ و ﮔﺴﺘش دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| در ﺳ ﺗﺎ ﺳ ﺟﻬﺎن‬
> ‫در ﻫﺮ ﺎﻣ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺳﻮی "وﺣﺪت ﺨﻟﻢ اﻧﺴﺎ‪ "E‬و "ﺻﻠﺢ ﻋﻤﻮﻣ" و "ﻛﺴﺐ ﻓﻀﺎﺋﻞ اﻧﺴﺎ‪ "E‬ﺑﺮ‬
> ‫ﻣدارﻳﻢ ﻧّﺒﺎض ﺑﻮده و ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﻳﺎد و ﺧﺎﻃﺮۀ او ﻧﻴ ﻫﻤﺮاه اﺷﻌﺎرش اﻟﺎمﺑﺶ ﺟﻴﻊ زﻧﺎن‬
> ‫وﻣﺮدان ﺳﺎﻟﮏ اﻳﻦ راه اﺳﺖ‪.‬‬
> 
> ‫‪٩١‬‬
> ‫ﺿﻤﺎﺋﻢ‬
> ‫ﺿﻤﻴﻤﻪ اﻟﻒ‬
> ‫آﺷﻨﺎ‪ Ì‬ﺑﺎ ﻃﺎﻫﺮه وﻧﻔﻮذ او در ﺷق وﻏﺮب‬
> 
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﺣﻮاری وﺷﺎﻫﺪی ﺑﻮد ﭘﺮ ﺷﻮر واﻳﻤﺎن ﺑﻪ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ؛ دﻳﺎﻧ‪ k‬ﻛﻪ ﻫﻤﺮاه ﻇﻬﻮر ﺑﻌﺪی‬
> ‫ﻳﻌﻨ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| ﺗﻮﺳﻂ روﺣﺎﻧﻴﻮن ﺷﻴﻌﻪ ﻛﻔﺮ اﻋﻼم ﺷﺪ وﭘﻴوان آن در ﺳاﺳ ﻛﺸﻮر‬
> ‫اﻳﺮان ﺑﺎ آزار واذﻳﺖ روﺑﺮو ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺖ ﺷﻜﻨﺠﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ وﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﻣ رﺳﻴﺪﻧﺪ ‪.‬ﻣﺮدم از‬
> ‫ﺑﺎﺑﻴﺎن دوری ﻛﺮده‪ ،‬ﻛﻮدﻛن آﻧﻬﺎ را اﺳﺘﻬﺰاء ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻛﺴﺐ و‪I‬ر آﻧﻬﺎ را ﻣﺎﻧﻊ ﻣﺷﺪﻧﺪ‪،‬‬
> ‫وﺧﺎﻧﻪﻫﺎی آﻧﻬﺎ را ﺗﺮﻳﺐ وﻟرت ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺷﺠﺎﺨﻧﻪ اﻳﻤﺎن ﺧﻮد را اﺑﺮاز ﻣﻛﺮدﻧﺪ‬
> ‫ودر ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻤﺎﻣ اﻳﻦ ﻣﺸﻜت اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬در ﭼﻨﻴ ﺷاﻳﻄﻰ ﺷﻌﺮﻫﺎی ﻛ‪ n‬ﻛﻪ ﺑﻪ‬
> ‫اﻳﻦ دﻳﻦ ﮔﺮوﻳﺪه ﻧﻪ اﻣﻜن اﻧﺘﺸﺎر ﻣﻳﺎﻓﺖ وﻧﻪ ﺧﻮد او ﺷﻬﺮت وﻣﺒﻮﺑﻴ‪ k‬ﭘﻴﺪاﻣﻛﺮد؛‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻟاﻟﺼﻮص ﻛﻪ اﻓﺮاد ﺧﺎﻧﻮادهاش ﻧﻴ ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی او را ﻛﻔﺮآﻣﻴ ﻣداﻧﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺑﺮ‪ p‬از‬
> ‫اﺷﻌﺎر ﻃﺎﻫﺮه دﺳﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ وﺳﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﺳﻴﻨﻪ ﭼﺮﺧﻴﺪه وﺑﺎ اﻧﺪک ﻣﻤﻮﻋﻪﻫﺎ‪ Ì‬از اﺷﻌﺎر‬
> ‫ﺷﺎﻋﺮان ﻣﺘﻠﻒ ﭼﺎپ ﺷﺪه اﺳﺖ؛ ﺣّ‪ k‬ﻳﻜﻰ از اﺷﻌﺎر ﻣﻌﺮوف او ﺑﺎ اﺟﺮای ﻣﻮﺳﻴﻘ ﻋﺮﺿﻪ‬
> ‫‪٢٦٢‬‬
> ‫ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﺳ ﺟﺎﺳﺘﻴ ﺷﻴﻞ )‪ (Sir Justin Sheil‬دﻳﭙﻠﻤﺎ‪ ä‬اﻧﻠﻴ‪ ،n‬ﻛﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪۀ دوﻟﺖ وﻳﻜﺘﻮرﻳﺎ‬
> ‫در درﺑﺎر ﺳﻠﻄﺎن اﻳﺮان ﺑﻮد‪ ،‬در ﻣﻜﺘﻮ½ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﺎرﻳﺦ ‪ ۲۲‬آﮔﺴﺖ ﺳﺎل ‪ ۱۸۵۳‬ﻧﺎﺷﺖ ﺷح‬
> ‫ﺷﻬﺎدت ﻃﺎﻫﺮه را اﻳﻨﻄﻮر ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻛﻨﺪ‪":‬از ﺟﻠﻪ ﻛﺴﺎ‪ E‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﻴﺪﻧﺪ دﺧﺘ ﺟﻮان‬
> ‫ﺣﺎﻛﻢ ﺷع ﻣﻌﺮوف ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﻮد ﻛﻪ ﺳﻪ ﺳﺎل در ﻃﻬﺮان در ﺣﺒﺲ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺎﺑﻫﺎ او را‬
> ‫ﻫﻤﭽﻮن ﭘﻴﺎﻣﺒی ﺗﻜﺮﻳﻢ وﺗﻘﺪﻳﺲ ﻣﻛﺮدﻧﺪ واو را ﺑﻪ ﻧﺎم "ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ" ﻣﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎن‬
> ‫ﺷﺎه او را ﺧﻔﻪ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺻﺪر اﻋﻈﻢ ﺑﺎ ﺑﺮ‪ p‬از اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮردﻫﺎ ﻣﺎﻟﻔﺖ ﻛﺮد اﻣﺎ ﻛﻴﻨﻪ و اﻧﺘﻘﺎم‬
> ‫ّ‬                            ‫ّ‬
> ‫‪٢٦٣‬‬
> ‫ﺷﺎه ﺑﻪ ﺣﺪی ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺎﻧﻊ از آن ﺷﺪ ﻛﻪ ﺗﻮﺟﻬ ﺑﻪ اﻳﻦ ﻫﺸﺪارﻫﺎ ﻛﻨﺪ‪".‬‬
> 
> ‫‪٩٢‬‬
> ‫روز ﺑﻌﺪ‪ ،‬ﺷﺎﻫﺰاده داﻟﮕﻮرﻛ )ﻳﺎ داﻟﮕﻮرو‪t‬ﻮف ‪ ،(Dolgorukov‬ﺳﻔﻴ دوﻟﺖ روﺳﻴﻪ در‬
> ‫اﻳﺮان‪ ،‬در ﻧﺎﻣﻪای ﭼﻨﻴ ﻣﻧﺎرد‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫"‪ ...‬زﻧ ﺑﺎﺑ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺪ‪ ä‬ﻃﻮﻻ‪ E‬در ﻃﻬﺮان در ﻣﻨل ﻣﻤﻮدﺧﺎن‪ ،‬ﻛﻧﺘ ﺑﺎ‪ ،n‬در‬
> ‫ﺣﺒﺲ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﺪ ﻛﻪ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻪ ﻋﺪه زﻳﺎدی از ﭘﻴوان ﻓﺮﻗﻪاش را ﻫﺮ روز‬
> ‫‪٢٦٤‬‬
> ‫ﮔﺮد ﺧﻮدآورد‪ ،‬او را در ﺑﺎﻏ ﺑﺎ ﺣﻀﻮر آﺟﻮدانﺑﺎ‪ n‬ﺧﻔﻪ ﻛﺮده ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪".‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫دوﻟﺖ روﺳﻴﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻣﺮز ﻃﻮﻻ‪ E‬ﻣﺸﺘک ﺑﺎ اﻳﺮان وﺑﻪ ﺳﺒﺐ رﻗﺎﺑﺖ ﺑﺎ اﻧﻠﺴﺘﺎن ﺑﺮای‬
> ‫ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﺑﻴﺶ از ﻫﺮ ﻛﺸﻮر دﻳﮕﺮی در اﻣﻮر داﺧﻠ اﻳﺮان دﺧﺎﻟﺖ ﻣﻛﺮد؛ واﻳﻦ‬
> ‫ﺑﻬﺎﻧﻪای ﺑﻪ دﺳﺖ اﻳﺮا‪E‬ﻫﺎ داد ﺗﺎ ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑ را ﺳﺎﺧﺘﻪ وﭘﺮداﺧﺘﻪ دوﻟﺖ روﺳﻴﻪ ﻣﻌﺮ< ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫در ﻣﺎﺟﺮای ﺗﻮﻫﻴ واﻓﺘا‪ Ì‬ﻛﻪ اﻳﺮا‪E‬ﻫﺎ ﺑﺮای ﺑآﺑﺮو ﻛﺮدن روﺳﻴﻪ ﻣﻄﺮح ﻛﺮدﻧﺪ‪ ،‬ادﺨ ﺷﺪ‬
> ‫ﺷﺎﻫﺰاده داﻟﮕﻮرو‪t‬ﻒ‪ ،‬از ﺧﺎﻧﻮادۀ اﺷاﻓ ﺑﺎ ﻟﻘﺐ ﺳار در ﻛﺘﺎب ﺧﺎﻃﺮات ﺧﻮدﻛﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ‬
> ‫داﺳﺘﺎ‪ E‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﮔﻤﺎن ﻣرﻓﺖ ﺗﻮﺳﻂ او ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪه‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺳﻴﺪ ﺑﺎب در‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮاﻧﺪازی دوﻟﺖ ﻗﺎﺟﺎر ﻫﻤﻜری داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ادﺨ ﻫﻴﭻ ﭘﺎﻳﻪ واﺳﺎ‪ n‬ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬زﻳﺮا ﺳﻴﺪ‬
> ‫ﺑﺎب ﭼﻨﻴ ﻗﺼﺪ وﻫﺪﻓ ﻧﺪاﺷﺖ ﻛﻪ ﺑﻮاﻫﺪ دوﻟﺖ اﻳﺮان را ﺑﺮاﻧﺪازد واز ﻃﺮف دﻳﮕﺮ‬
> ‫ﺷﺎﻫﺰاده داﻟﮕﻮر‪t‬ﻒ درﺑﺎرۀ ﺳﻴﺪ ﺑﺎب اﻃﻼﺨت زﻳﺎدی ﻧﺪاﺷﺖ ودر ‪ D‬ﺳﺎلﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ در‬
> ‫‪٢٦٥‬‬
> ‫ﻛﺘﺎب ﺧﺎﻃﺮات آﻣﺪه اﺻﻼ او در اﻳﺮان زﻧﺪﻰ ﻧﻤﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ﭼﻴی ﻧﮕﺬﺷﺖ ﻛﻪ ﻧﺸﻳﻪ ﺗﺎﻳﻤﺰ )‪ (Times‬در ﻣﻘﺎ"ای ﺑﻪ ﺗﺎرﻳﺦ ﺳﻴدﻫﻢ اﻛﺘﺒ ‪ ۱۸۵۲‬ﺑﺎ‬
> ‫ﻋﻨﻮان )‪ (How They Punish Treason in Persia‬ﺧﺒ ﻗﺘﻞ ﻃﺎﻫﺮه را ﻣﻨﺘﺸ‬
> ‫ﻛﺮد‪:‬‬
> 
> ‫"ﭼﻨﺪ روز ﻗﺒﻞ ﺧﺒ ﺳﻮء ﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺟﺎن ﭘﺎدﺷﺎه اﻳﺮان را دادﻳﻢ‪ .‬اﻛﻨﻮن ﺧﺒدار ﺷﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﺣﺎﺟ‬
> ‫ﺳﻠﻴﻤﺎن ﺧﺎن ﻧﺎﻣ را ﺑﻪ اﺗﻬﺎم اﻳﻦ ﺳﻮءﻗﺼﺪ دﺳﺘﮕﻴ ﻛﺮدهاﻧﺪ‪ .‬ﺑﺪن او را ﺑﺎ ﭼﺎﻗﻮ ﺳﻮراخ‬
> ‫ﺳﻮراخ ﻛﺮده ودر ﻫﺮ ﺳﻮرا‪ p‬ﺷﻤﻌ ﮔﺬاﺷﺘﻪاﻧﺪ ﺷﻤﻊﻫﺎ را روﺷﻦ ﻛﺮده اﻳﻦ ﺷﺨﺺ را در‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﻮﭼﻪ وﺑﺎزار ﻛﺸﺎﻧﻴﺪهاﻧﺪ وﺑﻌﺪ ﺑﻪ دروازۀ ﺷﻬﺮ ﺑﺮده ودر آﻧﺎ ﺑﺪن او را ﺑﺎ ﺑرﺣﻤ دو ﺷﻘﻪ‬
> 
> ‫‪٩٣‬‬
> ‫ﻛﺮدهاﻧﺪ‪ .‬ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ را‪ ،‬ﻛﻪ ﻳﻜﻰ از ﺳان ﺑﺎﺑﻴﻪ واﻫﻞ ﻗﺰوﻳﻦ اﺳﺖ‪ ،‬از زﻣﺎن اﻋﻼن اﻳﻦ دﻳﻦ‬
> ‫ﺟﺪﻳﺪ در ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ در ﺣﺒﺲ ﺑﻮده‪ ،‬ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از ﭘﻴوان ﺑﺎب ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪهاﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪٢٦٦‬‬
> ‫در ﺳﻮء ﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺟﺎن اﻋﻠﻴﺤﻀت ﻓﻘﻂ ﺳﻪ ﺧﺮاش ﺟﺰﻳ ﺑﻪ ﺷﺎﻧﻪ اﻳﺸﺎن وارد ﺷﺪ‪".‬‬
> 
> ‫در ‪ D‬ﺑﻴﺶ از دو دﻫﻪ ﺑﻌﺪ از آن ﻣﺎﺟﺮا ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر در ﻏﺮب ﺑﺮای اّو ﻟﻴ ﺑﺎر ﺑﻪ ﻧﺎم ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫واﻫﻤﻴﺖ ﺷﺨﺼﻴﺖ وزﻧﺪﻰ او اﺷﺎره ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫اّوﻟﻴ زﻧ ﻛﻪ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻘﺎ" ای ﻧﻮﺷﺖ •ﺪی ﻣﺮی ﺷﻴﻞ )‪ (Lady Mary Sheil‬ﺑﻮد‬
> ‫ﻛﻪ در ﻣﻘﺎ"ای ﺗﺖ ﻋﻨﻮان "ﻧﺎﻫ ﺑﻪ زﻧﺪﻰ ورﻓﺘﺎر اﻳﺮاﻧﻴﺎن"‪ ،‬ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ ۱۸۵۶‬ﻣﻨﺘﺸ‬
> ‫ﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"ﻗﺮﺑﺎ‪ E‬دﻳﮕﺮ زن ﺟﻮا‪ E‬ﺑﻮد ﻛﻪ دﺧﺘ ﻣﻼ‪ Ì‬از ﻣﺎزﻧﺪران ﺑﻮد ‪.‬او ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﭘﺪرش ﺑﻪ ﭘﻴوان‬
> ‫ﺑﺎب ﭘﻴﻮﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﺮای او ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻳﮏ ﭘﻴﺎﻣﺒ اﺣﺘام ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬او را ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ ﻣﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ‬
> ‫ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی"ﻣﺮدﻣﮏ ﭼﺸﻢ" اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻌﺪ از ﺷﻜﺴﺖ ﺑﺎﺑﻫﺎ در اﺳﺘﺎن ﻣﺎزﻧﺪران ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ‬
> ‫ﻃﻬﺮان ﺑﺮده ﺷﺪ ودر آﻧﺎ در ﺣﺒﺲ ﺑﻮد و‪ G‬اﺣﺘام او رﺨﻳﺖ ﻣﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺷوع آزار واذﻳﺖ‬
> ‫‪٢٦٧‬‬
> ‫ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻃﺎﻫﺮه ﻫﻢ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﻴﺪ‪ .‬ﻗﺘﻞ او ﻋﻤﻠ ﻇﺎﻟﺎﻧﻪ و½ﺷﻣﺎﻧﻪ ﺑﻮد‪".‬‬
> 
> ‫دﻳﭙﻠﻤﺎ‪ ä‬اﻧﻠﻴ‪ n‬ﺑﻪ ﻧﺎم راﺑﺮت واﺗﺴﻦ )‪ (Robert Grant Watson‬در ﻛﺘﺎﺑ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان‬
> ‫)‪ (A History of Persia‬ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ ١٨۶۶‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ وﺷﺎﻣﻞ ﺗﺎرﻳﺦ اﻳﺮان در ﻗﺮن‬
> ‫ﻧﻮزدﻫﻢ اﺳﺖ اﺷﺎرۀ ﻛﻮﺗﺎﻫ ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻛﻨﺪ‪ ..." :‬دﺧﺘ ﻳﻜﻰ از ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ ﻣﻌﺮوف اﺳﻼم‪،‬‬
> ‫‪٢٦٨‬‬
> ‫زﻧ ﻛﻪ در ﻧﻈﺮ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻣﻘﺎﻣ ﻫﻤﭽﻮن ﻳﮏ ﭘﻴﺎﻣﺒ داﺷﺖ‪".‬‬
> 
> ‫ﻛﺘﺎب ‪The Báb and the Bábis: Religious and Political Unrest in‬‬
> ‫‪ Persia‬در ‪١٨٤٨-١٨٥٢‬اوﻟﻴ ﻛﺘﺎﺑ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻏﺮب درﺑﺎرۀ ﺣﻀت ﺑﺎب وﭘﻴواﻧﺶ‬
> ‫ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺑﻪ زﺑﺎن رو‪ ،n‬ﺗﻮﺳﻂ اﻟﻜﺴﺎﻧﺪر ﻛﻇﻢ ﺑﮏ ) ‪Aleksandr‬‬
> ‫‪ ٢٦٩(Kazem-Bek‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪ ودر ﺳﺎل ‪ ۱۸۶۵‬ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪ ‪.‬ﻛﻇﻢ ﺑﮏ در آذرﺑﺎﻳﺎِن‬
> 
> ‫‪٩٤‬‬
> ‫اﻳﺮان ﻣﺘﻮ> ﺷﺪ ودر ﺳﻦ ﭘﻄﺮزﺑﻮرگِ روﺳﻴﻪ ﭼﺸﻢ از ﺟﻬﺎن ﺑﺴﺖ‪ .‬او داﻧﺸﻤﻨﺪی واژهﺷﻨﺎس‬
> ‫ﺑﻮد ﻛﻪ اّوﻟﻴ ﻛﺘﺎب ﺧﻮد را درﺑﺎرۀ دﺳﺘﻮر زﺑﺎن ﻋﺮ½ در ﺳّﻦ ﻫﻔﺪه ﺳﺎﻟﻰ ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬او ﺑﺎ‬
> ‫ﻓﺮﻫﻨﮓ وادب دو ﻛﺸﻮر روﺳﻴﻪ واﻳﺮان آﺷﻨﺎ‪ Ì‬ﻛﻣﻞ داﺷﺖ؛ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﻮد وﺑﻌﺪﻫﺎ ﻣﺴﻴ`‬
> ‫ﺷﺪ‪".‬‬
> ‫‪٢٧٠‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫در ﺳﺎل ‪ ۱۸۶۵‬ﭘﺰﺷﻜ اﺗﺮﻳ‪ n‬ﺑﻪ ﻧﺎم ﺟﺎﻛﻮب ُﭘﻼک )‪ (Jakob Polak‬ادﺨ ﻛﺮد ﻛﻪ ﺷﺎﻫﺪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻗﺘﻞ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻮده؛ ادﺨ‪ Ì‬ﻛﻪ ﻫﻨﻮز ﺛﺎﺑﺖ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪:‬‬
> 
> ‫"ﻣﻦ ﺷﺎﻫﺪ ﻗﺘﻞ ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ ﺑﻪ دﺳﺖ وزﻳﺮ ﺟﻨﮓ وآﺟﻮداﻧﻬﺎﻳﺶ ﺑﻮدم‪ .‬آن زن ﻧﺎزﻧﻴ ﻣﺮگ ﺧﻮد‬
> ‫‪٢٧١‬‬
> ‫را ﺑﺎ ﻗﺪرﺗ ﻓﻮق ﺗّﻤﻞ اﻧﺴﺎن ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ‪".‬‬
> 
> ‫ﻛﺘﺎﺑ ﻛﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب را ﺑﻪ ﻧﺴﻞ روﺷﻨﻔﻜﺮان اروﭘﺎ ﻣﻌﺮ< ﻛﺮد ﻛﺘﺎب"ادﻳﺎن وﻓﻠﺴﻔﻪﻫﺎ در‬
> ‫آﺳﻴﺎی ﻣﺮ‪t‬ﺰی )‪ (Religions et philosophies dans l'Asie Central‬اﺛﺮ آرﺗﻮر‬
> ‫دو ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ )‪ (Arthur de Gobineau‬ﺑﻮد ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ ۱۸۶۵‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ‪ .‬ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ‪،‬‬
> ‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه ودﻳﭙﻠﻤﺎت ﻓﺮاﻧﺴﻮی‪ ،‬در زﻣﺎن ﺣﻀت ﺑﺎب در اﻳﺮان ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﻛر ﺑﻮد‪ .‬او ﺷ‪p‬‬
> ‫ﺑﺮ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻣﺬﻫ‪ k‬آن ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ اّوﻟﻴ ﺷح ﻛﻣﻞ از دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ وﺗﺎرﻳﺦ او•ﻪ‬
> ‫آن اﺳﺖ‪ .‬ﻳﻜﻰ از ﻣﻨﺎﺑﻌ ﻛﻪ او ﺑﻪ دﺳﺖ آورد ﺗﺎرﻳﺦ ﻛﻣﻞ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺣﺎﺟ ﻣﻴزا‬
> ‫ﺟﺎ‪ E‬اﺳﺖ؛ ﺷﺨ‪ $‬ﺑﺎﺑ ﻛﻪ در ﺿﻮﺿﺎی ﺳﺎل ‪ ۱۸۵۲‬ﺟﺎن ﺧﻮد را از دﺳﺖ داد‪ .‬ﺷ‪ p‬ﻛﻪ‬
> ‫ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﺎﺷﺘﻪ ﺣﻜﻳﺖ از اﺳﺘﻌﺪاد وﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻓﺮاوان ﻃﺎﻫﺮه واﺣﺘام ﺑﺴﻴﺎر‬
> ‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ او دارد‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫"ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﺴﻠﻄﻰ ﺑﻧﻈﻴ ﺑﺮ زﺑﺎن ﻋﺮ½‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬ﻓﻮقاﻟﻌﺎده ﻧﻴ در‬
> ‫ﺗﻔﺴﻴ اﺣﺎدﻳﺚ وآﻳﺎت ﻗﺮآ‪ E‬وﺗﻔﻜﺮ اﺳﻼﻣ داﺷﺖ‪ .‬در ﺷﻬﺮ ﻗﺰوﻳﻦ از‬
> ‫‪٢٧٢‬‬
> ‫او ﺑﻪ ﻋﻨﻮان زﻧ ﺑﺎ ﺗﻮاﻧﺎ‪Ì‬ﻫﺎی ﺧﺎرقاﻟﻌﺎده ﻳﺎد ﻣﺷﺪ‪".‬‬
> 
> ‫‪٩٥‬‬
> ‫ّ‬
> ‫"او ﻣﻌﺘﻘﺪی ﻣﻨﻔﻌﻞ ﻧﺒﻮد‪ .‬در ﻫﻤﻪ ﺟﺎ از ﺗﻌﺎ•ﻢ ﻣﻌﻠﻤﺶ ﺳﺨﻦ ﻣﮔﻔﺖ‪.‬‬
> ‫ّ‬
> ‫او ﺑﺎ ﺗﻌﺪد زوﺟﺎت وﻧﻴ ﺑﺎ ﺣﺠﺎب ﭘﻮﺷﻴﺪن زﻧﻬﺎ ﻣﺎﻟﻒ ﺑﻮد وروﺑﻨﺪ‬
> ‫ﺧﻮد را در ﻣﺎﻣﻊ از ﺻﻮرت ﺑﺮﻣداﺷﺖ ﺑﻪ ﻃﻮری ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻫﻮل‬
> ‫وﻫﺮاس ورﺳﻮا| وﺟﺎر وﺟﻨﺠﺎل در ﺧﺎﻧﻮاده و دﻳﮕﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻣﺆﻣﻦ‬
> ‫و ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺷﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﮔﺮوﻫ ﻫﻢ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ از ﻋﻘﺎﻳﺪ او اﺳﺘﻘﺒﺎل ﻣﻛﺮدﻧﺪ‬
> ‫واﺷﺘﻴﺎﻗ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ او داﺷﺘﻨﺪ وﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪن ﺳﺨﻨﺎن او در ﻣﺎﻣﻊ ﻋﻤﻮﻣ ﺑﻪ‬
> ‫او ﻣﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ‪".‬‬
> ‫‪٢٧٣‬‬
> 
> ‫"ﺗﻤﺎم اوﻗﺎت او ﺻف ﭘﻴوی ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻮدﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺣّﻖ‬
> ‫ّ‬
> ‫وﻣﺴﺌﻮ•‪ k‬را ﺑﻪ او اﻋﻄﺎ ﻛﺮده ﺑﻮد‪ .‬او ﺑﺮ ﻋﻠﻮم دﻳﻨ اﺣﺎﻃﻪ وﺗﺴﻠﻂ‬
> ‫ﻛﻣﻞ داﺷﺖ‪ ...‬ﻫﺮﮔﺰ از زﺑﺎن ﻫﻴﭻ ﻣﺴﻠﻤﺎ‪ E‬ﻛﻤﻪای ﻛﻪ دﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﻋﺪم‬
> ‫‪٢٧٤‬‬
> ‫ﭘﺮﻫﻴﺎری ﻃﺎﻫﺮه ﻛﻨﺪ ﻧﺸﻨﻴﺪم‪".‬‬
> 
> ‫ﻛﻨﺖ ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﺻﺤﻨﻪای ﺧﻴﺎﻟ در ﺑﺪﺷﺖ را ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻛﻨﺪ ﻛﻪ در آن ﻃﺎﻫﺮه در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ‬
> ‫ﭘﺎ ﺑﺮ روی ﭘﺎ اﻧﺪاﺧﺘﻪ ﺑﺮ ﺗ‪ k‬ﻛﻪ ﺑﺮای او آﻣﺎده ﺷﺪه ﺟﻠﻮس ﻛﺮده وﻣﻮﻋﻈﻪ ﻣﻛﻨﺪ ﻛﻪ زﻣﺎن‬
> ‫آن رﺳﻴﺪه ﺗﺎ اﻣﺮ ﺣﻀت ﺑﺎب در ﺳ ﺗﺎ ﺳ ﺟﻬﺎن ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺷﻮد ودر اﻳﻦ ﻛر زﻧﺎن ﺳﻬﻤ ﻣﺸﺎﺑﻪ‬
> ‫ﻣﺮدان دارﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻓﺎر‪ n‬ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎدۀ ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﺑﻴﺎن ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺴﻴﺎر ﺳﺎده اﻣﺎ ﻣﺆﺛﺮ‬
> ‫وﺳﺒﺐ ﺗﻘﻠﻴﺐ ﻗﻠﻮب ﺑﻮد واﻓﺮاد ﺳﺎدۀ روﺳﺘﺎ‪ Ì‬در ﺑﺪﺷﺖ ﺑﻌﺪ از ﺷﻨﻴﺪن ﺳﺨﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ً‬
> ‫‪٢٧٥‬‬
> ‫ﻛﻣ ﻼ ﺗ ﻘ ﻠ ﻴ ﺐ ﻣ ﺷ ﺪ ﻧ ﺪ ‪.‬‬
> 
> ‫ﻛﺘﺎب ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﺑﺎرﻫﺎ ﻣﻮرد ارزﻳﺎﺑ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ وﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺮﺟﻊ اﻃﻼﺨت اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺷﺪ‪.‬‬
> ‫ﻧﺸﻳﻪ ‪ Journal des Savants‬در ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﺧﻼﺻﻪای از ﻛﺘﺎب ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ را ﺑﻪ ﺟﺎپ رﺳﺎﻧﺪ‬
> ‫و ﺗﻤﺎم ﭘﺎراﮔﺮاف ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه را ﻛﻣﻞ و ﺑﻪ ﺻﻮرت اّو•ﻪ ﭼﺎپ ﻛﺮده و ﺗﺼﻳﺢ ﻛﺮده‬
> ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺮای اﺣﻘﺎق ﺣﻘﻮق زﻧﺎن در ﺷق ﻗﻴﺎم ﻛﺮد و از زﻧﺎن ﺧﻮاﺳﺖ ﻛﻪ از ﺧﻠﻮت‬
> ‫ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ در آن ﺣﺒﺲ ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻴون ﺑﻴﺎﻳﻨﺪ‪ ٢٧٦ .‬در ﻣﺎه آﮔﺴﺖ ﺳﺎل ‪ ۱۸٦۸‬روزﻧﺎﻣﻪ ‪Le‬‬
> 
> ‫‪٩٦‬‬
> ‫‪Temps‬در ﭘﺎرﻳﺲ ﺳﻪ ﻣﻘﺎ" ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﺎﻧﺪ ﻛﻪ دو ﭘﺎراﮔﺮاف آن درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻮد و‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ ﺣﻀﻮر زﻧ ﭼﻨﻴ ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪ ﻧﺸﺎﻧﻪ آن ﺑﻮد ﻛﻪ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ واﻗﻌﺎ در ﺻﺪد اﻳﺎد‬
> ‫‪٢٧٧‬‬
> ‫ﺗﻐﻴﻴات اﺟﺘﻤﺎﻋ ﺑﻮده اﺳﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮ‪ p‬از داﻧﺸﻤﻨﺪان وﻣﺘﻔﻜﺮان ﻓﺮاﻧﺴﻮی در ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﺧﻮد در ﺑﺎرۀ ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑ وﺟﻨﺎب‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﻛﺘﺎب ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ را ﻣﺮﺟﻊ ﻗﺮار داده وﺑﻪ آن اﺳﺘﻨﺎد ﻛﺮدهاﻧﺪ ‪.‬ﺟﻮزف ارﻧﺴﺖ رﻧﺎن‬
> ‫)‪ ،(Joseph Ernest Renan‬ﻣﺘﻔﻜﺮ ﺑﺰرگ ﻣﺬﻫ‪ k‬وﻓﻴﻠﺴﻮف ﺳﻴﺎ‪ n‬ﻓﺮاﻧﺴﻮی در‬
> ‫ﻛﺘﺎب ﺧﻮد ﺑﻪ ﻧﺎم "ﺣﻮاّرﻳﻮن"‪ (Les Apotres) ٢٧٨‬در ﭼﻨﺪ ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ اﺷﺎره ﻛﺮده‬
> ‫از ﺷﻜﻨﺠﻪﻫﺎی وﺣﺸﻴﺎﻧﻪای ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﻋﻤﺎل ﺷﺪه واز ﺗﻨﮓﻧﻈﺮی وﺗﮏروی‪ ،‬ﻛﻪ‬
> ‫ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻣﺮدم "آن ﺳﻮی دﻧﻴﺎ" اﺳﺖ‪ ،‬ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫‪٢٧٩‬‬
> 
> ‫ﻓﺮاﻧﺴﻮی دﻳﮕﺮی ﻛﻪ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻘﺎ"ای ﻣﻨﺘﺸ ﻛﺮد‪ ،‬آﻧﺪره ﺑﻠﻜﻮﻣﺐ )‪André-‬‬
> ‫ّ‬
> ‫‪ (Ursule Casse de Bellecombe‬رﺋﻴﺲ ﻣﺆﺳﺴﻪ ﺗﻘﻴﻘﺎت ﺗﺎرﻳ‪ V‬ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﺑﻮد‪ .‬او‬
> ‫ﻣﻘﺎ" ﻛﻣﻠ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ در روزﻧﺎﻣﻪ ‪ L’Investigateur‬در ﺳﺎل‬
> ‫‪ ۱۸۷۰‬ﻧﻮﺷﺖ‪ ٢٨٠ .‬آﻧﺪره ﺑﻠﻜﻮﻣﺐ درﺑﺎرۀ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺘﻠﻒ ﺗﺎرﻳﺦ اﻳﺘﺎ•ﺎ‪ ،‬ﭼﻴ‪ ،‬ﻣﻜﺰﻳﮏ‬
> ‫واﻣﺮﻳﻜﺎی ﻣﺮ‪t‬ﺰی‪ ،‬ﺟﻨﻞ آﻣﺎزون وﺟﻨﺎب ﻃﺎﻫﺮه وﺣﻀت ﺑﺎب ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬او ﻫﻤﭽﻨﻴ در‬
> ‫ﭼﻬﺎر ﺟﺘ‪ ،‬ﻛﺘﺎب ﺗﺎرﻳﺦ ﺟﻬﺎن وﻋﻠﻢ را ﺑﻪ ﻧﺎرش آورد‪ .‬ﺑﻠﻜﻮﻣﺐ ﺑﺎ ﻣﺘﻔﻜﺮان وﻧﻮﻳﺴﻨﺪﺎن‬
> ‫وداﻧﺸﻤﻨﺪان ﻓﺮاﻧﺴﻮی زﻣﺎن ﺧﻮد ارﺗﺒﺎط داﺋﻢ داﺷﺖ‪ .‬او ﻣﺮد ﺗﺼﻴﻞﻛﺮده وﺷﻳﻔ ﺑﻮد‬
> ‫وﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﻧﮋادی وﻗﻮﻣ را ارج ﻣ ﻧﻬﺎد‪ ٢٨١.‬در ﻣﻘﺎ"اش‪ ،‬ﺣﻀت ﺑﺎب را "ﺗﺎﺟﺮ ﭘﺎرﭼﻪ"‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻌﺮ< ﻛﺮده اﺳﺖ ﻛﻪ ﺛﺮوت زﻳﺎدی ﻧﺪاﺷﺖ اﻣﺎ ﺑﻪ ﻋﺮﻓﺎن وﺗﺼّﻮف ﻋﻼﻗﻪ داﺷﺘﻪ‪ ،‬ﻫﺰاران‬
> ‫ّ‬         ‫ّ‬
> ‫ﻧﻔﺮ را ﻣﺮﻳﺪ ﺧﻮد ﻛﺮده و راه را ﺑﺮای ﺗﺮ‪ Ê‬زﻧﻬﺎ و ا ﺗﺎد ﻣﺴﻠﻤﻴ و اﻏﻤﺎض ﻣﺬﻫ‪ k‬ﺑﺎز ﻛﺮده‬
> ‫اﺳﺖ‪ .‬او از ﻃﺎﻫﺮه وﺷﺠﺎﻋﺘﺶ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺎﻟﻔﺎن وﻗﺮاردادﻫﺎی ﻣﺮﺳﻮم اﺟﺘﻤﺎع واز ﻣﻘﺎوﻣﺖ‬
> ‫ﺑﺑﺎﻛﻧﻪ او در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻬﺪﻳﺪﻫﺎی ﺟﺎ‪ E‬ﺗﻤﺠﻴﺪ ﻛﺮده اﺳﺖ وآﺧﻮﻧﺪﻫﺎی ﺷﻴﻌﻪ را ﻣﺘﻬﻢ ﻛﺮد ﻛﻪ‬
> ‫ﺑﺮای ﺑاﻋﺘﺒﺎر ﻛﺮدن ﻃﺎﻫﺮه ﺗﻔﺴﻴ وﺗﻌﺒﻴ ﺷﺨ‪ $‬ﺧﻮد از اﺳﻼم اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮدهاﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ‬
> 
> ‫‪٩٧‬‬
> ‫ﻋﻘﻴﺪۀ ﺑﻠﻜﻮﻣﺐ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺮاﺑﺮی زن وﻣﺮد‪ ،‬ﺣّﻖ اﻧﺘﺨﺎب در ازدواج‪ ،‬ﮔﺮﻓﺘ ﺣّﻖ ﻃﻼق ﺑﺮای‬
> ‫ّ‬
> ‫زﻧﺎن‪ ،‬وا ﺗﺎد ﺑﻴ ﻣﺮد وزن را ﺗﺒﻠﻴﻎ ﻣﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬                 ‫ّ‬
> ‫ﺑﻠﻜﻮﻣﺐ ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه را ﻣﺘﻬﻢ ﺑﻪ ﺗﻼش ﺑﺮای ﺗﻤﻠﮏ و‪t‬ﺴﺐ دارا‪ Ì‬ﺟﻌ ﻣﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
> ‫و‪ G‬او در واﻗﻊ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ در اﻧﺘﻈﺎر زﻣﺎن ﻣﻮﻋﻮد وﺗﺄﺳﻴﺲ ﻣﻠﻜﻮت اﻟﻬ ﺑﺮ وﺟﻪ ارض‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ ﻋﺸﻖ وﻣّﺒﺖ واﺗﺎد را ﻣآﻣﻮﺧﺖ ‪.‬اواﺋﻞ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ درک ﺷﺨ‪ $‬ﺧﻮد ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی‬
> ‫ﻗﻮاﻧﻴ ﺷﻳﻌﺖ اﺳﻼم ﻋﻤﻞ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻠﻜﻮﻣﺐ در دﻓﺎع از ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ ﺗﻔﺎوت ﺑﻴ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺗﻌﺎ•ﻢ ﻃﺎﻫﺮه و اﺗﻬﺎم اﺷﺘاﻛﮔﺮا‪ Ì‬ﻣﺜﻞ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﺷﻳﮏ و ﺳﻬﻴﻢ ﺷﺪن ﺣﻮاّرﻳﻮن زﻣﺎن ﺣﻀت‬
> ‫ﻣﺴﻴﺢ ﺑﻪ ﻧﻈﺎم ﺳﻮﺳﻴﺎﻟﻴﺴ‪ k‬ﺑﻮد‪ ٢٨٢.‬او ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻼﺻﻪ ﻃﺎﻫﺮه را ﻣﻨ‪ z‬و ﺑﺎﻋﺚ رﺳﺘﺎری‬
> ‫َ‬
> ‫زﻧﺎن ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺧﻮاﻧﺪ و در ﺷﺎن و ﻣﻘﺎم او را ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ زﻧﺎن ﻏﺮ½ داﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﭘﻴﺸﺒد‬
> ‫و ﭘﻴﺸﻓﺖ زﻧﺪﻰ زﻧﺎن در ﻏﺮب ﺷﺪﻧﺪ؛ زﻧﺎ‪ E‬ﭼﻮن اﻟﻴاﺑﺖ ﺑﻠﮏول) ‪Elisabeth‬‬
> ‫‪ ،(Blackwell‬اّوﻟﻴ زﻧ ﻛﻪ در اﻣﺮﻳﻜﺎ ﮔﻮاﻫﻴﻨﺎﻣﻪ ﺗﺼﻴﻼت ﭘﺰﺷﻜ را در ﺳﺎل ‪۱۸۴۹‬‬
> ‫درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮد‪ ،‬و آﻣﻠﻴﺎ ﺑﺮوﻣﺮ )‪ (Amelia Broomer‬ﻛﻪ ﻣﺪاﻓﻊ ﺳﺳﺨﺖ ﺟﻨﺒﺶ"ﺑﻠﻮﻣﺮ"‬
> ‫)‪ (Bloomer‬ﻃﺮﻓﺪار و ﺧﻮاﺳﺘﺎر ﻧﻮﻋ ﭘﻮﺷﺶ راﺣﺖ و ﻣﻮاﻓﻖ ﺑﺎ ﺳﻼﻣﺖ ﺑﺪن زﻧﺎن و‬
> ‫ﺧﻮاﺳﺘﺎر ﺣﻘﻮق ﺳﻴﺎ‪ n‬ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺮای زﻧﺎن اﻧﻠﻴ‪ n‬و ﻓﺮاﻧﺴﻮی ﺑﻮد‪.‬‬
> ‫‪٢٨٣‬‬
> 
> ‫ﻳﻜﻰ دﻳﮕﺮ از روﺷﻨﻔﻜﺮان ﻓﺮاﻧﺴﻮی ﻛﻤﻨﺖ ﻫﻮارت )‪ (Clement Huart‬ﺑﻮد ﻛﻪ در‬
> ‫‪٢٨٤‬‬
> ‫ﺳﺎل ‪ ۱۸۸۹‬در ﻛﺘﺎب ﻛﻮﭼﻜ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ‪La Religion de Bab‬درﺑﺎره ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻮﺷﺖ‪.‬‬
> ‫ﻫﻮارت در ﺳﻦ ﭼﻬﺎرده ﺳﺎﻟﻰ ﺑﻪ ﻳﺎدﮔﻴی زﺑﺎن ﻋﺮ½ ﭘﺮداﺧﺖ وﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ زﺑﺎﻧﺸﻨﺎ‪n‬‬
> ‫وآﺛﺎر ادﺑ زﺑﺎنﻫﺎی ﻋﺮ½‪ ،‬ﺗﺮﻛ وﻓﺎر‪ n‬اداﻣﻪ داد‪ .‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ او ﺑﺮ زﺑﺎنﻫﺎی اﻧﻠﻴ‪،n‬‬
> ‫ّ‬
> ‫اﻳﺘﺎ•ﺎ‪ Ì‬وآﻟﺎ‪ E‬ﺗﺴﻠﻂ ﻛﻣﻞ داﺷﺖ‪ ٢٨٥.‬او در ﻛﺘﺎب ﺧﻮد از ﻋﻠﻢ واﺳﺘﻘﻼل رو‪ p‬ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﻛﻪ ﺑﺎ ﻛﺸﻒ ﺣﺠﺎب آن را ﻧﺸﺎن داد ﺗﻤﺠﻴﺪ ﻛﺮد‪ .‬ﺑﻪ د•ﻞ ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬واﺣﺎﻃﻪ ﺑﺮ زﺑﺎنﻫﺎی‬
> ‫ﻣﺘﻠﻒ ﺻﻔﺤﺎت زﻳﺎدی از آﺛﺎر ﺣﻀت ﺑﺎب را از ﻓﺎر‪ n‬وﻋﺮ½ ﺑﻪ ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﺗﺮﺟﻪ ﻛﺮده‬
> ‫‪٢٨٦‬‬
> ‫وﺑﻌ‪ A‬از ﺗﻌﺎ•ﻢ او را ﺷح داده اﺳﺖ‪.‬‬
> 
> ‫‪٩٨‬‬
> ‫ﻧﺸﻳﻪ اﻧﻠﻴ‪ Contemporary Review n‬در دﺳﺎﻣﺒ ‪ ۱۸۸۵‬ﻣﻘﺎ"ای ﻛﻣﻞ ﺗﺖ‬
> ‫ﻋﻨﻮان ‪ Story of the Bab‬ﻣﻨﺘﺸ ﻛﺮد‪ ٢٨٧‬ودر آن ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻛﻨﺖ دوﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﻃﺎﻫﺮه را‬
> ‫ﭼﻨﻴ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻛﻨﺪ‪" :‬زﻧ ﻛﻪ اﮔﺮ در ﻏﺮب ﭘﺎ ﺑﻪ ﺟﻬﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﻫﻢرﺗﺒﻪ ﺑﺴﻴﺎری از‬
> ‫زﻧﺎن ﻗﻬﺮﻣﺎن واﻓﺘﺨﺎرآﻓﺮﻳﻦ ﻣﻌﺎﺻ ﺧﻮد در ﻏﺮب ﻣﺑﻮد" و "ﺷﺠﺎﻋ‪ "k‬ﻏﻴﻗﺎﺑﻞ ﻧﻔﻮذ‬
> ‫‪٢٨٨‬‬
> ‫ﻫﻤﭽﻮن ﻣﺮاد وﻣﻮﻻی ﺧﻮد داﺷﺖ‪".‬‬
> 
> ‫ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﻛﻇﻢ ﺑﮏ و‪t‬ﻨﺖ دوﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﻋﻤﺪه ﻣﻨﺎﺑﻌ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ در ﻏﺮب ﺑﺮای آﺷﻨﺎ‪ Ì‬ﺑﺎ‬
> ‫دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻣﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻣﺮی ون ﻧﺎﻳﻤﺎﻳﺮ )‪ (Marie von Najmajer‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪهای اﻃﺮﻳ‪ n‬واز ﻓّﻌﺎﻻن ﭘﻴﺸﻓﺖ‬
> ‫زﻧﺎن‪ ،‬اّوﻟﻴ اﺛﺮادﺑ ﺧﻮد را ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻮﺷﺖ‪ ٢٨٩.‬اﻳﻦ اﺛﺮ ﺑﺎ ﻧﺎم ‪A‬‬
> ‫‪picture from the Persian modern times in ٦ Songs‬در ﺳﺎل ‪۱۸۷۴‬‬
> ‫ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ‪ ٢٩٠.‬ﻣﻨﺒﻊ و ﻣﺮﺟﻊ اﻃﻼﺨت او ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﻛﻇﻢ ﺑﮏ و دوﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﺑﻮد‪ .‬ﭼﻨﺪﻳﻦ دﻫﻪ‬
> ‫ﺑﻌﺪ ﻣﺎرﻳﺎﻧﺎ ﻫﺎﻳﻨﻴﺶ )‪ ،(Mariana Heinish‬ﻣﺎدر رﺋﻴﺲﺟﻬﻮر اﻃﺮﻳﺶ از ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺎرﺗﺎ‬
> ‫روت ﺑﺎ ﻃﺎﻫﺮه آﺷﻨﺎ ﺷﺪ واﻇﻬﺎر داﺷﺖ‪" :‬ﻣﻦ ﺗﻼش ﻣﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﺑﺮای زﻧﺎن اﻃﺮﻳﺶ ﻫﻤﺎن‬
> ‫‪٢٩١‬‬
> ‫ﻛری را ﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ ﻓﺪا ﻛﺮدن ﺟﺎن ﺧﻮد ﺑﺮای زﻧﺎن اﻳﺮا‪ E‬ﻛﺮد‪".‬‬
> 
> ‫در دﺳﺎﻣﺒ ﺳﺎل ‪ ۱۸۸۰‬داﻧﺸﻤﻨﺪ ﻣﻌﺮوف اﻳﺘﺎ•ﺎ‪ ،Ì‬ﻣﻴﺸﻞ ﻟﺴﻮﻧﺎ )‪(Michele Lessona‬‬
> ‫ﻛﻪ ﺗﺼﺺ در زﻣﻴﻨﻪ دوزﻳﺴﺘﺎن داﺷﺖ و‪t‬ﺘﺎبﻫﺎی داروﻳﻦ را ﺗﺮﺟﻪ ﻛﺮده ﺑﻮد و‪I‬رﻫﺎی او‬
> ‫ﺗﺄﺛﻴ زﻳﺎدی در ﻧﺴﻞ آﻳﻨﺪۀ داﻧﺸﻤﻨﺪان اﻳﺘﺎ•ﺎ داﺷﺖ‪ ٢٩٢‬دو ﮔﺮدﻫﻤﺎ‪ Ì‬درﺑﺎرۀ ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑ‬
> ‫ﺗﺸﻜﻴﻞ داد‪ .‬ﻣﺬاﻛﺮات اﻳﻦ دو ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ در ﺳﺎل ‪ ١٨٨١‬ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻛﺘﺎﺑ ﺗﺖ ﻋﻨﻮان ‪I‬‬
> ‫‪Babi‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ‪ ٢٩٣.‬او در ﺳﺎل ‪۱۸۶۲‬ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﻰ از ﻃﺮف ﭘﺎدﺷﺎه اﻳﺘﺎ•ﺎ ﺑﻪ اﻳﺮان ﺳﻔﺮ ﻛﺮد‬
> ‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺰﺷﮏ رواﺑﻂ دوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺑﻴ دو ﻛﺸﻮر را ﺑﺮﻗﺮار ﺳﺎزد‪ .‬در ﺗﺒﻳﺰ ﺑﺎ داوود ﺧﺎن‬
> ‫ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮد وداوود ﺧﺎن ﺷح ﻛﻣﻠ از زﻧﺪﺎ‪ E‬ﺣﻀت ﺑﺎب را ﺑﺮای او ﮔﻔﺖ‪ .‬او ﺳﻌ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﺮد از ﻛﻴﻴﻪ ﻧﻘﺎ‪ D‬ﻛﻪ ﺑﺎب در آﻧﺎ ﺑﻮده ﺑﺎزدﻳﺪ ﻛﻨﺪ واﻏﻠﺐ ﺑﺎ دوﮔﻮﺑﻴﻨﻮ‪ ،‬ﻛﻪ در آن وﻗﺖ‬
> 
> ‫‪٩٩‬‬
> ‫ﺳﻔﻴ ﻛﺸﻮر ﻓﺮاﻧﺴﻪ در اﻳﺮان ﺑﻮد‪ ،‬ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻛﺮد‪ .‬ﺑﻴﺸﺘ اﻃﻼﺨت او درﺑﺎرۀ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ‬
> ‫ّ‬                    ‫ً‬
> ‫از اﻳﻦ دو ﻣﻨﺒﻊ‪ ،‬ﻣﺼﻮﺻﺎ از دو ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن اﻃﻼﺨت دﺳﺖ اّول درﺑﺎرۀ‬
> ‫ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﺮای او ﻛر آﺳﺎ‪ E‬ﻧﺒﻮد‪" .‬در ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﻣﺎل اﺳﺖ ﺑﺘﻮان درﺑﺎرۀ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺻﺤﺒﺖ‬
> ‫ﻛﺮد ﻳﺎ اّﻃﻼﻋ از آﻧﻬﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ آورد‪ .‬ﺗﺮس وُرﻋ‪ k‬ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﻤﻪ در دﻟﺎ ﻣاﻧﺪازد ﻫﺮ ﻛﺲ‬
> ‫‪٢٩٤‬‬
> ‫را از ﺻﺤﺒﺖ وﺣ‪ k‬ﻓﻜﺮ ﻛﺮدن ﺑﻪ آن ﺑﺎز ﻣدارد‪".‬‬
> 
> ‫ﻛرﻻ ﺳاﻧﺎ )‪ (Carla Serrana‬اﻳﺘﺎ•ﺎ‪ Ì‬دﻳﮕﺮی ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ اﻳﺮان ﺳﻔﺮ ﻛﺮد وﺳﻔﺮﻧﺎﻣﻪای‬
> ‫درﺑﺎرۀ اﻳﺮان ﻧﺎﺷﺖ‪ .‬او ﻣﺘﻮ> ﻛﺸﻮر ﺑﻠﮋﻳﮏ ﺑﻮد‪ .‬ﻛﺘﺎب او ﺑﺎ ﻋﻨﻮان " اﻓﺮاد واﺷﻴﺎء در‬
> ‫ﻛﺸﻮر اﻳﺮان" )‪ (Men and Objects in Iran‬در ﺳﺎل ‪ ۱۸۸۳‬ﭼﺎپ‪ ٢٩٥‬وﺑﻪ ﻧ ُـﻪ زﺑﺎن‬
> ‫ﺗﺮﺟﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﻓﺼﻠ از اﻳﻦ ﻛﺘﺎب درﺑﺎرۀ ﺷﻜﮔﻴی ﻓﺮﻗﻪ ﺑﺎﺑ ﺑﻮد‪ .‬ﻣﻨﺒﻊ اﻃﻼﺨت او‬
> ‫‪٢٩٦‬‬
> ‫ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﺑﻮد‪ .‬در اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﻃﺎﻫﺮه زﻧ ﺗﻮاﻧﺎ وﺧﺎرقااﻟﻌﺎده ﻣﻌﺮ< ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫ﺳاﻧﺎ اوﻟﻴ زن اروﭘﺎ‪ Ì‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻗﻔﻘﺎز ﺳﻔﺮ ﻛﺮد واز آن ﻃﺮﻳﻖ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎ‪ Ì‬در ﺳﻦ ﭘﻨﺠﺎه‬
> ‫ﺳﺎﻟﻰ ﺑﻪ ﺳﻔﺮﺧﻮد اداﻣﻪ داد‪ .‬وﻗ‪ k‬ﺑﻪ اﻳﺘﺎ•ﺎ ﺑﺎزﮔﺸﺖ از او ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ در ﻛﻨﻔﺮاﻧ‪ n‬ﻛﻪ در‬
> ‫ّ‬
> ‫ُرم ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه ﺑﻮد ﺷ‪t‬ﺖ ودرﺑﺎرۀ ﺳﻔﺮش ﺻﺤﺒﺖ ﻛﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﻛرﻻ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﻛﻪ "در‬
> ‫ّ‬
> ‫اﻳﺘﺎ•ﺎ زﻧﻬﺎ در ﻣﺎﻣﻊ ﻋﻤﻮﻣ ﺻﺤﺒﺖ ﻧﻤﻛﻨﻨﺪ" اﻳﻦ دﻋﻮت را رد ﻛﺮد‪ .‬در ﺳﺎل ‪ ۱۸۷۳‬ﺑﻪ‬
> ‫ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﻰ از ﻳﮏ روزﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ وﻳﻦ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﺳﻔﺮ او ﺑﻪ ﺷق اروﭘﺎ ﺷﺶ ﺳﺎل ﻃﻮل ﻛﺸﻴﺪ‪.‬‬
> ‫‪ Ì‬ﻗﺒﻞ از ﺧﻮد‪ِ ،‬ﺳاﻧﺎ ﺑﻪ زﻧﺪﻰ روزﻣﺮۀ روﺳﺘﺎﺋﻴﺎ‪ E‬ﻛﻪ‬
> ‫ﺑﺮﺧﻼف دﻳﮕﺮ ﺟﻬﺎﻧﮕﺮدان اروﭘﺎ ِ‬
> ‫‪٢٩٧‬‬
> ‫ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻛﺮد ﻋﻼﻗﻪ زﻳﺎدی داﺷﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ﻳﻜﻰ از آﺛﺎری ﻛﻪ ﺗﻮّﺳﻂ ﻓﺮدی آﺎه وﺧﺒه درﺑﺎرۀ زﻧﺪﻰ وﺗﻌﺎ•ﻢ ﺣﻀت ﺑﺎب وﺗﺎرﻳﺦ ﺑﺎﺑ‬
> ‫ﻧﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪ ﻛﺘﺎﺑ اﺳﺖ از ﻛﺸﻴﺶ از ﻛﻴﺴﺎی آﻧﻠﻴﻜﻦ )‪ (Angelican‬ﺑﻪ ﻧﺎم ادوارد‬
> ‫ِﺳﻞ )‪ (Edward Sell‬ﻛﻪ ﺳﺎﻟﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻴﺴﻴﻮﻧﺮی ﻣﺬﻫ‪ k‬در ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن زﻧﺪﻰ ﻛﺮده‬
> ‫وﺑﻴﺶ از ﭘﻨﺠﺎه اﺛﺮ ﻋﻠﻤ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬او ﺧﻮاﻧﺪن زﺑﺎنﻫﺎی ﻓﺎر‪ ،n‬ﻫﻨﺪی و ﻋﺮ½ و ﭼﻨﺪ‬
> ‫ً‬
> ‫زﺑﺎن دﻳﮕﺮ را آﻣﻮﺧﺘﻪ ﺑﻮد‪ ٢٩٨.‬اﮔﺮﭼﻪ او ﻣﺗﻮاﻧﺴﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ را ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﺑﻪ زﺑﺎن اﺻﻠ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬
> ‫ﻛﻨﺪ و‪ G‬ﺑﻴﺸﺘ اﻃﻼﺨت را از آﺛﺎر ﻛﻇﻢ ﺑﮏ و دوﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺳﻪ رﺳﺎ" درﺑﺎرۀ ﺑﺎﺑﻫﺎ و‬
> 
> ‫‪١٠٠‬‬
> ‫ﺑﻬﺎ|ﻫﺎ ﻧﻮﺷﺖ‪ The Babis :‬در ﺳﺎل ‪٢٩٩۱۸۹۶‬و دﻳﮕﺮی ‪The Bab and the Babis‬‬
> ‫ﻛﻪ ﻧﻈﺮات ﻳﮏ ﻣﻴﺴﻴﻮﻧﺮ ﺑﻮد و در ﺳﺎل ‪ ۱۹۰۱‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ٣٠٠.‬ﺳﻮﻣ ‪ Bahaism‬ﻛﺘﺎﺑ‬
> ‫در ﻣﻌﺮ< دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| ﺑﻪ ﻣﻴﺴﻴﻮﻧﺮﻫﺎی ﻣﺴﻴ` ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ ۱۹۱۲‬ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ٣٠١.‬او در‬
> ‫ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎﻳﺶ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻔّﺼﻠ درﺑﺎرۀ زﻣﻴﻨﻪ اﺳﻼﻣ ﺗﺎرﻳﺦ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ آورده اﺳﺖ‪ ،‬ارﺗﺒﺎط‬
> ‫ﻧﺰدﻳﮏ ﺑﻴ ﺷﻴﺨﻴﻪ و ﺑﺎﺑﻴﻪ را ﺑﺎ ﺟﺰﺋﻴﺎت ﻛﻣﻞ ﺷح داده ﺗﺎرﻳﺦ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ و ﺑﻬﺎ| را ﺑﻴﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ د•ﻞ ﺗﺴﻠﻂ ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎر‪ ،n‬او ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﮔﺰﻳﺪهﻫﺎ‪ Ì‬از ﺑﻴﺎﻧﺎت ﺣﻀت ﺑﺎب را در‬
> ‫اﻳﻦ ﻛﺘﺎبﻫﺎ ﻧﻘﻞ ﻗﻮل ﻛﻨﺪ وﺳﺒﺐ ﺳﺘﺎﻳﺶ وﺗﻤﺠﻴﺪ او از ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬اﺣﺎطۀ ﺧﻮد او ﺑﻪ زﺑﺎن‬
> ‫ﻓﺎر‪ n‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺗﻮاﻧﺴﺖ آﺛﺎر ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ زﺑﺎن اﺻﻠ ﺑﻪ ﺧﻮ½ درک ﻛﻨﺪ وﺑﻔﻬﻤﺪ‪ .‬او درﺑﺎرۀ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﭼﻨﻴ ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"ﺑﺮ‪ p‬از اﺷﻌﺎرش رﻧﮓ وﺑﻮﺑ از روش ﺗﺼّﻮف وﻧﺸﺎن از ﻧﺸﺌﻪ ﻋﺮﻓﺎ‪E‬‬
> ‫او دارﻧﺪ واﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ در اﺷﻌﺎرش ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎر‪ n‬ﺑﺴﻴﺎر ﻗﻮیﺗﺮ از‬
> ‫ﻧﺴﺨﻪﻫﺎی ﺗﺮﺟﻢۀ آﺛﺎر اوﺳﺖ‪".‬‬
> ‫‪٣٠٢‬‬
> 
> ‫ﻧﻮﺷﺘﻪ دﻗﻴﻖ وﻣﺘﻔﻜﺮاﻧﻪ دﻳﮕﺮی ﻛﻪ درﺑﺎرۀ زﻧﺪﺎ‪ E‬ﺣﻀت ﺑﺎب ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه ودر آن از‬
> ‫ﭼﻴ ) ‪Thomas Kelly‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﻫﻢ ﻳﺎد ﺷﺪه ﻣﻤﻮﻋﻪ ﺳﺨﻨا‪E‬ﻫﺎی ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﺗﻮﻣﺎس ِ‬
> ‫‪ ،(Cheyne‬ﻛﺸﻴﺶ وﺨﻟ ِﻢ ﻣﺬﻫ‪ k‬واﺳﺘﺎد داﻧﺸﺎه آﻛﺴﻔﻮرد اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ ۱۹۱۴‬ﺗﺖ‬
> ‫ﻋﻨﻮان ‪)The Reconciliation of Races and Religions‬اﺋﺘﻼف ﻧﮋادﻫﺎ‬
> ‫ً‬
> ‫‪٣٠٣‬‬
> ‫وادﻳﺎن( ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪ‪ .‬اﺣﺘﻤﺎﻻ او ﺑﻌﺪ از ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺧﻮد در اﻳﻦ ﺑﺎره ﺑﻬﺎ| ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬
> ‫درﺑﺎره ﻃﺎﻫﺮه در ﻛﺘﺎﺑﺶ ﭼﻨﻴ ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"در واﻗﻊ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻔﺎوت اﻧﺴﺎنﻫﺎ در اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻌ‪ A‬ﺑﻪ درک ﻧﻮر اﻟﻬ‬
> ‫ً‬
> ‫وﻗﻮف ﻣﻳﺎﺑﻨﺪ وﺑﻌ‪ A‬ﻛﻤ ﺑﻪ درک آن ﻧﺰدﻳﮏ ﻣﺷﻮﻧﺪ وﺑﻌ‪ A‬اﺻﻼ‬
> ‫ً‬
> ‫آن را درﻧﻤﻳﺎﺑﻨﺪ‪ .‬ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ ﻣﻄﻤﺌﻨﺎ از ﺟﻠﻪ ﻛﺴﺎ‪ E‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻗﻄﻌﻴﺖ‬
> ‫‪٣٠٤‬‬
> ‫ﻛﻣﻞ اﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪۀ اﻟﻬ را درک ﻛﺮد‪".‬‬
> 
> ‫‪١٠١‬‬
> ‫او در ﭘﺎﻳﺎن اﻳﻦ ﻓﺼﻞ از ﻛﺘﺎب ﺣﻜﻳ‪ k‬از زﻧﺎن ﻣﻈﻠﻮم‪ ،‬ﻛﻪ از ﺗﺮ‪t‬ﻴﻪ ﺑﻪ ﻋﻜ ﺗﺒﻌﻴﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪،‬‬
> ‫ﻣ آورد‪:‬‬
> 
> ‫"اﻳﻦ ﺷﺎﻋﺮه)ﻃﺎﻫﺮه( ﺑﻬﺎ| واﻗﻌ ﺑﻮد؛ وﺣ‪ k‬ﺑﻴﺸﺘ از آن ﻣﺗﻮان ﮔﻔﺖ‬
> ‫داﻧﻪای ﻛﻪ در دوره اﺳﻼم در زﻣﻴ ﻛﺷﺘﻪ ﺷﺪ اﻛﻨﻮن ﺑﻪ دﺳﺖ‬
> ‫ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ از زﻣﻴ ﺳ ﺑﺮ ﻣآورد‪ .‬ﻧﺎﻣﻪای ﻛﻪ در ﻣﺎه ﺟﻮن ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻪ‬
> ‫ﺷﻮرای ﻣﺴﻴﺤﻴﺎن ارﺳﺎل ﺷﺪ ﺧﺒ از ﺗﺒﻌﻴﺪ ﺑﻴﺶ از ﭼﻬﻞ زن ﺳﺘﻤﺪﻳﺪۀ‬
> ‫اﻫﻞ ﺗﺮ‪t‬ﻴﻪ از ادرﻧﻪ ﺑﻪ ﻋﻜ )ﻣﻞ ﺣﺒﺲ ﺑﻬﺎءاﷲ( ﻣدﻫﺪ‪ " :‬در ‪ D‬ﭼﻨﺪ‬
> ‫ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻃﺮﻓﺪاری از ﺣﻘﻮق زﻧﺎن ﺑﻪ آراﻣ ودر ﺧﻔﺎ در ¶ﺸﺖ‬
> ‫دﻳﻮارﻫﺎی ﺣﺮﻣﺴاﻫﺎ ﻧﻔﻮذ ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺮدان از آن ﻟﻓﻞ ﺑﻮدﻧﺪ؛ ﻫﻤﻪ‬
> ‫ً‬
> ‫از آن ﻟﻓﻞ ﺑﻮدﻧﺪ واﻛﻨﻮن ﺑﻐﺘﺔ ﺳﻴﻠ ﺷﺪﻳﺪ ﺟﺮﻳﺎن ﮔﺮﻓﺘﻪ واﻓﺮادی از‬
> ‫ادرﻧﻪ اﻳﻨﻄﻮر ﺗﺸﺨﻴﺺ دادهاﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻗﺪاﻣ اﺳﺎ‪ n‬دﺳﺖ ﺑﺰﻧﻨﺪ‪.‬‬
> ‫ﺑﺎﺷﺎهﻫﺎ‪ Ì‬ﺑﺎ ﺷ‪t‬ﺖ اﻳﻦ زﻧﺎن ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه‪ ،‬دﻓﺘ ﺧﺎﻃﺮات اﻳﻦ زﻧﺎن‬
> ‫ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪه ودﺳﺖ ﺑﻪ دﺳﺖ ﮔﺸﺘﻪ؛ روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ وﻣﻼت ﻣﺼﻮص‬
> ‫زﻧﺎن ﻣﺜﻞ ﻗﺎرچ ﺳ از زﻣﻴ ﺑﻴون آورده وﻣﻘﺎﻻت ﺟﺎﻟ‪ k‬را ﺑﺎپ‬
> ‫رﺳﺎﻧﺪهاﻧﺪ وﺟﻠﺴﺎت ﻋﻤﻮﻣ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬در ﻳﮏ روز ﻫﻤﻪ‬
> ‫اﻋﻀﺎء اﻳﻦ ﺑﺎﺷﺎهﻫﺎ‪ ،‬ﺣﺪود ﭼﻬﺎرﺻﺪ ﻧﻔﺮ‪ ،‬ﻛﺸﻒ ﺣﺠﺎب ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ‬
> ‫ﺿﺑﻪای ﺗﻜﺎن دﻫﻨﺪه ﺑﺮای ﺟﺎﻣﻌﻪای ﻗﺪﻳﻤ ﺑﺎ اﻓﻜِر ﻛﻬﻨﻪ وﭘﻮﺳﻴﺪه‬
> ‫ﺑﻮد ‪.‬ﻣﺴﻠﻤﺎنﻫﺎی ﻣﻌﺘﻘﺪ زﻧﮓ ﺧﻄﺮی را ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ وﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺒﻮر‬
> ‫ﺷﺪ دﺳﺖ ﺑﻪ اﻗﺪاﻣ ﺑﺰﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﭼﻬﺎرﺻﺪ زن آزادﻳﻮاه را ﺑﻪ ﭼﻨﺪﻳﻦ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﮔﺮوه ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﮔﺮوﻫ ﺷﺎﻣﻞ ﭼﻬﻞ ﻧﻔﺮ را ﺑﻪ ﻋﻜ ﺗﺒﻌﻴﺪ ﻛﺮدﻧﺪ‬
> ‫ﻛﻪ در راه ﻫﺴﺘﻨﺪ وﺑﻪ زودی ﺑﻪ آﻧﺎ ﻣرﺳﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﻪ درﺑﺎرۀ اﻳﻦ ﺧﺒ‬
> ‫ﺣﺮف ﻣ زﻧﻨﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪاد زﻳﺎد زﻧﺎن ﻃﺮﻓﺪاران ﺑﺮداﺷﺘ روﺑﻨﺪه ﺷﮕﻔﺖ‬
> ‫اﻧﮕﻴ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﺮدا‪ E‬ﻛﻪ ﺑﺎ آﻧﺎن در اﻳﻦ ﺑﺎره ﺻﺤﺒﺖ ﻛﺮدم‬
> ‫اﻳﻦ رﺳﻢ را ﻫﻢ ﺑﺴﻴﺎر ﻛﻬﻨﻪ وﻗﺪﻳﻤ وﻫﻢ ﻣّﺮب اﻓﻜر ﻣداﻧﻨﺪ‪ .‬ﻣﻘﺎﻣﺎت‬
> 
> ‫‪١٠٢‬‬
> ‫ّ‬
> ‫دوﻟﺖ ﺗﺮ‪t‬ﻴﻪ ﺑﻪ ﺗﺼّﻮر ﺧﺎﻣﻮش ﻛﺮدن آﺗﺶ آزادیﺧﻮاﻫ آﻧﺎن‪ ،‬ﺑﺮ ﺷﺪت‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﻌﻞۀ آن اﻓﺰودهاﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﻳﻦ اﻗﺪام دوﻟﺖ‪ ،‬اﻓﻜر ﻋﻤﻮﻣ ﺑﻴﺸﺘ ﻣﺘﻮﺟﻪ‬
> ‫‪٣٠٥‬‬
> ‫ﺷﺪه وﻋﺪۀ ﺑﻴﺸﺘی از اﻳﻦ ﻣﺴﺄ" ﺧﻄﻴ ﺧﺒدار ﺷﺪهاﻧﺪ‪".‬‬
> 
> ‫ُ‬
> ‫اﮔﺮﭼﻪ ﻣﻨﺒﻌ ﻛﻪ ﺻّﺤﺖ ﻣﺎﺟﺮای زﻧﺎن ﺗﺮک ﻃﺮﻓﺪار ﺣّﻖ آزادی زﻧﺎن را ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻛﻨﺪ ﻣﻌﻠﻮم‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬اﻣﺎ در ﺳﺎل ‪ ۱۹۱۳‬اﻧﻘﻼﺑ در ﻛﺸﻮر ﺗﺮ‪t‬ﻴﻪ ﺑﺮای ﭘﻴﺸﺒد ﻣﻘﺎم زﻧﺎن ﺑﺮﭘﺎ ﺷﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪاد‬
> ‫زﻳﺎدی اﻧﻤﻦﻫﺎی زﻧﺎن اواﺧﺮ ﻋﻤﺮ دوﻟﺖ ﻋﺜﻤﺎ‪ E‬اواﻳﻞ ﻗﺮن ﺑﻴﺴﺘﻢ ﺷﻜ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬اّوﻟﻴ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺳﺎزﻣﺎن زﻧﺎﻧﻪ "ﺟﻌﻴﺖ اﻣﺪادﻳﻪ" ﻧﺎم داﺷﺖ ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ ۱۹۰۸‬ﺗﻮﺳﻂ زﻧ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻓﺎﻃﻤﺔ ﺨ•ﻪ‬
> ‫ﺑﺮای ﻓﺮآﻫﻢ ﻛﺮدن ﭘﻮﺷﺎک ﮔﺮم زﻣﺴﺘﺎ‪ E‬ﺑﺮای ﺳﺑﺎزا‪ E‬ﻛﻪ در ﻣﺮز ﻣﺸﻐﻮل ﻧﺒد ﺑﻮدﻧﺪ‬
> ‫اﻳﺎد ﺷﺪ وزﻧﻬﺎ ﺻﻨﺎﻳﻊ دﺳ‪ k‬ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻓﺮوش ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳﺎزﻣﺎن دﻳﮕﺮی ﻧﻴ در ﻫﻤﺎن ﺳﺎل‬
> ‫ﺗﺄﺳﻴﺲ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻫﺪف آن ﻛﻤﮏ ﺑﻪ دﺧﺘ ﻫﺎ و¶ﺴﻫﺎی ﻳﺘﻴﻢ ﺑﻮد‪ .‬ورود ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺎزﻣﺎن ﺑﺮای‬
> ‫ﻫﻤﻪ زﻧﺎن از ﻫﺮ ﻣﺬﻫ‪ k‬آزاد ﺑﻮد‪ ٣٠٦.‬ﻣﺪرسۀ دﺧﺘاﻧﻪ وﺣﺪت وآﻣﻮزش ﺣﺮﻓﻪای ) ‪The‬‬
> ‫ّ‬
> ‫‪ (Union and Progress Vocational School for Girls‬ﺷﻌﺒﻪﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪد در‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﻘﺎط دﻳﮕﺮ داﺷﺖ‪ ٣٠٧.‬اﺣﺰاب ﺳﻴﺎ‪ n‬اﺗﺎدﻳﻪﻫﺎ‪ Ì‬ﺑﺮای ﺟﻊ ﻛﺮدن اﺨﻧﻪ ﺑﺮای زﻧﺎن‬
> ‫واﻓﺴا‪ E‬ﻛﻪ در ﺟﺒﻬﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺮﭘﺎ ﻛﺮدﻧﺪ ﺗﺎ زﻧﺎن را در ﮔﺮوه ﺣﺎﻣﻴﺎن ﺳﻴﺎ‪ n‬وارد ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ‬
> ‫ﻳﮏ ﺷﻌﺎر داﺷﺘﻨﺪ‪" :‬اوﻟﻴ ﻗﺪم ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﻴی از ﻓﺮوﭘﺎ‪ n‬ﻛﺸﻮر‪ ،‬اﻫّﻤﻴﺖ دادن ﺑﻪ دﺧﺘان‬
> ‫اﺳﺖ‪ ٣٠٨".‬ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎی زﻳﺎدی ﺑﺎ ﺳﻋﺖ زﻳﺎد ﺑﺮای دﻓﺎع از ﺣﻘﻮق زﻧﺎن‪ ،‬ﺗﺄﺳﻴﺲ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎنﻫﺎ وﻣﺪارس واﺣﻘﺎق ﺣﻘﻮق زﻧﺎن ﺑﺪون ﺣﺬف ارزشﻫﺎی ﺳﻨّ‪ ،٣٠٩k‬ﺑﺮای ﻛر‬
> ‫ﻛﺮدن زﻧﺎن واﻳﺎد ﻛر ﺑﺮای آﻧﺎن‪ ،‬ﺑﺮای ﺗﺄﺳﻴﺲ داﻧﺸﺎه ﺑﺮای زﻧﺎن‪ ،‬ﺑﺮای دﻓﺎع ازﺣّﻖ رأی‬
> ‫زﻧﺎن ‪ ،٣١٠‬ﺑﺮای ﭼﺎپ ﻧﺸﻳﻪای ﻣﺼﻮص زﻧﺎن ﻛﻪ ﺧﻮاﺳﺘﺎر ﺣﻜﻮﻣ‪ k‬ﻣﺸوﻃﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪،‬‬
> ‫ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪﻧﺪ‪ ٣١١.‬ﻫﺴﺘﻪ اﺻﻠ ﭘﻴﺪاﻳﺶ اﻳﻦ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﭘﺎیۀ دو اﺻﻞ اﺳﺘﻮار ﺑﻮد‪ :‬اّول‪،‬‬
> ‫"اﻫﻤﻴﺖ ﺗﺼﻴﻞ و آﻣﻮزش زﻧﺎن" زﻳﺮا ﺳﻨﮓ زﻳﺮﺑﻨﺎی رﻓﺎه اﺟﺘﻤﺎﻋ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣروﻧﺪ‪ ٣١٢‬و‬
> ‫"ﺑﺮای ﭘﻴﺸﻓﺖ ﻛﺸﻮر ﻣﺪرن ﺗﺮ‪t‬ﻴﻪ اﻣﺮی ﺿوری اﺳﺖ؛"‪ ٣١٣‬و دّوم ﺗﺄﻛﻴﺪ و ﺗﺼﻳﺢ ﺑﺮ‬
> ‫رﺨﻳﺖ ﺣﻘﻮق زﻧﺎن در ﺧﺎﻧﻮاده‪ ٣١٤‬و ﺟﺎﻣﻌﻪ‪.‬‬
> 
> ‫‪١٠٣‬‬
> ‫ﻳﮏ ﺳﺎل ¶ﺲ از اﻧﺘﺸﺎر ﻛﺘﺎب دوﮔﻮﺑﻴﻨﻮ‪ ،‬در ﺳﺎل ‪ ،١٨٦٦‬ﺷح ﻛﻣﻠ درﺑﺎرۀ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ در‬
> ‫اﻣﺮﻳﻜﺎی ﺷﻤﺎﻟ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ‪ A New Religion‬در ﺷﻤﺎرۀ ﻣﺎه ﺟﻮن ﻧﺸﻳﻪ ‪The‬‬
> ‫‪Nation‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ‪ ٣١٥.‬وﻧﺪل ﻓﻴﻠﻴ‪E‬ﺲ ﺎرﻳﺴﻦ )‪،(Wendell Philips Garrison‬‬
> ‫¶ﺴ ﻣﻌﺮوفﺗﺮﻳﻦ ﻃﺮﻓﺪار اﻟﻐﺎی ﺑﺮدﻰ وﻳﻠﻴﺎم ﻟﻮﻳﺪ ﺎرﻳﺴﻦ ) ‪William Lloyd‬‬
> ‫‪ (Garrison‬وﻳﺮاﺳﺘﺎر ادﺑ اﻳﻦ ﻧﺸﻳﻪ ﺑﻮد‪ .‬در اﻳﻦ رواﻳﺖ ﺣﻀت ﺑﺎب را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬
> ‫ﺷﺨ‪ $‬ﻛﻪ "اﻓﻜر وﻋﻘﺎﻳﺪ ﻣﺬﻫ‪ k‬ﺟﺪﻳﺪ داﺷﺖ و "ﻇﺎﻫﺮی زﻳﺒﺎ ورﻓﺘﺎری ﺳﺎده و½ آﻻﻳﺶ‬
> ‫ّ‬
> ‫وﺷﺨﺼﻴ‪ k‬ﺟﺬاب وﻣﺼّﻤﻢ ﺑﺮ"ﻧﺴﺦ ﻗﻮاﻧﻴ اﺳﻼم" ﻣﻌﺮ< ﻣﻛﻨﺪ‪ ٣١٦.‬اﮔﺮﭼﻪ اﺻﻞ رواﻳﺖ‬
> ‫ﺻﺤﻴﺢ ﺑﻮد‪ ،‬و‪ G‬ﺟﺰﺋﻴﺎ‪ ä‬ﻛﻪ درﺑﺎرۀ ﺣﻀت ﺑﺎب ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﻮد ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺒﻮد‪ .‬از ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻋﻨﻮان ﺣﻮاری ﻛﻪ اﺷﻌﻪ وﺟﻮدش ﺑﺮ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺗﻠ ﻛﺮده ﻧﺎم ﺑﺮده ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬زﻧ ﺑﻮد ﺑﺎ‬
> ‫ّ‬
> ‫"زﻳﺒﺎ‪ Ì‬ﺧﺎرقاﻟﻌﺎده"‪" ،‬ﺑﻴﺎ‪ E‬ﻓﺼﻴﺢ" و "در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺧﻠﻮص" ﻛﻪ از "ﻛﺸﻒ ﺣﺠﺎب وﻣﻨﻊ ﺗﻌﺪد‬
> ‫زوﺟﺎت"‪ ٣١٧‬ﺳﺨﻦ ﻣ ﮔﻔﺖ‪ .‬در ﺧﺎﺗﻢۀ ﻣﻘﺎ" ﻧﻜﺎ‪ ä‬درﺑﺎرۀ اﺻﺎﻟﺖ "ﺷ‪ "Ê‬ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺑﺎب‬
> ‫وﮔﺴﺘش آﻧﻬﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد‪:‬‬
> 
> ‫"در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺗﺪﻳﺪ ﺣﻴﺎ‪ ä‬اﺳﺖ در ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻗﺪﻳﻤ دﻳﻨ وﻋﺮﻓﺎ‪ E‬ﺷ‪Ê‬‬
> ‫ﻛﻪ ﺑﺎ ﺟﺪﻳﺪﺗﺮﻳﻦ وﻣﺪرنﺗﺮﻳﻦ اﻳﺪهﻫﺎی ﻏﺮ½ در ﻫﻢ آﻣﻴﺨﺘﻪ‪".‬‬
> ‫‪٣١٨‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫او ﻣﺧﻮاﻫﺪ ﺑﺪاﻧﺪ ﻛﻪ آﻳﺎ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﻬﻀﺖ رو ﺑﻪ ﮔﺴﺘش ﻣﻠﻴﺖﭘﺮﺳ‪k‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﭘﻴﻮﻧﺪﻧﺪ وﺑﺮای ﻗﻴﺎﻣ ﻣﺴﻠﺤﺎﻧﻪ آﻣﺎده ﻣﺷﻮﻧﺪ ﻳﺎ ﻣﻨﺴﻮخ ﺷﺪه واز‬
> ‫ﺑﻴ ﻣروﻧﺪ! در اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﻴﭻ اﺷﺎرهای ﺑﻪ رﺳﺎﻟﺖ ﺣﻀت ﺑﺎب‬
> ‫‪٣١٩‬‬
> ‫وﺑﺸﺎرت ﺑﻪ ﻇﻬﻮر ﺑﻌﺪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪".‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎی اﻣﺮﻳﻜﺎ ﺣﻜﻳﺎت ﻣﺘﻌﺪدی از ﺣﻀت ﺑﺎب و ﻃﺎﻫﺮه ﻣ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ ‪ :‬ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ‬
> ‫ﻣﺘﺪﻳﺴﺖ )‪ (The Methodist Quarterly Review‬در ﻣﺎه ﺟﻮﻻی ﺳﺎل ‪۱۸۶۶‬‬
> ‫ﭘﺎراﮔﺮاﻓ درﺑﺎرۀ آن دو ﻧﻮﺷﺖ؛ وﻳﻠﻴﺎم دﻳﻜﺴﻮن )‪(William Hepworth Dixon‬‬
> ‫ﺳﻔﺮﻧﺎﻣﻪای در ﺳﺎل ‪ ۱۸۶۷‬ﻧﺎﺷﺖ ﻛﻪ در آن ﺗﺎرﻳﺦ و ﺷ‪ p‬درﺑﺎرۀ اﻳﺮان ﻧﻮﺷﺘﻪ و در دو‬
> 
> ‫‪١٠٤‬‬
> ‫ﺟﺎ ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب و ﺑﺎﺑﻫﺎ اﺷﺎره ﻣﻛﻨﺪ؛ ِاواﻧﺲ )‪ (E.P.Evans‬در ژاﻧﻮﻳﻪ ﺳﺎل ‪۱۸۶۹‬‬
> ‫ﻣﻘﺎ" "ﺑﺎب و آﺋﻴ ﺑﺎﺑ" )‪ (Bab and Babism‬را ﺑﺮای ‪ Hours at Home‬ﻧﺎﺷﺖ؛‬
> ‫ادوﻳﻦ ﺑﻠﻴﺲ )‪ (Edwin Bliss‬ﻣﻘﺎ"ای ﺑﺎ ﻋﻨﻮا‪ E‬ﻣﺸﺎﺑﻪ‪ ،‬ﻳﻌﻨ "ﺑﺎب و آﺋﻴ ﺑﺎﺑ" ﻧﻮﺷﺖ‬
> ‫ﻛﻪ در ﻣﺎه ﻣ ‪ ۱۸۶۹‬در ﻧﺸﻳﻪ ‪ Herald Missionary‬درج ﺷﺪ؛ "دﻳﺎﻧ‪ k‬ﺟﺪﻳﺪ" در‬
> ‫ﺷﻤﺎرۀ ‪ ۱۷‬ﺟﻮﻻی ‪ All the Year Round‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ؛ روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎی ‪The‬‬
> ‫‪ Brooklyn Eagle‬و روزﻧﺎﻣﻪ ‪ The Hawaiian Gazette‬در ﺷﻤﺎرهﻫﺎی آﮔﺴﺖ و‬
> ‫ﺳ‪E‬ﺘﺎﻣﺒ ‪ ۱۸۶۹‬درﺑﺎرۀ دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ؛ راﺑﺮت آرﺑﻮﺗﻨﺎت )‪(Robert Arbutnot‬‬
> ‫ﺗﺎرﻳ‪ V‬ﻣﻔﺼﻞ از دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ‪ The Bab and Babeeism‬ﻧﺎﺷﺖ و در آن‬
> ‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮﻳﺎت‪ ،‬ﺗﻌﺎ•ﻢ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﭘﺮداﺧﺖ و ﻧﻴ ﭘﺎراﮔﺮاﻓ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻮﺷﺖ ﻛﻪ در ﺷﻤﺎرۀ‬
> ‫ﻣﺎه آﮔﺴﺖ ‪ Contemporary Review ۱۸۶۹‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ؛ در ﺷﻤﺎرۀ ﻣﺎه آﮔﺴﺖ ﺳﺎل‬
> ‫‪Saturday Review of Politics, Literature, Science and Art ۱۸۶۹‬‬
> ‫ﻣﻘﺎ"ای ﺗﺖ ﻋﻨﻮان ‪Reviews: The Philosophical Year and the Bábys‬‬
> ‫درج ﺷﺪ ﻛﻪ در آن ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺖۀ دوﮔﻮﺑﻴﻨﻮ در ﻣﻮرد ﺷﻬﺎدت ﻃﺎﻫﺮه اﺷﺎره ﻣﻛﻨﺪ‪ .‬ﻣﻘﺎ"ای‬
> ‫ﺗﺖ ﻋﻨﻮان "‪ "The Bábys‬در ﻣﺎه ﺟﻮن ‪ ١٨٧٢‬در ﻧﺸﻳﻪ ‪The Church‬‬
> ‫ّ‬
> ‫‪Missionary Intelligence‬درج ﺷﺪ ﻛﻪ در ﻣﻘﺪﻣﻪای ﻃﻮﻻ‪ E‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ‬
> ‫ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺣﻀت ﻣّﻤﺪ ﻃﺒﻖ ﺗﺴﻠﺴﻞ ادﻳﺎن از ﺗﻌﺎ•ﻢ ﻣﺴﺤﻴﺖ ودﻳﺎﻧﺖ ﻳﻬﻮد اﻟﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ واﻳﻦ‬
> ‫ﻛﻪ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻧﻴ ﺗﺖ ﺗﺄﺛﻴ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﻣﺴﻴﺤﻴﺖ ﺷﻜ ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺷﺎره دارد وﻃﺎﻫﺮه را‬
> ‫‪٣٢٠‬‬
> ‫زﻧ "ﺧﻮش ﺑﻴﺎن وزﻳﺒﺎ" ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻛﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻔّﺼﻞ دﻳﮕﺮ در ﺑﺎرۀ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ‪ ،‬ﻣﻘﺎ" ای اﺳﺖ ﻣﻔّﺼﻞ ﺗﺖ ﻋﻨﻮان " ‪Babysme‬‬
> ‫" ﻛﻪ در وﻳﺮاﻳﺶ ﺳﺎل ‪ ۱۸۶۸‬داﻳﺮةاﻟﻌﺎرف ﻓﺮاﻧﺴﻮی ‪L'Annuaire encyclopédique‬‬
> ‫ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ ﻣﺪﺧﻞ از ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺑﺎب از ﺟﻠﻪ اﺳﺎس اﻟﻬ واﺣﺪ ادﻳﺎن‪ ،‬ﺑﺮادری ﻧﻮع‬
> ‫ﺑﺸ‪ ،‬ﻗﻮاﻧﻴ ﺟﺪﻳﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ ودر ﺿﻤﻦ ﺑﺎب را ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﺬﻫ‪ k‬ﺑﻮدن ﺷﺪﻳﺪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﺨ‪" $‬ﻣﺎ•ﺨﻮ•ﺎ‪ "Ì‬ﻣﻌﺮ< ﻛﺮد‪ .‬ﭘﺎراﮔﺮاف ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه وﺷح زﻧﺪﻰ او‬
> ‫دارد وﺑﺮ زﻳﺒﺎ‪ Ì‬ﻇﺎﻫﺮی او ﺗﺄﻛﻴﺪ داﺷﺘﻪ واﻳﻦ ﻛﻪ ِﺳﺤﺮ وﺟﺎدو واﻏﻮاﮔﺮی زﻧﺎﻧﻪ او ﺑﻪ‬
> 
> ‫‪١٠٥‬‬
> ‫ﮔﺴﺘش دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎب ﻛﻤﮏ ﻛﺮد و اﻳﻦ ﻛﻪ او را ﺑﺮای زﻳﺒﺎ‪ Ì‬ﻇﺎﻫﺮﻳﺶ "ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ" ﻧﺎﻣﻴﺪه‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ اﻛﺘﻪ اﻳﻨﻄﻮر ﻧﺒﻮد‪ .‬او ﻳﻜﻰ از ﺳﺘﻮنﻫﺎی اﺻﻠ دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ رﺳﻮم ﻛﻬﻨﻪ‬
> ‫‪٣٢١‬‬
> ‫را درﻫﻢ ﺷﻜﺴﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻳﻜﻰ از ﻏﻴﺨدیﺗﺮﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻤﻮﻋﻪ ﺳﺨﻨا‪E‬ﻫﺎی وﻳﻠﻴﺎم روﺳ‪k‬‬
> ‫)‪ ،(William Rossetti‬ﺑﺮادر ﺷﺎﻋﺮۀ ﻣﻌﺮوف ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ ﻛﺮﻳﺴﺘﻴﻨﺎ روﺳ‪k‬‬
> ‫)‪ (Christina Rossetti‬ﺑﻮد ﻛﻪ درﺷﻤﺎرۀ ﻣﺎه ﻣﺎرچ ﺳﺎل ‪ ۱۸۷۸‬ﻧﺸﻳﻪ ‪The Dublin‬‬
> ‫‪ University Magazine‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ‪ .‬او درﺑﺎرۀ ﻳﻜﻰ از اﺷﻌﺎر ﭘﺮ‪ n‬ﺷﻠ ) ‪Percy‬‬
> ‫‪ (Bye Shely‬ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "اﻧﻘﻼب اﺳﻼم" ﺳﺨﻨا‪ E‬ﻛﺮده ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﺷﻌﺮ ﻫﻴﭻ ﭘﺎﻳﻪ واﺳﺎ‪n‬‬
> ‫در اﺳﻼم ﻧﺪارد وﺣ‪ k‬ﺗﻼش ﻧﻤﻛﻨﺪ اﺳﻼم را ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺑﻜﺸﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻣﺮد اﻳﻦ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﻌﺮ اﺻﻼحﮔﺮی روﺣﺎ‪ E‬اﺳﺖ ﻛﻪ در ﻰ ﺑﻨﺎی ﻣﺪد ﺧﺼﺎﺋﻞ وﻓﻀﺎﺋﻞ روﺣﺎ‪ E‬اﺳﺖ ودر‬
> ‫اﻳﻦ راه ﻗﻬﺮﻣﺎن ﻣﻌﺎﺻش او را ﻳﺎری ﻣرﺳﺎﻧﺪ‪ .‬روﺳ‪ k‬از ارﺗﺒﺎط ﺑﻴ اﻳﻦ ﺷﻌﺮ وداﺳﺘﺎن‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"‪ ...‬ﺷﺒﺎﻫ‪ k‬ﻋﺠﻴﺐ ﺑﻴ داﺳﺘﺎن ﺳﺎﺧﺘﻰ "اﻧﻘﻼب اﺳﻼم" ﻛﻪ در ﺳﺎل‬
> ‫‪ ۱۸۱۷‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺎ وﻗﺎﻳﻊ ﺗﺎرﻳ‪ V‬اﺧﻴی ﻛﻪ در ﻛﺸﻮر اﻳﺮان رخ داده‬
> ‫وﺟﻮد دارد‪ .‬ﻣﻨﻈﻮر ﻣﻦ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺟﻮا‪ E‬از اﻫﺎﻟ ﺷﻴاز‬
> ‫ﺑﻪ ﻧﺎم ﻣﻴزا ﻟﻣّﻤﺪ‪ ،‬ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ ۱۸۴۳‬ﻃﻠﺒﻪای ﺑﻮده‪ ،‬ﺑﻨﻴﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻪ‬
> ‫‪٣٢٢‬‬
> ‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪"...‬‬
> 
> ‫روِﺳ‪ k‬ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه "ﻧﻔﻮذی ﺟﺎدوﺑ" ﺑﺮ"ﻣﺮدم ﺨﻣ" داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ٣٢٣.‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ روﺳ‪k‬‬
> ‫ﺷﺨﺼﻴﺖﻫﺎی داﺳﺘﺎن ﺷﻠ ﻧﻤﺎﻳﺎﻧﮕﺮ زﻧﺪﻰ ﺣﻀت ﺑﺎب وﻃﺎﻫﺮه وﺗﻐﻴﻴات ﺑﺰرﻰ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬
> ‫ﻛﻪ در ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل اﻧﻘﻼب در ﻛﺸﻮر ﻓﺮاﻧﺴﻪ رخ داده اﺳﺖ‪ .‬ﺷﻠ ﻧﻮﺷﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ‬
> ‫ﺷﻌﺮ‪:‬‬
> 
> ‫‪١٠٦‬‬
> ‫"‪ ...‬در واﻗﻊ اﻧﻘﻼﺑ را ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻣﻛﺸﺪ ﻛﻪ‪ ،‬ﻣﺷﺪ ﺗﺼّﻮر ﻛﺮد در‬
> ‫ﻛﺸﻮری اروﭘﺎ‪ Ì‬رخ دﻫﺪ‪ ،‬وﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﻋﻘﺎﻳﺪی ﻋﻤﻞ ﺷﺪه ﻛﻪ )ﺑﻪ ﻧﻈﺮ‬
> ‫ﻣﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر اﺷﺘﺒﺎه( ﻓﻠﺴﻔﻪ ﻣﺪرن ﺧﻮاﻧﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ؛ اﻳﻦ اﻧﻘﻼب ﺑﺎ‬
> ‫ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻗﺪﻳﻤ وﻣﺰاﻳﺎی ﺗﺼّﻮری ﻧﺎ‪ n‬از آﻧﻬﺎ ﺑﺮای ﺣﺎﻣﻴﺎن اﻳﻦ ﻋﻘﺎﻳﺪ‪،‬‬
> ‫ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻔﺖ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬اﻧﻘﻼﺑ اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻓﻮقاﻟﻌﺎده ﺨﻟ اﺳﺖ‪،‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﻛﻪ اﻧﻘﻼب ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﺑﻮد‪ ،‬اﻣﺎ در اﺛﺮ ﻧﻔﻮذ اﻓﺮاد ﻧﺎﺑﻐﻪ و آﺎﻫ‬
> ‫‪٣٢٤‬‬
> ‫ﻋﻤﻮﻣ واﻗﻊ ﺷﺪ‪".‬‬
> 
> ‫داﺳﺘﺎن زﻧﺪﻰ ﻃﺎﻫﺮه و ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ اﺷﻌﺎر او ﺑﻪ ﺷق و ﺟﻨﻮب ﺟﻬﺎن ﺗﺎ ﺷﺒﻪ ﺟﺰﻳﺮۀ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن‬
> ‫‪ D‬ﻣﺮاﺳﻤ ارج ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﻣﺷﻮد‪ .‬اّوﻟﻴ ﺑﺎر در ﺳﺎل‬
> ‫ﺳاﻳﺖ و ﻧﻔﻮذ ﻛﺮد و ﻳﺎد و ﺧﺎﻃﺮۀ او ّ‬
> 
> ‫‪ ١٨٧٠‬ﺑﻮد ﻛﻪ در ﺷﺒﻪ ﺟﺰﻳﺮۀ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن از ﻃﺎﻫﺮه ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻮﺟ از ﻣﺒﻠﻐﻴ ﺑﺎﺑ‬
> ‫وﺑﻬﺎ| ﺑﺮای اﺷﺎﻋﻪ ﺗﻌﺎ•ﻢ اﻳﻦ ادﻳﺎن ﺑﻪ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن رﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻳﻜﻰ از آﻧﻬﺎ ﻳﻜﻰ از ﺣّﻮارﻳﻮن‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬ﺷﻴﺦ ﺳﻌﻴﺪ ﻫﻨﺪی از ﺷﻬﺮ ﻣﻮﻛﺎن‪ ،Multan‬ﻣﺮ‪t‬ﺰ ﺗﺼّﻮف اﺳﻼﻣ ﺑﻮد‪ .‬او‬
> ‫‪٣٢٥‬‬
> ‫ﻣﮋدۀ ﻇﻬﻮر ﺣﻀت ﺑﺎب را اﻋﻼم ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ﺳﻌﻴﺪ ﻫﻨﺪی ﻛﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻃﺎﻫﺮه ﻃﻠﺐۀ ﻣﻜﺘﺐ ﺷﻴ‪ V‬ﺑﻮد وﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﭘﻴوان ﺣﻀت ﺑﺎب‬
> ‫ﭘﻴﻮﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن رﻓﺖ ﺗﺎ ﻣﮋدۀ ﻇﻬﻮر ﺣﻀت ﺑﺎب را ﺑﻪ ﮔﻮش ﻫﻤﻪ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪ .‬او در ﺳﺎل‬
> ‫‪ ۱۸۴۴‬ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﻮﻛﺎن‪ ،‬در ﭘﺎﻛﺴﺘﺎن اﻣﺮوزی رﺳﻴﺪ ودر آﻧﺎ اﻳﻦ ﺧﺒ را ﺑﻪ ﻫﻤﻮﻃﻨﺎن ﺧﻮد‬
> ‫اﺑﻼغ ﻛﺮد‪ .‬ﻳﻜﻰ از اﺷﺨﺎ‪ n‬ﻛﻪ اﻳﻤﺎن آورد ﺷﺨ‪ $‬ﺑﻪ ﻧﺎم ﺑﺼﻴ ﻫﻨﺪی ﺑﻮد‪ .‬ﺑﺼﻴ ﻓﺮد‬
> ‫‪٣٢٦‬‬
> ‫ﻧﺎﺑﻴﻨﺎ‪ Ì‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﻗﻮای ﻣﻌﻨﻮی ﺷﺪﻳﺪ وﻫﻮش ﺳﺷﺎری ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫اﻋﻀﺎء ﺧﺎﻧﻮادۀ ﺣﻀت ﺑﺎب ﻧﻴ در ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺣﻀت ﺑﺎب در ﻛر ﺗﺎرت‬
> ‫ﭘﺎرﭼﻪ دا‪ Ì‬ﺧﻮد‪ ،‬ﺳّﻴﺪ ﻟ‪ ،‬ﻛر‪t‬ﺮده ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬در ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ﺗﻤﺎسﻫﺎ‪ Ì‬ﺗﺎری ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
> ‫ً‬
> ‫ﺑﻮد‪ .‬ﻣﺆّﺳﺴﻪ ﺗﺎری ﺧﺎﻧﻮادﻰ در ﺷﻬﺮﻫﺎی ﺷﻴاز‪ ،‬ﺑﻮﺷﻬﺮ وﺑﻤﺒﺌ دارای دﻓﺎﺗﺮی ﺑﻮد‪ .‬اﺣﺘﻤﺎﻻ‬
> ‫در ﺳﺎل ‪ ۱۸۷۰‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﺣﺎﺟ ﺳﻴﺪ ﻣﻤﻮد اﻓﻨﺎن وﺣﺎﺟ ﻣﻴزا ﻣﻬﺪی اﻓﻨﺎن در ﺷﻬﺮ ﺑﻤ‪k‬‬
> 
> ‫‪١٠٧‬‬
> ‫ﺗﺎرﺗﺎﻧﻪای ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "ﺗﺎرﺗﺎﻧﻪ ﺣﺎﺟ ﺳﻴﺪ ﻣﻴزا ﻣﻤﻮد اﻓﻨﺎن وﺷ‪I‬ء" وﺑﻌﺪﻫﺎ ﭼﺎﺨﺎﻧﻪای‬
> ‫ﺑﻪ ﻧﺎم اﻧﺘﺸﺎرات ﻧﺎﺻی ﺑﺮای ﭼﺎپ وﻧﺸ ﻛﺘﺎﺑﻬﺎی ﺑﺎﺑ وﺑﻬﺎ‪ Ì‬ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﻗﻮام‬
> ‫ﻣﺎدری ﺣﻀت ﺑﺎب ﻫﻤﺮاه دﻳﮕﺮ ﭘﻴوان ﺑﺎﺑ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺣﻀت ﺑﺎب را از ﺑﻤﺒﺌ ﺑﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺳﺎﻳﺮ ﻧﻘﺎط ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن وﺗﺎ ﻛﺸﻮر ﺑﺮﻣﻪ ﻧﻴ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻳﻜﻰ از ﻣﺮاﻛﺰ ﻣﻬﻢ ﻓﻌﺎ•ﺖﻫﺎی‬
> ‫‪٣٢٧‬‬
> ‫ﺑﻬﺎ| در ﺷﺒﻪ ﻗﺎرۀ ﻫﻨﺪ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫اوﻟﻴ ﺑﺎری ﻛﻪ ﻧﺎﻣ از ﻃﺎﻫﺮه در‪t‬ﺘﺎﺑ در ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ﺑﻪ ﻣﻴﺎن آﻣﺪ ‪ n‬وﻫﻔﺖ ﺳﺎل ¶ﺲ از‬
> ‫ﺷﻬﺎدت او ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﻣﻤﻮﻋﻪ اﺷﻌﺎر ﻓﺎر‪ n‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫّﻤﺖ ﻋﺒﺪ اﻟﻐﻔﺎر ﻧّﺴﺎخ ﮔﺮدآوری‬
> ‫ﺷﺪه ودر‪‰‬ﻜﺘﻪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪ‪ .‬اوﻟﻴ ﺷﺨ‪ $‬ﻛﻪ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﺗﻘﻴﻘ داﻧﺸﺎﻫ ﻛﺮد‬
> ‫‪٣٢٨‬‬
> ‫ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﻫﺪاﻳﺖ ﺣﺴﻴ‪ ،‬دﺑﻴ اﻧﻤﻦ ﺳﻠﻄﻨ‪ k‬آﺳﻴﺎ‪ Ì‬در ﺷﻬﺮ ﻛﻜﺘﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫در ﺳﺎل ‪ ۱۹۰۲‬ﻳﻜﻰ از ﺑﻬﺎﺋﻴﺎن ﺑﺮای ﺗﺒﻠﻴﻎ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻻﻫﻮر رﻓﺖ‪ .‬او در ﻫﻤﺴﺎﻳﻰ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻳﻜﻰ از ﺷﺨﺼﻴﺖﻫﺎی ﻣﻬﻢ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن در اواﻳﻞ ﻗﺮن ﺑﻴﺴﺘﻢ‪ ،‬ﻣّﻤﺪ اﻗﺒﺎل‪ ،‬ﺳﻜﻮﻧﺖ اﺧﺘﻴﺎر‬
> ‫ﻛﺮده ﺑﺎ او آﺷﻨﺎ ﺷﺪ‪ ٣٢٩.‬اﻗﺒﺎل ﺷﺎﻋﺮ ﻣﻌﺮو< ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﻓﺎر‪ n‬واردو ﺷﻌﺮ ﻣﺳود‪ .‬او ﻓﻴﻠﺴﻮ<‬
> ‫ﭘﺮ‪I‬ر ﻧﻴ ﺑﻮد وﻫﻢ او ﺑﻮد ﻛﻪ زﻣﻴﻨﻪ را ﺑﺮای ﺗﺸﻜﻴﻞ اﻳﺎﻟﺖ ﻣّﺰای ﻣﺴﻠﻤﺎنﻧﺸﻴ در ﺷﻤﺎل‬
> ‫ﻏﺮب ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ﻓﺮاﻫﻢ ﻛﺮد‪ .‬او‪ ،‬ﻛﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﻮد‪ ،‬در ﺧﺼﻮص ﺧﻄﺮ اﺣﺘﻤﺎﻟ از ﻃﺮف‬
> ‫ّ‬
> ‫اﻛﺜﻳﺖ ﻫﻨﺪوﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن‪ ،‬ﻧﮕﺮا‪ E‬ﺑﺴﻴﺎری داﺷﺖ؛ ﺑﻪ ﻫﻤﻴ ﻋﻠﺖ راه ﺣﻞ‬
> ‫ﺗﺸﻜﻴﻞ دو اﻳﺎﻟﺖ را ﻣﻄﺮح ﻛﺮد‪ .‬اﻗﺒﺎل در اﻧﻠﺴﺘﺎن ﺗﺼﻴﻞ ﻛﺮده ﺑﻮد وﻧﺸﺎن ﺷﻮا•ﻪ را‬
> ‫درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮد‪¶ .‬ﺲ از وﻓﺎﺗﺶ‪ ،‬از او ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﻨﻴﺎنﮔﺬار ﻛﺸﻮر ﭘﺎﻛﺴﺘﺎن ﻳﺎد ﺷﺪ وﺳﺎﻟﺮوز‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺗﻮ> او ﻳﻜﻰ از ﺗﻌﻄﻴﻼت رﺳﻤ ﻛﺸﻮر ﭘﺎﻛﺴﺘﺎن ﺗﻌﻴﻴ ﺷﺪ وﻣﺆّﺳﺴﺎت ﺑﺴﻴﺎری را ﺑﻪ ﻧﺎم‬
> ‫او ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻛﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫در ﺳﺎل ‪ ۱۹۳۰‬ﻣّﻤﺪ اﻗﺒﺎل دو ﺑﺎر ﺑﺎ ﻣﺎرﺗﺎ روت ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮد‪ .‬در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺳﺎلﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ او اﺑﺘﺪا‬
> ‫درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻄﺎﻟ‪ k‬ﺷﻨﻴﺪ‪ ،‬ﺗﺎ آن زﻣﺎن‪ ،‬ﺟﺰوهای در ﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺰﺑﺎن اردو ﭼﺎپ ﺷﺪه ﺑﻮد‬
> ‫ودر ﺳﺎل ‪ ۱۹۳۰‬ﻣﻤﻮﻋﻪای از اﺷﻌﺎر ﻃﺎﻫﺮه در ﻛﺮاﻰ ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ ﻛﻪ در اوﻟﻴ ﻣﻼﻗﺎت ﻣﺎرﺗﺎ‬
> 
> ‫‪١٠٨‬‬
> ‫روت ﺑﻪ اﻗﺒﺎل ﺗﻘﺪﻳﻢ ﺷﺪ‪ .‬در دﻳﺪار دوم در ﻣﺎه ﺟﻮن ﺳﺎل ‪ ۱۹۳۰‬اﻗﺒﺎل ﺑﺎ ﻣﺎرﺗﺎروت از ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﺑﺎ اﺣﺘام ﻓﺮاوان ﻳﺎدﻛﺮده از ﻋﻼﻗﻪ ﺷﺪﻳﺪ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻃﺎﻫﺮه ﮔﻔﺖ؛ و ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ‬
> ‫اﺷﺎره ﻛﺮد ﻛﻪ در ﻳﻜﻰ از اﺷﻌﺎر ﻃﻮﻻ‪ E‬ﺧﻮد درﺑﺎره ﺳﻴ روﺣﺎ‪ ،E‬ﺑﻪ ﻋﺮﻓﺎن اﻳﺮا‪ E‬ﻧﻴ‬
> ‫‪٣٣٠‬‬
> ‫اﺷﺎرﺗ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫در ﺳﻴ روﺣﺎ‪ E‬وﺻﻌﻮد ﺑﻪ ﻋﻮاﻟﻢ ﺑﺎﻻ‪ ،‬اﻗﺒﺎل ﺑﺎ ﺳﻪ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻣﻘﺪس ﻣﻼﻗﺎت ﻣﻛﻨﺪ ﻛﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻳﻜﻰ از آﻧﻬﺎ ﻃﺎﻫﺮه اﺳﺖ‪ .‬در اّوﻟﻴ ﺑﺶ‪" ،‬ﻧﻮای ﻃﺎﻫﺮه"‪ ،‬اﻗﺒﺎل ﺑﻪ ﺷﺪت ﺗﺖ ﺗﺄﺛﻴ ﻓﻀﺎی‬
> ‫روﺣﺎ‪ E‬آن ﻗﺮار ﻣﮔﻴد وازآرزوﻫﺎی ﺑﺎﻃﻨ ﺧﻮد ﻣﻴﮕﻮﻳﺪ‪:‬‬
> ‫ﺷح دﻫﻢ ﻏﻢ ﺗﻮ را ﻧﻜﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻜﺘﻪ ﻣﻮ ﺑﻪ ﻣﻮ‬            ‫ﮔﺮ ﺑﻪ ﺗﻮ اﻓﺘﺪم ﻧﻈﺮ ﭼﻬﺮه ﺑﻪ ﭼﻬﺮه رو ﺑﻪ رو‬
> ‫ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ در ﺑﻪ در ﻛُﻮﭼﻪ ﺑﻪ ﻛﻮﭼﻪ ﻛﻮ ﺑﻪ ﻛﻮ‬              ‫از ﻰ دﻳﺪن رﺧﺖ ﻫﻤﭽﻮ ﺻﺒﺎ ﻓﺘﺎدهام‬
> ‫دﺟﻠﻪ ﺑﻪ دﺟﻠﻪ ﻳﻢ ﺑﻪ ﻳﻢ‪ ،‬ﭼﺸﻤﻪ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﻪ ﺟﻮ ﺑﻪ ﺟﻮ‬             ‫ﻣرود از ﻓﺮاق ﺗﻮ ﺧﻮن دل از دو دﻳﺪهام‬
> ‫ﻏﻨﭽﻪ ﺑﻪ ﻏﻨﭽﻪ ﻞ ﺑﻪ ﻞ ﻻ" ﺑﻪ ﻻ" ﺑﻮ ﺑﻪ ﺑﻮ‬             ‫دور دﻫﺎن ﺗﻨﮓ ﺗﻮ ﺨرض ﻋﻨﺒﻳﻦ ﺧﻄﺖ‬
> ‫ﻃﺒﻊ ﺑﻪ ﻃﺒﻊ دل ﺑﻪ دل ﻣﻬﺮ ﺑﻪ ﻣﻬﺮ وﺧﻮ ﺑﻪ ﺧﻮ‬           ‫اﺑﺮو وﭼﺸﻢ وﺧﺎل ﺗﻮ ﺻﻴﺪ ﻧﻤﻮده ﻣﺮغ دل‬
> ‫رﺷﺘﻪ ﺑﻪ رﺷﺘﻪ ﻧﺦ ﺑﻪ ﻧﺦ ﺗﺎر ﺑﻪ ﺗﺎر ﭘﻮ ﺑﻪ ﭘﻮ‬       ‫ِﻣﻬﺮ ﺗﻮ را دل ﺣﺰﻳﻦ ﺑﺎﻓﺘﻪ ﺑﺮ ﻗﻤﺎش ﺟﺎن‬
> ‫ﺻﻔﺤﻪ ﺑﻪ ﺻﻔﺤﻪ ﻻ ﺑﻪ ﻻ ﭘﺮده ﺑﻪ ﭘﺮده ﺗﻮ ﺑﻪ ﺗﻮ‬       ‫در دل ﺧﻮﻳﺶ "ﻃﺎﻫﺮه" ﮔﺸﺖ وﻧﺪﻳﺪ ﺟﺰ ﺗﻮ را‬
> ‫ﺷﻮرﻫﺎی ﺗﺎزه در ﺟﺎﻧﻢ ﻓﻜﻨﺪ‬                       ‫ﺳﻮز وﺳﺎز ﺨﺷﻘﺎن دردﻣﻨﺪ‬
> ‫ﺑﺎز ﺑﺮ اﻧﺪﻳﺸﻪام ﺷﺒﺨﻮن زدﻧﺪ‬                   ‫ﻣﺸﻜت ﻛﻬﻨﻪ ﺳ ﺑﻴون زدﻧﺪ‬
> ‫ُ‬
> ‫ﺳﺎﺣﻠﺶ از زور ﻃﻮﻓﺎ‪ E‬ﺧﺮاب‬                          ‫ﻗﻠُﺰم ﻓﻜﺮم ﺳاﭘﺎ اﺿﻄﺮاب‬
> ‫ای ﻛﻪ ﻣﻴﺨﻮاﻫ ﮔﺸﻮد ﻫﺮ ﮔﺮه‬                     ‫ﮔﻔﺖ روﻣ وﻗﺖ را از ﻛﻒ ﻣﺪه‬
> ‫اﻳﻦ ﻗﻴﺎﻣﺖ را ﺑﺮون رﻳﺰ از ﺿﻤﻴ ‪٣٣١‬‬                      ‫ﭼﻨﺪ در اﻓﻜر ﺧﻮد ﺑﺎ‪ n‬اﺳﻴ‬
> 
> ‫در ﺑﺶ دﻳﮕﺮی از ﻫﻤﺎن ﺷﻌﺮ او از ﻫﻴﺠﺎن روﺣﺎ‪ E‬ﻛﻪ ﺟﺎن ﺟﺪﻳﺪی ﺑﻪ اﻧﺴﺎن ﻣ ﺑﺸﺪ‬
> ‫وراﻫﻬﺎی ﻛﻬﻨﻪ را در ﻫﻢ ﻣ ﺷﻜﻨﺪ ﺳﺨﻦ ﻣ ﮔﻮﻳﺪ‪ .‬اﻗﺒﺎل ﺷﺎﻋﺮ وﻣﺘﻔﻜﺮی ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ارﺗﺒﺎط‬
> ‫‪٣٣٢‬‬
> ‫ﺑﻴ ﻓﺪاﻛری وازﺧﻮد ﮔﺬﺷﺘﻰ وﭘﻴﺸﻓﺖ ﻋﻘﻴﺪه داﺷﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ﻛﺋﻨﺎت ﺗﺎزهای آﻳﺪ ﺑﺮون‬                      ‫از ﮔﻨﺎه ﺑﻨﺪۀ ﺻﺎﺣﺐ ﺟﻨﻮن‬
> ‫ﻛﻬﻨﻰ را از ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﺑﺮد‬                     ‫ﺷﻮق ﺑﺣﺪ ﭘﺮدهﻫﺎ را ﺑﺮ درد‬
> 
> ‫‪١٠٩‬‬
> ‫ﺑﺮﻧﮕﺮدد زﻧﺪه از ﻛﻮی ﺣﺒﻴﺐ‬                           ‫آﺧﺮ از دارو رﺳﻦ ﮔﻴد ﻧﺼﻴﺐ‬
> ‫ﺗﺎ ﻧﻪ ﭘﻨﺪاری ﻛﻪ از ﺨﻟﻢ ﮔﺬﺷﺖ‬                         ‫ﺟﻠﻮۀ او ﺑﻨﮕﺮ اﻧﺪر ﺷﻬﺮ ودﺷﺖ‬
> ‫‪٣٣٣‬‬
> ‫اﻧﺪرﻳﻦ ﺧﻠﻮت ﭼﺴﺎن ﮔﻨﺠﻴﺪه اﺳﺖ‬                           ‫در ﺿﻤﻴ ﻋﺼ ﺧﻮد ﭘﻮﺷﻴﺪه اﺳﺖ‬
> 
> ‫ﻣﺎرﺗﺎ روت ﺑﻪ ﺳﻔﺮ ﺧﻮد اداﻣﻪ داده وﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ رﻫﺒان وﻧﻮﻳﺴﻨﺪﺎن از ﺟﻠﻪ راﺑﻴﻨﺪرات‬
> ‫ﺗﺎﮔﻮر‪ ٥٣،‬ﺑﺮﻧﺪۀ ﺟﺎﻳﺰۀ ادﺑ ﻧﻮﺑﻞ‪ ،‬ﻧﻴ ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮد‪ .‬ﻣﺎرﺗﺎ روت ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﺪ‬
> ‫اﺷﺨﺎص زﻳﺎدی اﺷﻌﺎر ﻃﺎﻫﺮه را ﻣﺧﻮاﻧﻨﺪ‪ .‬در ﺳﻔﺮ ﺳّﻮم ﺧﻮد ﺑﻪ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن در ﺳﺎل ‪-۷‬‬
> ‫‪ ۱۹۳۶‬ﻣﺎرﺗﺎ روت ﺷح ﻛﻮﺗﺎﻫ از ﺣﻴﺎت ﻃﺎﻫﺮه را ﻛﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﺑﺎ ﺧﻮد آورد‪ .‬اﻳﻦ ﺟﺰوۀ‬
> ‫ﻛﻮﺗﺎه‪ ،‬ﺑﺎ ﻛﻤﮏ اﻃﻼﺨ‪ ä‬ﻛﻪ در ﺳﻔﺮ ﺳﺎل ‪ ۱۹۳۰‬ﺧﻮد ﺑﻪ اﻳﺮان از اﻗﻮام ﻃﺎﻫﺮه ﻛﺴﺐ ﻛﺮده‬
> ‫ﺑﻮد‪ ،‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﻋﻨﻮان اﻳﻦ ﺟﺰوه "‪ "Tahirih, The Pure‬ﺑﻮد‪ .‬اواﻳﻞ ﻣﺎه ﻣﺎرچ ﺳﺎل ‪۱۹۳۸‬‬
> ‫ﻣﺎرﺗﺎ روت ﻣﺪ‪ ä‬در ﻣﻨل اّوﻟﻴ ﺑﻬﺎ| از ﺗﺒﺎر ﻫﻨﺪو ﺳﻜﻮﻧﺖ داﺷﺖ‪ .‬ﻣﺎرﺗﺎ از ﭘﻨﺠﺮه ﺑﻪ‬
> ‫اﻗﻴﺎﻧﻮس ﻣﻧﮕﺮﻳﺴﺖ وﺑﺮ روی اﻳﻦ ﻣﺘ ﻛر ﻣﻛﺮد وآن را ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن رﺳﺎﻧﻴﺪ‪ ٥٤.‬ﻣﺎرﺗﺎ روت ﺳﻪ‬
> ‫ﻫﺰار ﻧﺴﺨﻪ از اﻳﻦ ﺟﺰوه در ﻛﺮاﻰ ﺗﻬﻴﻪ ﻛﺮد وﺑﺮای ﺑﺴﻴﺎری از ﻣﺘﻨﻔﺬﻳﻦ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ارﺳﺎل‬
> ‫ﻛﺮد وﻧﻴ در ﻣﻼﻗﺎتﻫﺎی ﺧﻮد ﺑﺎ اﺷﺨﺎص ﻣﺘﻠﻒ اﻳﻦ ﺟﺰوه را ﺑﻪ آﻧﻬﺎ داد‪ .‬اﻳﻦ ﺟﺰوه ﺑﻪ‬
> ‫زودی ﺑﻪ زﺑﺎنﻫﺎی ﻓﺎر‪ ،n‬ﭼﮏ‪ ،‬اردو وژاﭘﻨ ﺗﺮﺟﻪ ﺷﺪ‪ ٣٣٤.‬ﻧﺴﺨﻪ اردوی آن ﺳﻪ ﺑﺎر ﺗﺪﻳﺪ‬
> ‫ﭼﺎپ ﺷﺪ وﺑﺎر ﺳّﻮم در ﺳﺎل ‪ ۱۹۷۴‬در ﺷﻬﺮ ﻛﺮاﻰ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪ‪ ٣٣٥.‬ﻣﺎرﺗﺎروت اﻣﻴﺪوار ﺑﻮد‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫‪ .٥٣‬ﻣﻴﺒﻞ ﺎرﻳﺲ )‪ (Mabel R. Garis‬در ﺻﻔﺤﻪ ‪ ۴۵۳‬ﻛﺘﺎب ‪) ،Martha Root: Lioness at the Threshold‬ﻣﺆّﺳﺲۀ ﻣﻠ‬
> ‫ﻣﻄﺒﻮﺨت اﻣﺮی‪ ،‬وﻳﻠﻤﺖ‪ ،‬اﻳﻠﻴﻨﻮی‪ (١٩۸۳ ،‬ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪ :‬ﻗﺮار ﺑﻮد اﻳﻦ دو ﻧﻔﺮ در دّوﻣﻴ ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﻓﺮﻫﻨﻰ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن ) ‪Indian Cultural‬‬
> ‫ّ‬                  ‫ّ‬
> ‫‪ ، (Conference‬ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ ١٩۳۷‬در ﻛﻜﺘﻪ ﺑﺮﮔﺰار ﻣﺷﺪ‪ ،‬ﻣﻼﻗﺎت ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣرﺳﺪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺑﻴﻤﺎری راﺑﻴﻨﺪرات ﺗﺎﮔﻮر‬
> ‫ﻣﻼﻗﺎت اﻧﺎم ﻧﺸﺪ وذﻛﺮی از اﻳﻦ ﺟﻠﺴﻪ و ﻣﻼﻗﺎت ﻧﺸﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺻﺎﺑﺮ آﻓﺎﻗ در ﺻﻔﺤﻪ ‪ ۳١‬ﻛﺘﺎب'' ‪Qurratu’l-‘Ayn Tahirih in‬‬
> ‫‪ ، ''Urdu literature‬ﻟﻮس آﻧﻠﺲ‪ ،‬ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ‪ ،‬ﻧﺸ ﻛﻤﺎت‪ (٢٠٠۴ ،‬آورده ﺗﺎﮔﻮر ﻳﻜﻰ از اﻓﺮاد ﺑﺮﺟﺴﺘﻪای ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺎرﺗﺎ روت ﺑﺎ او‬
> ‫ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫‪ .٥٤‬ﮔﺮﻳﺲ‪ .۴۵۸ ،Martha Root: Lioness at the Threshold ،‬اّوﻟﻴ ﺑﻬﺎ| ﻫﻨﺪو ﻧﺎراﻳﻨاﺋﻮ راﮔﻨﺎت ﺷﺘ‪Narayenrao ) z‬‬
> ‫‪ ،(Rangnath Shethji‬ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ و‪t‬ﻴﻞ ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫‪١١٠‬‬
> ‫از اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﻃﺎﻫﺮه وﺗﻌﺎ•ﻢ ﺑﻬﺎ| ﺑﻬﺘ ﺑﻪ ﻣﺮدم ﺷﻨﺎﺳﺎﻧﺪه ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬او ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ اﻣﻴﺪوار‬
> ‫اﺳﺖ اﺣّﺒﺎ از ﻫﺮ راﻫ ﻛﻪ ﻣﻜﻦ اﺳﺖ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه وﺷﻨﺎﺳﺎﻧﺪن او ﺑﻪ ﻣﺮدم ﺳاﺳ ﺟﻬﺎن‬
> ‫ﺗﻼش ﻛﻨﻨﺪ‪.‬‬
> ‫‪٣٣٦‬‬
> 
> ‫در دﻫﻪﻫﺎی ﺑﻌﺪی ﺳﺪه ﺑﻴﺴﺘﻢ‪ ،‬ﺑﻴﺶ از ﺻﺪ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه‪ ،‬اﻛﺜا ﺑﻪ زﺑﺎن اردو‪ ،‬درﺑﺎره ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬اﺷﻌﺎر او را ﺗﺮﺟﻪ ﻛﺮدﻧﺪ ﻳﺎ در ﻣﻤﻮﻋﻪ اﺷﻌﺎر آوردﻧﺪ‪ ،‬ﻛﺘﺎب‪ ،‬داﺳﺘﺎن وﻣﻘﺎ" درﺑﺎرۀ‬
> ‫او ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ وﺳﻤﻴﻨﺎرﻫﺎ‪ Ì‬ﺑﻪ ﻳﺎد او ﺑﺮﮔﺰار ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻋﻠﺖ ﺗﺎ•ﻒ ﺗﻌﺪادی از اﻳﻦ آﺛﺎر ﻋﻼﻗﻪ اﻗﺒﺎل ﻻﻫﻮری ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه و اﺷﻌﺎر و ﻣﻀﺎﻣﻴ ﮔﻔﺘﻪﻫﺎ‬
> ‫و ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی او ﺑﻮد‪ .‬در داﻧﺸﺎه ﭘﻨﺠﺎب‪ ،‬ﻗﺪﻳﻤﺗﺮﻳﻦ داﻧﺸﺎه در ﻣﻨﻄﻖۀ ﻣﺴﻠﻤﺎنﻧﺸﻴ ﺷﺒﻪ‬
> ‫ﺟﺰﻳﺮۀ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن‪ ٣٣٧‬در دو ﭘﺎﻳﺎن ﻧﺎﻣﻪ وﻳﮏ ﻣﻘﺎ" درﺑﺎرۀ اﻓﻜر وﻋﻘﺎﻳﺪ اﻗﺒﺎل ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻄﻠﺐ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﺟﺎﺎﻧﺎت آزاد‪ ،‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪهای ﭘﺮ‪I‬ر ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻴﺶ از‬
> ‫ﻫﻔﺘﺎد اﺛﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه داﺷﺖ‪ .‬او ﻛﻪ ﻳﻜﻰ از ﻣﺘﺨّﺼﺼﻴ در آﺛﺎر اﻗﺒﺎل اﺳﺖ ﺑﻪ اﻳﺎﻻت‬
> ‫ﻣﺘﺤﺪۀ اﻣﺮﻳﻜﺎ رﻓﺖ ودر ﻛﺘﺎﺑ درﺑﺎرۀ ﺳﻔﺮش ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "در ﺳزﻣﻴ ﻛﺮﻳﺴﺘﻒ ﻛﻤﺐ"‬
> ‫)‪ (In the Land of Columbus‬ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"وﻗ‪ k‬ﺑﻪ ﻣﺸق اﻻذﻛر ﺷﻴﻜﮔﻮ رﺳﻴﺪم ﻣﺴﺤﻮر ﺑﺎغﻫﺎی ﭘﺮ ﻞ وﻓﻀﺎی‬
> ‫آن ﺷﺪم‪ .‬دوﺳﺖ ﻣﻦ‪ ،‬اﻓﺘﺨﺎر ﻧﺴﻴﻢ‪ ،‬ﺷﻌﺮ ﺑﺘﻮ اﻓﺘﺪم ﻧﻈﺮ از اﺷﻌﺎِر ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫را ﺑﺮای ﻣﻦ ﺧﻮاﻧﺪ‪...‬وﻣﻦ ﻣﺪﻫﻮش آن ﻧﻐﻤﻪ ﺷﺪم؛ ﻫﻤﺎن ﺷﻮر‬
> ‫وﺳﻣﺴ‪ k‬را اﺣﺴﺎس ﻛﺮدم ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﺎرع اﻣﺮ ﺑﻬﺎ| در‬
> ‫‪٣٣٨‬‬
> ‫دل وﺟﺎن ﻣﭘﺮورد‪".‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﻛ ﻛﺘﺎﺑ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "‪ "Iqbal Aur Qurratu’l-Ayn‬اﺛﺮ ﺳﻴﺪ ﭼﺮاغ ﺣﺴﻴ ﺷﺎه در‬
> ‫ﭘﻴﺸﺎور اﻧﺘﺸﺎر ﻳﺎﻓﺖ‪ ،‬ﺑﻪ ارﺗﺒﺎط ﺑﻴ ﻃﺎﻫﺮه و اﻗﺒﺎل اﺧﺘﺼﺎص ﻳﺎﻓﺖ‪.‬‬
> ‫‪٣٣٩‬‬
> 
> ‫‪١١١‬‬
> ‫آﺛﺎر زﻳﺎدی در ﺷﺒﻪ ﻗﺎّرۀ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن‪ ،‬ﺑﺪون اد‪ E‬ارﺗﺒﺎ‪ D‬ﺑﺎ اﻗﺒﺎل‪ ،‬درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه واﺷﻌﺎر او‬
> ‫ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﺷﻌﺎر ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﻤﻮﻋﻪ اﺷﻌﺎری ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "ﭼﻬﺎر ﺷﺎﻋﺮۀ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ اﻳﺮان"‬
> ‫)‪ ،(Four Eminent Poetesses of Iran‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫّﻤﺖ ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﻣّﻤﺪ اﺳﺤﺎق در‬
> ‫ﺳﺎل ‪ ۱۹۰۵‬در ﺷﻬﺮ ﻛﻜﺘﻪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪ‪ ،‬آورده ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺷﺎﻋﺮی ﺑﻬﺎ| ﺑﻪ ﻧﺎم اﺑﺮ اﺣﺴﺎ‪E‬‬
> ‫ﺟﻴﻨﺎوری ﺑﺎدا )‪ (Abr Ahsani Ginnauri Bada‬ﻛﻪ در ﺣﻠﻘﻪ ﺷﺎﻋﺮان آن ﻣﻨﻄﻘﻪ‬
> ‫ﻧﻔﻮذی ﻓﺮاوان داﺷﺖ ﻗﻄﻌﻪای درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺮای ﺑﻬﺎ| ﻣﮕﺰﻳﻦ )‪(Baha’i Magazine‬‬
> ‫ﻧﻮﺷﺖ ﻛﻪ در ﻻﻫﻮر ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪ‪ .‬رﺋﻴﺲ اﻣﺮاﻫﻮی )‪ ،(Ra’is Amrahvi‬ﺷﺎﻋﺮی‬
> ‫ﻣﺸﻬﻮر در زﺑﺎن اردو و ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺬار ﻣﺆّﺳﺴﻪای ﺑﺮای ﺧﻮدﺳﺎزی )‪(self-improvement‬‬
> ‫در ﻛﺮاﻰ ﻛﻪ اﺷﻌﺎری ﺑﺮای ﻳﻜﻰ از روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﻣﻧﻮﺷﺖ‪ ،‬ﻳﻜﻰ از ﺳودهﻫﺎی ﺧﻮد را‪،‬‬
> ‫ﻛﻪ در ﺳﺒﮏ ﺗﻘﻠﻴﺪی از ﻳﻜﻰ از اﺷﻌﺎر ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻮد‪ ،‬در ﻣﻤﻮﻋﻪ اﺷﻌﺎری ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪٣٤٠‬‬
> 
> ‫در ‪ D‬ﭼﻨﺪ دﻫﻪ ﺷﺎﻋﺮان زﻳﺎدی از ﻃﺎﻫﺮه ﺗﻘﻠﻴﺪ ﻛﺮده و آﺛﺎر او را ﺗﺪﻳﺪ ﭼﺎپ ﻛﺮده ﻳﺎ در‬
> ‫ﻣﻤﻮﻋﻪ آﺛﺎر آوردﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﺎر و ﻣﻨﺘﻘﺪ ﻣﻌﺮو< ﺑﻪ ﻧﺎم دﻛﺘ ﻣّﻤﺪ ﻟ ‪ n‬در‬
> ‫ﻳﻜﻰ از ﺟﺮاﻳﺪ ﻛﺮاﻰ ﺗﺼﻳﺢ ﻛﺮد‪" :‬ﺷﺎﻋﺮ اردو زﺑﺎ‪ E‬ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ در ﺗﻘﻠﻴﺪ از ﺳﺒﮏ ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫‪٣٤١‬‬
> ‫ﺷﻌﺮی ﻧﮕﻔﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪".‬‬
> 
> ‫آﺛﺎر ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻴ ﻗﺮار ﻣﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻣﺜﻼ در ﻛﻨﻔﺮاﻧ‪ n‬داﻧﺸﺎﻫ ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪۱۹۳۳‬‬
> ‫در ﻻﻫﻮر ﺑﺮﭘﺎ ﺷﺪ ﭘﺮوﻓﺴﻮری ﻣﺴﻠﻤﺎن از ﺷﻬﺮ ﻛﻜﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻫﻴﺪاﻳﺎ ﺣﺴﻴ ﻣﻘﺎ"ای ﺗﺖ‬
> ‫ﻋﻨﻮان "ﺑﺎﻧﻮی ﺷﻬﻴﺪ اﻣﺮ ﺑﺎﺑ )‪ (The female martyr of the Babi Faith‬ﻧﻮﺷﺖ‪.‬‬
> ‫آوردن ﻧﺎم ﻃﺎﻫﺮه وﺷح ﻣﺘﺼی از زﻧﺪﻰ او در داﻳﺮةاﻟﻌﺎرف اﺳﻼم‪ ،‬ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ ۱۹۶۴‬ﺑﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫زﺑﺎن اردو ﭼﺎپ ﺷﺪ‪ ،‬وﻧﻴ در داﻳﺮةاﻟﻌﺎرف دﻳﮕﺮی ﺑﻪ زﺑﺎن اردو در ﺳﺎل ‪ ۱۹۸۴‬ﻛﻪ ﻣﺆﻟﻔﻴ‬
> ‫ﻣﻘﺎ" ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ‪" ،‬ﺧﻼﺻﻪ ﺑﮕﻮﻳﻴﻢ‪ ،‬او ﺷﺎﻋﺮی ﺑﻧﻈﻴ ﺑﻮد"‪ ،‬ﺑﺮ ارج وﻣﻘﺎم ﻃﺎﻫﺮه اﻓﺰود وُﻣﻬﺮ‬
> ‫‪٣٤٢‬‬
> ‫ﺗﺄﻳﻴﺪی ﺑﺮ ارزﺷﻤﻨﺪی ﻣﻄﺎﻟﻊۀ آﺛﺎر او زد‪.‬‬
> 
> ‫زﻧﺪﻰ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻮﺿﻮع داﺳﺘﺎنﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻧﻴ ﺷﺪ‪ .‬داﺳﺘﺎ‪ E‬ﺑﻪ ﻧﺎم "زّرﻳﻦﺗﺎج )‪(Zarrin Taj‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻧﻮﺷﺘﻪ ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﻋﺰﻳﺰ اﺣﺪ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪۀ ﻣﺸﻬﻮری ﻛﻪ داﺳﺘﺎنﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه او در ﻣﻠﻪای ﻣﺎﻫﺎﻧﻪ‬
> 
> ‫‪١١٢‬‬
> ‫در ﺷﻬﺮ ﻻﻫﻮر ﭼﺎپ ﻣﺷﺪ‪ ،‬در زﻣﺮۀ آﻧﻬﺎ اﺳﺖ‪ .‬اﻳﻦ داﺳﺘﺎن در ﺳﺎل ‪ ۱۹۶۳‬در رادﻳﻮ ﭘﺎﻛﺴﺘﺎن‬
> ‫در راوﻟﭙﻨﺪی ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪ اﺟﺮا ﺷﺪ‪ ٣٤٣.‬ﺷﻴﺦ ﻣﻨﻈﻮر اﻟﻬ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪۀ ﻣﻌﺮوف دﻳﮕﺮی‬
> ‫ﻛﻪ داﺳﺘﺎنﻫﺎی ﻛﻮﺗﺎه ﻣﻧﻮﺷﺖ داﺳﺘﺎن ﻛﻮﺗﺎﻫ ﺑﻪ ﻧﺎم "ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ" ﻧﻮﺷﺖ ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪۱۹۶۵‬‬
> ‫‪٣٤٤‬‬
> ‫در ﻻﻫﻮر ﭼﺎپ ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫آﺛﺎر دﻳﮕﺮی ﻧﻴ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪ؛ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻴﻮﮔﺮاﻓ ﻛﻮﺗﺎﻫ از ﻃﺎﻫﺮه ﻛﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎن ﺷﻬﺮ‬
> ‫ﻻﻫﻮر در ﺳﺎل ‪ ۱۹۷۴‬ﺗﻬﻴﻪ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺟﻴﻠﻪ ﻫﺎﺷﻤ رﻣﺎنﻧﻮﻳ‪ n‬ﺑﻮد ﻛﻪ داﺳﺘﺎن زﻧﺪﻰ ﻃﺎﻫﺮه را‬
> ‫در اﺛﺮش ﺑﻪ ﻧﺎم ‪Chihra bachihrah rubaru‬آورد‪ .‬داﺳﺘﺎ‪ E‬ﻛﻪ ﻛرا ِاج ) ‪Clara‬‬
> ‫‪ (A. Edge‬از زﻧﺪﻰ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ زﺑﺎن اﻧﻠﻴ‪ n‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد ﺑﻪ زﺑﺎن اردو ﺗﺮﺟﻪ ﺷﺪ وﺑﻪ ﺻﻮرت‬
> ‫ﻛﻣﻞ در ﻧﺸﻳﻪای ﻛﻪ ﻣﺎﻫﻴﺎﻧﻪ ﻣﻨﺘﺸ ﻣﺷﺪ در ﺳﺎل ‪ ۱۹۹۸‬ﭼﺎپ ﺷﺪ ودر ﻛﺘﺎﺑﻔﺮو‪n‬ﻫﺎ ﺑﻪ‬
> ‫‪٣٤٥‬‬
> ‫ﻓﺮوش رﺳﻴﺪ وآﺎﻫ وﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﺮدم از ﻃﺎﻫﺮه را اﻓﺰاﻳﺶ داد‪.‬‬
> 
> ‫ﺑﻪ ﻏﺮب ﺑﺎزﮔﺮدﻳﻢ‪ .‬ﺟﺎن ﺗﻮﻧﻴﺲ )‪ ٣٤٦(John Tunis‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﻓﺮﻗﻪ ﻳﻮﻧﻴﺘﻳﻦ ﮔﺮوﻳﺪه ﺑﻮد در‬
> ‫ﻣﻘﺎ"ای در ﺷﻤﺎرۀ ﻧﻬﻢ ﻣﺎه ﻣ ﺳﺎل ‪ ٣٤٧۱۸۸۵‬ﻧﺸﻳﻪ ‪ Unity‬ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ‪Woman in‬‬
> ‫‪ Ministry: An Appeal to Fact‬ﻧﻮﺷﺖ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه را ﻧﻤﺎدی ﺧﺎرقاﻟﻌﺎده ﻗﺮار داد‪ .‬او‬
> ‫ﻣﺧﻮاﺳﺖ ﻧﺸﺎن دﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ زﻧﺎن اﺟﺎزه داد ﻛﻪ در ﻛﻴﺴﺎ وﻋﻆ وﺳﺨﻨا‪ E‬ﻛﻨﻨﺪ‬
> ‫وﻣﺧﻮاﺳﺖ اﻳﻦ ﻛر را ﺑﺎ د•ﻞ وﺑﺮﻫﺎ‪ E‬ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ اﺛﺒﺎت ﻛﻨﺪ وﺑﺮای ﻫﻤﻴ ﻃﺎﻫﺮه را‬
> ‫اﻟﮕﻮﺑ ﺑﺮای ﻧﺸﺎن دادن اﻳﻦ ﻛر اﻧﺘﺨﺎب ﻛﺮد‪:‬‬
> 
> ‫"ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎرﻫﺎ وﺑﺎرﻫﺎ ﺗﻜﺮار ﻛﻨﻢ ﻛﻪ •ﺎﻗﺖ وﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬ﻳﮏ زن ﺑﺮای وﻋﻆ‬
> ‫در ﻛﻴﺴﺎ را ﻓﻘﻂ ﻣﺗﻮان ﺑﺎ اﺳﺘﻨﺎد ﺑﻪ واﻗﻌﻴﺖﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺛﺎﺑﺖ ﻛﺮد؛‬
> ‫واﻗﻌﻴ‪ k‬ﻛﻪ از زﻣﺎن ﻣﻌﺎﺻ ﻣﺎ ﺑﺎﺷﺪ ‪ ...‬زﻧ ﻛﻪ ﻫﻤﭽﻮن ﺗﺎﺟ درﺧﺸﺎن‬
> ‫ﺑﺮ ﺳ زﻧﺎن ﻋﺼ ﻣﺎ ﺑﺪرﺧﺸﺪ‪ .‬ﻣﻦ اﻳﻦ زن راﻛﻪ ﺑﻪ او ﻟﻘﺐ زﻳﺒﺎی‬
> ‫"ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ" دادهاﻧﺪ واﻗﻌﻴ‪ k‬ﻣداﻧﻢ ﻛﻪ ﻣﺗﻮاﻧﺪ ﺟﻮاب اﻳﻦ ﺳﺆال ﺑﺎﺷﺪ‬
> ‫‪٣٤٨‬‬
> ‫ﻛﻪ آﻳﺎ زﻧﺎن ﻣﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﻮﻋﻈﻪ ﻛﻨﻨﺪ‪".‬‬
> 
> ‫‪١١٣‬‬
> ‫ﺗﻮﻧﻴﺲ اﻳﻤﺎن ﻃﺎﻫﺮه را ﺗﻤﺠﻴﺪ ﻣﻛﻨﺪ وﻣﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"دﻟﺴﻮزی ﻣﻨﻔﻌﻼﻧﻪ ﺑﺮای روح ﭘﺮﻓﺘﻮح او ﻛﻓ ﻧﻴﺴﺖ ‪ ...‬او ﭘﺮدهﻫﺎ را‬
> ‫از ﭘﻴﺶ ﭼﺸﻢﻫﺎ ﺑﺮاﻧﺪاﺧﺖ؛ ازدواج ﭼﻨﺪﻫﻤﺴی را ﻣﻨﺴﻮخ اﻋﻼم‬
> ‫ﻛﺮد و ‪ ...‬در ﻧﻬﺎﻳﺖ آزادﻰ ﺑﻪ ﻣﻮﻋﻈﻪ وﺗﻘﻠﻴﺐ ﻗﻠﻮب ﭘﺮداﺧﺖ ‪ ...‬ﭘﺪر‪،‬‬
> ‫ﻫﻤﺴ وﻋﻤﻮﻳﺶ ﺑﺎ ﻋﻘِﻞ ﻛﻮﺗﻪﺑﻴ ﺧﻮد ﺗﻼش ﻛﺮدﻧﺪ او را ﺑﻪ رﺳﻮم‬
> ‫وآداب ﻗﺪﻳﻤ ﺑﺎز ﮔﺮداﻧﻨﺪ و‪ G‬اﺛﺮی ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﭘﺎﺳﺦ او ﺑﻪ آﻧﻬﺎ اﻳﻤﺎن‬
> ‫راﺳﺦ او ﺑﻮد ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﭘﻮﺳﻴﺪۀ ﻗﺪﻳﻤ را ﻛﻨﺎر ﻣزد‪ .‬وﺳاﻧﺎم‬
> ‫ﺧﺎﻧﻪ و‪I‬ﺷﺎﻧﻪ را ﺗﺮک ﮔﻔﺖ ﺗﺎ رﺳﺎﻟﺖ ﻳﮏ ﺣﻮاری ﺣﻘﻴﻘ را ﺑﻪ اﻧﺎم‬
> ‫ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ وﺨﻗﺒﺖ ﺟﺎن ﺧﻮد را دراﻳﻦ راه ﻓﺪا ﻛﺮد‪".‬‬
> ‫‪٣٤٩‬‬
> 
> ‫ﺗﻮﻧﻴﺲ درﺑﺎرۀ او ﻣﮔﻮﻳﺪ ﺷﺠﺎﺨﻧﻪ آزادی ورﻫﺎ‪ Ì‬زﻧﺎن را از آداب ورﺳﻮم ﻗﺪﻳﻤ اﻋﻼم‬
> ‫ﻛﺮد‪:‬‬
> 
> ‫"او از ﺣﻘﻴﻘ‪ k‬ﺑﺰرگ ﺳﺨﻦ ﻣﮔﻔﺖ؛ از اﻳﻦ ﻛﻪ دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﺣﻀت‬
> ‫ﺑﺎب آﻣﺪه ﺗﺎ ﺳاﺳ دﻧﻴﺎ را در ﺑﺮ ﮔﻴد واﻃﺎﻋﺖ از ﻗﻮاﻧﻴ اﻳﻦ دﻳِﻦ‬
> ‫ﺟﺪﻳِﺪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ روح وﺣﻘﻴﻘﺖ ﻛﻣﻞ اﻧﺎم ﺷﻮد ‪ ...‬زﻣﺎن زﻣﺎن‬
> ‫ﻗﻴﺎم زﻧﺎن ﺑﻮد ﺗﺎ ﺑﺎ ﭘﺪر وﻫﻤﺴ ﺧﻮد در ﻛر ﺷﻳﮏ وﺳﻬﻴﻢ وﻫﻤﺮاه ﺷﻮﻧﺪ‬
> ‫وﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮدان ﺑﺎ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺑﺎ ﺧﻄﺮات ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﻛﻨﻨﺪ‪ .‬دﻳﮕﺮ زﻣﺎن ﺣﺒﺲ‬
> ‫واﺳﺎرت در ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮای زﻧﺎن ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن آﻣﺪه ‪ ...‬ﺑﮕﺬارﻳﺪ آﻧﻬﺎ ﻳﺎر وﻫﻤﺪم‬
> ‫ﻣﺮدان ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬راه آﻧﻬﺎ را دﻧﺒﺎل ﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬وﻫﻤﭽﻮن ﻣﺮدان در ﺻﺤﻨﻪ ﻧﺒد‬
> ‫ﺟﺎن ﺑﺒﺎزﻧﺪ‪".‬‬
> ‫‪٣٥٠‬‬
> 
> ‫در ﺧﺎﺗﻤﻪ ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻟﮕﻮی ﻣﺒﺎرزه ﺑﻪ ﻏﺮ½ﻫﺎ ﻣﻌﺮ< ﻣﻛﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫‪١١٤‬‬
> ‫"اﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘ‪ k‬اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻦ ﺑﺎ آن اﺛﺒﺎت ﻣﻛﻨﻢ ﻛﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ زﻧﺎن‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺮای ﻣﻮﻋﻈﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋ ﺑﺲ ﺑﻐﺮﻧﺞ وﭘﻴﭽﻴﺪه اﺳﺖ ‪ ...‬ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ زن‬
> ‫ﺷ‪ Ê‬زﻣﺎ‪ E‬ارزش واﻗﻌ دارد ﻛﻪ ﺧﻮد را از درک اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع دور‬
> ‫‪٣٥١‬‬
> ‫ﻧﺴﺎزﻳﻢ‪".‬‬
> 
> ‫ﺟﻴ دﻳﻮﻻﻓﻮ )‪ (Jane Diolafoy‬ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﺸﻨﺎ‪ n‬ﻓﺮاﻧﺴﻮی ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﺮاﺑﺮی زن وﻣﺮد ﺑﺎور‬
> ‫داﺷﺖ ودرﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻄﻠﺐ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬او وﻫﻤﺴش ﺣﻔﺎریﻫﺎ‪ Ì‬در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﻮش‬
> ‫)‪ (Susa‬اﻧﺎم دادﻧﺪ؛ زﻧﺪﻰ ﻣﺮدﻣﺎ‪ E‬را ﻛﻪ از زﻣﺎن ﺳﻮﻣﺮیﻫﺎ ﺗﺎ زﻣﺎن ﻋﻬﺪ ﻋﺘﻴﻖ وﻫﺰاران‬
> ‫ﺳﺎل ﺑﻌﺪ از آن ﺗﺎ ﻧﺰدﻳﮏ اﻣﺮاﻃﻮریﻫﺎی ﺷق‪ ،‬در آن ﻧﺎﺣﻴﻪ زﻧﺪﻰ ﻣﻛﺮدﻧﺪ ﺗﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬
> ‫ﻗﺮار داد‪ ٣٥٢.‬دﻳﻮﻻﻓﻮی در ﺳﺎل ‪ ۱۸۸۷‬ﻛﺘﺎﺑ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "ﭘﺎرس‪ ،‬ﻛﺪه وﺷﻮش ) ‪La Perse,‬‬
> ‫‪ (La Chaldee et La Susiane‬ﻧﻮﺷﺖ ودر آن ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه اﺷﺎرهای ﻛﺮد‪ .‬دﻳﻮﻻﻓﻮی‬
> ‫ّ‬                                                 ‫ّ‬
> ‫ﻃﺮﻓﺪار ﻛﻴﻪ ﺣﻘﻮق ﺑﺮای زﻧﺎن و‪ G‬ﺑﺎ ﻃﻼق ﻣﺎﻟﻒ ﺑﻮد وآن را ﺑﺮای زن ﻣﻀ ﻣداﻧﺴﺖ‬
> ‫وﺧﻮد ﺗﺎ آﺧﺮ ﻋﻤﺮ ﺑﺎ وﻓﺎداری ﺑﺎ ﻫﻤﺴش زﻧﺪﻰ ﻛﺮد‪ .‬در زﻣﺎن ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎ‪ E‬اّول ﺑﺮای‬
> ‫‪٣٥٣‬‬
> ‫ﺷ‪t‬ﺖ زﻧﺎن در ﻓﻌﺎ•ﺖﻫﺎی زﻣﺎن ﺟﻨﮓ ﺗﻼش ﺑﺴﻴﺎر ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ادوارد ﺑﺮاون )‪ (Edward G. Browne‬ﻣﺸﻬﻮرﺗﺮﻳﻦ ﻣﻘﻘ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺟﻬﺖ اﻳﺎد‬
> ‫ارﺗﺒﺎط ﻏﺮب و ﺷق ﺗﻼش ﻛﺮد‪ .‬اﮔﺮﭼﻪ او از ﺧﺎﻧﻮادهای ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺑﻮد ﻛﻪ در ﻛر ﺳﺎﺧﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﺸ‪ k‬ﺑﻮدﻧﺪ وﻗﺮار ﺑﻮد ﭘﺰﺷﮏ ﺷﻮد‪ ،‬اﻣﺎ ﺑﺎ ﺷوع ﺟﻨﮓ ﺑﻴ ﺗﺮ‪t‬ﻬﺎ وروسﻫﺎ ﻋﻼﻗﻪای ﺗﻤﺎم‬
> ‫‪٣٥٤‬‬
> ‫ﻋﻤﺮ ﺑﻪ ﺧﺎور ﻧﺰدﻳﮏ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد زﻳﺮا ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺮکﻫﺎی ﺳﺘﻤﺪﻳﺪه اﺣﺴﺎس ﻫﻢدﻟ ﻣﻧﻤﻮد‪.‬‬
> ‫ﺑﺮاون ﻧﺎﻫ ﺑﺸدوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺑﻪ زﻧﺪﻰ داﺷﺖ وﺑﻪ دﻧﺒﺎل آزادی اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ‪ ،‬ﺟﻬﺎ‪ E‬ﺑﻴاﻟﻠﻞ‪،‬‬
> ‫ﺣﻜﻮﻣﺖ ﻣﺸوﻃﻪ وﺑﺮادری ﺑﻴ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﺑﻮد‪ .‬ﻋﻼﻗﺔ او ﺑﻪ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺣﻀت ﺑﺎب وﺣﻀت‬
> ‫ﺑﻬﺎءاﷲ ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻪ د•ﻞ ﺷﺒﺎﻫﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺗﻤﺎﻳﻼت او ﺑﻮد‪ .‬او در ﻛﺘﺎب دوﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﻣﻄﺎﻟ‪ k‬درﺑﺎرۀ‬
> ‫دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺧﻮاﻧﺪ واﺻﻮل واﻻی اﺧﻼﻗ ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬رﻓﺘﺎر ﺷﺤﺎﺨﻧﻪ وﺗﻌﺎ•ﻢ ﺟﻬﺎ‪ E‬او را‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﺳﺘﻮد‪ .‬در ﺳﺎل ‪ ۱۸۸۷‬او ﻛﻣﻼ ﺷﻴﻔﺘﻪ زﺑﺎن وﻓﺮﻫﻨﮓ وﺗﺎرﻳﺦ اﻳﺮان ﺷﺪه ﺑﻮد ودر ﺳﺎل ‪-۸‬‬
> ‫‪ ۱۸۸۷‬ﺳﻔﺮی ﻳﮏﺳﺎ" ﺑﻪ ﻛﺸﻮر اﻳﺮان را آﻟز ﻛﺮد‪ .‬ﻫﺪف اﺻﻠ او از اﻳﻦ ﺳﻔﺮ‪ ،‬ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ‬
> 
> ‫‪١١٥‬‬
> ‫ﭘﻴوان ﺑﺎب ودﺳﺘ‪ n‬ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﺻﻠ ﺗﻘﻴﻘ درﺑﺎرۀ ﭘﻴﺪاﻳﺶ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﺑﻮد‪ .‬اﻛﺘﻪ در آن‬
> ‫‪٣٥٥‬‬
> ‫زﻣﺎن اﻛﺜ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﺑﻬﺎ| ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻳﻜﻰ از ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﻛﺘﺎﺑ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "ﻳﮏ ﺳﺎل در ﻣﻴﺎن اﻳﺮاﻧﻴﺎن" ) ‪AYear Amongst‬‬
> ‫‪ (the Persians‬ﺑﻮد ﻛﻪ در آن ﺑﺮاون ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻳﺮان را ﺑﺎ آﺎﻫ زﻳﺎد وﻫﻤﺪردی وﻫﻢدﻟ‬
> ‫ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻛﻨﺪ‪ .‬او درﺑﺎرۀ اﺟﺘﻤﺎﺨت ﺑﻬﺎ| ﭼﻨﻴ ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"ﺧﺎﻃﺮۀ آن ﻣﺎﻟﺲ ﻫﺮﮔﺰ از ﺧﺎﻃﺮ ﻣﻦ ﭘﺎک ﻧﻤﺷﻮد‪ .‬ﻳﺎدآوری آن‬
> ‫ﺻﻮرتﻫﺎ وﺻﺪای آﻧﺎن را ﻫﺮﮔﺰ زﻣﺎن ﻧﻤﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻮ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﺑﺎ ﺣﻴت‬
> ‫وﺗﻌﺠﺐ ﺷﺎﻫﺪ اﺛﺮات ﻣﻌﻨﻮی ﻗﺪرﺗﻤﻨﺪی ﺑﻮدهام ﻛﻪ در آن ﻓﻀﺎ ﻣﻮج‬
> ‫ﻣزد‪".‬‬
> ‫‪٣٥٦‬‬
> 
> ‫اﮔﺮ ﭼﻪ ﻳﺎﻓﺘ ﻧﺎﺷی ﻛﻪ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب را ﭼﺎپ ﻛﻨﺪ آﺳﺎن ﻧﺒﻮد وﺗﻼش زﻳﺎدی در اﻳﻦ راه اﻧﺎم‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺷﺪ واﮔﺮ ﭼﻪ در دوران ﺣﻴﺎت ادوارد ﺑﺮاون ﺑﻪ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎ‪ n‬ﻧﺸﺪ اﻣﺎ اﻣﺮوزه اﻳﻦ‬
> ‫‪٣٥٧‬‬
> ‫ﻛﺘﺎب ﻳﻜﻰ از ﺳﻔﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی ﻛﺳﻴﮏ در ادﺑﻴﺎت اﻧﻠﻴ‪ n‬اﺳﺖ‪.‬‬
> 
> ‫اﺛﺮ دﻳﮕﺮی ﻛﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺳﻔﺮ ﺑﺮاون ﺑﻪ اﻳﺮان ﺑﻮد ﺗﺮﺟﻪ ﻛﺘﺎﺑ درﺑﺎرۀ ﺗﺎرﻳﺦ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ و‬
> ‫ﺑﻬﺎ| ﺑﻮد؛ ﻛﺘﺎﺑ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "ﻣﻘﺎ" ﺷﺨ‪ $‬ﺳّﻴﺎح" ﻧﺎرش ﺣﻀت ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‪ ،‬ﻓﺮزﻧﺪ ﺣﻀت‬
> ‫ﺑﻬﺎءاﷲ‪ ،‬ﻣﺆّﺳﺲ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ|‪ ،‬ﺑﻮد‪ .‬ﻧﺴﺨﻪ اﺻﻞ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺑﻪ زﺑﺎن ﻓﺎر‪ n‬در ﻓﻠﺴﻄﻴ ﺑﻪ‬
> ‫دﺳﺖ ﺑﺮاون رﺳﻴﺪ و او آن را ﺑﻪ اﻧﻠﻴ‪ n‬ﺗﺮﺟﻪ و ﺗﻔﺴﻴ ﻛﺮد‪ ٣٥٨.‬ﺑﺮاون در ﺗﻤﺠﻴﺪ از ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﭼﻨﻴ ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫"ﻇﻬﻮر زﻧ ﭼﻮن ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ در ﻫﺮ‪t‬ﺸﻮر وﻣﻠ‪ k‬ﭘﺪﻳﺪهای ﻧﺎدر‬
> ‫اﺳﺖ اﻣﺎ در ﺳزﻣﻴﻨ ﭼﻮن اﻳﺮان ﻳﮏ ﻣﻌﺠﺰه اﺳﺖ‪ .‬زﻳﺒﺎ‪ Ì‬وﺟﺎل او‪،‬‬
> ‫اﺳﺘﻌﺪاد ﺑﻣﺜﺎل او‪ ،‬ﻓﺼﺎﺣﺖ ﺑﻴﺎن وﺷﻴﻮا‪ Ì‬ﻛم او‪ ،‬اﻳﺜﺎر ﺷﺠﺎﺨﻧﻪ‬
> 
> ‫‪١١٦‬‬
> ‫ّ‬
> ‫وﺷﻬﺎﻣﺖ در ﺣﺪ ﻛﻤﺎل او‪ ،‬وﺷﻬﺎدت ﺑﺎ ﺷﻜﻮه وﺟﻼل او‪ ،‬در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ‬
> ‫زﻧﺎن ﻫﻢوﻃﻨﺶ ﺑﺑﺪﻳﻞ وﺟﺎوداﻧﻪ اﺳﺖ‪".‬‬
> ‫‪٣٥٩‬‬
> 
> ‫ﺑﺮاون ﻫﻤﭽﻨﻴ در ﺳﺎل ‪ ١٩۸٠‬ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﻘﺎ" آﻣﻮزﻧﺪه درﺑﺎرۀ اﻳﻦ دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮای ﻧﺸﻳﻪ‬
> ‫‪ Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain‬ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬در ﻳﻜﻰ‬
> ‫از اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻻت اﺷﺎره ﻣﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﭼﻘﺪر ﻳﺎﻓﺘ اﻃﻼﺨت وﻣﺪارک در ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﻃﺎﻫﺮه ﻛر‬
> ‫ﺳﺨﺖ ودﺷﻮاری اﺳﺖ ﻫﻤﭽﻮن ﺷﻜﻳﺖ ﻟﺴﻮﻧﺎ در اﻳﻦ ﺑﺎره‪:‬‬
> 
> ‫"ﺧﻴﻠ ﻣﺸﺘﺎق ﺑﻮدم ﻛﻪ ﺑﻌ‪ A‬از اﺷﻌﺎرش را ﺑﻪ دﺳﺖ ﺑﻴﺎورم و‪ G‬ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﺑﺴﻴﺎر اﻧﺪ ﻛ دﺳﺖ‬
> ‫ﻳﺎﻓﺘﻢ‪ .‬ﻫﻴﭻ ﻳﮏ از ﺑﺎﺑﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ در ﺷﻴاز ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮدم اﺷﻌﺎر او را ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ وﺑﻪ ﻣﻦ ﮔﻔﺘﻨﺪ‬
> ‫ً‬
> ‫اﺣﺘﻤﺎﻻ در ﻗﺰوﻳﻦ وﻫﻤﺪان‪ ،‬ﺷﻬﺮﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ او در آﻧﺎ ﺳﺨﻨا‪ E‬ووﻋﻆ ﻣﻛﺮد ﻳﺎ در ﻃﻬﺮان‪،‬‬
> ‫ﻛﻪ او را ﺷﻬﻴﺪ ﻛﺮدﻧﺪ ﺷﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮاﻧﻢ اﺷﻌﺎرش را ﺑﻴﺎﺑﻢ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﺻﻮرت‪ ،‬در ﺷﻬﺮ ﻳﺰد ﻧﺴﺨﻪای‬
> ‫از دو ﺗﺎ از اﺷﻌﺎر ﻛﻮﺗﺎه )ﻏﺰل( را ﻛﻪ ﺑﻪ او ﻧﺴﺒﺖ داده ﻣﺷﻮد ﻳﺎﻓﺘﻢ ‪ ...‬ﻧﺎﻣﻪای ﺑﻪ ﻳﻜﻰ از‬
> ‫دوﺳﺘﺎﻧﻢ در ﺷﻴاز ﻧﻮﺷﺘﻢ واز او ﭘﺮﺳﻴﺪم ﻛﻪ آﻳﺎ اﻳﻦ اﺷﻌﺎر ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺗﻌﻠﻖ دارﻧﺪ‪ .‬او در ﭘﺎﺳﺦ‬
> ‫ﻧﻮﺷﺖ ﻛﻪ ﻳﻜﻰ از آﻧﻬﺎ از ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ از ﺷﺎﻋﺮی ﺻﻮ< ﻣﺴﻠﮏ ﺑﻪ ﻧﺎم "ﺻﺤﺒﺖ"‬
> ‫ﻻری اﺳﺖ ‪ ...‬ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺪاﻧﻴﻢ ﻧﻔﺮﺗ ﻛﻪ ﻧﺎم ﺑﺎﺑ در ﻣﻴﺎن ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن اﻳﺮان اﻳﺎد ﻣﻛﻨﺪ ﻣﺎﻧﻊ از‬
> ‫آن ﻣﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻮاﻫﻨﺪ ﺣ‪ k‬اﺷﻌﺎر او را ﺑﻮاﻧﻨﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺣّ‪ k‬اﮔﺮ اﻳﻦ اﺷﻌﺎر زﻳﺒﺎ وﺳﺷﺎر‬
> ‫از اﺣﺴﺎس ﻛﻪ ﻫﻤﻪ را از دوﺳﺖ ودﺷﻤﻦ ﺑﻪ ﺗﻤﺠﻴﺪ وﺗﺴﻴ وادارﻣ ﻛﻨﺪ ﺳودۀ او ﺑﺎﺷﻨﺪ‪،‬‬
> ‫ّ‬                                             ‫ً‬
> ‫ﺣﺘﻤﺎ ﺑﺎ ﻧﺴﺒﺖ دادن آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺷﺎﻋﺮ دﻳﮕﺮی ﺗﺴﻴ وﺗﻤﺠﻴﺪ و‪ø‬ت ﺧﻮد را از اﻳﻦ اﺷﻌﺎر‬
> ‫ﻣﻨﻄﻘ ﺟﻠﻮه دﻫﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻈﺮ را ﻓﺮدی اﻳﺮا‪ ،E‬ﻛﻪ در ﻃﻬﺮان ﺑﺎ او آﺷﻨﺎ ﺷﺪم وﺷﺨﺺ‬
> ‫ﺗﺼﻴﻞﻛﺮدهای اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻴ ﻗﺒﻮل دارد‪ .‬او ﺑﺎﺑ ﻧﻴﺴﺖ و‪ G‬ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻫﺎ ﻫﻢدردی ﻣﻛﻨﺪ‪ .‬اﻛﺜ‬
> ‫ّ‬
> ‫اﺷﻌﺎر ﻃﺎﻫﺮه ﺟﺰو اﺷﻌﺎر ﻣﻮردﻋﻼﻗﻪ وزﺑﺎﻧﺰد ﻣﺮدم اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ ﻛ‪ n‬ﺧﺒ از ﺷﺎﻋﺮی ﻛﻪ آﻧﻬﺎ‬
> ‫را ﺳوده ﻧﺪارد‪ .‬اﻛﺘﻪ ﻛﻪ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ اﺷﺎرهای ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎب ﺣﺬف ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴ داده ﺷﺪه ﺑﻮد ﺗﺎ‬
> ‫‪٣٦٠‬‬
> ‫ﻛ‪ n‬ﻧﺪاﻧﺪ ﻛﻪ ﺷﺎﻋﺮﺷﻌﺮ ﻛﻴﺴﺖ‪.‬‬
> 
> ‫‪١١٧‬‬
> ‫در ﺳﺎلﻫﺎی ﺑﻌﺪ ﻋﻼﻗﻪ ادوارد ﺑﺮاون ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺗﻘﻴﻖ درﺑﺎره ادﻳﺎن ﺑﺎﺑ و ﺑﻬﺎ| ﻛﻫﺶ‬
> ‫ﻳﺎﻓﺖ و او وﻗﺖ و اﻧﺮژی ﺧﻮد را ﺻف ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺗﻘﻴﻖ در ﺧﺼﻮص ﻧﻬﻀﺖ ﻣﺸوطۀ‬
> ‫اﻳﺮان و ﺷﻌﺮ و ادﺑﻴﺎت ﻓﺎر‪ n‬و ﮔﺮدآوری ﻣﻤﻮﻋﻪای ﻏﻨ از اﺷﻌﺎر ﺷﺎﻋﺮان اﻳﺮا‪ E‬ﻛﺮد ﻛﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫آﺛﺎر ﺣﻀت ﺑﺎب و ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ را ﻫﻢ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺷﺪ‪ .‬ﻋﻠﺖ ﻛﻫﺶ ﻋﻼﻗﻪ او ﺳزﻧﺶﻫﺎ‬
> ‫و ﺧﺮدهﮔﻴی ﻫﻤﻜران داﻧﺸﺎﻫ او ﺑﻮد ﻛﻪ ﭼﺮا داﻧﺶ و وﻗﺖ ﺑﺎارزش ﺧﻮد را ﺻف ﻧﻬﻀﺖ‬
> ‫‪٣٦١‬‬
> ‫دﻳﻨ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪای در اﻳﺮان و درﮔﻴی ﺑﻴ ﻓﺮق ﻣﺬﻫ‪ k‬ﻣﻛﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫اﺛﺮ ﻣﻬﻢ دﻳﮕﺮی ﻛﻪ ﻓﺮدی ﻏﺮ½ درﺑﺎرۀ اﻳﺮان ﻧﻮﺷﺘﻪ‪ ،‬ﻛﺘﺎب ‪Persia and the‬‬
> ‫‪ Persian Question‬اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺳﺎل ‪ ۱۸۹۲‬ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪ‪ .‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪۀ اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﻟﺮد‬
> ‫ُ‬
> ‫ﻛﺮزون اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﻋﻤﺮ در ﺳﻔﺮ ﺑﻮد وﺣّ‪ k‬ﺑﻪ ﻛﺸﻮر ﻛﺮه ﻧﻴ ﺳﻔﺮ ﻛﺮد وﻣﺪ‪ ä‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬
> ‫ﻧﺎﻳﺐاﻟﺴﻠﻄﻨﻪ ﻛﺸﻮر ﻫﻨﺪ ﺧﺪﻣﺖ ﻛﺮد‪ .‬او در اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮع ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎی ﺳﻴﺎ‪n‬‬
> ‫ﻣﻨﻄﻘﻪ آﺳﻴﺎی ﻣﻴﺎﻧﻪ‪ ،‬ﺑﺼﻮص ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻛﺸﻮر اﻧﻠﺴﺘﺎن از ﻃﺮف روﺳﻴﻪ‪ ،‬ﻣﭘﺮدازد‬
> ‫وﺷ‪ p‬ﻣﺘﺼ ودﻗﻴﻖ از ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑ ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪ ٣٦٢‬ودرﺑﺎره ﻃﺎﻫﺮه ﭼﻨﻴ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪:‬‬
> 
> ‫"زﻳﺒﺎ‪ Ì‬وﺟﺎل ﻇﺎﻫﺮی وزﻧﺎﻧﻰ ﺟﺎی ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺗﻘﺪﻳﺲ وﻋﻤﻞ ﭘﺎک داده؛ ﻋﻤﻞ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪ‬
> ‫ﺷﺎﻋﺮۀ ﻣﺒﻮب و‪ G‬ﺑﺪﻓﺮﺟﺎم ﻗﺰوﻳﻨ‪ ،‬زّرﻳﻦﺗﺎج ﻳﺎ ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ‪ ،‬ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﺮاﻧﺪاﺧﺘ ﺑﺮﻗﻊ از ﺻﻮرت‬
> ‫‪٣٦٣‬‬
> ‫ﺧﻮد ﻣﺸﻌﻞ رﺳﺎﻟﺖ ﺧﻮد را ﺑﻠﻨﺪ ﻛﺮد‪ ،‬ﻳﻜﻰ از ﻣﺮاﺣﻞ ﺗﺄﺛﻴﮔﺬار ﺗﺎرﻳﺦ ﻣﻌﺎﺻ اﺳﺖ‪".‬‬
> 
> ‫در ﻧﻘﺪ ﻣﻨﺪرج در روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﻴﻮﻳﻮرک ﺗﺎﻳﻤﺰ ﺑﺮ ﻣﻘﺎ" "‪ " A New Religion‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻛﺗﺲ‬
> ‫ﺗﺮوﺗﺮ )‪ (Coutts Trotter‬ﻣﻨﺘﺸه در ﺷﻤﺎرۀ ﻣﺎه آورﻳﻞ ﻧﺸﻳﻪ ‪،Scottish Review‬‬
> ‫ّ‬                                      ‫ّ‬
> ‫از ﻃﺎﻫﺮه ﺑﻪ ﻋﻨﻮان "ﻣﺆﺛﺮﺗﺮﻳﻦ ﻗﻮۀ ﺟﺬب" ﻧﺎم ﺑﺮده وﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ ﻋﻠﺖ "ﻧﻔﻮذ" او "ﺑﻴﺸﺘ‬
> ‫زﻳﺒﺎ‪ Ì‬ﻇﺎﻫﺮی او" ﺑﻮده اﺳﺖ‪" .‬رﻓﺘﺎر ﻏﻴﻣﺮﺳﻮم" ﻃﺎﻫﺮه وﻫﻤﭽﻨﻴ "ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘ ﭘﺮ ﺷﻮر‬
> ‫‪٣٦٤‬‬
> ‫وﻫﻴﺠﺎن او" او ﺑﻪ ﺷﻴﻮهای ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣ ﺷﺪ "اﻏﻠﺐ ﺣﺠﺎب از ﭼﻬﺮۀ او ﻓﺮو اﻓﺘﺪ‪".‬‬
> 
> ‫ِﺳ ﻓﺮاﻧﺴﻴﺲ ﻳﺎﻧﮓﻫﺎزﺑﻨﺪ )‪-۱۹۴۲) (Sir Francis Edward Younghusband‬‬
> ‫ّ‬
> ‫‪ ،(۱۸۶۳‬ﻣﻘﻖ‪ ،‬دﻳﭙﻠﻤﺎت واﻓﺴی ﻛﻪ ﺳﻔﺮﻫﺎی ﺗﻘﻴﻘ زﻳﺎدی ﺑﻪ ﻧﻘﺎط دوراﻓﺘﺎده و‪t‬ﻮﻫﺴﺘﺎ‪E‬‬
> 
> ‫‪١١٨‬‬
> ‫ﭼﻴ‪ ،‬ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن وﺗﺒﺖ ﻛﺮده ﺑﻮد‪ ،‬در ﺳﺎل ‪ ۱۸۹۳‬ﺑﺮای ﺷ‪t‬ﺖ وﺳﺨﻨا‪ E‬در ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺟﻬﺎ‪E‬‬
> ‫ﻣﺬاﻫﺐ ﺑﻪ آﻣﺮﻳﻜﺎ آﻣﺪ‪ ٣٦٥.‬در ﻛﺘﺎﺑ ﻛﻪ ﺑﻌﺪ از اﻳﻦ ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﻧﺎﺷﺖ ﻃﺎﻫﺮه را "ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ‬
> ‫ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻧﻬﻀﺖ ﺑﺎﺑ" ﻧﺎﻣﻴﺪ؛ ﺷﺨﺼﻴ‪ k‬ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﻘﻮا وﭘﺮﻫﻴﺎری ﻣﻌﺮوف ﺑﻮد ودر راه دﻳﻦ‬
> ‫‪٣٦٦‬‬
> ‫وﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﺎب از" ﺛﺮوت‪ ،‬ﻓﺮزﻧﺪ‪ ،‬ﺷﻬﺮت وﻣﻘﺎم ﮔﺬﺷﺖ‪".‬‬
> 
> ‫دﻳﭙﻠﻤﺎت اﻧﻠﻴ‪ n‬دﻳﮕﺮی ﺑﻪ ﻧﺎم ِﺳ اﻳﮕﻨﺎﺗﻴﻮس ﭼﻴول ) ‪Sir Ignatius Valentine‬‬
> ‫‪ (Chirol‬در ﺳﺎل ‪ ۱۹۰۳‬ﻛﺘﺎﺑ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "ﻣﺴﺄ" ﺧﺎور ﻣﻴﺎﻧﻪ" ) ‪The Middle Eastern‬‬
> ‫ّ‬
> ‫‪ (Question‬درﺑﺎره ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻛﺸﻮر اﻧﻠﺴﺘﺎن در ﺧﺎور ﻣﻴﺎﻧﻪ ﻧﻮﺷﺖ‪ ٣٦٧ .‬او ﺑﺎ ﺷﺪت از ﻣﻨﺎﻓﻊ‬
> ‫دوﻟﺖ ﺳﻠﻄﻨ‪ k‬اﻧﻠﺴﺘﺎن دﻓﺎع ﻛﺮد‪ .‬ﮔﺴﺘش ﻛﺸﻮر آﻟﺎن وﻧﺎآراﻣ وﺷﻮرش ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را‬
> ‫ﺑﺰرﮔﺘﻳﻦ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺑﺮای اﻧﻠﺴﺘﺎن ﺷﻤﺮد‪ .‬در ﺑﺎزﮔﻮﺑ ﻣﺎﺟﺮای ﺣﻀت ﺑﺎب از ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫واﻳﺴﺘﺎدﻰ او در ﺑﺮاﺑﺮ دﻳﺪﺎه ﺗﺎرﻳﮏ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ زﻧﺎن ﺗﻤﺠﻴﺪ وﺳﺘﺎﻳﺶ ﻣﻛﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫"ﻳﻜﻰ از ﺗﻐﻴﻴات ﻣﻬﻢ اﺟﺘﻤﺎﻋ ﻛﻪ آﺋﻴ ﺑﺎﺑ ﺑﻪ ارﻣﻐﺎن آورد ارﺗﻘﺎء ﻗﺪر وﻣﻨﻟﺖ وارزش‬
> ‫زﻧﺎن در ﺷق اﺳﺖ‪ .‬ﻃﺎﻫﺮه ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ‪ ،‬ﻳﻜﻰ ازﺣّﻮارﻳﻮن ﺑﺎب‪ ،‬ﺑﺎﻧﻮﺑ زﻳﺒﺎ وﺑﺎذﻛوت‪ ،‬در‬
> ‫ﺗﻤﺎﻣ ﺧﻄﺮات دوره رﺳﺎﻟﺘﺶ در ﺷﻤﺎل ﻛﺸﻮر ﺑﺎ او ﺷﻳﮏ وﺳﻬﻴﻢ ﺑﻮد وﺑﺎ ﺻﻼﺑﺖ وﺷﻬﺎﻣﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﺎ اذﻳﺖ وآزار وﻣﺮگ روﺑﺮو ﺷﺪ وﻳﻜﻰ از ﺷﻬﺪای ﺳﺒﻌﻪ ﻃﻬﺮان ﺑﻮد‪ .‬ﺧﺎﻃﺮۀ او ﺗﺎ اﻋﻤﺎق‬
> ‫ﻗﻠﺐ رﺳﻮخ ﻣﻛﻨﺪ وآﺗﺶ ﺷﻮر واﺷﺘﻴﺎق را در ﺳﻴﻨﻪ ﺑﺮﻣاﻓﺮوزد‪ .‬ﻧﻔﻮذ وﺗﺄﺛﻴی ﻛﻪ در زﻣﺎن‬
> ‫ﺧﻮد ﮔﺬاﺷﺖ ﻫﻨﻮز ﺑﺮای زﻧﺎن زﻧﺪه اﺳﺖ‪ .‬زﻧﺎن‪ ،‬ﻛﻪ در اﺳﻼم وا¶ﺲﮔﺮا ﺑﻪ زﺣﺖ آﻧﻬﺎ را‬
> ‫ّ‬
> ‫دارای روح ﺗﻠﻘ ﻣﻛﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻪ راﺣ‪ k‬در اﺟﺘﻤﺎﺨت ﺑﺎﺑ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﻣﺷﺪﻧﺪ وﻓّﻌﺎ•ﺖ ﻣﻛﺮدﻧﺪ‬
> ‫ّ‬                                               ‫ّ‬
> ‫ﺑﻪ ﻫﻤﻴ د•ﻞ ﻣﻼﻫﺎ اﻳﻦ زﻧﻬﺎ را ﻛﻓﺮ ﻣداﻧﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﺗﻼﺷﻬﺎ در ﺿﺪﻳﺖ ﺑﺎ ﭘﻴوان اﻳﻦ‬
> ‫ّ‬                                ‫ّ‬
> ‫ﻣﺬﻫﺐ ﺟﺪﻳﺪ‪ ،‬ﻣﻼﻫﺎ ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺳﻨﺪ وﻣﺪرﻛ دال ﺑﺮ ﻋﻤﻠ ﻏﻴ اﺧﻼﻗ از ﭘﻴوان اﻳﻦ‬
> ‫‪٣٦٨‬‬
> ‫دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ اراﺋﻪ دﻫﻨﺪ‪".‬‬
> 
> ‫در ﺳﺎل ‪ ۱۹۰۴‬ﻧﻤﺎﻳ‪ n‬از زﻧﺪﻰ ﻃﺎﻫﺮه در ﺷﻬﺮ ﺳﻨﺖ ﭘﻄﺮزﻳﻮرگ در ﻛﺸﻮر روﺳﻴﻪ ﺑﻪ روی‬
> ‫ﺻﺤﻨﻪ رﻓﺖ ﻛﻪ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪهای ﻳﻬﻮدی ﺑﻪ ﻧﺎم ﺑﺮﺗﺎ ﻓﺮﻳﺒگ )‪ (Berta Friedberg‬ﺑﺎ ﺗﻠﺺ‬
> 
> ‫‪١١٩‬‬
> ‫ً‬
> ‫اﻳﺰاﺑﻼ ﮔﺮﻳﻨﻮ‪I‬ﻳﺎ )‪ (Isabella Grinevskaya‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬اﺣﺘﻤﺎﻻ او ﻣﺎﺟﺮای ﺣﻀت‬
> ‫ُ‬
> ‫ﺑﺎب را از ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه رو‪ِ n‬اﻳﻮان ﺗﻮرِﮔﻴﻨُﻒ )‪ (Ivan Turgenev‬ﻛﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻨﺠﺎﻣﻴ‬
> ‫ﺟﻮوت )‪ ،(Benjamin Jowett‬اﺳﺘﺎد داﻧﺸﺎه آﻛﺴﻔﻮرد‪ ،‬ﻫﻤﻴﺸﻪ درﻣﻮرد ﺣﻀت ﺑﺎب‬
> ‫ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻛﺮد‪ ٣٦٩،‬ﺷﻨﻴﺪه ﺑﻮد‪ .‬اﻳﺰاﺑﻼ ﻋﻀﻮ اﻧﻤﻦ ﻓﻠﺴﻔ‪ ،‬اﻧﻤﻦ ﺷ‪ ،Ê‬واﻧﻤﻦ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﺘﺎبﺷﻨﺎ‪ n‬واﺗﺎدﻳﻪﻫﺎ وﮔﺮوهﻫﺎی ادﺑ ﺑﻮد‪ .‬ﻧﻤﺎﻳﺶ "‪ "The Bab‬در ﺳﺎل ‪ ۱۹۰۳‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ‬
> ‫ودر ﺳﺎل ‪ ۱۹۰۴‬در ﻳﻜﻰ از ﺑﻬﺘﻳﻦ ﺳﺎﻟﻦﻫﺎی ﺗﺌﺎﺗﺮ ﺳﻨﺖ ﭘﻄﺮزﺑﻮرگ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ در آﻣﺪ‪ .‬ﺤﻮ‬
> ‫ﺗﻮﻟﺴﺘﻮی ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه ﻣﺸﻬﻮر روس اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪ را ﺧﻮاﻧﺪ‪ .‬او در ﻧﺎﻣﻪای ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪۀ اﻳﻦ‬
> ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻧﻮﺷﺖ‪ ،‬ﺗﻌﺎ•ﻢ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| را ﺳﺘﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻧﺎﻣﻪ در ﻳﻜﻰ از روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﭼﺎپ ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ‬
> ‫ﻧﻤﺎﻳﺶ ﻣﺮدم ﻛﺸﻮر روﺳﻴﻪ را ﺑﺎ ﺣﻀت ﺑﺎب وﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ آﺷﻨﺎ ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬اﻳﺰاﺑﻼ‬
> ‫ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪای ﻫﻢ درﺑﺎرۀ ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬او ﻛﻪ ﺗﺼﻮر ﻣﻛﺮد دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| از ﺑﻴ‬
> ‫رﻓﺘﻪ از ﻓﺮدی ﺑﻬﺎ| ﺳﺎﻛﻦ ﺑﺎﻛﻮ ﻧﺎﻣﻪای درﻳﺎﻓﺖ ﻛﺮد ﻛﻪ درﺧﻮاﺳﺖ ﻛﺮده ﺑﻮد ﻧﺴﺨﻪای از‬
> ‫آن ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪ را ﺑﺮای او ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ‪ .‬در ﻣﻜﺗﺒﺎت ﺑﻌﺪی اﻳﺰاﺑﻼ درﻳﺎﻓﺖ ﻛﻪ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| ﭘﻴوا‪E‬‬
> ‫ﻓّﻌﺎل در ﺳاﺳ ﺟﻬﺎن دارد‪ ٣٧٠ .‬اﻳﺰاﺑﻼ ﺑﻌﺪ از ﻋﺰﻳﻤﺖ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻗﺴﻄﻨﻄﻨﻴﻪ‪ ٣٧١،‬در ﻛﺸﻮر‬
> ‫ﺗﺮ‪t‬ﻴﻪ‪ ،‬ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻬﺎ| ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺰرﻰ‪ ٣٧٢‬داﺷﺖ‪ ،‬ﺑﻬﺎ| ﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫در اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪ‪ ،‬ﻛﻪ در ﭘﻨﺞ ﭘﺮده اﺟﺮا ﻣﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻌ‪ A‬از وﻗﺎﻳﻊ زﻧﺪﻰ ﺣﻀت ﺑﺎب از دﻳﺪ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه ﺣﻜﻳﺖ ﻣﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺑﺎ ﻣﺮگ ﻣﺎدر ﻃﺎﻫﺮه آﻟز ﻣﺷﻮد وﻃﺎﻫﺮه را ﻧﺸﺎن ﻣدﻫﺪ‬
> ‫ﻛﻪ در ﺟﺴﺘﺠﻮی ﺑﺎب اﺳﺖ‪ ،‬ﻛﻪ در دوران ﻛﻮد ﻛ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻫﻢﺑﺎزی ﺑﻮده وﻃﺎﻫﺮه ارﺗﺒﺎط ﻋﻤﻴﻘ‬
> ‫ﺑﺎ او داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺪر ﻃﺎﻫﺮه از دﺧﺘش ﻣﺧﻮاﻫﺪ دﺳﺖ از اﻳﻦ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺑﺮدارد‪ .‬ﺑﺎب در‬
> ‫ﺻﺤﻨﻪای در ﺑﺎزار در ﺑﺮاﺑﺮ ﺟﺎﻋ‪ k‬از ﻣﺮدم ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺷﻮد وﺧﻮد را "ﺑﺎب" ﻣﺧﻮاﻧﺪ وﺑﺎ ﻗﺪرت‬
> ‫از ﻣﻘﺎم زﻧﺎن‪ ،‬آﻧﻄﻮر ﻛﻪ در ﻗﺮآن آﻣﺪه‪ ،‬دﻓﺎع ﻣﻛﻨﺪ‪ .‬در ﺻﺤﻦۀ اﺟﺮای ﺣﻜﻢ ﻗﺘﻞ او‪،‬‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه وﺑﺎب از ﭘﻴﻮﻧﺪ در ﺟﻬﺎن دﻳﮕﺮ ﺳﺨﻦ ﻣﮔﻮﻳﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎب ﻫﻤﭽﻮن ﻣﺴﻴﺢ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﺷﻮد‪ .‬در‬
> ‫ﺻﺤﻨﻪ آﺧﺮ‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه از زﻧﺎن ﻣﺧﻮاﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﺮای اﺣﻘﺎق ﺣّﻖ ﺧﻮد در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺧﻴﻧﺪ وﻫﻤﻪ‬
> ‫آﻧﻬﺎ روﺑﻨﺪﻫﺎی ﺧﻮد را ﺑﺮﻣدارﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪١٢٠‬‬
> ‫اﮔﺮﭼﻪ اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳ‪ n‬ﺗﺎرﻳ‪ V‬ﻧﺒﻮد اﻣﺎ ﺟﺮاﻳﺪ اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺶ را ﺳﺷﺎر از اﻟﺎﻣﺎت ﻣﻌﻨﻮی‬
> ‫ﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺶ در ﺳﺎل ‪ ۱۹۱۶‬ﺗﺪﻳﺪ ﭼﺎپ ﺷﺪ ودر ﺳﺎل ‪ ۱۹۱۷‬ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ در آﻣﺪ‪ .‬در‬
> ‫‪٣٧٣‬‬
> ‫اﻳﻦ اﺟﺮا ﺑﺴﻴﺎری از ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﺎن ﺧﺎرﺟ از ﺟﻠﻪ ﺳﻔﻴ ﻛﺸﻮر ﭼﻴ ﻧﻴ ﺣﻀﻮر داﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫در ﺳﻮی دﻳﮕﺮ اروﭘﺎ در ﻛﺸﻮر ﻓﺮاﻧﺴﻪ اوﻟﻴ ﺣﻜﻳﺖ ﺗﺎرﻳ‪ V‬درﺑﺎرۀ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻪ ﺻﻮرت‬
> ‫ﻣﻔّﺼﻞ در ﺳﺎل ‪ ۱۹۰۵‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﺛﺮ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "ﺳﻴﺪ ﻟ ﻣﻤﺪ ﺑﺎب ) ‪Siyyid Ali‬‬
> ‫‪ (Muhammad dit le Bab‬ﺗﻮﺳﻂ آ ال ام ﻧﻴﻜس )‪ ،(A.L.M. Nicolas‬ﻛﻨﺴﻮل‬
> ‫ﻛﺸﻮر ﻓﺮاﻧﺴﻪ‪ ،‬ﻛﻪ در اﻳﺮان ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﻛر ﺑﻮد ﻧﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬آﺷﻨﺎ‪ Ì‬ﻧﻴﻜس ﺑﺎ ﻣﺎﺟﺮای‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب از آﻧﺎ ﺷوع ﺷﺪ ﻛﻪ ﭘﺪرش ﻫﻢزﻣﺎن ﺑﺎ دو ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ در ﻃﻬﺮان ﺷﻐﻠ دﻳﭙﻠﻤﺎﺗﻴﮏ‬
> ‫داﺷﺖ‪ .‬ﭘﺪر ﻧﻴﻜس ودو ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ ﺑﺮ ﺳ اﺻﻞ دﺳﺖﻧﻮﺷﺘﻪای ﻛﻪ ﭘﺪر ﻧﻴﻜس ﺑﻪ دﺳﺖ‬
> ‫آورده ﺑﻮد ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻨﺎﻇﺮه داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻧﻴﻜس در ﻣﻴﺎن اوراق ﭘﺪرش ﻧﻘﺪی ﺑﺮ ﻛﺘﺎب دوﮔﻮﺑﻴﻨﻮ‬
> ‫درﺑﺎرۀ ادﻳﺎن در آﺳﻴﺎی ﻣﻴﺎﻧﻪ ﭘﻴﺪا ﻛﺮد واز ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ ﻣﻮﺿﻮﺨت آن ﻛﺘﺎب را‬
> ‫ﺑﺮر‪ n‬ﻛﻨﺪ وﺑﺪﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﺣﻀت ﺑﺎب آﺷﻨﺎ ﺷﺪ‪ ٣٧٤.‬ﻫﻨﺎم ﻛر ﺑﺮ روی ﻣﺘﻮن‬
> ‫ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﺎ ﺧﻮاﻧﺪن ﺗﻮﻗﻴﻊ "دﻻﺋﻞ اﻟّﺴﺒﻌﻪ" آﻧﻨﺎن ﺗﺖ ﺗﺄﺛﻴ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﺑ ﺷﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"ﺧﻮاﻧﺪن ﻛﺘﺎب »دﻻﺋﻞ اﻟّﺴﺒﻌﻪ« اﺛﺮ ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬ﻛﻪ ﺗﺮﺟﻪاش ﻛﺮدم‪،‬‬
> ‫ﻣﺮا آﻧﻨﺎن ﻣﻔﺘﻮن و از ﺧﻮد ﺑﺧﻮد ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﺘﺪرﻳﺞ ﺑﺎﺑ ﺷﺪم‪ .‬ﻫﺮ ﭼﻪ‬
> ‫ﺑﻴﺸﺘ در اﻳﻦ اﺛﺮ ﺗﻌّﻤﻖ ﻣﻛﺮدم ﺑﻴﺸﺘ ﺷﻴﻔﺘﻪ ﻧﺒﻮغ اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﻣﺷﺪم‬
> ‫ﻛﻪ از ﺷﻬﺮ ﺷﻴاز ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ و در ﺻﺪد ﺑﻮد ﺟﻬﺎن اﺳﻼم را ﺑﻪ اﻋﺘﻼ‬
> ‫‪٣٧٥‬‬
> ‫ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪"...‬‬
> 
> ‫ﻧﻴﻜس ﺣﻜﻳﺖ ﺟﺎﻣﻌ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻓﺎر‪ n‬وﻣﺸﺎﻫﺪات ﺧﻮد از ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت ﺗﺎرﻳﺦ دﻳﺎﻧﺖ‬
> ‫ﺑﺎﺑ وﺑﻬﺎ| ﻧﻮﺷﺖ وﻧﻴ ﺳﻪ اﺛﺮ از ﻣﻬﻤﺘﻳﻦ آﺛﺎر ﺣﻀت ﺑﺎب را ﺗﺮﺟﻪ ﻛﺮد‪ .‬ﺑﻌﺪﻫﺎ در ﺗﻘﺪﻳﺮ‬
> ‫ّ‬
> ‫از ﻛر او ﻳﻜﻰ از ﻣﺘﻔﻜﺮﻳﻦ ﭼﻨﻴ ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
> 
> ‫‪١٢١‬‬
> ‫ّ‬
> ‫"ﺗﺎ آﻧﺎ ﻛﻪ ﻣداﻧﻢ ﺗﺎﻛﻨﻮن ﻫﻴﭻ ﻣﺘﻔﻜﺮ اروﭘﺎ‪ Ì‬ﺑﻪ اﻧﺪازۀ ﻧﻴﻜس در زﻧﺪﻰ وﺗﻌﺎ•ﻢ ﺣﻀت‬
> ‫ﺑﺎب ﭼﻨﻴ ﺗﻼ‪ n‬ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت او درﺑﺎرۀ ﺣﻴﺎت ﺣﻀت ﺑﺎب وﺗﺮﺟﻪ آﺛﺎر اﻳﺸﺎن‬
> ‫‪٣٧٦‬‬
> ‫از ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﺑﻧﻈﻴ او ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣروﻧﺪ‪"...‬‬
> 
> ‫ﻧﻴﻜس در ﻛﺘﺎﺑﺶ ﺻﻔﺤﺎت زﻳﺎدی را ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه اﺧﺘﺼﺎص داده اﺳﺖ‪ .‬او ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﮏ وﺗﻌﻠﻠ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺑﺎب را ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ واﺟﺎزه ﻧﺪاد ﺗﻌﺎﺑﻴ‬
> ‫اﺷﺎره ﻣﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺪون اد‪ E‬ﺷ ّ‬
> ‫وﺗﻔﺎﺳﻴ ﺳﻄ` ﻋﻠﻤﺎء اﺳﻼم از ﻗﺮآن ﻣﺎﻧﻌ ﺑﺮ ﺳ راﻫﺶ ﺑﺎﺷﺪ‪ ٣٧٧.‬ﺗﻤﺎﻣ ﻓﺼﻞ دوازدﻫﻢ‬
> ‫ﻛﺘﺎب درﺑﺎره ﻣﺎﺟﺮای ﻗﺘﻞ ﻃﺎﻫﺮه اﺳﺖ‪ .‬دراﻳﻦ ﻛﺘﺎب آﻣﺪه ﻛﻪ ﺳﺨﻨﺎن ﻃﺎﻫﺮه درﺑﺎره وﻋﺪۀ‬
> ‫آزادی زﻧﺎن ﻛﻪ دﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎ ﺧﻮد آورده ﺑﻮد وﻧﻴ ﻫﻔﺖ ﺟﻠﺴﻪ ﻣﺒﺎﺣﺜﻪای ﻛﻪ ﺑﺎ دو ﺗﻦ از‬
> ‫ﻋﻠﻤﺎء ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ اﺳﻼم داﺷﺖ‪ ٣٧٨‬و در آن از ﻋﻘﺎﻳﺪ و ﺗﻌﺎ•ﻢ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ ﻣﮔﻔﺖ ﺑﺎﻋﺚ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺟﺬب زﻧﺎن زﻳﺎدی ﺑﻪ دﻳﺎﻧﺖ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺷﺪ‪ .‬او ﻋﻠﻤﺎء وﻣﺘﻬﺪﻳﻦ را ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﻌﺎﺑﻴ‬
> ‫ﻏﻠﻂ آﻧﻬﺎ از اﺣﺎدﻳﺚ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻇﻬﻮر ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮرد اﻧﺘﻘﺎد ﻗﺮار ﻣداد‪ .‬ﻣﺘﻬﺪﻳﻦ او را ﻛﻓﺮ‬
> ‫وُﻣﻠِﺤﺪ ﺧﻮاﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﻧﻴﻜس در ﺑﻴﺎن داﺳﺘﺎن ﺷﻬﺎدت ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ ﺷ‪ k‬ﻛﻪ ﻗﺮار ﺑﻮد‬
> ‫ُ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎ را ﻗُﺮق ﻛﺮدﻧﺪ وﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ ﺑﺎغ اﻳﻠﺨﺎ‪ E‬ﺑﺮدﻧﺪ ودر آﻧﺎ‬
> ‫ﺳﺑﺎزان ﺑﻪ دﺳﺘﻮر ﻓﺮﻣﺎﻧﺪه‪ ،‬ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪن دﺳﺘﻤﺎﻟ دور ﮔﺮدﻧﺶ ﺧﻔﻪ ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫در ﺳﺎل ‪ ۱۹۱۰‬ﻧﻤﺎﻳﺶ دﻳﮕﺮی درﺑﺎرۀ ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻪ روی ﺻﺤﻨﻪ آﻣﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪ را ﻟﻮرا‬
> ‫ﺑﺎرﻧ ﺑﻪ زﺑﺎن اﻧﻠﻴ‪ n‬ﺑﻪ ﻧﺎم ‪ God’s Heroes‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﻟﻮرا ﺑﺎرﻧ دﺧﺘ ﻫﻨﻣﻨﺪی‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﻌﺮوف وﺑﺮﺟﺴﺘﻪ در ﺷﻬﺮ واﺷﻨﮕﺘ‪ ،‬ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﻛﺸﻮر اﻣﺮﻳﻜﺎ‪ ،‬ﺑﻮد‪ .‬ﻟﻮرا ﻣﻌﻠﻢ ﺧﺼﻮ‪n‬‬
> ‫داﺷﺖ وﻧﻴ در ﻛﺸﻮر ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﺑﻪ ﻳﮏ ﻣﺪرﺳﻪ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﻣﺼﻮص دﺧﺘان ﻣرﻓﺖ‪ .‬او ﺗﺼﻴﻼت‬
> ‫ﺧﻮد را در ﭘﺎرﻳﺲ اداﻣﻪ داد ودر آن ﺷﻬﺮ ﺑﺮای اّوﻟﻴ ﺑﺎر ﺑﺎ دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ| آﺷﻨﺎ ﺷﺪ واﻳﻤﺎن‬
> ‫آورد‪ .‬ﻟﻮرا ﺑﺎ ﻫﻴﭙﻮ•ﺖ درﻳﻔﻮس‪ ،‬اّوﻟﻴ ﺑﻬﺎ| ﻓﺮاﻧﺴﻮی ازدواج ﻛﺮد وﺛﺮوت ﺧﻮد را وﻗﻒ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻫﺰﻳﻨﻪﻫﺎی ﺳﻔﺮﻫﺎی ﻣﺒﻠﻐﻴ ﺑﻬﺎ| ﻛﺮد‪ .‬او ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎر ﺑﻪ ﻓﻠﺴﻄﻴ ﺳﻔﺮ ﻛﺮد‪ .‬در آﻧﺎ ﺳﺆاﻻت‬
> ‫ﺧﻮد را از ﺣﻀت ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ﻣﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺳﺆاﻻت وﺟﻮاب آﻧﻬﺎ در ﻛﺘﺎﺑ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان‬
> ‫"ﻣﻔﺎوﺿﺎت" ﻣﺘﻨﺸ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻳﻜﻰ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﻨ ﺑﺮای آﺷﻨﺎ‪ Ì‬ﺑﺎ ﺗﻌﺎ•ﻢ وﻧﻈﺮﻳﺎت دﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎ|‬
> 
> ‫‪١٢٢‬‬
> ‫ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣآﻳﺪ‪ .‬ﺗﻮاﻧﺎ‪ Ì‬او در زﺑﺎن ﻓﺎر‪ n‬ﺳﺒﺐ ﺷﺪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ در ﺑﺴﻴﺎری از اﻣﻮر ﺑﻴاﻟﻠﻞ‬
> ‫‪٣٧٩‬‬
> ‫ﺟﺎﻣﻊۀ ﺑﻬﺎ| ﻧﻘﺶ ﻓّﻌﺎﻟ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﻟﻮرا ﺑﺎرﻧ ﻛﺘﺎب ‪ God’s Heroes‬را در ﺳﺎل ‪ ۱۹۰۹‬در ﭘﺎرﻳﺲ ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬در آن زﻣﺎن ﭘﺎرﻳﺲ‬
> ‫ﻫﻨﻣﻨﺪان وﺷﺎﻋﺮان ﻧﺎﺑﻐﻪای از ﺗﻤﺎم ﺟﻬﺎن را ﺑﻪ ﺧﻮد ﺟﺬب ﻛﺮده ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻫﻨﻣﻨﺪان رﺳﻮم‬
> ‫ﻗﺪﻳﻢ را ﻛﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ وﺑﻪ ﻫﻨ ﻧﻮﻳﻦ رو آوردﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮای ﺷﻌﺮا‪ ،‬ﭘﺎرﻳﺲ ﺷﻬﺮی ﺑﻮد ﻛﻪ‬
> ‫ﻣﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ آﺛﺎر ﺟﺪﻳﺪ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﭼﺎپ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ وﺑﺮای ﻧﻘﺎﺷﺎن وﺳﺎﻳﺮ ﻫﻨﻣﻨﺪان‪ ،‬ﭘﺎرﻳﺲ ﭘﺮ‬
> ‫ّ‬
> ‫از دﻻﻻن ﻫﻨی ﺑﻮد‪ .‬ﻳﻜﻰ از اﻳﻦ ﻫﻨﻣﻨﺪان ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫"اﮔﺮ ﻗﺴﻤﺖ وﻣﻘﺪر ﺑﺎﺷﺪ از ﮔﺮﺳﻨﻰ ﺑﻤﻴم‪ ،‬در ﺟﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ﺟﻮر ﻏﺬا‬
> ‫‪٣٨٠‬‬
> ‫ﻓﺮآﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ ﻫﻢ ﻣﻣﻴم‪"...‬‬
> 
> ‫ﻫﻨ ﻣﺪرن ﻗﻮاﻋﺪ ﻗﺪﻳﻤ را در ﻫﻢ ﻣﺷﻜﺴﺖ واز زﻧﺪﻰ رﻫﺎ از ﻗﻮاﻋﺪ ﻣﺮﺳﻮم اﺧﻼﻗ‬
> ‫ﺟﺎﻧﺐداری ﻣﻛﺮد‪ .‬وﻗ‪ k‬ﻟﻮرا ﺑﺎرﻧ ﺷﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻳﻜﻰ از ﻫﻨﻣﻨﺪان ﺳﺷﻨﺎس ﻗﺮار اﺳﺖ‬
> ‫ﻧﻤﺎﻳ‪ n‬از ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ ﺻﺤﻨﻪ آورد ﻗﺪری ﻧﮕﺮان ﺷﺪ زﻳﺮا ﻣﺗﺮﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻗﻮاﻋﺪ ﺟﺪﻳﺪ‬
> ‫ﻫﻨی ﺷﺎﻳﺪ اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪ ارج واﺣﺘاﻣ را ﻛﻪ ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ ﻃﺎﻫﺮه اﺳﺖ در ﺧﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
> ‫ﺑﺮای ﻫﻤﻴ ﻫﻢ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘ اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬او ﻣداﻧﺴﺖ ﻛﻪ ﻫﻨﻣﻨﺪان دﻳﮕﺮ‬
> ‫ﻣﺎﻧﻨﺪ او رﺨﻳﺖ ادب واﺧﻼق را ﻧﻤﻛﻨﻨﺪ وﻫﺮ اﺛﺮی ﻛﻪ ﺑﻨﻮﻳﺴﻨﺪ وﺣﻀت ﺑﺎب وﻃﺎﻫﺮه را‬
> ‫‪٣٨١‬‬
> ‫ﻣﻮﺿﻮع ﻗﺮار دﻫﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎر اﺣﺘﻤﺎل دارد ﻛﻪ اﺻﻮل اﺧﻼﻗ را ﻧﺎدﻳﺪه ﺑﮕﻴﻧﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫ﺻﺤﻨﻪ اول ﻃﺎﻫﺮه را ﻧﺸﺎن ﻣدﻫﺪ ﻛﻪ درﺑﺎرۀ ﺗﺴﻠﺴﻞ ﻇﻬﻮر ادﻳﺎن اﻟﻬ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻛﻨﺪ‬
> ‫ّ‬
> ‫وﺑﻌﺪ ﻫﻢ ﮔﻔﺘﮕﻮی ﺑﺎ ﻫﻤﺴش را ﻛﻪ در رد او ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻛﻨﺪ وﺳ‪E‬ﺲ روﻳﺎ| را ﻛﻪ دﻳﺪه‬
> ‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻛﻨﺪ وﻣﮔﻮﻳﺪ در رؤﻳﺎ ﻣﺮدی را ﺑﺎ دﻫﺎن ﭘﺮ از ﺧﻮن دﻳﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺻﺤﻦۀ اّول ﺑﺎ‬
> ‫ﻗﺘﻞ ﭘﺪر ﺷﻮﻫﺮ ﻃﺎﻫﺮه در ﻛﻮﭼﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎن ﻣرﺳﺪ‪ .‬ﺻﺤﻨﻪ دّوم ﺑﺎ ﺗﻤﺮ‪t‬ﺰ ﺑﺮ آزادی ورﻫﺎ‪ Ì‬زﻧﺎن‬
> ‫آﻟز ﻣﺷﻮد وزﻧ را ﻧﺸﺎن ﻣدﻫﺪ ﻛﻪ زﻧﺎن را در ﺧﺪﻣﺖ دو ارﺑﺎب ﻣﺑﻴﻨﺪ‪ :‬ﻣﺮدﻫﺎ وﻣﺮگ؛‬
> ‫ّ‬                      ‫ّ‬
> ‫ﺑﻌﺪ از آن ادﺨﻫﺎی ﺣﻀت ﺑﺎب ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛ ﺑﻴﺎن ﺷﺪه وﺑﻪ اﺻﻞ آزادی و ﺑﺮاﺑﺮی زﻧﺎن ﻧﻴ‬
> 
> ‫‪١٢٣‬‬
> ‫اﺷﺎره ﻣﺷﻮد‪ .‬ﺑﺎﺑﻫﺎ در اﺟﺘﻤﺎع ﺑﺪﺷﺖ ﮔﺮد ﻫﻢ ﻣآﻳﻨﺪ وﻇﻬﻮر ﻣﻮﻋﻮد در ﻗﺮآن ﻣﻮﺿﻮع‬
> ‫ﺑﺚ آﻧﻬﺎ اﺳﺖ ودر آن‪ ،‬ﻗﺮآن ﻛﺘﺎﺑ ﻣﻌﺮ< ﻣﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﺮدﻣﺎ‪ E‬ﺑﻴﺎﺑﺎنﮔﺮد ﻛﻪ از ﻇﻬﻮر‬
> ‫ﻣﺴﻴﺢ ﺧﺒ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ ﻧﺎزل ﺷﺪه اﺳﺖ واﻳﻦ ﻛﻪ دﻳﮕﺮ ﺗﻘﻠﻴﺐ ﻗﻠﻮب ﺑﺎ زور وﺧﺸﻮﻧﺖ‬
> ‫اﻣﻜنﭘﺬﻳﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻣّﺒﺖ وﻋﺸﻖ اﻧﺎم ﺷﻮد‪ .‬ﺑﺎﺑﻫﺎ در ﺧﺎﺗﻤﻴﺖ ﻛﺘﺎب ﻗﺮآن ﻧﻴ‬
> ‫ﺑﺎ ﻫﻢ ﺗﻮاﻓﻖ ﻧﺪارﻧﺪ وﺑﺮ ﺳ ﺣﻘﻴﻘﺖ واﺣﺪ ادﻳﺎن واﻳﻦ ﻛﻪ در ﻫﺮ ﻋﺼی ﺷﻜ ﻇﺎﻫﺮی آن‬
> ‫ﺗﻐﻴﻴ ﻣﻛﻨﺪ ﺑﺚ ﻣﻛﻨﻨﺪ وﻃﺎﻫﺮه ﺗﺄﻛﻴﺪ ﺑﺮ آن دارد ﻛﻪ ﻳﻮم ﻇﻬﻮر دﻳﻦ ﺟﺪﻳﺪ ﻳﻮم ﻗﻴﺎﻣﺖ‬
> ‫اﺳﺖ‪ .‬آﻧﻬﺎ درﺑﺎرۀ ﺗﻌﺎ•ﻢ ﻛﻣﻞ ﺑﻬﺎءاﷲ ودرﺑﺎرۀ ﻣﺎﻓﻞ ﺑﻪ ﻧﺎم "ﺷﻮرا" ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻛﻨﻨﺪ‪ .‬در‬
> ‫ﭘﺎﻳﺎِن اﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺪون روﺑﻨﺪ در ﺟﻠﺴﻪ آﻧﻬﺎ ﺣﺎﺿ ﻣﺷﻮد و ﻫﻤﻪ ﻣﺮدﻫﺎ از اﻳﻦ ﻛر‬
> ‫او دﭼﺎر ﺗﺮس و وﺣﺸﺖ ﻣﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺻﺤﻨﻪ ﭼﻬﺎرم ﺣﻮل ازدواج ﻃﺎﻫﺮه و‪‰‬ﻤﺎت ﻣّﺒﺖآﻣﻴ‬
> ‫¶ﺴ ﻛﻧﺘ اﺳﺖ وﻃﺎﻫﺮه ﺑﺪون اﻋﺘﻨﺎ ﺑﻪ آن ﺳﺨﻨﺎن ﺑﺮای زنﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ ﺑﺮای ﺷ‪t‬ﺖ در اﻳﻦ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻣﺮاﺳﻢ آﻣﺪهاﻧﺪ ﻫﻢ از ﺗﻌﺎ•ﻢ ﺑﺎب ﺳﺨﻦ ﻣﮔﻮﻳﺪ‪ .‬در ﺻﺤﻨﻪ آﺧﺮ ﻣﺒﺎرزۀ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ ﻣﻼﻫﺎ‪Ì‬‬
> ‫اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺖ ﺗﺄﺛﻴ ﻋﻠﻢ وداﻧﺶ او ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ و‪ G‬او را ﻣﺒﻮر ﻛﺮدﻧﺪ از ﻋﻘﻴﺪۀ ﺧﻮد ﺑﺎز‬
> ‫ﮔﺮدد‪¶ .‬ﺴ ﻛﻧﺘ ﺑﻪ ﻛﻤﮏ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺷﺘﺎﺑﺪ ﺗﺎ او را ﻳﺎری ﻛﻨﺪ و‪ G‬دﻳﮕﺮ دﻳﺮ ﺷﺪه وﺳﺑﺎزان‬
> ‫ّ‬
> ‫در ﺣﺎﻟ ﻛﻪ ﺟﺴﺪ ﺑﺟﺎن ﻃﺎﻫﺮه را ﺣﻞ ﻣﻛﻨﻨﺪ از آﻧﺎ دور ﻣﺷﻮﻧﺪ وﻣﻼﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﺮای اﻧﺎم‬
> ‫ﻣﺮاﺳﻢ دﺨی ﺧﻮد ﺨزم ﻫﺴﺘﻨﺪ و¶ﺴ ﻛﻧﺘ ﺑﺎ ﭼﺸﻤﺎ‪ E‬اﺷﻜﺒﺎر اﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ را ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﻛﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﭼﻨﺪ ﺳﺎل ﺑﻌﺪ از ﭼﺎپ اﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪ‪ ،‬زﻧ اﻧﻠﻴ‪ n‬ﺑﻪ ﻧﺎم ﺷﺎرﻟﻮت دﺳﺮد ) ‪Charlotte‬‬
> ‫‪ ،(Despard‬ﻛﻪ ﻳﻜﻰ از ﻃﺮﻓﺪاران ﺣﻘﻮق زﻧﺎن ﺑﻮد وﺑﻪ ﻓﻘﺮای ﺷﻬﺮ داﺑﻠﻴ ﻛﻤﮏ‬
> ‫واﺨﻧﺖ ﻣﻛﺮد ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻮﺷﺖ‪ ٣٨٢.‬ﺷﺎرﻟﻮت ﺳدﺑﻴ ﻧﺸﻳﻪای ﻫﻔﺘﻰ‬
> ‫ﺑﻪ ﻧﺎم "‪ "The Vote‬در اﻧﻠﺴﺘﺎن ﺑﻮد‪ .‬رﺳﺎﻟﺖ اﻳﻦ ﻧﺸﻳﻪ در ﺑﻴﺎﻧﻴﻪای ﭼﻨﻴ ذﻛﺮ ﺷﺪه ﺑﻮد‪:‬‬
> ‫"ﺗﻀﻤﻴ ﺣّﻖ رأی ﭘﺎرﻟﺎن ﺑﺮای زﻧﺎن ﻫﻤﭽﻮن ﻣﺮدان‪ ،‬واﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ ﺣﻖ ﺑﺮای ﺑﺮﻗﺮاری‬
> ‫‪٣٨٣‬‬
> ‫ﺑﺮاﺑﺮی ﺣﻘﻮق وﻣﻮﻗﻌﻴﺖﻫﺎ ﺑﺮای ﻣﺮدان وزﻧﺎن وﭘﻴﺸﺒد رﻓﺎه اﺟﺘﻤﺎﻋ وﺻﻨﻌ‪ k‬ﺟﺎﻣﻌﻪ‪".‬‬
> 
> ‫در ﺳﻪ ﺷﻤﺎره از ﺷﻤﺎرهﻫﺎی ﻣﺎه اﻛﺘﺒ وﺳ‪E‬ﺘﺎﻣﺒ ﺳﺎل ‪ ۱۹۱۱‬اﻳﻦ ﻧﺸﻳﻪ‪ ،‬ﺷﺎرﻟﻮت ﺷح زﻧﺪﻰ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه را ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬در ﺣﻜﻳ‪ k‬ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "زﻧ ﺣﻮاری در ﻛﺸﻮر اﻳﺮان" ) ‪A woman‬‬
> 
> ‫‪١٢٤‬‬
> ‫‪ (apostle in Persia‬او ﻃﺎﻫﺮه را زﻧ ﻳﺎﻏ ﻛﻪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻇﻠﻢ ﻣﺬﻫ‪ k‬ﻛﻪ در ﺣﻖ زﻧﺎن‬
> ‫روا ﻣﺷﻮد ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻣﻛﺸﺪ‪ِ .‬دﺳﺮد ﻃﺎﻫﺮه را ﻣّﺴﻢ ﻣﺳﺎزد ﻛﻪ ﻣﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"ﻣﻦ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺳ‪t‬ﺶ ﺑﻮدهام‪ .‬ﻫﻤﻴﺸﻪ از اﻳﻦ ﻛﻪ زن ﻫﺴﺘﻢ ﻧﺎراﺣﺖ ﺑﻮدم‬
> ‫وﺑﺪﺗﺮ از آن اﻳﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﺧﻮاﺳﺘﻢ در ﺑﺮاﺑﺮ ارادۀ اﷲ ﻛﻪ زﻧﺎن را‬
> ‫زﻳﺮدﺳﺖ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮد ﻛری ﻛﻨﻢ‪ .‬ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻋﻠﻴﻪ اﻳﻦ ﺗﻔﻜﺮ ﻛﻪ آزادی‬
> ‫‪٣٨٤‬‬
> ‫ﻓﻜﺮ ﻋﺒﺎرت از ﺷارﺗ در وﺟﻮد زن اﺳﺖ ﺟﻨﮕﻴﺪهام‪".‬‬
> 
> ‫در ﻧﻈﺮ او ﺣﻀت ﺑﺎب ﭘﻴﺎﻣﺒ ﺻﻠ` اﺳﺖ ﻛﻪ زﻧﺎن را ﺑﻪ ﻗﺪرت رﺳﺎﻧﺪ‪:‬‬
> 
> ‫ارﺑﺎب وراﻫﺒ ﻣﺎ راه رأﺳﺖ وﺻﻠﺢ واﻏﻤﺎض را ﺑﻪ ﻣﺎ ﻣآﻣﻮزد‪ ...‬زﻧﺎن ﺑﺎﻳﺪ ﻓﻀﺎی ﺧﺎﻧﻪ را‬
> ‫‪٣٨٥‬‬
> ‫ﺗﺮک ﻛﻨﻨﺪ ودر ﻣﺎﻣﻊ ﻋﻤﻮﻣ درﺑﺎرۀ ﭘﻴﺎم ﺻﻠﺢ ﺳﺨﻦ ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ‪".‬‬
> 
> ‫ﺻﺪای آرام وﻟﻦ ﺷﻴﻳﻨ داﺷﺖ واز ﻧﻴوﺑ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮد ﻛﻪ روح را ﻣﺸﺘﻌﻞ ﻣﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬
> ‫اﻳﻦ ﻛﻪ ﺟﻬﺎن ﺗﻐﻴﻴ ﻛﺮده ﺑﻮد‪ ،‬اﻳﻦ ﻛﻪ آداب ورﺳﻮم ﻗﺪﻳﻤ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻧﺴﻞﻫﺎ‪ Ì‬ﺧﻮب ﺑﻮدﻧﺪ‬
> ‫ﻫﺎدم ﻧﺴﻞﻫﺎی ﺑﻌﺪی ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ ،‬اﻳﻦ ﻛﻪ ﻫﺮ زن وﻫﺮ ﻣﺮدی – ﺑﺮ اﺳﺎس آﻧﻪ ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ‬
> ‫وﺧﻮاﻫﺮش از ¶ﺸﺖ ﭘﺮده اﻇﻬﺎر ﻣداﺷﺘﻨﺪ – ﺣّﻖ داﺷﺘﻨﺪ ﻣﻮﺟﻮدا‪ ä‬آزاد ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻨﺸﺄ‬
> ‫ﻫﻤﻪ ادﻳﺎن اﻟﻬ اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﻛﻪ اﺧّﻮت وﻣﺒﺖ واﻏﻤﺎض اﻗﻮام وﻣﻠﻞ را در ﻛﻨﺎر ﻫﻢ ﻧﺎه‬
> ‫‪٣٨٦‬‬
> ‫ﻣدارد‪"...‬‬
> 
> ‫ﺗﻮﺻﻴﻔ ﻛﻪ ﺷﺎرﻟﻮت دﺳﭙﺎرد از ﻃﺎﻫﺮه اراﺋﻪ ﻣﻛﻨﺪ در واﻗﻊ ﺗﻮﺻﻴﻔ از ﺧﻮدش اﺳﺖ‪ :‬ﻳﮏ‬
> ‫ً‬
> ‫ﻓّﻌﺎِل ﺻﻠﺢ‪ ،‬دوﺳﺘﺪار ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﻃﺮﻓﺪار ﺣﻖ رأی زﻧﺎن‪ ،‬ﺟﺎﻧﺒﺪار ﺻﺪق وﺻﻔﺎ وﻓﺮدی ﻋﻤﻴﻘﺎ‬
> ‫ﻣﺬﻫ‪k‬؛ آﻧﻪ او از زﻧﺪﻰ ﻃﺎﻫﺮه ﻣداﻧﺴﺖ ﺑﺎ ﻧﻄﺮات ﺷﺨ‪ $‬او ﺑﺮای ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻌﻴﺖ‬
> ‫وﻣﻮﻗﻌﻴﺖ زﻧﺎن در ﺟﺎﻣﻌﻪ وﭘﻴﺸﺒد ﺻﻠﺢ در ﺟﻬﺎن ﻗﺒﻞ از ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎ‪ E‬اول ﻫﻢﺧﻮا‪E‬‬
> ‫ّ‬
> ‫داﺷﺖ‪ .‬ﺷﻜ ﻧﻴﺴﺖ ﻛﻪ او ﻣﻮﻗﻊ ﻧﻮﺷﺘ ﺟﻼت زﻳﺮ وﻧﺴﺒﺖ دادن آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ‬
> ‫ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﻓﺮﻣﺎن ﻛﺸﻒ ﺣﺠﺎب ﻣدﻫﺪ‪ ،‬ﻫﺪف وﻣﻘﺼﺪ ﺧﻮد را در زﻧﺪﻰ روﺷﻦ ﻣﺳﺎزد‪:‬‬
> 
> ‫‪١٢٥‬‬
> ‫"ﻓﺮزﻧﺪ ﻋﺰﻳﺰ ودﻛﻨﺪم! اﻳﻦ ﻛر را ﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺧﻮدت‪ ،‬ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ‬
> ‫دﻳﮕﺮ زﻧﻬﺎ‪ Ì‬اﻧﺎم ﺑﺪه ﻛﻪ در زﻧﺪان اﺳﻴﻧﺪ وآﻧﻬﺎ ﻛﻪ ﺟﺮأت ﺑﺮداﺷﺘ‬
> ‫ﻫﻴﭻ ﻗﺪﻣ ﻧﺪارﻧﺪ ﺗﺎ زﻣﺎ‪ E‬ﻛﻪ ﻛ‪ n‬ﭘﻴﺪا ﺷﻮد وراه را ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﻧﺸﺎن‬
> ‫‪٣٨٧ ٥٥‬‬
> ‫دﻫﺪ‪ .‬زﻳﺮا ﺟﺎن ﺗﻮ در آﻫﻦ ﺑﺴﺘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪".‬‬
> 
> ‫در دّوم ژاﻧﻮﻳﻪ ﺳﺎل ‪ ۱۹۱۳‬ﺣﻀت ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء در ﻣﻤﻊ آزادی زﻧﺎن ) ‪Women’s‬‬
> ‫‪ (Freedom League‬درﺑﺎره "ﺑﺮاﺑﺮی زﻧﺎن" ﺳﺨﻨا‪ E‬ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ در ّ‬
> ‫‪ D‬آن از ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ اّوﻟﻴ ﺑﺎری ﺑﻮد ﻛﻪ ﺷﺨ‪ $‬در ﻛﺸﻮر اﻧﻠﺴﺘﺎن درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه در ﻣﻤﻌ‬
> ‫ﻋﻤﻮﻣ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻛﺮد‪ .‬ﺳﺨﻨا‪ E‬ﺣﻀت ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء در روز ﺟﻌﻪ دﻫﻢ ژاﻧﻮﻳﻪ ﺳﺎل ‪۱۹۱۳‬‬
> ‫در ﻧﺸﻳﻪ "‪ "Vote‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"در اﻳﻦ اﻳﺎم از ﺟﻠﻪء ﻧﺴﺎء ﻳﻜﻰ ﻗّﺮةاﻟﻌﻴ ﺑﻮد‪ ،‬ﺻﺒﻴﻪء ﻳﻜﻰ از ﻋﻠﻤﺎء اﺳﻼم‪ .‬در آﻟز‬
> ‫ﻇﻬﻮر ﺣﻀت ﺑﺎب ﭼﻨﺎن آﺛﺎر ﻏﺮﻳﺐ وﻗﺪرت وﺷﺠﺎﻋ‪ k‬ﻋﺠﻴﺐ از او ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ ﻛﻪ از‬
> ‫ّ‬                                                            ‫ّ‬
> ‫ﺷﻨﻴﺪﻧﺶ ﻛ را ﺣﻴان ﻛﺮد وﺑﺮ ﺧﻼف ﺨدات ﻗﺪﻳﻤﻪء اﻳﺮاﻧﻴﺎن ﺣﺠﺎب را ﺑﺮداﺷﺖ وﺑﻪ ﻛ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﺸﻒ ﻧﻘﺎب ﻧﻤﻮد واﮔﺮ ﭼﻪ ﺗﻜﻠﻢ ﺑﺎ رﺟﺎل ﺧﺎرج از آداب ﻣﻠﺤﻮظ ﻣﺷﺪ ﻣﻊذﻟﮏ اﻳﻦ زن‬
> ‫ﺑﻪ ﻗﺴﻤ ﺑﺎ ﺟﺮﺋﺖ ودﻟﻴ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ اﻋﻠﻢ ﻋﻠﻤﺎ ﻣﺒﺎﺣﺜﺎت ﻋﻠﻤﻴﻪ ﻣﻧﻤﻮد و در ﻫﺮ ﻣﻠ‪n‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻟﻟﺐ و ﻓﺎﺋﻖ ﺑﺮ ﻛ ﺑﻮد‪ .‬ﺣﻜﻮﻣﺖ اﻳﺮان او را ﻣﺴﺠﻮن ﻧﻤﻮد در ﻛﻮﭼﻪ وﺑﺎزار ﺳﻨﮕﺴﺎر ﺷﺪ‬
> ‫ﺗﻜﻔﻴش ﻧﻤﻮدﻧﺪ واز ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﻨﻔ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ وﺑﻪ ﻗﺘﻠﺶ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻛﺮدﻧﺪ وﻟﻜﻦ در‬
> ‫ً‬
> ‫ﻋﺰﻣﺶ اﺑﺪا ﺗﻬﺎون وﻓﺘﻮری در ﺳﺒﻴﻞ ﺧﺪﻣﺖ وﻃﻠﺐ آزادی ﺧﻮاﻫﺮان ﺧﻮد ﺣﺎﺻﻞ ﻧﺸﺪ‪ .‬ﺑﻪ‬
> ‫ﻛﻤﺎل ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺗّﻤﻞ ﻫﺮ ﺑﻼ| وﺻﺪﻣﻪ واﻳﺬا| ﻧﻤﻮد ﺣ‪ k‬در ﺳﺠﻦ ﺟﻌ را ﺗﺒﻠﻴﻎ ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫‪ .٥٥‬ﻋﺒﺎرت "زﻳﺮا ﺟﺎن ﺗﻮ در آﻫﻦ ﺑﺴﺘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ" ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از داﺳﺘﺎن ﺣﻀت ﻳﻮﺳﻒ در ﻣﺰاﻣﻴ آل داود )ﻣﺰﻣﻮر ‪ ،١٠٥‬آﻳﻪ‬
> ‫‪ (١٨‬اﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻮﻳﺪ‪" ،‬وﻣﺮدی ﭘﻴﺶ روی اﻳﺸﺎن ﻓﺮﺳﺘﺎد‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﻳﻮﺳﻒ را ﻛﻪ او را ﺑﻪ ﻏﻼﻣ ﻓﺮوﺧﺘﻨﺪ؛ ﭘﺎﻳﻬﺎی او را ﺑﻪ‬
> ‫زﻧﻴﻫﺎ ﺧﺴﺘﻨﺪ وﺟﺎن او در آﻫﻦ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪ‪ ".‬ﻣﻔّﺴﻳﻦ ﻣﺴﻴ` آن را اﺷﺎرﺗ ﺑﻪ ﺣﺒﺲ وزﻧﺪا‪ E‬ﺷﺪن ﺣﻀت ﻳﻮﺳﻒ ﺗﻌﺒﻴ‬
> ‫ﻛﺮدهاﻧﺪ – م‬
> 
> ‫‪١٢٦‬‬
> ‫ً‬
> ‫وﻗ‪ k‬ﻛﻪ در ﻣﻨل ﻳﻜﻰ از وزراء ﻣﺒﻮس ﺑﻮد ﻣﺎﻃﺒﺎ ﺑﻪ وزﻳﺮ ﮔﻔﺖ ا ّﻛﺘﻪ ﺑﻪ ﻛﻤﺎل ﺳﻬﻮﻟﺖ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻫﺮ وﻗﺖ اراده ﻛﻨﻴﺪ ﻣﺮا ﺑﻘﺘﻞ ﻣرﺳﺎﻧﻴﺪ؛ اﻣﺎ ﺑﺪاﻧﻴﺪ ﻛﻪ ﺧﻼ‪ n‬وآزادی ﻧﺴﻮان را ﻣﻜﻦ‬
> ‫ﻧﻴﺴﺖ ﻣﻨﻊ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪ .‬ﺑﺎری ﭼﻮن ﻣﻴﻘﺎت ﺣﻴﺎت ﺣﺰناﻧﮕﻴش ﺑﻪ ﺳ آﻣﺪ او را ﺑﻪ ﺑﺎﻏ ﺑﺮدﻧﺪ‬
> ‫وﺧﻔﻪ ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﻗﺸﻨﮓﺗﺮﻳﻦ ﻛﺎس در آن ﻳﻮم در ﺑﺮ ﻧﻤﻮده ﺑﻮد ﻛﻪ ﮔﻮﻳﺎ ﺑﻪ ﺟﺸﻦ زﻓﺎﻓ ﺨزم‬
> ‫اﺳﺖ ودر ﻛﻤﺎل ﺣﺸﻤﺖ وﺷﺠﺎﻋﺖ ﺟﺎن راﻳﺎن ﻧﻤﻮد وﻧﻔﻮ‪ n‬ﻛﻪ او را دﻳﺪه ﺑﻮدﻧﺪ از ﺣﻴت‬
> ‫ّ‬
> ‫وﺗﺎﺛﺮ ﻣﺪﻫﻮش ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻓاﻟﻘﻴﻘﻪ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎ ﺟﺮﺋﺖ ﺑﻮد‪ .‬اﻣﺮوز در اﻳﺮان ﺑﻴ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎن زﻧﺎ‪E‬‬
> ‫ﻣﻮﺟﻮد ﻛﻪ ﺑﺪون ﭘﺮوا ﺑﻪ ﻛﻤﺎل ﺟﺮﺋﺖ ﺑﻪ اﻓﺼﺢ ﺑﻴﺎن در ﺑﻴ ﺟﻬﻮر و اﻋﻴﺎن ﺑﻪ ﻧﺜ و ﻧﻈﻢ‬
> ‫‪٣٨٨ ٥٦‬‬
> ‫ﻟﺴﺎن ﻧﻄﻖ ﺑﮕﺸﺎﻳﻨﺪ و در ﻣﺎﻟﺲ و ﻣﺎﻓﻞ ﺧﻄﺎﺑﻪ اﻟﻘﺎ ﻛﻨﻨﺪ‪" .‬‬
> 
> ‫زﻧ از ﻛﺸﻮر اﻧﻠﺴﺘﺎن ﺑﻪ ﻧﺎم اﻟﻴاﺑﺖ ﻛﻨﺴﺘﺎﻧﺲ )‪(Elisabeth Maud Constance‬‬
> ‫در زﻣﺮۀ ﻛﺴﺎ‪ E‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﻋﻼﻗﺔ زﻳﺎدی ﺑﻪ ﻧﻬﻀﺖ اﺣﻘﺎق ﺣﻖ رأی ﺑﺮای زﻧﺎن داﺷﺖ‪ .‬او اﻳﻦ‬
> ‫ﻣﻮﺿﻮع را در ﺳﺎل ‪ ۱۹۱۱‬در رﻣﺎ‪ E‬ﺑﺎ ﻋﻨﻮان "ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻧﺸﺪن" )‪ (No Surrender‬ﻣﻄﺮح‬
> ‫ﻛﺮد‪ .‬اﻟﻴاﺑﺖ‪ ،‬در ﺳﻔﺮ ﺣﻀت ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‪ ،‬ﻓﺮزﻧﺪ ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ‪ ،‬ﺑﻪ اﻧﻠﺴﺘﺎن ﺑﺎ اﻳﺸﺎن‬
> ‫ﻣﻼﻗﺎت ﻛﺮد‪ .‬او ﻣﻘﺎ"ای درﺑﺎرۀ اﻳﺸﺎن ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ ٣٨٩.‬اﻟﻴاﺑﺖ‪ ،‬در ﻣﻘﺎ"ای دﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان‬
> ‫"اوﻟﻴ زن ﻓﻤﻴﻨﻴﺴﺖ اﻳﺮا‪ "E‬ﻛﻪ در ﻧﺸﻳﻪ ‪ The Fortnightly Review‬ﻣﻨﺘﺸ ﺷﺪ‪،‬‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻃﺎﻫﺮه را زﻧ ﻣﻌﺮ< ﻣﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮای "ﺑﻴﺪاری" زﻧﻬﺎ از وﺿﻌﻴﺖ رﻗﺖﺑﺎرﺷﺎن ﺟﺎن ﺧﻮد را‬
> ‫ﻓﺪا ﻛﺮد وﺑﻪ ﺷﻬﺎدت رﺳﻴﺪ‪ .‬او ﻃﺎﻫﺮه را زﻧ ﻣداﻧﺪ ﻛﻪ "ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻣﻘﺎم اﺳﺖ" وﻓﻜﺮ‬
> ‫وذﻫﻦ او "ﻫﺮﮔﺰ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺴﺎﺋﻞ وﻣﺸﻜت ﺑﻴوﻧ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻧﺸﺪ" واﻳﻦ ﻛﻪ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻣﻌﻨﻮی‬
> ‫او ﻗﺎدر ﺑﻮد ﻣﻮاﻧﻊ را ﺑﺮدارد‪ ،‬درﻳﭽﻪﻫﺎی ﺑﺴﺘﻪ را ﺑﮕﺸﺎﻳﺪ‪ ،‬از دﻳﻮارﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪ وﻏﻴ ﻗﺎﺑﻞ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻋﺒﻮِر "ﻣﺬﻫﺐ وﺳﻨﺖ"‪ ،‬ﻛﻪ ﭼﻮن ﺣﺼﺎری ﭘﻴﭻ درﭘﻴﭻ او را در ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ‪ ،‬ﺑﮕﺬرد‪ .‬آﻧﻪ او را‬
> ‫ﭼﻨﻴ ﻣﻨﻘﻠﺐ ﺳﺎﺧﺖ ﭘﻴﺎم ﻣﻌﻨﻮی ﺟﺪﻳﺪی ﺑﻮدﻛﻪ ﺧﺒ از "اﺧّﻮت ﺑﻴ اﻟﻠﻠ" و "ﺑﺮاﺑﺮی زن‬
> ‫وﻣﺮد" ﻣداد واﻳﻦ ﻛﻪ ﻫﻤﻪ ادﻳﺎن ﺑﺮ ﻣﻮر ﺧﺪا‪ Ì‬واﺣﺪ ﻣﭼﺮﺧﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺟﺪﻳﺪ "روح‬
> 
> ‫‪ .٥٦‬ﻧﻘﻞ ﺗﺮﺟﻪ از ﻛﺘﺎب "ﺑﻬﺎءاﷲ وﻋﺼ ﺟﺪﻳﺪ‪ ،‬ﻃﺒﻊ ﺑﺮزﻳﻞ‪ ،‬ص‪١٦٧‬‬
> 
> ‫‪١٢٧‬‬
> ‫او را ﻣﺘﺤّﻮل" ﺳﺎﺧﺘﻪ او را از "آداب وﻗﻴﻮد ﻗﺪﻳﻤ رﻫﺎ ﺳﺎﺧﺖ‪ ".‬اﻟﻴاﺑﺖ ﻫﻤﭽﻨﻴ در ﺑﻴﻮﮔﺮاﻓ‬
> ‫ﻛﻮﺗﺎﻫ ﻛﻪ درﺑﺎرۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻧﻮﺷﺖ د•ﻞ اﺳﺘﻘﻼل او را ﻧﺸﺄت ﮔﺮﻓﺘﻪ از اﻳﻤﺎن راﺳﺨﺶ ﺑﻪ اﻳﻦ‬
> ‫ﻧﻜﺘﻪ داﻧﺴﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻧﺪای اﻟﻬ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎ او ﺣﺮف ﻣ زﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺣﻜﻳ‪ k‬دﻗﻴﻖ‬
> ‫اﺳﺖ؛ و‪ G‬ﺗﺎ ﺑﺪاﻧﺎ رواﻳﺖ ﻣﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺳاﻧﺎم ﻃﺎﻫﺮه را ﺑﻪ زﻧﺪان اﻧﺪاﺧﺘﻨﺪ ودر آﻧﺎ‪ ،‬ﺣّ‪k‬‬
> ‫"اﻓﺮاد ﻗ‪n‬اﻟﻘﻠﺐ" ﻛﻪ ﺑﺮای ﺷﻜﻨﺠﻪ ﻛﺮدن او ﺑﻪ زﻧﺪان ﻓﺮﺳﺘﺎده ﻣﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎز ﻣﮔﺸﺘﻨﺪ‬
> ‫ّ‬
> ‫‪٣٩٠‬‬
> ‫وﻣﮔﻔﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﻗﺎدر ﺑﻪ ﺷﻜﻨﺠﻪ ﻛﺮدن ﭼﻨﻴ ﻗﺪﻳ‪ n‬ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫ﺗﻮﺻﻴﻔ ﻣﻮﺟﺰ از ﺣﻴﺎت ﻃﺎﻫﺮه از دﻳﺪﺎه ﺷﺨ‪ $‬ﺑﻬﺎ| در ﻛﺘﺎب ﺗﺎرﻳ‪" V‬ﻣﻄﺎﻟﻊاﻻﻧﻮار"‬
> ‫)‪ ،(The Dawnbreakers‬اﺛﺮ ﻧﺒﻴﻞ زرﻧﺪی‪ ،‬ﻳﻜﻰ از ﭘﻴوان ﺑﺎب و ﺑﻬﺎءاﷲ‪ ،‬ﻧﺎﺷﺘﻪ‬
> ‫ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻪ اﻧﻠﻴ‪ n‬ﺗﺮﺟﻪ ﺷﺪ و در ﺳﺎل ‪ ١٩٣٢‬اﻧﺘﺸﺎر ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﻧﺒﻴﻞ ﻃﺎﻫﺮه را اﻳﻨﮕﻮﻧﻪ‬
> ‫ﺑﺎ ﭘﻴﻮﻧﺪ او ﺑﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ و ﺣﻀت ﺑﺎب‪ ،‬ﻣﻌﺮﻓﺖ روﺣﺎ‪ E‬و ﺷﻬﻮدی او‪ ،‬ﺷﻬﺎﻣﺖ و وﻓﺎی او‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻛﺮده‪ ،‬ﭼﻨﻴ ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ‪ :‬ﺧﺪاوﻧﺪ "ﻧﻮری در وﺟﻮد ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺮاﻓﺮوﺧﺖ ﻛﻪ ﻣﻘﺪر ﺑﻮد‬
> ‫ﺳزﻣﻴ اﻳﺮان را روﺷﻦ و ﻣﺸﺘﻌﻞ ﺳﺎزد‪ ٣٩١ ".‬او ﻣﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺧﻴﻠ زود ﻧﻮری را ﻛﻪ‬
> ‫از اﻓﻖ ﺷﻴاز ﻃﻠﻮع ﻛﺮده ﺑﻮد درﻳﺎﻓﺖ و ﺑﻪ ﺧّﻂ ﺧﻮد ﻧﺎﻣﻪای ﺑﻪ آورﻧﺪۀ آن ﻧﻮر اﻟﻬ درﺑﺎرۀ‬
> ‫اﻳﻤﺎن و وﻓﺎی ﺧﻮد ﺑﻪ او ارﺳﺎل داﺷﺖ‪" ٣٩٢.‬اﻋﺘﻘﺎد راﺳﺨﺶ ﺑﻪ ﻓﺘﺢ و ﻇﻔﺮ ﻧﻬﺎ‪ Ì‬اﻣﺮ اﻟﻬ‬
> ‫ﻛﻪ او ﺑﺪان اﻗﺒﺎل ﻛﺮده ﺑﻮد‪ ،‬ﺻﺪ ﭼﻨﺪان ﺷﻬﺎﻣﺖ ذا‪ ä‬و اﺳﺘﺤﻜم ﺷﺨﺼﻴﺘﺶ را ﻓﺰوﻧ‬
> ‫ﺑﺸﻴﺪ؛" ‪ ٣٩٣‬و "ﻛﻤﺘ ﻛ‪ n‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻣﺎﻧﻊ از ﺳاﻳﺖ اﻳﻦ اﻳﻤﺎن ﻗﻮﻳﻢ ﮔﺮدد‪ ٣٩٤".‬در‬
> ‫ً‬
> ‫روزﻫﺎی آﺧﺮ ﺣﻴﺎت ﭘﺮﻣﺎﺟﺮا و آﻛﻨﺪه از ﻣﺼﺎﺋﺒﺶ‪ ،‬او آﻣﺎدۀ ﺷﻬﺎدت ﺑﻮد‪ " .‬ﺧﻮد را ﻛﻣﻼ‬
> ‫آراﺳﺘﻪ وﻛﺎ‪ n‬از اﺑﺮﻳﺸﻢ ﺳﻔﻴﺪ در ﺑﺮ ﻧﻤﻮده ﺑﻮد؛ واﻃﺎﻗﺶ را ﺑﻮی ﺧﻮش ﻋﻄﺮﻫﺎی ﻣﺘﺎز‬
> ‫ﻣﻌّﻄﺮ ﻛﺮده‪ ٣٩٥"...‬ﺑﻪ زوﺟﻪ ﻣﻤﻮدﺧﺎن ﻛﻧﺘ ﻣﮔﻮﻳﺪ‪" ،‬ﻣﻦ ﺧﻮد را ﺑﺮای ﻣﻼﻗﺎت ﻣﺒﻮﺑﻢ‬
> ‫ﺣﺎﺿ ﻛﺮدم" ‪ ٣٩٦‬واز ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺑﺎ ﻣﺒﻮب ﺧﻮد ﻣﮔﻮﻳﺪ‪" :‬ﻣﻦ اﻣﺮوز را ﻧﻴﺖ روزه دارم وﺗﺎ ﺑﻪ‬
> ‫‪٣٩٧‬‬
> ‫ﺣﻀﻮر ﻣﺒﻮب ﺧﻮد ﺑﺮﺳﻢ روزهء ﺧﻮد را ﻧﻮاﻫﻢ ﮔﺸﻮد‪".‬‬
> 
> ‫‪١٢٨‬‬
> ‫ﺿﻤﻴﻤﻪ ب‬
> 
> ‫ﺗﺮﺟﻪ آﺛﺎر ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ‫اﻛﺜ ﺗﺮﺟﻪﻫﺎ در اﻳﻦ ﻛﺘﺎب ﺗﻮﺳﻂ دو ﺗﻦ از اﺳﺘﺎدان ﺑﺮﮔﺰﻳﺪۀ داﻧﺸﺎه ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ‪ ،‬ﭘﺮوﻓﺴﻮر‬
> ‫اﻣﻴ ﺑﻨﺎ‪ E‬وﭘﺮوﻓﺴﻮر ﺟﺎﺷﺎ ِﻛﺴﻠﺮ )‪ (Jascha Kessler‬اﻧﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻛر ﻣﺸﺘک‬
> ‫اﻳﻦ دو ﻧﻔﺮ در ﻛﺘﺎﺑ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان ‪ A portrait in poetry‬ﺑﻪ وﻳﺮاﺳﺘﺎری آﻧﺘﻮﻧ ﻟ‬
> ‫)‪) (Anthony Lee‬ﻟﻮس آﻧﻠﺲ‪ ،‬ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ‪ :‬اﻧﺘﺸﺎرات ﻛﻤﺎت‪ (٢٠٠٤ ،‬ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪه‬
> ‫اﺳﺖ ‪.‬ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ از ﺗﺮﺟﻪﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﻛﺴﻠﺮ ﻛﻪ ﺑﻪ ﭼﺎپ ﻧﺮﺳﻴﺪه اﻧﺪ ﻧﻴ اﺳﺘﻔﺎده‬
> ‫ﺷﺪه ا ﺳ ﺖ‪.‬‬
> 
> ‫ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﺑﻨﺎ‪ E‬ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺬار ﭘﺮوژۀ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻳﺮانﺷﻨﺎ‪ n‬در داﻧﺸﺎه ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﻓﻮن ﮔﺮوﻧﻦﺑﺎوم )‪ (Prof. Von Grunnenbaum‬از اﻳﺸﺎن ﺑﺮای راهاﻧﺪازی‬
> ‫اﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ دﻋﻮت ﻛﺮد‪ .‬ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﺑﻨﺎ‪ E‬در آﻧﺎ ﺗﺎرﻳﺦ وادﺑﻴﺎت ﻓﺎر‪ n‬ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﻛﺮدﻧﺪ وﺑﺎ‬
> ‫ﻛﻤﮏ اﻳﺸﺎن دورۀ ﺗﺼﻴﻠ ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ﻫﻨ در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻳﺮانﺷﻨﺎ‪ n‬ﻧﻴ ﺷوع ﺑﻪ ﻛر ﻛﺮد‪.‬‬
> ‫از ﺟﻠﻪ آﺛﺎر ﻓﺮاوان اﻳﺸﺎن ﻣ ﺗﻮان ﺑﻪ ‪The Modernization of Iran‬؛ ‪Islam and‬‬
> ‫‪Its Cultural Divergence‬؛ ‪Iran Faces the Seventies and‬‬
> ‫‪ ،Individualism and Conformity in Classical Islam‬ووﻳﺮاﺳﺘﺎری‬
> ‫وﻣﺸﺎر‪t‬ﺖ در ﻧﺸ ‪ The Epic of Kings‬اﺷﺎره ﻛﺮد‪.‬‬
> 
> ‫ﭘﺮوﻓﺴﻮر ِﻛﺴﻠﺮ ﻧﻴ در داﻧﺸﺎه ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ زﺑﺎن وادﺑﻴﺎت ﻣﻌﺎﺻ اﻧﻠﻴ‪ ،n‬ﺷﺎﻣﻞ ﺷﻌﺮ‬
> ‫وداﺳﺘﺎن وﻧﻤﺎﻳﺸﻨﺎﻣﻪ ﺗﺪرﻳﺲ ﻣﻛﺮد‪ .‬از اﻳﺸﺎن ﻫﺸﺖ اﺛﺮ ﺷﺎﻣﻞ اﺷﻌﺎری ﻛﻪ ﺧﻮد ﺳوده و‬
> ‫داﺳﺘﺎنﻫﺎ‪ Ì‬ﻛﻪ ﺧﻮد ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﻴﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺟﺪﻳﺪﺗﺮﻳﻦ آﺛﺎر اﻳﺸﺎن دو ﻛﺘﺎب ﺑﺎ‬
> ‫ﻋﻨﺎوﻳﻦ '' ‪Siren Songs & Classical Illusions: ٦٠ Fables, Revised with‬‬
> ‫‪ ''a Preface‬و''‪ '' King Solomon’s Seal: ٧٥+ fables‬اﺳﺖ‪ .‬ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﻛﺴﻠﺮ‪،‬‬
> 
> ‫‪١٢٩‬‬
> ‫ﻣﺘﺟﻢ زﺑﺮ دﺳﺖ‪ ،‬ﺷﺶ ﻣﻤﻮﻋﻪ ﻛﺘﺎب ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺮﺟﻪ اﺷﻌﺎر وداﺳﺘﺎنﻫﺎ‪ Ì‬از زﺑﺎنﻫﺎی‬
> ‫ﻣﺎری‪ ،‬ﺑﻠﻐﺎری وﻓﺎر‪ ،n‬ﺑﻪ اﻧﻠﻴ‪ n‬را اﻧﺎم داده ﻛﻪ ﺑﺮ‪ p‬از آﻧﻬﺎ ﺑﺮﻧﺪۀ ﺟﻮاﻳﺰ ﻣﻬّﻤ‬
> ‫ﻫﻤﭽﻮن ﺟﺎﻳﺰۀ ﻣﺮ‪t‬ﺰ ﺗﺮﺟﻪ آﺛﺎر ادﺑ ﻓﻨﻼﻧﺪ ) ‪Finnish Literary Translation‬‬
> ‫ّ‬
> ‫‪ ،(Center Award‬ﺟﺎﻳﺰۀ ﻣﺮ‪t‬ﺰ ﻣﻠ ﺗﺮﺟﻪ )اﻧﺘﺸﺎرات ﻣﺎﻛﻮرو( ‪ ،‬ﺑﺮای ﺗﺮﺟﻪ ‪Sándor‬‬
> ‫‪Rákos' Catullan Games‬در ﺳﺎل ‪ ١٩٨٩‬ﺷﺪ‪ .‬آﺛﺎر او ﺟﻮاﻳﺰی ﭼﻮن ﺟﺎﻳﺰۀ ‪NEA‬‬
> ‫وﺟﺎﻳﺰۀ‬   ‫‪Senior‬‬    ‫‪Fullbright‬‬     ‫‪Awards‬‬       ‫ﺟﺎﻳﺰۀ‬   ‫دو‬   ‫‪،Fellowship‬‬
> ‫ﺑﻨﻴﺎد ‪Rockefeller Fellowship‬را ﻧﻴ ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص داده اﺳﺖ‪ .‬اﻳﺸﺎن ﻫﻤﭽﻨﻴ‬
> ‫در ﺗﺮﺟﻪ ﻣﻤﻮﻋﻪ اﺷﻌﺎری از ﻓﺮوغ ﻓﺮﺧﺰاد ﺗﺖ ﻋﻨﻮان "ﻋﺮوس اﻗﺎﻗﻴﺎ" ) ‪Bride of‬‬
> ‫‪ (Acacias: the Poetry of Forugh Farrokhzad‬ﺑﺎ ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﺑﻨﺎ‪ E‬ﻫﻤﻜری‬
> ‫داﺷﺖ‪.‬‬
> 
> ‫او ﺗﻼش ﺧﻮد ﺑﺮای اﺣﻴﺎء ﺧﺎﻃﺮۀ ﻃﺎﻫﺮه در دﻧﻴﺎی ﻣﺎ ودر ﻋﻴ ﺣﺎل ﺣﻔﻆ وﺟﻮﻫ از زﻣﻴﻨﻪ‬
> ‫اﺻﻠ ﺣﻴﺎت او را اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻛﻨﺪ‪:‬‬
> 
> ‫"ﺑﺮای ﺣﻔﻆ اﺻﺎﻟﺖ اﺷﻌﺎر ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻢ ﻛﻪ ﻫﻢ ﻣﺘﻮی وﻫﻢ ﻗﺎﻟﺐ ﺗﺮﺟﻪ اﺷﻌﺎر ﺑﻪ اﻧﻠﻴ‪n‬‬
> ‫ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺘﻮ ٰی وﻗﺎﻟﺐ ﺷﻌﺮ ﻓﺎر‪ n‬آن ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣداﻧﺴﺘﻢ اﻧﺘﺨﺎب اﻳﻦ ﺷﻴﻮه ﻏﻴ ﻣﻌﻤﻮل‪،‬‬
> ‫ّ‬
> ‫اﺳﺘﻘﺒﺎل از ﺧﻄﺮ ﻏﻴﺨدی ﺑﻮدن وﭘﺬﻳﺮﻓﺘ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻧﺎﻣﻌﻠﻮم ﻳﺎ ﻣﺸﻜﻮک اﺳﺖ‪ .‬اﻣﺎ از ﻃﺮف‬
> ‫دﻳﮕﺮ ﻣﻄﻤﺌ ﺑﻮدم ﺑﺎ ﻛﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘ ﺳﺒﮏ وﺷﻜ ﺷﻌﺮ ﻓﺎر‪ n‬ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ وﺗﺮﺟﻪ آزاد اﺷﻌﺎر‬
> ‫او ﻧﻴ‪ ،‬ﻳﻌﻨ ﻛری ﻛﻪ ﻣﻌﻤﻮل اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻴی ﻧﺼﻴﺒﻤﺎن ﻧﻤ ﺷﻮد‪ .‬ﻓﺮاﻣﻮش ﻧﻜﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه‬
> ‫ﻗﺒﻞ از ﻫﺮ ﭼﻴ ﺷﺎﻋﺮ ﺑﻮد‪ .‬او ﺷﻌﺮ ﻣﮔﻔﺖ‪ ،‬ادﻋﻴﻪ وﻣﻨﺎﺟﺎت ﻣﺳود واﺣﺴﺎﺳﺎت ُﭘﺮﻧﺸﺌﻪ‬
> ‫وﺧﻠﺴﻪوار ﺧﻮد را در ﻗﺎﻟﺐ اﺑﻴﺎت رﺳﻤ ادﺑ ﻣﻧﻮﺷﺖ‪ .‬ﻛﻮﺗﺎه ﺳﺨﻦ آن ﻛﻪ‪ ،‬ﺑﻴﺎن او ﺑﻪ‬
> ‫ﻧﻮﻋ ﻫﻨﻣﻨﺪاﻧﻪ ﻛﻨﺎر ﻫﻢ ﭼﻴﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴ د•ﻞ ﺳﻌ ﻛﺮدم او را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﺎﻋﺮ‬
> ‫ﺑﺸﻨﺎﺳﺎﻧﻢ‪ ،‬ﻧﻪ ﻣﺆﻣﻦ ﻣﺬﻫ‪ k‬ﻛﻪ ﺗﺮاوﺷﺎت ذﻫﻨ ﺧﻮد را در ﻟﻈﺎت ﺧﻠﺴﻪ وﻧﺸﺌﻪ ﺑﺮ ﻛﻏﺬ‬
> ‫ﻣﻧﺎرد؛ ﻫﺮﭼﻨﺪ اﺷﻌﺎر او ﺑﻪ وﺿﻮح وﺑﻪ ﻧﻮی ﻃﺒﻴﻌ ﺣﺎﻛ از اﻧﺬاب روﺣﺎ‪ E‬اوﺳﺖ‪.‬‬
> 
> ‫‪١٣٠‬‬
> ‫اﮔﺮ ﺧﻮاﻧﻨﺪه ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﺮﺟﻪ ﻣﻦ از اﺷﻌﺎر ﻃﺎﻫﺮه‪ ،‬او را ﻫﻤﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ در زﻣﺎن ﺧﻮدش‬
> ‫در اﻳﺮان ﺳﺨﻦ ﻣﮔﻔﺖ ﺑﻴﺎﺑﺪ‪ ،‬ﻣﺗﻮاﻧﻢ ﺑﮕﻮﻳﻢ در ﻛر ﺗﺮﺟﻪ ﻣّﻮﻓﻖ ﺑﻮدهام؛ ﻳﻌﻨ ﻣّﻮﻓﻖ ﺷﺪهام‬
> ‫او را ﻫﻤﺎن ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺑﻮده ودر اﻳﻦ اﺷﻌﺎر ﻫﺴﺖ‪ ،‬ﻧﻪ آن ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻓﺮدی اﻣﺮﻳﻜﺎ‪ Ì‬او را ﺗﺼّﻮر‬
> ‫ﻣﻛﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺸﻨﺎﺳﺎﻧﻢ‪ .‬اﻣﻴﺪوارم ﻫﻤﻜرم اﻣﻴ ﺑﻨﺎ‪ ،E‬ﻛﻪ اﺟﺮای اﻳﻦ ﭘﺮوژه را ﺑﻪ ﻣﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد‬
> ‫ﻛﺮد وﻣﺘ را در اﺧﺘﻴﺎر ﻣﻦ ﮔﺬاﺷﺖ‪ ،‬وﺧﻮاﻧﻨﺪﺎن ﺑﻬﺎ| اﻧﻠﻴ‪ n‬زﺑﺎن ﺑﺎ اﻳﻦ اﻳﺪه وروش‬
> ‫ّ‬
> ‫اﻧﺘﺨﺎﺑ ﻣﻦ ﻣﻮاﻓﻖ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬اﻛﺘﻪ ﺑﺮ اﻳﻦ روش ﻫﻢ ﻧﻤﺗﻮان ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻛﺮد؛ زﻳﺮا آﺛﺎر‬
> ‫و اﺷﻌﺎر ﻃﺎﻫﺮه آﻧﻨﺎن رﻳﺸﻪ در زﻣﺎن و ﻣﻜن و ُﺳﻨ زﻣﺎن او دارد ﻛﻪ اﻳﻦ روش ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎ‪Ì‬‬
> ‫ﻛﻓ ﻧﻴﺴﺖ و ﺑﺎﻳﺪ او را ﺑﺎ ﺧﻴه ﺷﺪن و ﻧﮕﺮﻳﺴﺘ ﺑﻪ ﺗﺸﻌﺸﻊ اﻧﻮاری ﻛﻪ از وﺟﻮدش ﺳﺎﻃﻊ‬
> ‫‪٣٩٨‬‬
> ‫ﻣﻴﺸﻮد ﺑﺸﻨﺎﺳﻴﻢ‪".‬‬
> 
> ‫ودرﺑﺎرۀ ﻧﻮۀ ﻛر وﻣﺮاﺣﻞ ﺗﺮﺟﻪ آﺛﺎر ﻃﺎﻫﺮه ﭼﻨﻴ ﻣ ﮔﻮﻳﺪ‪:‬‬
> 
> ‫اﻣﻴ ﺑﻨﺎ‪ E‬اﺑﻴﺎت ﺷﻌﺮ را ﺑﺮای ﻣﻦ ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮد واﺷﻌﺎر ﻓﺎر‪ n‬را ﺑﺎ ﺣﺮوف ﻻﺗﻴ ﺑﺮای‬
> ‫ً‬
> ‫ﻣﻦ ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬ﻋﺒﺎرتﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن زﺑﺎن ﻓﺎر‪ n‬اﻣﺎ ﺑﺎ ﺣﺮوف اﻧﻠﻴ‪ n‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ؛ ﻳﻌﻨ دﻗﻴﻘﺎ‬
> ‫ﻫﻤﺎن ﻧﻈﻢ ﺷﻌﺮ ﻓﺎر‪ n‬را داﺷﺘﻨﺪ ‪.‬ﻛر "ﺗﺮﺟﻪ" ﻗﺪم ﺑﻌﺪی ﺑﻮد وﻣﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺟﺎی ﻛﻤﺎت‬
> ‫ﻓﺎر‪ ،n‬ﻛﻤﺎت اﻧﻠﻴ‪ n‬ﻣﮔﺬاﺷﺘﻢ‪ .‬در اﻳﻨﺠﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪای از اﺟﺮای ﻛر را ﻣﺑﻴﻨﻴﺪ‪ .‬در ﻣﺮﺣﻠﻪ‬
> ‫اول اﺑﻴﺎت در ﻫﻤﺎن ﻗﺎﻟﺐ وﺷﻜ زﺑﺎن اﺻﻠ ﺑﺎ ﺣﺮوف اﻧﻠﻴ‪ n‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﺷﻮﻧﺪ‪:٣٩٩‬‬
> 
> ‫‪“Agar be bád daham zolf-e anbar ásá rá‬‬
> ‫‪Aseer-e khish konam áhuán-e sahrá rá”٤٠٠‬‬
> ‫وﺑﺎ ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪن اﻳﻦ اﺑﻴﺎت ﺑﻪ زﺑﺎن اﻧﻠﻴ‪ n‬ﻣﺎ اﻳﻦ ﺟﻠﻪ ﺑﻨﺪی را ﺧﻮاﻫﻴﻢ داﺷﺖ‪:‬‬
> 
> ‫‪“if / to / wind / I give / hair of / amber / scent‬‬
> ‫‪Captive of / mine/ I would make / deer of‬‬
> ‫‪/wilderness”٤٠١‬‬
> 
> ‫‪١٣١‬‬
> ‫ ﺑﻪ‬n‫ ﻣﺮﺣﻠﻪ آﺧﺮ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺟﻪ ﻟﻐﺖ ﺑﻪ ﻟﻐﺖ را در ﻗﺎﻟﺐ ﺷﻌﺮ اﻧﻠﻴ‬،‫ﺲ‬E‫ﺳ‬
> :‫ﻧﻮی ﺑﻴﺎن ﻛﻨﻴﻢ ﻛﻪ اﺣﺴﺎس ﺷﺎﻋﺮ در زﺑﺎن اﺻﻠ را ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ‬
> 
> “Just let the wind untie my perfumed hair,
> My net would capture every wild gazelle.
> Just let me paint my flashing eyes with black,
> And I would turn the day as dark as hell.”٤٠٢
> 
> ‫ﻰ ﻧﻮﺷﺖ ﻫﺎ‬
> 
> ‫‪ . ١‬ﺣﺴﻦ ﻣﻮﻗﺮ ﺑﺎ•ﻮزی‪) ،The Bab ،‬آﻛﺴﻔﻮرد‪ ،‬اﻧﻠﺴﺘﺎن ‪ :‬ﻧﺸ ﺟﻮرج روﻧﺎ> ‪٢٧ (١٩٧۳ ،‬؛ ﻣﺎزﻧﺪرا‪, Zuhúr al-، E‬‬
> ‫‪ ۳١١ ، Haqq‬؛ﺣﺴﻴﻨ ‪ ٣٠٩‬؛ﻣﻮﻣﻦ ‪٣٢۷ ، " Usuli , Akhbari , Shaykhi , Babi " ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢‬ﻣﺎزﻧﺪرا‪٣٣١ ،E‬؛ ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی‪) God Passes By ،‬وﻳﻠﻤﺖ‪ ،‬اﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‪ :‬ﻧﺸ ﺑﻬﺎ|‪ ،٧۳ (١٩٧٩ ،‬ﺗﺎرﻳﺦ ﺗﻮ> را ‪١٢۳۳‬‬
> ‫ﻫﺠﺮی ‪ ١٨١٧/‬ﻣﻴﻼدی آورده‪.‬‬
> 
> ‫‪ . ٣‬روت‪) ، The Pure،Tahiri ،‬ﻟﻮس آﻧﻠﺲ‪ ،‬ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ‪ :‬ﻧﺸ ﻛﻤﺎت‪۴٩(١٩۸١ ،‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫‪ . ٤‬ﺣﺴﻴﻨ‪ .١۴١، Hadrat-i-Tahirih،‬ﻣﺎدر ﻃﺎﻫﺮه اﻣﻴﻨﻪ ﻧﺎم داﺷﺖ‪ .‬او ﺧﻴﻠ از ﻫﻤﺴش ﻣﻼ ﺻﺎﻟﺢ ﺟﻮاﻧﺘ ﺑﻮد و‬
> ‫ّ‬
> ‫اّوﻟﻴ و ﺗﻨﻬﺎ زن ﻣﻼ ﺻﺎﻟﺢ ﻧﺒﻮد )ﻣﻮﻣﻦ‪Babi: The Tribulations of a ، Shaykhi، Akhbari،Usuli ،‬‬
> ‫‪ ، Iranian Studies ،Qazvin Family‬ﺟﺘ ‪ ، ۳۶‬ﺷﻤﺎره ‪ ، ۳‬ﺳ‪E‬ﺘﺎﻣﺒ ‪ .(۳٢٧ ، ٢٠٠۳‬ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺎ ﻧﺸﺎن دادن ﺗّﺒﺤﺮ‬
> ‫ﺧﻮد در ﻣﺘﻮن اﺳﻼﻣ وﺑﺎﻃﺮ ادب واﺧﻼق ¶ﺴﻨﺪﻳﺪه ﺑﻪ اﺧﺬ ﻧﺎﻣﻪ وﮔﻮاﻫ از ﭘﺪر‪ ،‬ﺑﺮادر وﺷﻴﺦ اﺣﺪ ﺧﻮد ﺷﺪ‪) .‬ﺣﺴﻴﻨ‪،‬‬
> ‫‪ ١۴۳ ، Hadrat-i-Tahirih‬؛ ﻣﻮﻣﻦ ‪(۳٢٧ ، Usuli ,،‬‬
> 
> ‫‪ . ٥‬ﻣﺪرﺳﻪ ﭘﺪر ﻃﺎﻫﺮه "ﺻﺎﻟﻴﻪ" ﻧﺎم داﺷﺖ )ﻣﻮﻣﻦ‪(۳٢١،۳٢٨،… ، Usuli ،‬‬
> 
> ‫‪ .٦‬ﻣﺆﻣﻦ‪،۳٢۶-٨،Usuli ,… ،‬ﭘﺎور‪۶۶ Ê‬‬
> 
> ‫‪ .٧‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‪ ،‬ص ‪ ۳٢۶‬ﭘﺎور‪ ، ۶۶ Ê‬ﻧﻴﻜس ‪ ،Seyyed Ali Mohammed dit le Bab.،‬در ﺗﺎرﻳﺦ ﭘﻨﺠﻢ ﺳ‪E‬ﺘﺎﻣﺒ ‪٢٠١۳‬‬
> ‫در وﺑﺴﺎﻳﺖ ‪ https://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/K-O/N/LeBab/LeBab.htm‬؛ ﻧﺒﻴﻞ‬
> ‫زرﻧﺪی ‪ ،‬ﺗﺎرﻳﺦ ﻧﺒﻴﻞ ‪ ،‬ﺗﺮﺟﻪ ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی )وﻳﻠﻤﺖ ‪ ،‬اﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ ‪ :‬ﻧﺸ ﺑﻬﺎ| ‪( ١٩۳٢،‬ص ‪ ، ٨۴‬ﭘﺎور‪.٢٧۳ ، ١ Ê‬‬
> 
> ‫‪ .٨‬اﻓﺴﺎﻧﻪ ﻧﻢ آﺑﺎدی‪، “EDUCATION xxv. WOMEN’S EDUCATION IN THE QAJAR PERIOD”،‬‬
> ‫در ﺗﺎرﻳﺦ ﻫﻴﺠﺪﻫﻢ اﻛﺘﺒ ‪ ٢٠١۳‬در وﺑﺴﺎﻳﺖ ‪http://www.iranicaonline.org/articles/education-xxv-‬‬
> ‫‪womens-education-in-the-qajar-period‬‬
> 
> ‫ﻣﻴزا اﺳﺪاﻟ ﻓﺎﺿﻞ ﻣﺎزﻧﺪرا‪ ، Zuhúr al-Haqq ،E‬ج ‪ )١-۴‬ﻃﻬﺮان ‪ ،‬اﻳﺮان ‪ :‬ﻧﺸ ﺑﻬﺎ|‪۳٠٨(١٩٧۳،‬‬
> 
> ‫‪ .٩‬ﻣﺎزﻧﺪرا‪۳٠۸، E‬‬
> 
> ‫‪١٣٣‬‬
> ، ‫ ﻧﺸ داﻧﺸﺎه ﻫﺎروارد‬: ‫ ﻣﺎﺳﺎﭼﻮﺳﺖ‬، ‫ )ﻛﻤﺒﻳﺞ‬، Shi’ism, A religion of Protest ، n‫ دادا‬. ١٠
> ۴۴(٢٠١١
> 
> ٨۶ ، Shi’ism, A religion of Protest ، n‫ ﺣﻴﺪ دادا‬. ١١
> 
> ١۶۵، ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٢
> 
> ‫ﺘﺎﻣﺒ‬E‫ در ﺗﺎرﻳﺦ ﺑﻴﺴﺖ و ﻳﻜﻢ ﺳ‬، Economy viii. in the Qajar period ، ‫ ﺣﺴﻦ ﺣﻜﻴﻤﻴﺎن‬. ١٣
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬٢٠١۳
> 
> www.iranicaonline.org/articles/economy-viii-in-the-qajar-period
> 
> ١٧١-٢ ، Shi’ism, A religion of Protest ، n‫ ﺣﻴﺪ دادا‬. ١٤
> 
> ‫ داﻧﺸﺎه‬، ‫ﭘﺎﻳﺎن ﻧﺎﻣﻪ دﻛﺘا‬، The Development of Shaykhi Thought in Shi’i Islam ، k‫ وﺣﻴﺪ رأﻓ‬. ١٥
> ٩ (‫ ﻣﺘ ﭼﺎپ ﻧﺸﺪه‬، ١٩٧٩ ، ‫ ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ‬،‫ﻟﻮس آﻧﻠﺲ‬
> 
> ۴١ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٦
> 
> ۴٢ ‫ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٧
> 
> ۵٢ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٨
> 
> ٣٠ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٩
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ ﻓﺼﻞ ﺳﻮم‬. ٢٠
> 
> ١٠۶-١٢٢ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢١
> 
> ۳٢۴ ، ، E‫ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻳﺮا‬، Usuli ,… ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٢
> 
> ۳٢٢-۳،Usuli ,… ، ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٣
> 
> ١١۴، Hadrat-i-Tahirih ، ‫ ﻧﺼت اﷲ ﻣﻤﺪ ﺣﺴﻴﻨ‬. ٢٤
> 
> ١٢۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٥
> 
> ۳٢٠-٢١،Usuli ,… ، ‫ ﻣﺆﻣﻦ‬. ٢٦
> 
> Resurrection and Renewal, the Making of the Babi Iran, ١٨٤٤-١٨٥٠ ، ‫ ﻋﺒﺎس اﻣﺎﻧﺖ‬. ٢٧
> ۳١٨ (١٩٨٩ ، ‫ ﻧﺸ ﻛﻮرﻧﻞ‬: ‫ ﻧﻴﻮﻳﻮرک‬، ‫)اﻳﺘﺎﻛ‬، Movement in
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٨
> 
> ‫ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٩
> 
> ١٢٩، Hadrat-i-Tahirih ، ‫ ﺣﺴﻴﻨ‬. ٣٠
> 
> ۳٢۵،Usuli ,… ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣١
> 
> “BARAḠĀNĪ, MOḤAMMAD-TAQĪ QAZVĪNĪ, ŠAHĪD-E ṮĀLEṮ, ، ‫ ﻣﮏ ﻛﻮﻳﻦ‬.‫ ام‬.‫ دی‬. ٣٢
> ٢٠١۳ ‫ﺘﺎﻣﺒ‬E‫ﻣﺎه ﺳ‬٢۴ ‫در ﺗﺎرﻳﺦ‬ālem of Qazvīn (d. ١٨٤٧)”. importantShiʿite MOLLĀ, an
> http://www.iranicaonline.org/articles/baragani-molla-mohammad-taqi-qazvini-‫در‬
> sahid-eale-an-important-shiite-alem-of-qazvin-d
> 
> ۳٢۳،Usuli ,… ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣٣
> 
> ۳٢۴،Usuli ,… ، ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٤
> 
> ۳٢١، ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٥
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٦
> 
> ٣٠۶، Zuhúr al-Haqq ،E‫ ﻣﺎزﻧﺪرا‬. ٣٧
> 
> ۳٢۴،Usuli ,… ،‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣٨
> 
> ٣١١ ،E‫ ﻣﺎزﻧﺪرا‬. ٣٩
> 
> ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ‬، "Iranian Marriage Ceremony, Its History & Symbolism”. ،‫ ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﭘﺮاﻳﺲ‬. ٤٠
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬٢٠١۳ ‫ﺘﺎﻣﺒ‬E‫ﺳ‬٢١
> www.iranchamber.com/culture/articles/iranian_marriage_ceremony.php
> 
> ., Tahirih in history: ، ‫ﻳﺮاﺳﺘﺎر‬. ، ‫“ از ﻛﺘﺎب ﺻﺎﺑﺮ آﻓﺎﻗ‬Qurrat al-‘Ayn” ،‫ ﻋﺒﺎس اﻣﺎﻧﺖ‬. ٤١
> ‫ ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ‬، ‫ﻟﻮس آﻧﻠﺲ‬: ‫)ﻧﺸ ﻛﻤﺎت‬، ‘Ayn from East and West           Perspectives on Qurrat al
> ١١۵(٢٠٠۴،
> 
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬٢٠١۳ ‫ ﻧﻮاﻣﺒ‬١١ ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ‬،“The Qajar-period household”،‫ ﺷﻴﻳﻦ ﻣﻬﺪوی‬. ٤٢
> 
> www.iranicaonline.org/articles/qajars-period-household
> 
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬٢٠١۳ ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ اّول اﻛﺘﺒ‬،“Bathhouses” ، ‫ﻛﻳﺲ‬.‫ ﻓﻠﻮر ؛ و‬.‫ و‬. ٤٣
> www.iranicaonline.org/articles/bathhouses#pt١
> 
> ‫ در وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۰۱۳ ‫ اﻛﺘﺒ‬۲۶ ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ‬، (‫ " )ُﻣﺘﻌﻪ‬Motʿ a " ،‫ ﺷﻬﻼ ﺣﺎﺋﺮی‬. ٤٤
> www.iranicaonline.org/articles/mota
> 
> ‫ در‬۲۰۱۳ ‫ ﻧﻮاﻣﺒ‬۷ ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ‬، “Women's Worlds in Qajar Iran” ،‫ ﻣﻤﺪ ﺣﺴﻦ ﺧﺎن اﻋﺘﻤﺎداﻟﺴﻠﻄﻨﻪ‬. ٤٥
> www.qajarwomen.org/en/items/٩٠١D٤.html                    ‫وﺑﺴﺎﻳﺖ‬
> 
> ‫ در وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۰۱۳ ‫ ﻧﻮاﻣﺒ‬۱۱‫ در ﺗﺎرﻳﺦ‬، “Harem ii. in the Qajar period”              ،‫ آﻧﺎ واﻧﺰان‬. ٤٦
> www.iranicaonline.org/articles/harem-ii
> 
> ١۷٢ (٢٠٠۸، ‫ ﻧﺸ ﺗﺎروس‬: ‫ اﻧﻠﺴﺘﺎن‬، ‫)ﺠﺪن‬، Pivot of the universe ،‫ اﻣﺎﻧﺖ‬. ٤٧
> 
> ‫ در وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۰۱۳ ‫ اﻛﺘﺒ‬۲۴ ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ‬، “Mahd-e-Olia” ، ‫ﻗﺎﺟﺎر‬-‫ ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ اﺳﻜﻨﺪری‬. ٤٨٤٨
> www.qajarpages.org/mahdeolia.html
> 
> ‫‪ . ٤٩‬ﺟﻮآن ﻛﻮل و ﻣﻮژان ﻣﻮﻣﻦ‪"Mafia, Mob and Shiism in Iraq: The Rebellion T Ottoman ،‬‬
> ‫‪١٩٨۶ ، Karbala ١٨٢٤-١٨٤٣", Past & Present.‬ﺷﻤﺎرۀ ‪١١٢-١۴۳ : ١١٢‬‬
> 
> ‫‪ . ٥٠‬ﻣﻮﻣﻦ ‪۳۲۸، Usuli ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٥١‬ﺣﺴﻴﻨ ‪ ۳۱۲ ، Hadrat-i-Tahirih ،‬؛ ﻣﺎزﻧﺪرا‪ ، E‬ﻇﻬﻮراﻟﻖ ‪۳۱۱،‬؛ ﻣﻮﻣﻦ ‪ ۳۲۸-۳۲۹ ، Usuli ... ،‬؛ ﺑﻌ‪A‬‬
> ‫ﻣﻨﺎﺑﻊ دﻳﮕﺮذﻛﺮ ﻣﻴﻜﻨﻨﺪ ﻛﻪ وﻗ‪ k‬ﺑﻪ ﻗﺰوﻳﻦ ﺑﺎزﮔﺸﺘﻨﺪ ﻓﺮزﻧﺪ ﭼﻬﺎرﻣ ﻛﻪ ﻳﮏ ¶ﺴ ﺑﻮد ﺑﺪﻧﻴﺎ آﻣﺪ‪ .‬ﻣﻮﻣﻦ ‪، Usuli... ،‬‬
> ‫‪۳۲۹‬‬
> 
> ‫‪ . ٥٢‬اﻣﺎﻧﺖ ‪ ، ۴۸، “Qurrat al-‘Ayn” ،‬ﭘﺎور‪۱۳ Ê‬‬
> 
> ‫‪ . ٥٣‬ﻣﺆﻣﻦ ‪۳٢٩،Usuli ,… ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٥٤‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪ ،۳٢۶ ،‬ﭘﺎور‪۵١ Ê‬‬
> 
> ‫‪ . ٥٥‬ﻣﺆﻣﻦ ‪۳٢٩،Usuli ,… ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٥٦‬در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻬﺎ| ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎت او ﺑﺎ ﺳّﻴﺪ ﻛﻇﻢ اﺷﺎره ای ﻧﺸﺪه ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻣﻜﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﺎ زﻣﺎن ﺑﺎزﮔﺸﺖ از ﻛﺮﺑﻼ‬
> ‫درﺑﺎرۀ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎی ﺷﻴﺨّﻴﻪ اﻃﻼﻋ ﻧﺪاﺷﺖ ‪ ،‬زﻳﺮا در ﻏﻴ اﻳﻨﺼﻮرت درﺻﺪد ﻣ آﻣﺪ در ﺟﺴﺘﺠﻮی ﺳّﻴﺪ ﻛﻇﻢ ﻛﻪ‬
> ‫ﻓﻌﺎﻻﻧﻪ در ﻛﺮﺑﻼ ﺗﺪرﻳﺲ ﻣ ﻛﺮد ﺑﺎﺷﺪ )ﻣﺆﻣﻦ ‪ .(۳٢٩،Usuli ,… ،‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺘﻌﺪدی )ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪١٩١ ، Memorials ،‬‬
> ‫؛ زرﻧﺪی ‪، ۵۵، The Dawn-Breakers, ،‬ﭘﺎور‪ (١ Ê‬اﺷﺎره ﺑﻪ آن دارﻧﺪ ﻛﻪ در ﻛﺘﺎﺑﺎنۀ ¶ﺴ ﻋﻤﻮﻳﺶ ﻣﻼ ﺟﻮاد‬
> ‫و•ﺎ‪ E‬ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮای اّوﻟﻴ ﺑﺎر ﺑﺎ آﺛﺎر ﺷﻴﺦ اﺣﺪ آﺷﻨﺎ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪ .٥٧‬درﺻﻔﺤﻪ ‪ ۳٢٩‬ﻛﺘﺎب …‪ Usuli ,‬ﻣﻮﻣﻦ آﻣﺪه ﻛﻪ او ﻣﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻴﺸﺘ اﻃﻼﺨت ﺧﻮد درﺑﺎره ﺷﻴﺨﻴﻪ از دا| ﺧﻮد‬
> ‫ﻣﻼ ﻋﺒﺪاﻟﻮﻫﺎب و ¶ﺴ دا| اش ﻣﻼ ﺟﻮاد و•ﺎ‪ E‬ﻛﺴﺐ ﻛﺮده ﺑﺎﺷﺪ‬
> 
> ‫‪.٥٨‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪ . ٥٩‬اﻣﺎﻧﺖ ‪١۲۶ ،Qurrat al-Ayn ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٦٠‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪ ،١٢۶‬ﻫﻤﻪ ﻧﻘﻞ ﻗﻮﻟﺎ ی ﭘﺎراﮔﺮاف‬
> 
> ‫‪١٣٧‬‬
> ‫‪ . ٦١‬ﺑﻨﺎ‪، E‬ﻛﺴﻠﺮ ‪۵٣ ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٦٢‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪١٩۴، Memorials... ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٦٣‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪ . ٦٤‬اﻣﺎﻧﺖ ‪ ، ١٢۵-۶،Qurrat al-Ayn،‬ﭘﺎور‪٨۶ Ê‬‬
> 
> ‫‪ . ٦٥‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪١٢۶‬‬
> 
> ‫‪ . ٦٦‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪١٩۴، Memorials... ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٦٧‬روت ‪۶١،Tahirih،‬‬
> 
> ‫‪ . ٦٨‬ﻛﺴﻠﺮ ‪)، Tahirih, A Persian Mystical Poet ،‬دﺳﺘﻨﻮﺷﺘﻪ ﭼﺎپ ﻧﺸﺪه ‪ :‬ﺳﺎﻧﺖ ﻣﻮﻧﻴﻜ ‪ ،‬ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ ‪١٠(١٩٩١،‬‬
> 
> ‫‪ . ٦٩‬ﺑﺎ•ﻮزی ‪۱۶٢، TheBab،‬‬
> 
> ‫‪ . ٧٠‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪١۶۳،‬؛ ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪١٩۳، Memorials... ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٧١‬اﻣﺎﻧﺖ ‪١٢٧،Qurrat al-Ayn،‬‬
> 
> ‫‪ . ٧٢‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪ . ٧٣‬ﺑﺎ•ﻮزی‪ ، TheBab،‬ﻓﺼﻞ‪۴‬؛ﻣﻮژان ﻣﻮﻣﻦ‪"Mulla Ali Bastami, Letter of the Living"،‬‬
> 
> ‫‪ . ٧٤‬اﻣﺎﻧﺖ ‪١٢٧،Qurrat al-Ayn،‬‬
> 
> ‫‪ . ٧٥‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪١٢۸‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫‪ ٧٦‬ﻣﻘﺎ" "اﻧﺴﺎن ﻛﻣﻞ در ﻋﺮﻓﺎن ﻣﻮﻻﻧﺎ و ﺗﻄﺒﻴﻖ آن ﺑﺎ اﺑﻦ ﻋﺮ½‪ ،‬اﺛﺮ ﺳﻬﻴﻼ ذو‪ Ê‬و ﻟﻣّﻤﺪ ﻣﺆذ‪.E‬‬
> 
> ‫‪١٣٨‬‬
> ‫‪ ٧٧‬ﻛﺘﺎب "اﻧﺴﺎن ﻛﻣﻞ" ﺗﺄ•ﻒ ﻋﺰﻳﺰا ّ>ﻳﻦ ﻧﺴﻔ‪ ،‬ص‪.١٠‬‬
> 
> ‫‪ . ٧٨‬ﺷﻴﺦ ﻛﻇﻢ ﺳﻤﻨﺪر ؛ اﺑﻮﻟﻘﺎﺳﻢ اﻓﻨﺎن ‪ ،‬وﻳﺮاﺳﺘﺎر ‪ ، “Biography of Tahirih”, ،‬ﭼﻬﺎر رواﻳﺖ ﺗﺎرﻳ‪ V‬از ﻃﺎﻫﺮه ‪،‬‬
> ‫ﺳﻮﻣﻴ ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﻫﻨو ﻓﺮﻫﻨﮓ ‪) ،‬ﻻﻧﺪگ ‪ ،‬ﺳﻮﺋﻴﺲ ‪ :‬ﻧﺸ داﻧﺸﺎه ﻻﻧﺪگ ‪ ،‬ﺳ‪E‬ﺘﺎﻣﺒ ‪۳۴٨-٩(١٩٩١‬‬
> 
> ‫‪ . ٧٩‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪١٩۵ ، Memorials... ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٨٠‬ﺣﺴﻦ ﻣﻮﻗﺮ ﺑﺎ•ﻮزی ‪١۶۳ ، The Bab ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٨١‬ﻣﺎزﻧﺪرا‪ ، Zuhúr al-Haqq ، E‬ج‪۳٠۴ ، ۳ .‬‬
> 
> ‫‪ . ٨٢‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪ . ٨٣‬ﻋﺒﻮد ﺻﺎﻟ` ﻧﻘﻞ از ﻛﺘﺎب اﻣﺎﻧﺖ ‪ ١٢٩ ،‬؛ ﻧﻴﻜس ‪٢۷۴-۶ ،Seyyed Ali Mohammed dit le Bab ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٨٤‬اﻣﺎﻧﺖ ‪١۳٠،Qurrat al-Ayn،‬‬
> 
> ‫‪ . ٨٥‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪ . ٨٦‬روت ‪۶۴،Tahirih،‬‬
> 
> ‫‪ . ٨٧‬اﻣﺎﻧﺖ ‪١۳٠،Qurrat al-Ayn،‬‬
> 
> ‫‪ . ٨٨‬زرﻧﺪی ‪١٩۴ ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٨٩‬اﻣﺎﻧﺖ ‪ ١٣٠،Qurrat al-Ayn،‬؛ ﺑﻐﺪادی ‪١١١-۳ ، Al-Risalah al-Amriyyah ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٩٠‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪ . ٩١‬ﺑﺎ•ﻮزی ‪١۶۴ ، The Bab ،‬؛ ﺣﺴﻴﻨ ‪٢١٧ ، Hadrat-i-Tahirih ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٩٢‬روت ‪۶۴،Tahirih،‬‬
> 
> ‫‪١٣٩‬‬
> ۶۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٩٣
> 
> ۳٠٩ ، ۳ .‫ ج‬، Zuhúr al-Haqq ، E‫ ﻣﺎزﻧﺪرا‬. ٩٤
> 
> ۳١٠ ، ۳ .‫ ج‬، Zuhúr al-Haqq ، E‫ ﻣﺎزﻧﺪرا‬. ٩٥
> 
> Jewish Identities in Iran: Resistance and Conversion to Baha’i Faith ، ‫ ﻣﻬﺮداد اﻣﺎﻧﺖ‬. ٩٦
> ١٠۵ (٢٠١١ ، ‫ ﻧﻴﻮﻳﻮرک‬: ‫ )ﻧﺸ ﺗﺎوروس‬، Islam and the
> 
> ١٧۵-۶ ، ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٩٧
> 
> ٩۵ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٩٨
> 
> ٢٨ ‫ ﻳﺎدداﺷﺖ‬، ٢۳۵ ‫ ص‬. ٩٩
> 
> ۱٠۵ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٠٠
> 
> ٢٨ ‫ ﻳﺎدداﺷﺖ‬، ٢۳۵ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٠١
> 
> ٢٧۳ ،The Dawn-Breakers ، ‫ ؛ زرﻧﺪی‬١۶۳ ، The Bab ، ‫ ﺑﺎ•ﻮزی‬. ١٠٢
> 
> ١۶۵ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٠٣
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٠٤
> 
> ١١٧ ، Ar-Risalah al-Amriyyah ، ‫ ؛ ﺑﻐﺪادی‬١۳۳ ، “Qurrat al-‘Ayn” ، ‫ اﻣﺎﻧﺖ‬. ١٠٥
> 
> ١۳۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٠٦
> 
> ١۳۳ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١٠٧
> 
> ۳۵٠ ، Resurrection ، ‫ اﻣﺎﻧﺖ‬. ١٠٨
> 
> ٩۵-۶ ، ۳ .‫ ج‬، Zuhúr al-Haqq ، E‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ ؛ ﻣﺎزﻧﺪرا‬. ١٠٩
> 
> ٢۳٠ ، Hadrat-i-Tahirih، ‫ ﺣﺴﻴﻨ‬. ١١٠
> 
> The World Order of Bahá'u'lláh: Selected Letters, "The Bahá'u'lláh" ، ‫ اﻓﻨﺪی‬Ê‫ ﺷﻮ‬. ١١١
> ١٢۶،     Dispensation of
> 
> ۳۴٧ -٨، ۳ .‫ ج‬، Zuhúr al-Haqq ، E‫ ﻣﺎزﻧﺪرا‬. ١١٢
> 
> ۳٧۴ ، ۳ .‫ ج‬، Zuhúr al-Haqq ، E‫؛ ﻣﺎزﻧﺪرا‬۳۵٠ ، Resurrection ، ‫ اﻣﺎﻧﺖ‬. ١١٣
> 
> ۳۴٨-۳۴٩ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١١٤
> 
> ١٩٧ ، Memorials... ، ‫ ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‬. ١١٥
> 
> ٢٧۶ ، Seyyed Ali Mohammed ، ‫ ؛ ﻧﻴﻜس‬۶٩ ،Táhirih ، ‫ روت‬. ١١٦
> 
> ٩۶، The Dawn-Breakers ، ‫ زرﻧﺪی‬. ١١٧
> 
> ۳٠۴ ، ۳ .‫ ج‬، Zuhúr al-Haqq ، E‫ ﻣﺎزﻧﺪرا‬. ١١٨
> 
> ۳٠٩-۳١٠ ، ۳ .‫ ج‬، ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ١١٩
> 
> ٢٧۶ ، Seyyed Ali Mohammed ، ‫؛ ﻧﻴﻜس‬٧٠ ،Táhirih ، ‫ روت‬. ١٢٠
> 
> ١۳۴، “Qurrat al-‘Ayn"، ‫ اﻣﺎﻧﺖ‬. ١٢١
> 
> ١٩٧ ، Memorials... ، ‫ ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‬. ١٢٢
> 
> ٢٧۶-٧ ، Seyyed Ali Mohammed ، ‫ ﻧﻴﻜس‬. ١٢٣
> 
> ١٩۵، The Dawn-Breakers ، ‫؛ زرﻧﺪی‬٧٠ ،Táhirih ، ‫ روت‬. ١٢٤
> 
> ١٩۶، The Dawn-Breakers ، ‫؛ زرﻧﺪی‬١۳۶، “Qurrat al-‘Ayn"، ‫ اﻣﺎﻧﺖ‬. ١٢٥
> 
> ١٩۶، The Dawn-Breakers ، ‫ زرﻧﺪی‬. ١٢٦
> 
> ۳۳۳ ،Usuli... ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ١٢٧
> 
> ١٩۶، The Dawn-Breakers ، ‫؛ زرﻧﺪی‬١۳۶، “Qurrat al-‘Ayn"، ‫ اﻣﺎﻧﺖ‬. ١٢٨
> 
> ‫؛ ﺷح ﻛﺸﺘ‬١٩٧، The Dawn-Breakers ، ‫؛ زرﻧﺪی‬٢٧٨ ، Seyyed Ali Mohammed ، ‫ ﻧﻴﻜس‬. ١٢٩
> ٧۳، Táhirih ، ‫ روت‬، ‫ﻃﺎﻫﺮه‬
> 
> ١٩٧، The Dawn-Breakers ، ‫ زرﻧﺪی‬. ١٣٠
> 
> ١٩٨ ، Memorials... ، ‫ ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‬. ١٣١
> 
> ١٩٧ ، The Dawn-Breakers ، ‫ زرﻧﺪی‬. ١٣٢
> 
> ١۳١ ، ‫ ﺳﻤﻨﺪر‬. ١٣٣
> 
> ١۳٧، Qurrat al-‘Ayn، ‫ اﻣﺎﻧﺖ‬. ١٣٤
> 
> ۵۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ ؛ ﺳﻤﻨﺪر‬. ١٣٥
> 
> ۳۵٠ ، Resurrection and Renewal ، ‫ اﻣﺎﻧﺖ‬. ١٣٦
> 
> ۵۴ ‫ ﺳﻤﻨﺪر‬. ١٣٧
> 
> ٢۳٨ ، Hadrat-i-Tahirih، ‫ ﺣﺴﻴﻨ‬. ١٣٨
> 
> ٧۴-٧۵ ، ‫ ﻣﺎرﺗﺎ روت‬، Táhirih ‫ ﻧﻘﻞ از ﻛﺘﺎب‬، ‫ ﺳﻤﻨﺪر‬. ١٣٩
> 
> ١۶۶ ، The Bab ، ‫ ﺑﺎ•ﻮزی‬. ١٤٠
> 
> ‫‪ . ١٤١‬اﻣﺎﻧﺖ ‪١۳٨، “Qurrat al-‘Ayn"،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٤٢‬زرﻧﺪی ‪٢٠۳ ، The Dawn-Breakers ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٤٣‬روت ‪ ٧۵ ،Táhirih ،‬؛ ﺑﺎ•ﻮزی ‪١۶٧ ، The Bab ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٤٤‬ﺳﻤﻨﺪر ‪ ۵٨ ، Biography of Tahirih،‬؛ زرﻧﺪی ‪٢٠۳، The Dawn-Breakers ،‬؛ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘﻪ‬
> ‫ﻣﺎزﻧﺪرا‪ E‬در ﻛﺘﺎب ﻇﻬﻮر اﻟﻖ ‪ (۳٧۶ ،‬ﻫﻤﺴ ﻣﻴزا ﻫﺎدی ﺑﻌﻨﻮان زن رﺧﺘﺸﻮر ﺑﻪ آﻧﺎ رﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫‪ . ١٤٥‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪ ۵٨‬؛ روت ‪٧۶ ،Táhirih ،‬‬
> 
> ‫‪. ١٤٦‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪ . ١٤٧‬اﻳﻦ ﺧﺪﻣﺘﻜر وﻓﺎدار ﻗﻠ ﻧﺎم داﺷﺖ‪ .‬ﻧﻴﻜس ‪٢٧٨، Seyyed Ali Mohammed dit le Bab،‬دروازۀ ﺷﺎﻫﺰاده‬
> ‫ﺣﺴﻴ ) اﻓﻨﺎن ‪،‬ﺳﻤﻨﺪر‪ ، ۵٨، Biography of Tahirih،‬از ﻃﺮﻳﻖ ﺷﻜﻓ در دﻳﻮار )ﻧﻴﻜس ‪Seyyed Ali ،‬‬
> ‫‪ ٢٧٨،Mohammed dit le Bab‬؛ روت ‪(٧۶ ، Táhirih،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٤٨‬ﺳﻤﻨﺪر ‪۵٨ ، Biography of Tahirih،‬؛ روت ‪ ،٧۶، Táhirih،‬از ﻗﻮل ﻳﻜﻰ از ﻫﻤﺮاﻫﺎن ﻃﺎﻫﺮه در اﻳﻦ ﺳﻔﺮ ‪،‬‬
> ‫ﺑﻪ ﻧﺎم ﻧﺎﻳﺐ ﻗﻠ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﺾ آﻧﻜﻪ از ﺷﻬﺮ ﺧﺎرج ﺷﺪﻧﺪ ﻣﺴﻴ ﺧﻮد را از ﺟﺎدۀ اﺻﻠ ﺗﻐﻴﻴ دادﻧﺪ و ﺑﻪ ﺟﺎده‬
> ‫ای ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﻮﺋﻴ زﻫﺮا درﻗﺰوﻳﻦ ﻣﻴﻓﺖ ﺣﺮ‪t‬ﺖ ﻛﺮدﻧﺪ‪) .‬ﻧﻴﻜس ‪Seyyed Ali Mohammed dit le ،‬‬
> ‫‪ (٢٧٨،Bab‬؛ ﺳﻤﻨﺪر ‪ ،‬ﻧﻘﻞ از روت ‪.٧۶ ، Táhirih،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٤٩‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪ ۵٨ ،‬؛ در ﺻﻔﺢۀ ‪٢٧٨‬ﻛﺘﺎب ﻧﻴﻜس ‪ Seyyed Ali Mohammed dit le Bab‬آﻣﺪه ﻛﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻠ‬
> ‫ﺑﻪ ﻧﺎم "اﻧﺪرﻣﺎن" در ﻧﺰدﻳﻜﻰ ﺷﺎﻫﺰاده ﻋﺒﺪاﻟﻌﻈﻴﻢ وارد ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬روت ‪٧۶ ، Táhirih،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٥٠‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪٢٠٠ ، Memorials... ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٥١‬ﺳﻤﻨﺪر ‪۵٨ ، Biography of Tahirih،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٥٢‬زرﻧﺪی ‪٢٠٤ ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٥٣‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‪ ،‬ﺗﺬﻛﺮةاﻟﻮﻓﺎ‪ ،‬ص‪.٣٠٦‬‬
> 
> ‫‪١٤٣‬‬
> ‫‪ . ١٥٤‬زرﻧﺪی ‪١٧٧، The Dawn-Breakers ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٥٥‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪١٧٠-١‬‬
> 
> ‫‪ . ١٥٦‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪١٨١‬‬
> 
> ‫‪١٧۳- ۴ . ١٥٧‬‬
> 
> ‫‪ . ١٥٨‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪١٧٢‬‬
> 
> ‫‪ . ١٥٩‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪١٧۶‬‬
> 
> ‫‪١٧٢ . ١٦٠‬‬
> 
> ‫‪ . ١٦١‬ﺑﺎ•ﻮزی ‪١۳٢ ، The Bab ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٦٢‬زرﻧﺪی ‪٢١٩-٢٢١، The Dawn-Breakers ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٦٣‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٢٢۶- ۷‬‬
> 
> ‫‪ . ١٦٤‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٢٢٩‬‬
> 
> ‫‪ . ١٦٥‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٢۳٠‬‬
> 
> ‫‪ . ١٦٦‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٢۳١‬‬
> 
> ‫‪ . ١٦٧‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٢۳٢- ۳۳‬‬
> 
> ‫‪ . ١٦٨‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٢٠۴-۵‬‬
> 
> ‫‪ . ١٦٩‬ﻛﺴﻠﺮ ‪١۴-١۵ ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٧٠‬زرﻧﺪی ‪٢٠۵ ، The Dawn-Breakers ،‬‬
> ‫‪١٤٤‬‬
> ‫‪ . ١٧١‬در ﺻﻔﺤﻪ ‪ ١۳٨‬ﻛﺘﺎب ‪) Qurrat al-‘Ayn‬اﻣﺎﻧﺖ( آﻣﺪه ﻛﻪ او ﺑﺮای ﭼﻨﺪ ﻣﺎه در ﻃﻬﺮان و ﻳﺎ ﺧﺎرج از ﻃﻬﺮان‬
> ‫ﺑﺴ ﺑﺮد ؛ در ﺻﻔﺢۀ ‪ ٢٠۵‬ﻛﺘﺎب ‪ The Dawn-Breakers‬آﻣﺪه ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد " ﺑﻌﺪ از ﭼﻨﺪ روز"‬
> ‫او را ﺑﻪ ﺧﺮاﺳﺎن رواﻧﻪ ﻛﻨﺪ‪.‬‬
> 
> ‫‪ . ١٧٢‬دﻳﻮﻳﺪ روح ‪Robe of Light, the Prophetic Years of the Supreme Prophet ، ،‬‬
> ‫‪) ، Baha’u’llah ١٩١٧-١٨٥٢‬آﻛﺴﻔﻮرد ‪ ،‬اﻧﻠﺴﺘﺎن‪:‬ﻧﺸ ﺟﻮرج روﻧﺎ> ‪۸٢، (۱۹۹۴،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٧٣‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪۸۳‬‬
> 
> ‫‪ . ١٧٤‬ﺳﻌﻴﺪ اﻣﻴ ارﺟﻨﺪ ‪ , "Islam in Iran vi., the Concept of Mahdi in Sunni Islam" ،‬داﻳﺮة اﻟﻌﺎرف‬
> ‫اﻳﺮاﻧﻴﻜ ‪،‬ﺟﺘ دﻫﻢ ‪ ،‬دﺳﺎﻣﺒ ‪١۳۴-٢٠٠۴،١۳۶‬‬
> 
> ‫‪ . ١٧٥‬زرﻧﺪی ‪٢۵۳ ، The Dawn-Breakers ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٧٦‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٢٠٨-٢١٠‬‬
> 
> ‫‪ . ١٧٧‬ﻣﻮژان ﻣﻮﻣﻦ ‪The Social Basis of the Babi Upheavals in Iran (١٨٤٨-١٨٥٣): A Analysis،‬‬
> ‫‪ ، Int. J. Middle East Studies، Preliminary‬ﺷﻤﺎره ‪١۶١ (١۵٧-١٨۳ ،١٩٨۳ ،١۵‬‬
> 
> ‫‪ . ١٧٨‬اﻣﺎﻧﺖ ‪١۳٨، Qurrat al-‘Ayn ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٧٩‬روح ‪٨۳-۴ ، Robe،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٨٠‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٨۴‬‬
> 
> ‫‪ . ١٨١‬روت ‪٨١ ، Táhirih،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٨٢‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪٢٠٠، Memorials ،‬؛ ﻧﺒﻴﻞ زرﻧﺪی ‪ ، The Dawn-Breakers،‬؛‪ ٢١١‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺑﻴﺎﻧﺎت ﺣﻀت‬
> ‫ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء )ﻣﻤﻮﻋﻪ اﻟﻮاح‪ ،‬ج ‪ ١۶ ، ۴‬و ‪ (٢٠‬ﺗﻌﺪاد ﺑﺎﻏﻬﺎ دو ﻋﺪد ﺑﻮد و ﺧﻴﻢۀ ﺣﻀت ﺑﻬﺎاﷲ در ﻣﻴﺪا‪ E‬ﻛﻪ ﺧﻴﻢۀ ﺑﺎﺑ ﻫﺎ‬
> ‫در آﻧﺎ ﺑﻮد ﻗﺮار داﺷﺖ‪.‬‬
> 
> ‫‪ . ١٨٣‬ﺑﺎ•ﻮزی ‪١۶٨ ،The Bab ،‬ﻣﻠ ﻛﻪ اﻛﺜﻳﺖ ﺑﺎﺑﻴﺎن در آن ﺳﺎﻛﻦ ﺑﻮدﻧﺪ رو ﺑﻪ ﺳﻪ ﺑﺎغ ﺑﻮد ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﺧﻴﻤﻪ ﻫﺎی ﺧﻮد را‬
> ‫در وﺳﻂ ﻣﻴﺪان ﻧﺼﺐ ﻛﺮدﻧﺪ‪.‬‬
> ‫‪١٤٥‬‬
> ‫‪ . ١٨٤‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪ . ١٨٥‬روح ‪٨۴ ، Robe،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٨٦‬ﻣﺎزﻧﺪرا‪ ،١١١، Zuhúr al-Haqq ، E‬از ﻗﻮل ﺷﻴﺦ اﺑﻮﺗﺮاب در ﻛﺘﺎب ﻧﺒﻴﻞ زرﻧﺪی ‪The Dawn-،،‬‬
> ‫‪٢١١،Breakers‬‬
> 
> ‫‪ . ١٨٧‬ﻧﺒﻴﻞ زرﻧﺪی ‪٢٠٧،The Dawn-Breakers،،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٨٨‬روح ‪٨۵ ، Robe،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٨٩‬اﻣﺎﻧﺖ ‪١۳٨، Qurrat al-‘Ayn ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٩٠‬ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪۳١ ،God Passes By ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٩١‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪ . ١٩٢‬ﻗﺮآن ‪ ،‬ﺳﻮرۀ‪ ۷ ۴‬آﻳﻪ ‪ ۸‬و ﺳﻮره ‪ ۶‬آﻳﻪ ‪ ۷۳‬ﻧﻘﻞ از ‪ ، Memorials‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎ‪٢٠١ ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٩٣‬ﻧﻘﻞ از ﺷﻴﺦ اﺑﻮﺗﺮاب در ﻛﺘﺎب ﻧﺒﻴﻞ زرﻧﺪی ‪ ٢١۳ ، The Dawn-Breakers ،‬؛ ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪٢٠، Memorials ،‬‬
> ‫؛ ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪۳۳-۴ ،God Passes By ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٩٤‬ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪۳٢ ،God Passes By ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٩٥‬ﻃﺒﻖ ﮔﻔﺖۀ ﺷﻴﺦ اﺑﻮﺗﺮاب ﻧﻘﻞ در ﻛﺘﺎب ﻧﺒﻴﻞ زرﻧﺪی ‪٢١٣، The Dawn-Breakers ،‬؛ ﻧﺎم ﺷﺨﺺ ﺑﺎﺑ ﻛﻪ‬
> ‫ﻠﻮی ﺧﻮد را ﺑﺮﻳﺪ ﻋﺒﺪاﻟﺎﻟﻖ اﺻﻔﻬﺎ‪ E‬ﺑﻮد ؛ ﺣﻀت ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎ او را "اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ " ﻟﻘﺐ دادﻧﺪ‪ ، .‬اﻟﻮاح ﺣﻀت ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎ ‪،‬‬
> ‫ج‪ ۱۷ ، ۴ .‬و ‪٢۱‬‬
> 
> ‫‪ . ١٩٦‬ﻗﺮآن ﻣﻴﺪ ‪ ،‬ﺳﻮرۀ ‪ ،۵۶‬ﻧﻘﻞ از ﻛﺘﺎب ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪٢٠١، Memorials ،‬؛ ؛ ﺑﺎ•ﻮزی ‪١۶۸The Bab ،‬‬
> 
> ‫‪ . ١٩٧‬ﻛﺴﻠﺮ‪ ،‬ﺑﻨﺎ‪٧٧، Tahirih: A Portrait in Poetry. ، E‬‬
> 
> ‫‪ . ١٩٨‬ﻗﺮآن ‪ ،۵۵ ، ۵۴:۵۴‬ﻧﻘﻞ در ﻛﺘﺎب زرﻧﺪی ‪٢۱٣‬‬
> ‫‪١٤٦‬‬
> ‫‪ . ١٩٩‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‪٢١۳‬؛ ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪۳٢-۳، God Passes By ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٠٠‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٢١۴‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٠١‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪ ٢١۵‬؛ ؛ ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪٢٠١، Memorials ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٠٢‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٢١۴‬‬
> 
> ‫ّ‬
> ‫‪ . ٢٠٣‬در ﻧﺴﺨﻪ ای ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﺸﺎﻫﺪات ﻳﮏ ﺷﺎﻫﺪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه آﻣﺪه ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﻫﻨﺎﻣ ﻛﻪ ﻓﺪوس ﻣﺸﻐﻮل دﺨ و ﻧﻤﺎز‬
> ‫ﺑﻮد ﻃﺎﻫﺮه ﺷﻤﺸﻴ ﺑﺪﺳﺖ وارد ﺷﺪ و ﺑﺎ ﺻﺪای ﺑﻠﻨﺪ از اوﺧﻮاﺳﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻋﻠﻤﺎء ﺷﻬﺮ ﺧﻮد ﻛﻪ ﺑﺮ ﻋﻠﻴﻪ او ﺑﻮدﻧﺪ ﻗﻴﺎم‬
> ‫ﻛﻨﺪ زﻳﺮا ﻛﻪ زﻣﺎن ﺷﻬﺎدت رﺳﻴﺪه ﺑﻮد )ﻣﺎزﻧﺪرا‪ ، Zuhúr al-Haqq ، E‬ج‪(۳٢۵-٢۶ ،۳ .‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٠٤‬ﻃﺒﻖ ﮔﻔﺖۀ ﺷﻴﺦ اﺑﻮﺗﺮاب ﻧﻘﻞ در ﻛﺘﺎب ﻧﺒﻴﻞ زرﻧﺪی ‪٢١١، The Dawn-Breakers ،‬؛ ﻣﺎزﻧﺪرا‪Zuhúr ، E‬‬
> ‫‪ ، al-Haqq‬ج‪١١١ ، ۳ .‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٠٥‬ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪ ۳١-٢ ، God Passes By ،‬ﻣ ﻧﻮﻳﺴﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﻴ دو ﻧﻔﺮ از ﺣﺮوف ّ‬
> ‫‪ p‬از ﻗﺒﻞ ﺗﺪارک‬
> ‫دﻳﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد ﺗﺎ از ﻣﻴان ﺗﺮس و ﻫﺮا‪ n‬ﻛﻪ اﻓﺮاد ﺑﺮای ﻛﻨﺎر ﮔﺬاﺷﺘ ﺗﻌﺎ•ﻢ اﺳﻼم ﻣﻜﻦ ﺑﻮد ﺑﻪ آن دﭼﺎر ﺷﻮﻧﺪ را‬
> ‫ﻛﺳﺘﻪ ﺷﻮد‪ .‬زرﻧﺪی در ﺻﻔﺤﻪ ‪ ٢۱٢‬آورده ﻛﻪ ﻗﺪوس ﻣﺎﻓﻈﻪ ﻛراﻧﻪ ﻃﺒﻖ ﻧﻘﺸﻪ ای ﻗﺒﻠ ﻗﺮار ﺑﻮد ﺗﺎ ﺑﺎ ﻧﻈﺮات و ﺳﺨﻨﺎن‬
> ‫ﺻﻳﺢ و اﻓﺮا‪ D‬ﻃﺎﻫﺮه ﻣﺎﻟﻔﺖ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻛﺘﺎب "ﻛﺸﻒ اﻟﻐﻄﺎ" )‪ ، The Dawn Breakers‬ﺻﻔﺤﻪ ‪(۱٨٧‬‬
> ‫ﻗﺪوس و ﻃﺎﻫﺮه ﻗﺒﻼ ﺑﺮ ﺳ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺗﻮاﻓﻖ ﻛﺮده و ﺗﺼﻤﻴﻤ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑﺮﻃﺒﻖ اﻳﻦ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻗﺮار ﺑﻮد ﻃﺎﻫﺮه در‬
> ‫ﺣﻀﻮر ﺟﻊ اﺳﺘﻘﻼل دﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑ و ﻧﺴﺦ اﺣﻜم و ﻗﻮاﻧﻴ وﺳﻨ دﻳﺎﻧﺖ ﻗﺒﻞ را اﻋﻼم ﻛﻨﺪ‪ .‬از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ ﻗﺪوس ﻗﺮار‬
> ‫ّ‬
> ‫ﺑﻮد ﻧﻘﺶ ﻣﺎﻟﻒ او را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و ﺣﺮﻓﻬﺎی او را رد ﻛﻨﺪ‪ .‬اﻳﻦ اﻗﺪام ﺑﺮای ﺗﻘﻴﻒ اﺛﺮات اﻳﻦ اﻋﻼن ﭘﺮ ﻫﻴﻤﻨﻪ و‬
> ‫ﭼﻠﻮﮔﻴی از ﺧﻄﺮات و ﺻﺪﻣﺎ‪ ä‬ﻛﻪ ﭼﻨﻴ ﻛری ﺑﺪﻧﺒﺎل داﺷﺖ ﺗﺪارک دﻳﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻨﻈﺮ ﻣ رﺳﺪ ﺣﻀت ﺑﻬﺎءاﷲ‬
> ‫در اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻴﻄﺮف ﺑﻮده و ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﺪاﻳﺖ اﻣﻮر در اﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎن ﺑﻴﺎدﻣﺎﻧﺪ‪ E‬ﭘﺮداﺧﺘﻪ‪.‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٠٦‬ﺣﺴﻴﻨ ‪١٧۶ ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٠٧‬ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪ ۳۳ ، God Passes By ،‬؛ ﻧﻴﻜس ‪ ٢۸٠ ، Seyyed Ali Mohammed ،‬؛ روح ‪، Robe ،‬‬
> ‫‪۸۵‬‬
> 
> ‫‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪ ۳٢،‬؛ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻴﺦ اﺑﻮﺗﺮاب ﻧﻘﻞ در ﻛﺘﺎب زرﻧﺪی ‪٢١١٢٠٨ ،‬‬
> 
> ‫‪١٤٧‬‬
> ۳۳-۳۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٠٩
> 
> ٢١۵ ، The Dawn-Breakers، ‫ زرﻧﺪی‬. ٢١٠
> 
> ۳،١١١ .‫ ج‬، Zuhúr al-Haqq ، E‫ ﻣﺎزﻧﺪرا‬.٤٨٣
> 
> ٩٠ ، Robe، ‫ روح‬. ٢١٢
> 
> ۴۹، ‫ﻛﺴﻠﺮ‬،E‫ ﺑﻨﺎ‬. ٢١٣
> 
> ٩۱ ، Robe، ‫ روح‬. ٢١٤
> 
> ٢٠٢، Memorials ، ‫ ؛ ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‬٢١۵-١۶، The Dawn-Breakers، ‫ زرﻧﺪی‬. ٢١٥
> 
> ّ
> ‫ اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﻣﻼ ﻣّﻤﺪ ﺣﺰه‬.١۴۳، Qurrat al ‘Ayn ، ‫ ؛ اﻣﺎﻧﺖ‬۳٢۶-۳٢٧ Zuhúr al-Haqq، E‫ ﻣﺎزﻧﺪرا‬. ٢١٦
> .‫ﺷﻳﻌﺘﻤﺪار ﻧﺎم داﺷﺖ‬
> 
> ٩۵، Tahirih: A Portrait in Poetry، ‫ﻛﺴﻠﺮ‬،E‫ ﺑﻨﺎ‬. ٢١٧
> 
> ۴٠-١ ، Robe، ‫ روح‬. ٢١٨
> 
> ١۶١ ، The Social Basis ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢١٩
> 
> ٢۳۵- ٧ ، The Dawn-Breakers، ‫ زرﻧﺪی‬. ٢٢٠
> 
> ١۶١، The Social Basis ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٢١
> 
> ١۶٢-۶، ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٢٢
> 
> ٢۳٧-٢۴٨، The Dawn-Breakers، ‫ زرﻧﺪی‬. ٢٢٣
> 
> ٢۵٠-٢۵٧ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٢٤
> 
> ‫‪ . ٢٢٥‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٢۵٩-٢٩٨‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٢٦‬ﻣﺎزﻧﺪرا‪۳٢٧ ، Zuhúr al-Haqq، ، , E‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٢٧‬روت ‪ ٨٨، Táhirih،‬؛ در ﺻﻔﺤﻪ ‪ ۳٢٧‬ﻛﺘﺎب ﻣﺎزﻧﺪرا‪ ، Zuhúr al-Haqq، ، , E‬آﻣﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﺎﻫﺮه ﺗﻼش‬
> ‫ﻛﺮد ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺷﻴﺦ ﻃﺒ‪ n‬ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ اﻣﺎ در ﺑﻴ راه او را دﺳﺘﮕﻴ ﻛﺮدﻧﺪ و ﺑﻪ ﻃﻬﺮان ﺑﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪه ﻣﺆﻟﻔﻴ اﻳﻦ‬
> ‫ّ‬
> ‫ﻛﺘﺎب روﻧﺪ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت آن ﻃﻮر ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻛﺘﺎب آﻣﺪه ﺻﺤﻴﺢ ﺗﺮ ﺑﻨﻈﺮ ﻣ آﻳﺪ زﻳﺮا ﺑﺎ ﺳﻴ زﻣﺎ‪ E‬ﻛ وﻗﺎﻳﻊ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺗﺮ‬
> ‫اﺳﺖ در ﺻﻮرﺗ ﻛﻪ آﻧﻪ در ﻛﺘﺎب ﻣﺎزﻧﺪرا‪ E‬آﻣﺪه ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎت ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ زﻣﺎ‪ E‬ﻧﺪارد‪.‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٢٨‬ﻣﺎزﻧﺪرا‪۳٢٧ ، Zuhúr al-Haqq، ، , E‬؛ اﻣﺎﻧﺖ ‪ ، ١۴۳ Qurrat al-‘Ayn ،‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ اﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺎﻫﺮه در آﻧﺎ‬
> ‫ﻣﻴﻬﻤﺎن ﻣﻨل آﻗﺎ ﻧﺼا ﷲ ﮔﻴﻼردی ﺑﻮد‪.‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٢٩‬اﻣﺎﻧﺖ ‪ ١۵٧، , Qurrat al-‘Ayn ,،‬ﭘﺎور‪١٧٩ Ê‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٣٠‬روح ‪ ۵٠-٢ ,٢۴ , Robe، ,‬؛ ﻫﻤﺎ اﻳﺮا‪ E‬ﺑﻬﺒﻬﺎ‪ , E‬؛ﻓﺨﺮی ﺧﺴوی ‪ , ،‬ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ ‪Place of ,،‬‬
> ‫‪City-Nature-Landscape Case Study:‬‬                    ‫‪Iranian Garden: A Century Coexistence‬‬
> ‫‪http://www.academia.edu/‬‬              ‫‪٧٢, Tehran Gardens in ١٩th‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٣١‬اﻣﺎﻧﺖ ‪١۴٣ Qurrat al-‘Ayn ،‬؛ ﻗﺰوﻳﻨ ‪ , ،‬ﺳﻤﻨﺪر ‪ ۳۶٨ ،‬؛ ﺣﺴﻴﻨ ‪۳١۵,‬؛ روت‪٩۵-٩۶ ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٣٢‬ﻫﭽﺮ ‪ ،‬ﻫﻤﺖ ‪ ١٨۴ ، The Poetry of Tahirih،‬ﭘﺎور‪٢٨٧ Ê‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٣٣‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪١٠٨-٩‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٣٤‬ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪٧۴, God Passes By ،‬؛ زرﻧﺪی ‪۴۵۵، , The Dawn-Breakers،,‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٣٥‬روح ‪، , Robe، ,‬ﭘﺎور‪ Ê‬ص ‪١١١‬؛ ﺑﺎ•ﻮزی ‪۶۳-۴, Bahá'u'lláh: The King of Glory,‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٣٦‬ﺳﻤﻨﺪر‪۳۶٨ ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٣٧‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪ ٢٠٢,، Memorials... ،‬؛ زرﻧﺪی ‪۴۵۵، , The Dawn-Breakers، ,‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٣٨‬ﻧﻴﻜس ‪۴۴۶، Seyyed Ali Mohammed..،‬‬
> ‫‪١٤٩‬‬
> ‫‪ . ٢٣٩‬اﻣﺎﻧﺖ ‪ ١۴۳، Qurrat al-‘Ayn ,،‬ﭘﺎور‪١٧٩ Ê‬‬
> 
> ‫‪ ،Star of the West ، Jinab-i-Avarih . ٢٤٠‬ج‪ , ١۴ .‬آﭘﺮﻳﻞ ‪۳۵٩-۶٠، ١٩٢۳‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٤١‬ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء ‪٢٠٢ Memorials... ،‬؛ ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪٧۴ ,God Passes By ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٤٢‬ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪۶٩, God Passes By ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٤٣‬ﺣﻀت ﺑﺎب ‪) ،Selections from the Writings of the Bab ،‬ﺣﻴﻔﺎ ‪ ,‬اﺳاﺋﻴﻞ ‪:‬ﻣﺮ‪t‬ﺰ ﺟﻬﺎ‪ E‬ﺑﻬﺎ| ‪,‬‬
> ‫‪٧۴ (١٩٨٢‬؛ ﻣﻨﺘﺨﺒﺎت آﻳﺎت از آﺛﺎر ﺣﻀت ﻧﻘﻄﻪ او‪ ،G‬ﺻﻔﺤﻪ ‪.٥٠-٤٩‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٤٤‬ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪ / ١٢١،Dispensation ،‬دور ﺑﻬﺎ|‪ ،‬ص‪٤١‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٤٥‬ﺑﻨﺎ‪، E‬ﻛﺴﻠﺮ ‪٩٢- ٩۳، Tahirih: A Portrait in Poetry،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٤٦‬روح ‪١٢٨ ، Robe، ،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٤٧‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪١۴۶-٧،‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٤٨‬اﻣﺎﻧﺖ ‪١۴۳ ،“Qurrat al-‘Ayn” ،‬؛ ﻣﺎزﻧﺪرا‪۳٢٨ ، Zuhúr al-Haqq، ، , E‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٤٩‬روح ‪١۵٠, Robe، ,‬؛ ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪ ٧۴, God Passes By ،‬ﻫﻔﺖ ﺟﻠﺴﻪ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺻﺤﺒﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ؛ ﻣﺎرﺗﺎ روت ‪,،‬‬
> ‫‪ ١۴۵ , Táhirih‬ﭘﺎور‪ ۳٩ Ê‬آورده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻧﻮۀ ﻃﺎﻫﺮه ﻛﻪ در ﻃﻬﺮان زﻧﺪﻰ ﻣ ﻛﻨﺪ در ﻣﺎه ﻣﺎرچ ‪ ١٩۳٠‬ﺑﻪ ﻣﻦ ﮔﻔﺖ ‪" :‬از‬
> ‫ﭘﺪر ﺧﻮدم ﺷﻨﻴﺪم ﻛﻪ ﻧﺎﺻا>ﻳﻨﺸﺎه از ﺳﻪ ﺗﻦ از ﻋﻠﻤﺎی ﻣﻌﺮوف ﺧﻮاﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮای ﻣﻨﺎﻇﺮه ﺑﺎ ﻃﺎﻫﺮه ﺑﺮوﻧﺪ‪ .‬در اﻳﻦ‬
> ‫ﻣﻨﺎﻇﺮه آﻧﻬﺎ از ﻃﺎﻫﺮه ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ " ﺑﺎ ﭼﻪ دﻻﺋﻠ دﻳﻦ ﺧﻮد را اﺛﺒﺎت ﻣﻴﻜﻨﻴﺪ ؟" و او از آﻳﺎت ﻗﺮان ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺟﻮاب داد‪ .‬اﻳﻦ‬
> ‫ﻋﻠﻤﺎ ﺳﻌ ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ او روﺑﺮو ﺷﻮﻧﺪ و‪ G‬ﻗﺎدر ﺑﻪ ﭘﺎﺳﺦ دادن ﺑﻪ ﺳﺌﻮﻻت ﻃﺎﻫﺮه ﻧﺒﻮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺪﺳﺘﻮر ﺷﺎه‬
> ‫ﺟﻠﺲۀ دﻳﮕﺮی ﺗﺮﺗﻴﺐ داده ﺷﺪ و‪ G‬اﻳﻦ ﺑﺎر ﻋﻠﻤﺎ ﺑﻪ ﻃﺎﻫﺮه اﺟﺎزۀ ﺣﻀﻮر ﻧﺪادﻧﺪ و ﺑﺎ ﻋﺠﻠﻪ از ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ‬
> ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻗﺘﻞ او را ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﻧﺎﺻا>ﻳﻨﺸﺎه ﺑﺎ ﻧﻘﺶۀ ﻗﺘﻞ ﻃﺎﻫﺮه ﻣﻮاﻓﻖ ﻧﺒﻮد‪".‬‬
> 
> ‫‪ . ٢٥٠‬ﺷﻮ‪ Ê‬اﻓﻨﺪی ‪٧۴, God Passes By ،‬از اﻳﻦ ﻋﻠﻤﺎ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان " ‪ "deputies o f the Grand Vazir‬ﻧﺎم ﺑﺮده‬
> ‫ّ‬         ‫ّ‬
> ‫ﺷﺪه؛ اﻳﻦ دو ﻧﻔﺮ ﻣﻼ ﻟ ﻛﻨ و ﻣﻼ ﻣﻤﺪ اﻧﺪرﻣﺎ‪ E‬ﻧﺎم داﺷﺘﻨﺪ‬
> 
> ‫‪١٥٠‬‬
> ١٨۵ Ê‫ ﭘﺎور‬١۵٨ ،١۴۳, “Qurrat al-‘Ayn” ، ‫ اﻣﺎﻧﺖ‬. ٢٥١
> 
> ۱٢٠-۱، Tahirih: A Portrait in Poetry، ،‫ﻛﺴﻠﺮ‬، E‫ ﺑﻨﺎ‬. ٢٥٢
> 
> ۶٩ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٥٣
> 
> ۳١۵ ، Hadrat-i-Tahirih ، ‫ ﺣﺴﻴﻨ‬. ٢٥٤
> 
> Dawn-Breakers، ‫؛ زرﻧﺪی‬٧۵,God Passes By ، ‫ اﻓﻨﺪی‬Ê‫؛ ﺷﻮ‬٢٠۳-٢٠۴,، Memorials... ، ‫ ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‬. ٢٥٥
> ۴۵۵-۵٩، , The
> 
> ٧۶-٧,God Passes By ، ‫ اﻓﻨﺪی‬Ê‫ ﺷﻮ‬. ٢٥٦
> 
> ۴۵٨-٩، , The Dawn-Breakers، ‫ زرﻧﺪی‬. ٢٥٧
> 
> ٧۳ ، Tahirih: A Portrait in Poetry، ،‫ﻛﺴﻠﺮ‬، E‫ ﺑﻨﺎ‬. ٢٥٨
> 
> ۴٩، Táhirih، ‫ روت‬. ٢٥٩
> 
> |‫اﻧﺘﺸﺎرت ﺑﻬﺎ‬: ‫اﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‬، ‫)وﻳﻠﻤﺖ‬، Martha Root: Lioness at the Threshold، ‫ ﻣ ﺑﻞ ﮔﺮﻳﺲ‬. ٢٦٠
> ۳۴۱(۱۹۸۳،
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٦١
> 
> ۲۰۱۳ ‫ﺘﺎﻣﺒ‬E‫ ﭘﺎﻧﺰدﻫﻢ ﺳ‬، ‫ﺸﺎ‬t‫ ﭘﺮوﻓﺴﻮر دوﻣﻴﻨﻴﮏ ﺑﺮو‬. ٢٦٢
> 
> ۱۳۵، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٦٣
> 
> ١۴٣ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٦٤
> 
> Debunking the Myths: Conspiracy Theories on the Genesis and ، ‫ ادﻳﺐ ﻣﻌﺼﻮﻣﻴﺎن‬. ٢٦٥
> ‫ در وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۰۱۳ ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ ﺳّﻮم اﻛﺘﺒ‬Mission ofthe Bahá'í Faith
> http://www.academia.edu/٣٤٣٣٨٣/Debunking_the_Myths_Conspiracy_Theories_on_t
> ۲۱-۲۳he_Genesis_and_Mission_of_the_Bahai_Faith
> 
> The Babi and Bahá’í Religions ‫ ﻛﺘﺎب ﻣﻮﻣﻦ‬۱۳۲ ‫ ﻧﻘﻞ از ﺻﻔﺢۀ‬، ۱۸۵۲ ‫ اﻛﺘﺒ‬۱۳ ‫ ﺷﻤﺎرۀ‬، ‫ ﻧﺸیۀ ﺗﺎﻳﻤﺰ‬. ٢٦٦
> 
> Words, Veils and ‫ ﻧﻘﻞ در ﻛﺘﺎب‬،Glimpses of life and manners in Persia ،‫ •ﺪی ﻣﺮی ِﺷﻞ‬. ٢٦٧
> ‫ اﻧﺘﺸﺎرات‬:‫ ﻧﻴﻮﻳﻮرک‬،‫ )ﺳﻴاﻛﻴﻮز‬E‫ ﻓﺮزاﻧﻪ ﻣﻴﻼ‬،The emerging voices of Iranian women writers
> ٩۷ (١٩٩٢، ‫داﻧﺸﺎه ﺳﻴاﻛﻴﻮز‬
> 
> ۴٠٩ (۱۸۶۶، ‫ اﺳﻤﻴﺖ و ا>ر‬: ‫اﻧﻠﺴﺘﺎن‬، ‫)ﺠﺪن‬، A History of Persia ، ‫ راﺑﺮت واﺗﺴﻦ‬. ٢٦٨
> 
> Tahirih in History: ، ‫وﻳﺮاﺳﺘﺎر‬، ‫ ﺻﺎﺑﺮ آﻓﺎﻗ‬، “Tahirih on the Russian stage” ، ‫ ﺟﻦ ﺟﻴﺴﻦ‬. ٢٦٩
> ۲۳۲( ۲۰۰۴ ‫ﻟﻮس اﻧﻠﺲ‬، ‫اﻧﺘﺸﺎرات ﻛﻤﺎت‬، ‫ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ‬، ‫)ﻟﻮس اﻧﻠﺲ‬،
> 
> ‫ ( در ﺗﺎرﻳﺦ‬n‫ ؛ اﻟﻜﺴﺎﻧﺪر ﻛﻇﻢ ﺑﮏ )ﺷق ﺷﻨﺎس رو‬٢۶-۷ ، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٧٠
> Orientalist ) ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬٢٠١۳ ‫ﻧﻬﻢ اﻛﺘﺒ‬
> http://netlibrary.net/articles/Alexander_Kazembek_(Russian_
> 
> ١۴۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٧١
> 
> ۱۶۸، Religions and Philosophies ، ‫ ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ‬. ٢٧٢
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٧٣
> 
> ١۶٩ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٧٤
> 
> ١۸٢ ‫ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٧٥
> 
> Journal des Savants, ، ‫ ؛آدوﻟﻒ ﻓﺮاﻧﮏ‬٢۳-٢۴ ، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٧٦
> Dec, ١٨٦٥ ٧٧٦-٧٧٧، "Deuxième et Dernier Article".
> 
> ۲۰ ‫ و‬۱۹، ۱۴ ‫ ﺷﻤﺎره ﻫﺎی‬، Le Temps (Paris) ‫ در روزﻧﺎمۀ‬، “Le Babysme” ، ‫؛ ﻣﻴﺸﻞ ﻧﻴﻜس‬٢۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٢٧٧
> ۳:۳: ۳، ۱۸۶۸ ‫آﮔﺴﺖ‬
> 
> ٢٢-٢۳ ، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٧٨
> 
> ۳۷۷(۱۸۶۶ ، ‫ اﻧﺘﺸﺎرات ﺑﺮادران ﻣﻴﺸﻞ ﻟ ِﻮی‬: ‫ ﻓﺮاﻧﺴﻪ‬، ‫ )ﭘﺎرﻳﺲ‬، Les Apotres ، ‫ ﺟﻮزف ِرﻧﺎن‬. ٢٧٩
> 
> ٢۷، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٨٠
> 
> ‫در وﺑﺴﺎﻳﺖ‬٢٠١٣ ‫ اﻛﺘﺒ‬١ ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ‬، “Dictionnaire biographie de Lot-et-Garonne” . ٢٨١
> 
> genealogie-en-٤٧.fr/Articles/Dossiers/Dictionnaire_biographique_٠١.html
> 
> ، “La belle Kourret ou l’Hain reformatrice persanne” ، ‫اورﺳﻼ ﺑﻠﻜﻮﻣﺐ‬-‫ آﻧﺪره‬. ٢٨٢
> ۱۶۱(۱۸۷۰ ، ‫ ﻓﺮاﻧﺴﻪ‬، ‫ﭘﺎرﻳﺲ‬: ‫)ﻣﺆﺳﺲۀ ﺗﺎرﻳﺦ ﻓﺮاﻧﺴﻪ‬L’Investigateur, ١٨٧٠, Tome X
> 
> ‫ در‬٢٠١٣ ‫ ﻧﻮاﻣﺒ‬٤ ، ‫ راﻫﻨﻤﺎی ﻫﻨ‬،“Elizabeth Blackwell Counterslip ١٨٢١-Schottland ١٩١٠,” . ٢٨٣
> www.elizabeth-blackwell.com ‫وﺑﺴﺎﻳﺖ‬
> 
> ۴٠، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٨٤
> 
> ۲۳‫ درﺑﺘﺎرﻳﺦ‬، ‫ وﻳﺮاﻳﺶ اﺣﺴﺎن ﻳﺎر ﺷﺎﻃﺮ‬، ‫ درداﻳﺮة اﻟﻌﺎرف اﻳﺮاﻧﻴﻜ‬، “HUART, CLÉMENT” ، ‫ ژان ﻛﻟﺎرد‬. ٢٨٥
> http://www.iranicaonline.org/articles/huart-clment ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۰۱۳‫اﻛﺘﺒ‬
> 
> (۱۸۸۹، ‫ ﻓﺮاﻧﺴﻪ‬، ‫ ﭘﺎرﻳﺲ‬: ‫ )ﺳدﺑﻴ ارﻧﺴﺖ ﻟ ِﺮو‬، La Religion du Bab ، ‫ ﻛﻤﻨﺖ ﻫﻮارت‬. ٢٨٦
> 
> ٢۵، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٨٧
> 
> : ‫ ﻧﻴﻮﻳﻮرک‬، ‫ )ﻧﻴﻮﻳﻮرک‬۷ ‫ ﺟﺘ‬، ۱۸۸۶ ‫آﭘﺮﻳﻞ‬-‫ ژاﻧﻮﻳﻪ‬، The Library ،"Story of the Bab" ، ‫ ﻣﺮی وﻳﻠﺴﻮن‬. ٢٨٨
> ۸۱۳(۱۸۸۶ ، ‫اﻧﺘﺸﺎرات ﺟﺎن آ>ن‬
> 
> ۴۷، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٨٩
> 
> ‫ ﭼﺎپ اﺻﻠ در ﺳﺎل‬، (A picture from the Persian modern times in ٦ Songs)”‫ ﻣﺎری ﻧﺎﻳﻤﺎﻳﺮ‬. ٢٩٠
> ( ١٩۸١، ‫ﭼﺎپ ﻣﺪد ) ﻣﻔﻞ ﻣﻠ اﻃﺮﻳﺶ‬، ‫ دروﻳﻦ‬۱٨۷۴
> 
> ۶، Táhirih ، ‫در ﻛﺘﺎب ﻣﺎرﺗﺎ‬، “With Martha” ، ‫ ﻣﺮﺿﻴﻪ ﮔﻴﻞ‬. ٢٩١
> 
> "An Italian Scientist Extols ، ‫؛ ﻳﻮﮔﻮ ﺟﻴﺎﮔﺮی‬٢۷، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٩٢
> ۹۰۰(۱۹۵۶ ، |‫ اﻧﺘﺸﺎرات ﺑﻬﺎ‬، ‫ اﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‬، ‫)وﻳﻠﻤﺖ‬۱۹۵۰-۱۹۵۲، ۱۲ ‫ ﺟﺘ‬، The Bahá’í World ‫ ﻧﺸیۀ‬، the Bab"
> 
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۰۱۳ ‫ ﺑﺘﺎرﻳﺦ دوم اﻛﺘﺒ‬hItaly: History of the Baha'i Fait ، ‫ ﺟﻮ•ﻮ ﺳﺎوی‬. ٢٩٣
> 
> http://bahai-library.com/savi_encyclopedia_italy
> 
> ۹۰۲، "An Italian Scientist Extols the Bab" ، ‫ ﺟﻴﺎﮔﺮی‬. ٢٩٤
> 
> ٢۸، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٢٩٥
> 
> (۱۸۸۳ ، ‫ اﻧﺘﺸﺎرات ﺷﺎرﭘﻨﺘﻴﻪ‬: ‫ ﻓﺮاﻧﺴﻪ‬، ‫)ﭘﺎرﻳﺲ‬، Hommes et choses en Perse ، ‫ﺳﻧﺎ‬
> ِ ِ ‫ ﻛرﻻ‬.
> 
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۰۱۳ ‫ ﻧﻮاﻣﺒ‬۲۹ ‫ ﺑﺘﺎرﻳﺦ‬، "Carla Serena” ، ‫ ﻣﻮﻧﻴﻜ دی ﺑﺎرﺑﺎرا‬. ٢٩٧
> 
> http://www.enciclopediadelledonne.it/index.php?azione=pagina&id=٩٠٤
> 
> ، ‫ اﻧﺘﺸﺎرات ﺳﻮآن زوﻧﻦ ﺷﺎﻳﻦ‬: ‫ )ﺠﺪن‬، Dictionary of Indian Biography ، ‫ ﺑﻮ?ﻧﺪ‬.‫ ای‬. n . ٢٩٨
> ۳۸۲(۱۹۰۶
> 
> ‫ اﻧﺘﺸﺎرات اﻧﻤﻦ‬: ‫)ﺠﺪن‬The Babis The Church Missionary Intelligencer, ٤٧:٢١, ، ‫ ادوارد ِﺳﻞ‬. ٢٩٩
> ۳۲۴-۳۳۵ ( ۱۸۹۶ -۰۵ ، ‫ﻣﻴﺴﻴﻮﻧﺮی ﻛﻴﺴﺎ‬
> 
> ، ‫ ﻣﺎرﺷﺎل‬، ‫ اﻧﺘﺸﺎرات ﺳﻴﻤﭙﻜﻴ‬: ‫ درﺑﺎرۀ اﺳﻼم )ﺠﺪن‬ä‫ ﻣﻘﺎﻻ‬، “The Bab and the Babis ، ‫ ادوارد ﺳﻞ‬. ٣٠٠
> ۴۶-۹۸ ( ۱۹۰۱، ‫ ﻛﻨﺖ‬، ‫ﻫﻤﻴﻠﺘﻮن‬
> 
> (۱۹۱۲ ، ‫ اﻧﻤﻦ ادﺑ ﻣﺴﻴ` در ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن‬: ‫ اﻧﻠﺴﺘﺎن‬، ‫)ﺠﺪن‬، “Bahaism” ، ‫ ادوارد ِﺳﻞ‬. ٣٠١
> 
> ۶۶، “The Bab and the Babis ، ‫ ِﺳﻞ‬. ٣٠٢
> 
> ۵٢، The Babi and Baha’i Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣٠٣
> 
> PDF, EBOOK، The Reconciliation of Races and Religions ، ‫ ﺗﻮﻣﺎس ﭼﻴ‬. ٣٠٤
> http://www.gutenberg.org/cache/epub/٧٩٩٥/pg٧٩٩٥.html
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٠٥
> 
> ُ ‫ آﻳ‬. . ٣٠٦
> self-evaluation of women during the ottoman modernization and in "، ‫ ﺳن‬، ‫ﻞ‬
> ‫ رﺳﺎلۀ ﻓﻮق ﻟﻴﺴﺎﻧﺲ در‬،“Change in the status of turkish women : kadinlar dünyasi of ١٩١٣
> ۵۱ ، ۲۰۱۰ ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ اﻛﺘﺒ‬، ‫آﻳﮕﻮل‬، Ê‫داﻧﺸﻜﺪۀ ﻋﻠﻮم اﺟﺘﻤﺎﻋ درﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺧﺎور ﻣﻴﺎﻧﻪ در داﻧﺸﺎه ﺗﻜﻨﻴﻜل ﺷ‬
> http://etd.lib.metu.edu.tr/upload/١٢٦١٢٣٣١/index.pdf ‫از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬
> 
> ۵٢ ‫ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٠٧
> 
> ۵۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٠٨
> 
> ۵۶ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٠٩
> 
> ۵۷-۵۸، ۵۵ ‫ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣١٠
> 
> ۵۷-۵۸ ‫ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣١١
> 
> ۸۴ ‫ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣١٢
> 
> ۸۷ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣١٣
> 
> ۷١-۷٢ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣١٤
> 
> ۲۴، The Bábí and Bahá’í Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣١٥
> 
> .‫ اچ‬. ‫ اﻧﺘﺸﺎرات ﺟ‬: ‫ )ﻧﻴﻮﻳﻮرک‬، “A New Religion”, The Nation" ، ‫ وﻳﺮاﺳﺘﺎر‬، ‫ وﻧﺪل ﻓﻴﻠﻴﭗ ﺎرﻳﺴﻦ‬. ٣١٦
> ۷۹۳(۱۸۶۶، ‫رﻳﭽﺎردز‬
> 
> ۷۹۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣١٧
> 
> ۷۹۵ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣١٨
> 
> ۷۹۵ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣١٩
> 
> ٢۴-۵، The Bábí and Bahá’í Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣٢٠
> 
> ، ‫ دﻓﺘ داﻳﺮة اﻟﻌﺎرف‬، ‫ )ﭘﺎرﻳﺲ‬، L'Annuaire encyclopédique VIII, .، “Babysme" ، ‫ ﺑﻮن او‬، ‫ ِا‬. ٣٢١
> The ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬http://gallica.bnf.fr/ark:/١٢١٤٨/bpt٦k٥٧٣٨٥٥٦٣/f١٣٦.image ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۵۵(۱۸۶۹
> ٢۴-۵، Bábí and Bahá’í Religions
> 
> The ، ۱ ‫ ﺟﺘ‬،"Shelley's Life and Writings, Two Lectures" ، k‫ وﻳﻠﻴﺎم ﻣﺎﻳﻜﻞ روﺳ‬. ٣٢٢
> ٢۶۴ (۱۸۷۸ ) Review University, A Literary and Philosophic
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٢٣
> 
> The Other Empire: British Romantic Writings about the Ottoman ، ‫ ﻓﻴﻠﻴ ﺗﻮرﻫﺎن‬. ٣٢٤
> ۸۲(۲۰۰۳، ‫ اﻧﺘﺸﺎرات روﺗﻠﺞ‬: ‫ )ﻧﻴﻮﻳﻮرک‬، Empire
> 
> ۲۹،Tahirih in History ،“Qurratu’l-‘Ayn Tahirih in Urdu literature”، ‫ ﺻﺎﺑﺮ آﻓﺎﻗ‬. ٣٢٥
> 
> ۴۵۴ ،۳ ‫ ﺟﺘ‬، ‫ ﻇﻬﻮراﻟﻖ‬، E‫ ﻣﺎزﻧﺪرا‬. ٣٢٦
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٢٧
> 
> ۲۹، “Qurratu’l-‘Ayn Tahirih in Urdu literature” ، ‫ ﺻﺎﺑﺮ آﻓﺎﻗ‬. ٣٢٨
> 
> ٢٩-٣٠ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٢٩
> 
> ۳٠-۳١ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٣٠
> 
> ۴۷-۸ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٣١
> 
> ٣١ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٣٢
> 
> ‫ در وﺑﺴﺎﻳﺖ‬n‫ )اﺻﻞ ﺷﻌﺮ ﻓﺎر‬۴۸-۹ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٣٣
> http://www.nosokhan.com/Library/Topic/٠١٠٦?Query=%D٨٪B٧٪D٨٪A٧٪D٩٪٨٧٪D٨٪B١
> (‫ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‬%D٩٪٨٧#٠MIV
> 
> ۴۶۴، ۴۶٢ ، Martha Root: Lioness at the Threshold ، ‫ ﮔﺮﻳﺲ‬.٣٣٤
> 
> ۳۲،“Qurratu’l-‘Ayn Tahirih in Urdu literature” ، ‫ ﺻﺎﺑﺮ آﻓﺎﻗ‬. ٣٣٥
> 
> ۴۶۴، ، Martha Root: Lioness at the Threshold ، ‫ ﮔﺮﻳﺲ‬. ٣٣٦
> 
> http://pu.edu.pk/page ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۰۱۳ ‫ ﻧﻮاﻣﺒ‬۱ ‫ ﺑﺘﺎرﻳﺦ‬، “University of the Punjab” . ٣٣٧
> 
> ۳۶،“Qurratu’l-‘Ayn Tahirih in Urdu literature” ‫ﺘﺎب ﺻﺎﺑﺮ آﻓﺎﻗ‬t‫ ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﺟﺎﺎﻧﺎت آزاد در‬. ٣٣٨
> 
> ۳۴،“Qurratu’l-‘Ayn Tahirih in Urdu literature” ، ‫ ﺻﺎﺑﺮ آﻓﺎﻗ‬. ٣٣٩
> 
> ۳٢-۳۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٤٠
> 
> ۳۸-٩ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٤١
> 
> ۳۵-۳۶ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٤٢
> 
> ٣۷ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٤٣
> 
> ۳۳ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٤٤
> 
> ۴٠-۴١ ‫ ؛‬۳۵ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٤٥
> ‫ از‬٢٠١۳‫ﻧﻮاﻣﺒ‬٢۶ ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ‬، “History of First Parish of Norwell Unitarian Universalist” . ٣٤٦
> ‫وﺑﺴﺎﻳﺖ‬
> 
> www.firstparishnorwell.org/history.htm#tunis
> 
> )۶ ‫ ﺷﻤﺎرۀ‬،۱۵ ‫ ﺟﺘ‬، Unity ‫ ﻧﺸﻳﻪ‬، "Woman in the Ministry: An Appeal to Fact" ، ‫ ﺟﺎن ﺗﻮﻧﻴﺲ‬. ٣٤٧
> ٩٢-٩۴ (۱۸۸۵
> 
> ٩٢ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٤٨
> 
> ٩۳ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٤٩
> 
> ٩۳ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٥٠
> 
> ٩۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٥١
> 
> ، “Jane Henriette Magre Dieulafoy”، ‫ ؛‬۴٩٩، The Bábí and Bahá’í Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣٥٢
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۰۱۳ ‫ اﻛﺘﺒ‬۱۹ ‫ درﺗﺎرﻳﺦ‬، ‫ وﻳﺮاﺳﺘﺎر اﺣﺴﺎن ﻳﺎر ﺷﺎﻃﺮ‬، ‫داﻳﺮةاﻟﻌﺎرف اﻳﺮاﻧﻴﻜ‬
> www.iranicaonline.org/articles/dieulafoy-١
> 
> ٢۸ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٥٣
> 
> ٣۴ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٥٤
> 
> http://bahai- (١٩٩۵) Ì‫ ﻛﺘﺎﺑﺎﻧﻪ آﻧﻼﻳﻦ ﺑﻬﺎ‬، ”Browne, Edward Granville "، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬.٣٥٥
> library.com/momen_encyclopedia_browne
> 
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬٢٠١٣ ‫ﺘﺎﻣﺒ‬E‫ ﺳ‬١٠ ‫ در ﺗﺎرﻳﺦ‬، “A Year Amongst the Persians”,، ‫ ﻧﻴﻜس ﺟﻴﻤﺰ ﺑﺮﻳﺞ واﺗﺮ‬. ٣٥٦
> librivox.org/a-year-amongst-the-persians-by-edward-granville-brown/
> 
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬۲۰۱۳‫ﻧﻮاﻣﺒ‬۲۴ ‫ ﺑﺘﺎرﻳﺦ‬، “Browne’s Life and Academic Career” ، ‫ ﺟ ﻣﺎﻳﻜﻞ وﻳﻜﻨﺲ‬. ٣٥٧
> www.iranicaonline.org/articles/browne-edward-granville
> 
> ”Browne, Edward Granville "، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣٥٨
> 
> ، ‫ اﻧﻠﺴﺘﺎن‬، ‫)ﻛﻤﺒﻳﺞ‬، ‫ ﺣﻀت ﻋﺒﺪاﻛﻬﺎء‬، A Traveller’s Narrative ، ‫ ﻣﺘﺟﻢ‬، ‫ ادوارد ﮔﺮﻧﻮﻳﻞ ﺑﺮاون‬. ٣٥٩
> ۳۰۹(۱۸۹۱، ‫اﻧﺘﺸﺎرات داﻧﺸﺎه ﻛﻤﺒﻳﺞ‬
> 
> “Art. XII.—The Bábís of Persia. II. Their Doctrines "، (۱۸۸۹)، ‫ ادوارد ﮔﺮﻧﻮﻳﻞ ﺑﺮاون‬. ٣٦٠
> ۵۴-۵۶، ۱۸۸۹‫ اﻛﺘﺒ‬،۴ ‫ ﺷﻤﺎرۀ‬،۲۱ ‫ ﺟﺘ‬،‫ آﺳﻴﺎی ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎی ﻛﺒﻴ‬k‫ ﻧﺸﻳﻪ اﻧﻤﻦ ﺳﻠﻄﻨ‬، Literature and
> 
> ”Browne, Edward Granville "، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣٦١
> 
> ۴۵-۷، The Bábí and Bahá’í Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣٦٢
> 
> ‫ ﮔﺮﻳﻦ‬،‫اﻧﺘﺸﺎرات ﻻﻧﮕﻤﻦ‬:‫اﻧﻠﺴﺘﺎن‬،‫)ﺠﺪن‬، Persia and the Persia question، ‫ ﺟﻮرج ﻛﺮوزن‬. ٣٦٣
> ۴٩۷(۱۸۹۲،
> 
> (١۸٩٢،‫اﻧﺘﺸﺎرات ﻧﻴﻮﻳﻮرک ﺗﺎﻳﻤﺰ‬: ‫)ﻧﻴﻮﻳﻮرک‬۱۸۹۲،۴ ‫ ﺟﻮن‬۵ ، ‫ ﻧﻴﻮﻳﻮرک ﺗﺎﻳﻤﺰ‬،.“A New Religion” . ٣٦٤
> 
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬٢٠١۳ ‫ درﺗﺎرﻳﺦ ﺑﻴﺴﺖ و ﭘﻨﺠﻢ ﺟﻮن‬، “Sir Francis Younghusband (١٨٦٣-١٩٤٢)” . ٣٦٥
> 
> http://www.britannica.com/biography/Francis-Edward-Younghusband
> https://bahaitributes.wordpress.com/category/bab/
> 
> ۲۰۲-۲۰۳(۱۹۲۳ ‫ اﻧﺘﺸﺎرات ﺟﺎن ﻣﻮری‬:‫ اﻧﻠﺴﺘﺎن‬، ‫ )ﺠﺪن‬، The Gleam ، ‫ ِﺳ ﻓﺮاﻧﺴﻴﺲ ﻳﺎﻧﮓ ﻫﺎزﺑﻨﺪ‬. ٣٦٦
> 
> ۵۷-٨، The Bábí and Bahá’í Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣٦٧
> 
> ‫ از وﺑﺴﺎﻳﺖ‬٢٠١۵ ‫ درﺗﺎرﻳﺦ ﺑﻴﺴﺖ و ﭘﻨﺠﻢ ﺟﻮن‬،“Ignatius Valentine Chirol (١٨٥٢-١٩٢٩) . ٣٦٨
> https://bahaitributes.wordpress.com/category/bab/
> 
> ، “Tahirih on the Russian stage”, Tahirih in History ‫ وﻳﺮاﺳﺘﺎر‬، ‫ ﺻﺎﺑﺮ آﻓﺎﻗ‬، ‫ ﺟﻦ ﺟﻴﺴﻦ‬. ٣٦٩
> ۲۳۲(۲۰۰۴ ‫ ﻟﻮس آﻧﻠﺲ‬، ‫ اﻧﺘﺸﺎرات ﻛﻤﺎت‬، ‫ ﻛ•ﻔﺮﻧﻴﺎ‬، ‫)ﻟﻮس آﻧﻠﺲ‬
> 
> Bahá’í World ۶.‫ ج‬، Russia’s cultural contribution to the Bahá’í Faith، ‫ ﻣﺎرﺗﺎ روت‬. ٣٧٠
> ۷٠٨(١٩۳۷ ، |‫ ﻧﺸ ﺑﻬﺎ‬: ‫ اﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‬، ‫)وﻳﻠﻤﺖ‬،
> 
> ، ‫ اوراق ﭘﺮاﻛﻨﺪه درﺑﺎرۀ ﺷﻴﺨّﻴﻪ‬، "Chapter Four - The Bahá’í Faith in Turkey"، ‫ ﺟﺎن واﻟﺒﻳﺞ‬. ٣٧١
> www.h-net.org/~bahai/bhpapers.htm (٢٠١٣) ٢١ ، |‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻬﺎ‬
> 
> ، Lev Tolstoi and the Bábí and Bahá’í Faiths A Bibliography ، ‫ وﻳﻠﻴﺎم ﻛﻮ•ﻨ و ﺟﻦ ﺟﻴﺴﻦ‬. ٣٧٢
> www.bahai- ۳،۱۹۹۱ ‫ ﺷﻤﺎرۀ‬،۳ ‫ﻧﺸﻳﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺑﻬﺎ| ﺟﺘ‬
> studies.ca/journal/files/jbs/٣.٣٪٢٠Collins&Jasion.pdf
> 
> ٩ ۷٠٨ ، Russia’s cultural contribution to the Bahá’í Faith، ‫ ﻣﺎرﺗﺎ روت‬. ٣٧٣
> 
> ۳۶-۴٠، The Bábí and Bahá’í Religions ، ‫ ﻣﻮﻣﻦ‬. ٣٧٤
> 
> ٣۷ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٧٥
> 
> ٣۶ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٧٦
> 
> ۲۱۰-۲۱۱، Seyyed Ali Mohammed dit le Bab، ‫ ﻧﻴﻜس‬. ٣٧٧
> 
> ۴۴۶ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٧٨
> 
> ،.“A Glimpse into the Life of Laura Clifford-Barney” ، ‫ ﻣﻮﻧﺎ ﺧﺎدﻣ‬. ٣٧٩
> irfancolloquia.org/pdf/lights١٠_khademi.pdf
> 
> ۲۰۱۰ ‫ دﺳﺎﻣﺒ‬،.“The Luminous Years، ‫ ﻛرﮔﺮدان‬، ‫ ِﭘﺮی ﻣﻴﻠﺮ آداﺗﻮ‬. ٣٨٠
> www.pbs.org/programs/paris/
> 
> ۸۵، “A Glimpse into the Life of Laura Clifford-Barney” ، ‫ ﺧﺎدﻣ‬. ٣٨١
> 
> ‫) ﭘﺎﻳﺎن ﻧﺎﻣﻪ در‬، Shaping Women’s Role in Early Baha’i Culture ١٨٩٨-١٩٤٠، ‫ ﺳﻠﻨﺎ ﻛﺮوﺳﻮن‬. ٣٨٢
> ۵۹،( ‫ ﻛﻧﺎدا‬، ‫ داﻧﺸﺎه ﺳﺎﺳﻜﭼﻮان‬، ‫رﺷﺘﻪ ﺗﺎرﻳﺦ‬
> 
> ،۱۹۱٣ ‫ ژاﻧﻮﻳﻪ‬١۰ ،١۶۸‫ ﺷﻤﺎرۀ‬،۷ . ‫ ج‬، The Vote،.“A woman apostle in Persia”، ‫ ﺷﺎرﻟﻮت ِدﺳﭙﺎرد‬. ٣٨٣
> http://news.google.com/newspapers?nid=O٣NaXMp٠MMsC&dat=١٩١١٠٩٣٠&printsec١۸١
> =frontpage&hl=en
> 
> ،۱۹۱۱ ‫ﺘﺎﻣﺒ‬E‫ ﺳ‬۳۰ ،١٠١‫ ﺷﻤﺎرۀ‬،۴ . ‫ ج‬، The Vote، “A woman apostle in Persia”، ‫ ﺷﺎرﻟﻮت ِدﺳﭙﺎرد‬. ٣٨٤
> ۲۸۰-۲۸۱
> http://news.google.com/newspapers?nid=O٣NaXMp٠MMsC&dat=١٩١١٠٩٣٠&printsec=fr
> ontpage&hl=en
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٨٥
> 
> ‫ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٨٦
> 
> ٢۹١ ، “A woman apostle in Persia”، ‫ ﺷﺎرﻟﻮت ِدﺳﭙﺎرد‬. ٣٨٧
> 
> ۱۸۱ ، “An Eastern Prophet’s Message,”، ‫ ﺷﺎرﻟﻮت ِدﺳﭙﺎرد‬. ٣٨٨
> 
> The Fortnightly ‫ در ﻧﺸﻳﻪ‬،"Abdul Baha(Servant of the Glory)" ،‫اﻟﻴاﺑﺖ ﻣﺎود‬،‫ ﻛﻨﺴﺘﺎﻧﺲ‬. ٣٨٩
> ۱۹۱۲‫ آﭘﺮﻳﻞ‬،۹۷ ‫ﺟﺘ‬، Review
> 
> ‫ ﺟﻮن‬، " The First Persian Feminist, The Fortnightly Review" ، ‫ اﻟﻴاﺑﺖ ﻣﺎود‬، ‫ ﻛﻨﺴﺘﺎﻧﺲ‬. ٣٩٠
> ۱۱۷۵-۱۱۸۲ ،٢٠۱۳
> 
> ١٩١، The Dawn-Breakers، ‫ زرﻧﺪی‬. ٣٩١
> 
> ١٩٢ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٩٢
> 
> ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬. ٣٩٣
> 
> ‫ﻫﻤﺎﻧﺎ‬.٣٩٤
> 
> ۴۵۵ ‫ ﻫﻤﺎﻧﺎ‬.٣٩٥
> 
> ‫‪ .٣٩٦‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪ . ٣٩٧‬زرﻧﺪی ‪۴۵۵-۶، The Dawn-Breakers،‬‬
> 
> ‫‪.٣٩٨‬ﺑﻨﺎ‪ ، E‬ﻛﺴﻠﺮ ‪۱٣۶-۷ ،‬‬
> 
> ‫‪.٣٩٩‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪٣۸‬‬
> 
> ‫‪.٤٠٠‬ﻫﻤﺎﻧﺎ ‪۴۱‬‬
> 
> ‫‪.٤٠١‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪.٤٠٢‬ﻫﻤﺎﻧﺎ‬
> 
> ‫‪١٦٢‬‬
> ‫ﻣ ﻨﺎﺑﻊ‬
> 
> Books
> ‘Abdu’l-Baha, Memorials of the Faithful, (Wilmette, IL: Baha’i
> publishing Trust, 1971)
> 
> Sabir Afaqi, Ed., Tahirih in History, Jan T. Jasion, “Tahirih on the
> Russian stage”, (LA, CA: Kalimat Press, LA 2004)
> 
> Sabir Afaqi, “Qurratu’l- ‘Ayn Tahirih in Urdu literature”, Tahirih in
> History, LA, CA: Kalimat Press, LA 2004)
> 
> Shaykh Kazim Samandar; A.Q. Afnan, ed., “Biography of Tahirih”,
> Four historical narratives about Tahirih, Third Conference of Alt
> and Culture, (Landegg, Switzerland: Landegg University, September
> 1991)
> 
> Abbas Amanat, Resurrection and Renewal, the making of the Babi
> Movement in Iran, 1844-1850, (Ithaca, NY: Cornell U. Press, 1989)
> 
> -“Qurrat al-‘Ayn: The Remover of the Veil”, Sabir Afaqi, ed., Tahirih
> in history: Perspectives on Qurrat al-‘Ayn from East and West,
> (Kalimat Press: LA, CA 2004)
> 
> -Pivot of the Universe, (London UK: I. B. Tauris 2008)
> 
> Mehrdad Amanat, Jewish Identities in Iran: Resistance and
> Conversion to Islam and the Baha’i Faith, (I.B. Taurus: NY, NY 2011)
> Said Amir Arjomand, (Dec. 2007). &quot; Islam in Iran vi., the Concept
> of Mahdi in Sunni Islam&quot;. Encyclopaedia Iranica XIV (Fasc. 2):
> 134–136.)
> 
> ‘Abdu’l-Husayn Avarih, Kawakibu’d-Durriyih (Cairo, Egypt: Bahá’í
> Publishing Trust, 1914)
> 
> Nabíl-i-Zarandi, The Dawn-Breakers, Translated by Shoghi Effendi,
> (London, UK: Bahá’í Publishing Trust, 1953)
> 
> -The Dawn-Breakers: Nabil&#39; s Narrative of the Early Days of the
> Bahá&#39;í Revelation, Translated by Shoghi Effendi, (Wilmette, IL:
> Baha&#39;i Publishing Trust, 1932)
> 
> The Bab, Qayyum al-asmāʾ, ms. dated 1261, in Afnan Library,
> Tonbridge, UK
> 
> -Selections from the Writings of the Bab, (Haifa, Israel: Bahá’í World
> Centre, 1982)
> 
> Baghdadi, Muhammad Mustafa. Ar-Risalah al-Amriyyah. (Treatise
> on the Cause). Appended to Ahmad Suhrab. Ar-Risalah at-Tis`
> `Ashariyyih. Cairo: Matba`at as-Sa`adah, 1919/1338. Pages 102-128.
> Digitally republished, East Lansing, Mi.: H-Bahai, 1998.
> 
> Baha’u’llah, Epistle to the Son of the Wolf, (Wilmette IL: Baha’i
> Publishing Trust 1988)
> 
> -Kitab Iqan, (Wilmette IL: Baha’i Publishing Trust 1989)
> -Epistle to the Son of the Wolf, (Wilmette IL: Baha’i Publishing Trust
> 1988)
> 
> Amin Banani; Jascha Kessler; Anthony A. Lee, A portrait in poetry,
> (LA, CA: Kalimat Press, 2004)
> 
> H. M. Balyuzi, The Bab, (Oxford, UK: George Ronald, 1973)
> 
> - Bahá&#39;u&#39;lláh: The King of Glory, (Oxford, UK: George
> Ronald 1980)
> 
> - Khadijih Bagum, (Oxford, UK: George Ronald 1981)
> 
> Alessandro Bausani, Religion in Iran, (NY, NY: Bibliotheica Persica
> Press 2000)
> 
> Bijan Bayzadeea need biblio info
> 
> Andre-Ursule de Bellecombe, “La belle Kourret ou l’Hain
> reformatrice persanneí, “’L’Investigateur”, 1870, Tome X, (Paris,
> France: L’Institut Historique de France 1870)
> 
> Virginia Bernhard Ed., Elizabeth Fox-Genovese Ed. The Birth of
> American Feminism: The Seneca Falls Woman&#39; s Convention of
> 1848, (St. James, NY: Brandywine Press, 1995)
> 
> L. Bogdanov, “The Home and Life in Persia,” Islamic Culture 5, 1931,
> pp. 407-21; 6, 1932, pp. 290- 306, 468-85
> A. Bonneau, “Babysme&quot; L&#39; Annuaire encyclopédique VIII,
> (Paris: Bureau de L’Encyclopedie 1869) 255
> http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57385563/f136.image
> 
> Edward Granville Browne, (1889). “Art. XII. —The Bábís of Persia. II.
> Their Literature and Doctrines”, Journal of the Royal Asiatic Society
> of Great Britain, v. 21, Issue 4, October 1889
> 
> C. E. Buckland, Dictionary of Indian Biography, (London, England:
> Swan Sonnenschein &amp; Co. Lim., 1906)
> 
> Stanwood Cobb, &quot; The Worldwide Influence of Qurratu&#39;i-
> Ayn&quot;, (Wilmette, IL: Baha&#39;i Publishing Trust, 1980)
> 
> Juan Cole, Modernity and the Millenium, (NY, NY: Columbia U. Press,
> 1998)
> 
> - ii. Browne on Babism and Bahaism”. Retrieved 10/2/13 from
> www.iranicaonline.org/articles/browne-edward-granville
> 
> -and Moojan Momen. 1986. &quot; Mafia, Mob and Shiism in Iraq: The
> Rebellion of Ottoman Karbala 1824-1843.&quot; Past &amp; Present,
> No 112: 112-143.
> 
> George Curzon, Persia and the Persian question, (London UK:
> Longmans, Green and Co 1892) 497 http://bahailibrary.com/curzon_persia_persian_question
> 
> Hamid Dabashi, Shi’ism, A religion of Protest, (Cambridge, MA:
> Harvard University Press 2011)
> DeMause, L., Ed., The history of childhood, (NY, NY: Harper &amp;
> Row 1974)
> 
> Charlotte Despard, “A woman apostle in Persia”, The Vote, vol. IV,
> Nos. 101-103; “A woman apostle in Persia” Vol. IV, n. 102, October 7, 1911;
> “An Eastern Prophet’s Message” vol. VII, n. 168
> http://news.google.com/newspapers?nid=O3NaXMp0MMsC&amp;dat
> =19110930&amp;printsec=frontpage&amp;hl=en
> 
> Derek Dureka, “Elaw, Zilpha”
> http://pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Elaw_Zilpha.html
> 
> Edward B. Eastwick, Journal of a Diplomat&#39; s Three Years
> Residence in Persia -Vol I, (London, UK: Kessinger Publishing, LLC,
> 2007)
> 
> Clara Edge, Tahirih, self-published, 1964
> 
> Shoghi Effendi, God Passes By, (Wilmette, Il: Bahá’í Publishing Trust,
> 1979)
> 
> -Citadel of Faith, (Wilmette, IL: US Bahá’í Publishing Trust 1980)
> 
> -The Dispensation of Baha’u’llah, (Wilmette, Il: Bahá’í Publishing
> Trust, 1983)
> 
> Asghar Fathi, Women and the Family in Iran, “Tahirih: an early
> Iranian feminist”, (Boston, MA: Brill Publishing, 1997)
> Joseph P. Ferrier, “Situation de la Perse en 1851”, Revue Orientale et
> Algeriennce, vol 1, Paris, 1852
> 
> William Bayne Fisher, Peter Avery, Gavin Hambly, C. P. Melville,
> editors, The Cambridge History of Iran: From Nadir Shah to the
> Islamic Republic, (Cambridge, UK: Cambridge U. Press, 1991)
> 
> Carol Lee Flinders, Enduring Grace, Living portraits of seven women
> mystics, (San Fransisco, CA: Harper, 1993)
> 
> Marzieh Gail, &quot;Stanza from Tahirih&quot;, The journal of
> Baha&#39;i Studies, vol.7, Ottawa: Association for Baha&#39;i
> Studies, 1980-&quot;The White Silk Dress&quot;, Baha&#39;i World, v.
> 9 (Wilmette, IL: Baha&#39;i Publishing Trust, 1980)
> 
> -The Sheltering Branch, (Oxford UK: George Ronald 1959)
> 
> -Dawn over Mount Hira, (Oxford UK: George Ronald 1976)
> 
> Mabel R. Garis, Martha Root: Lioness at the Threshold, (Wilmette IL:
> Baha’i Publishing Trust 1983)
> 
> Wendell Phillips Garrison, ed., “A New Religion”, The Nation, (NY,
> NY: J.H. Richards Pub. 1866)
> 
> Ugo R. Giachery, &quot; An Italian Scientist Extols the Bab&quot;,
> The Baha&#39;i World, v. 12, 1950-1952, (Wilmette, IL: Baha’i
> Publishing Trust 1956)
> Mirza Husayn Hamadani, Tarikh-i Jadid, trans. into English by E.G.
> Browne, The Tarikh-i-Jadid or New History of Mirza `Ali
> Muhammad the Bab , (Cambridge: Cambridge University Press, 1893).
> This manuscript facsimile is University of Michigan Microfilm,
> British Manuscript Project, 1321 https://www.hnet.org/~bahai/arabic/vol2/jadid/jadid.htm
> 
> Hatcher, Hemmat, Adam’s Wish, Unknown Poetry of Tahirih,
> (Oxford, UK: George Ronald, 2008)
> 
> - The Poetry of Tahirih, (Oxford, UK: George Ronald, 2002)
> 
> Elinor Rice Hays, Morning Star: A Biography of Lucy Stone 1818–1893 ,
> (NY, NY: Harcourt, Brace &amp; World 1961)
> 
> Clement Huart, La Religion du Bab, (Ernest Leroux Editeur: Paris,
> France 1889)
> 
> M. E. Hume-Griffith, Behind the Veil in Persia and Turkish Arabia,
> (Philadelphia, PA: J.B. Lippincott and Co., 1909)
> 
> Nosratollah Mohammad Hoseini, Hadrat-i-Tahirih, (Dundas,
> Ontario, Canada: Association for Baha&#39; i Studies in Persian 2000)
> 
> M. Ishaque, Four Eminent Poetesses of Iran, (The Rian Society:
> Calcutta 1950)
> 
> Abdu&#39; l-Hamid Ishraq-Khavari, Kitab Muhadhirat, (Germany:
> Baha&#39; i -Verlag ,142BE/1987)
> George R. Knight, Millenial Fever and the End of the World, (Boise,
> Idaho: Pacific Press Pub. Association 1993)
> 
> Dr. Todd Lawson, The Authority of the Feminine and Fatima&#39; s
> Place in an Early Work by the Bab, (Toronto, CA: U. of Toronto,
> Institute of Islamic Studies) OJBS: Online Journal of Bahá’í Studies
> Volume 1 (2007), 137-170 URL: http://www.ojbs.org ISSN 1177-8547
> 
> Brian Lepard, In the Glory of the Father, (Wilmette, IL: Bahá’í
> Publishing Trust, 2008)
> 
> Ivan Lloyd, Tahirih, “A poetic vision”, (Eloy, AZ: Desert Rose
> Publishing, 1999)
> 
> Baharieh Rouhani Ma&#39; ani, Leaves Of The Twin Divine Trees,
> (London, UK: George Ronald Pub Ltd, 2008)
> 
> Judy Mabro, Veiled half-truths: Western travellers&#39; perceptions
> of Middle Eastern women, (London, UK: I.B. Tauris, 1991)
> 
> Denis MacEoin, From Shaykhism to Babism: a study in charismatic
> renewal in Shīʻī Islam, (Indiana University: King&#39; s College, 1979)
> 
> Susan Stiles Maneck, Táhirih: A Religious Paradigm of Womanhood,
> (Journal of Bahá’í Studies Vol. 2, number 2, 1989) (Association for
> Bahá’í Studies 1989)
> 
> Mírzá Asadu’lláh Fádil-i Mázandarání, Zuhúr al-Haqq, Volumes 1–4.
> Tihrán, Iran: Bahá’í Publishing Trust, 1973. University Press, 2008)
> Farzaneh Milani, Veils and Words, The emerging voices of Iranian
> women writers, (Syracuse, NY: Syracuse Moojan Momen, The Babi
> and Baha’i Religions, 1844-1944, Some contemporary Western
> accounts, (Oxford, UK: George Ronald, 1981)
> 
> - “Usuli, Akhbari, Shaykhi, Babi: The Tribulations of a Qazvin
> family”, Iranian Studies, volume 36, number 3, September 2003
> 
> - The Social Basis of the Babi Upheavals in Iran (1848-1853): A P
> reliminary Analysis, Int. J.
> 
> Middle East Stud. 15 (1983), 157-183 Printed in the United States of
> America
> 
> - “Mulla `Ali Bastami, Letter of the Living”,
> http://www.momen.org/relstud/alibast.htm
> 
> - “WOMEN iv. in the works of the Bab and in the Babi Movement”.
> Retrieved 10/13/13
> 
> http://www.iranicaonline.org/articles/women-babi
> 
> Afsaneh Najmabadi, Women with Mustaches and Men without
> Beards, (U. of California Press: Berkeley CA 2005)
> 
> Marie von Najmájer “Gurret-ül-Eyn. (A picture from the Persian
> modern times in 6 Songs)”, Originalausg. ersch Vienna 1874
> Photomechan Nachdr. d Originalausg, ext, erg and with biography,
> FWD and hist demolition. [With portraits. fig u]). - Vienna: National
> Spiritual Assembly of Baha&#39; is d in Austria, 1981. ANL-1202994 B.
> Neu Mag
> 
> Bahiyyih Nakhjavani, La femme qui lisait trop, (France: Actes Sud,
> 2007)
> 
> Francis D. Nichol, Ellen White and Her Critics, (Hagerstown, MD:
> Review and Herald 1951)
> 
> Julia Older, Tahirih Unveiled, Turning Point, (Cincinati, OH:
> WordTech Communications, 2007)
> 
> Nell Irvin Painter, ed., The Narrative of Sojourner Truth, (Penguin
> Books: NY, NY 1998)
> 
> Robert Peel, Mary Baker Eddy: The Years of Discovery 1821-1875,
> (Boston, MA; The Christian Science Publishing Society 1966)
> 
> Vahid Rafati, The Development of Shaykhi Thought in Shi’i Islam,
> (PhD Dissertation, UCLA, 1979, unpublished)
> 
> Joseph Renan, Les Apotres, (Paris, France: Michel Levy Freres, 1866)
> 
> Martha Root, Táhirih, the pure, (LA, CA: Kalimat Press, 1981)
> 
> - “Russia’s cultural contribution to the Baha’i Faith”, Baha’i World
> VI, (Wilmette, IL: Baha’I Publishing Trust 1937)
> 
> David S. Ruhe, Robe of Light, the Prophetic Years of the Supreme
> Prophet Baha’u’llah 1917-1852, (Oxford, UK: George Ronald, 1994)
> Nader Saiedi, Gate of the Heart: Understanding the Writings of the
> Bāb, (Waterloo, Ontario: Wilfrid Laurier University Press 2008)
> 
> Janet Ruhe-Schoen, Rejoice in my gladness, the Life of Tahirih,
> (Wilmette, IL: Baha’i Publishing Trust 2011)
> 
> Benjamin Schwartz, Ed., Letters from Persia written by Charles and
> Edward Burgess, 1828-1855, (NY, NY: The New York public library,
> 1942)
> 
> Edward Sell, “The Babis”, The Church Missionary Intelligencer, 47:21,
> (London: Church Missionary Society, 1896-05) 324-335
> 
> - “The Bab and the Babis”, Essays on Islam, (London: Simpkin,
> Marshall, Hamilton, Kent &amp; Co., 1901)
> 
> - “Bahaism”, (London, UK: Christian Literature Society for India 1912)
> 
> Carla Serena, Hommes et choses en Perse, (Paris, France:
> Charpentier et C o 1883)
> 
> Soli Shahvar, The Forgotten Schools: The Baha’is and Modern
> Education in Iran, 1899-1934, (NY, NY: IB Tauris and Co Ltd, 2009)
> 
> Lady Mary Sheil, Glimpses of life and manners in Persia, (London:
> John Murray, Albemarle Street 1856) 281
> http://digital.library.upenn.edu/women/sheil/persia/persia.html#XV
> III
> Nagendra Kr Singh, Abdul Mabud Khan, editors, Encyclopaedia of
> the World Muslims: Tribes, Castes and Communities, (Delhi, India:
> Global Vision Publishing House, 2004)
> 
> Gail K. Smith, &quot; The Sentimental Novel: The Example of Harriet
> Beecher Stowe&quot;, The Cambridge Companion to Adib
> Taherzadeh, The Revelation of Baha’u’llah, vol. 4, vol. 8, (Oxford, UK:
> George Ronald, 1987)
> 
> Robert Grant Watson, A History of Persia, (London, UK: Smith, Elder
> and Co., 1866)
> 
> https://play.google.com/books/reader?id=DB0PAAAAYAAJ&amp;prin
> tsec=frontcover&amp;output=reader&amp;authuser=0&amp;hl=en&
> amp;pg=GBS.PR1
> 
> C. J. Wills, MD, In the Land of the Lion and the Sun, (London:
> MacMillan and Co., 1883)
> 
> Mary Wilson, &quot; Story of the Bab&quot; The Library, Jan-April
> 1886, v. 7, (NY, NY: John B. Alden Publisher,1886)
> 
> Nabil-i-Zarandi, The Dawnbreakers, (London, UK: Baha’i Publishing
> Trust, 1953)
> 
> No author listed, Tahirih Qurratu&#39; l-Ayn Bi-yad-i-Sadumin Sali-Shahadat-i-Qurratu&#39; l-Ayn Nabighih-i-
> 
> Duwran Tahirih Centennial Volume, (Nabighih-i-Duwran, Tihran:
> Iran 1949)
> No author given, “A New Religion”, New York Times, June 5, 1892, 4
> (NY, NY: NY Times 1892) NY:
> http://www.newspapers.com/clip/20855/coutts_trotter_in_scottish_re
> view_is/
> 
> Web sites- No author given
> 
> Juan R.I. Cole, Series Editor, Malik-Khusravi, Muhammad `Ali, Brief
> Biography , https://www.h-net.org/~bahai/index/diglib/arapub.htm
> 
> “Bahá’í Faith in Pakistan”,
> www.bahai.pk/eng/history/historyPak.html#detail2
> 
> “Baha’i Faith in Pakistan”. Retrieved 10/5/13 from
> http://www.bahai.pk/eng/history/historyPak.html#detail5
> 
> Kasravi, Ahmad. Baha&#39; ism. Tehran, 1944. Iran Chamber Society:
> 2001-2006.
> 
> PDF files located at www.iranchamber.com.
> 
> Muhammad Hasan Khan Iʿtimad al-Saltanah. “Women&#39; s
> Worlds in Qajar Iran”. Retrieved 11/7/13
> http://www.qajarwomen.org/en/items/901D4.html
> 
> Ceren Aygül “Change in the status of turkish women during the
> ottoman modernization and self-evaluation of women in kadinlar
> dünyasi of 1913”, a thesis submitted to the graduate school of social
> sciences of middle east technical university in partial fulfillment of
> the requirements for the degree of master of arts in the department
> of history, (Ankara, Turkey: Middle East Technical University, Dept.
> of History 2010) Retrieved 10/15/13 from
> http://etd.lib.metu.edu.tr/upload/12612331/index.pdf
> 
> Homa Irani Behbahani, Ph. D; Fakhri Khosravi, M. Sc. Iranian
> Garden: A Place of Coexistence: City-Nature-Landscape Case study:
> Tehran Gardens in 19th Century. Retrieved 10/1/13 from
> http://www.academia.edu
> 
> Andre-Ursule de Bellecombe, “La belle Kourret ou l’Hain
> reformatrice persanne”, L’Investigateur, 1870, Tome X, (L’Institut
> Historique de France: Paris, France 1870) 161
> http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k115610.image.langEN.r=L&#39;Instit
> ut%20Historique%201870%20Bellecombe.swf
> 
> - “Jane Henriette Magre Dieulafoy”. Retrieved 10/19/13
> www.iranicaonline.org/articles/dieulafoy-1
> 
> Juan Cole. “ii. Browne on Babism and Bahaism”. Retrieved 11/4/13
> from http:// www.iranicaonline.org/articles/browne-edwardgranville
> 
> William P. Collins and Jan T. Jasion. Lev Tolstoi and the Bábí and
> Bahá’í Faiths A Bibliography. Journal of Bahá’í Studies Vol. 3,
> number 3, 1991. Retrieved 11/2/13 from http://www.bahaistudies.ca/journal/files/jbs/3.3%20Collins&amp;Jasion.pdf
> Nicholas James Bridgewater. “A Year Amongst the Persians”.
> Retrieved 10/2/13 from librivox.org/a-year-amongst-the-persiansby-edward-granville-brown/
> 
> Layla S. Diba. CLOTHING x. In the Safavid and Qajar periods.
> Retrieved 10/4/13 from
> http://www.iranicaonline.org/articles/clothing-x
> 
> Prof. Manoutchehr M. Eskandari-Qajar. “Mahd-e-Olia”. Retrieved
> 10/24/13 from http://www.qajarpages.org/mahdeolia.html
> 
> W. Floor, W. Kleiss. “BATHHOUSES”. Retrieved 10/1/13 from
> http://www.iranicaonline.org/articles/bathhouses#pt1
> 
> Adolphe Franck. Journal des Savants, &quot; Deuxième et Dernier
> Article&quot; Dec 1865 776-777 Retrieved 11/10/13
> http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k54673t/f777.image
> 
> Artur de Gobineau. Religions and Philosophies of Central Asia.
> Retrieved 11/20/13 from
> https://play.google.com/books/reader?id=kH0GAAAAQAAJ&amp;pri
> ntsec=frontcover&amp;output=reader&amp;authuser=0&amp;hl=en
> &amp;pg=GBS.PA167
> 
> Hassan Hakimian. “ECONOMY viii. IN THE QAJAR PERIOD”.
> Retrieved 9/21/13 from
> http://www.iranicaonline.org/articles/economy-viii-in-the-qajarperiod
> Kaveh Hemmat. “Baha&#39;i Schools in Iran”, presented at Iranian
> Constitutional Revolution Centennial Conference, 2006, Oxfordmore .
> Retrieved 9/1/13 from
> www.academia.edu/3501283/Bahai_Schools_in_Iran_presented_at_Ira
> rian_Constitutional_Revolution_Centennial_Conference_2006_Oxford
> 
> Naw Diana Htoo. Persian Dress through the Ages. Retrieved 11/22/13
> from
> http://www.irandokht.com/editorial/index4.php?area=per&amp;sect
> ionID=3&amp;editorialID=958
> 
> Mona Khademi. “A Glimpse into the Life of Laura Clifford-Barney”.
> Retrieved 11/25/13 from
> http://irfancolloquia.org/pdf/lights10_khademi.pdf
> 
> Sadat A. Khan. “Unveiling the Veil: Garment of Modesty – In
> different ages and cultures”, Islam, Women and Feminism.
> Retrieved 10/20/13 from http://www.newageislam.com/islam,-
> women-and-feminism/unveiling-the-veil--garment-of-modesty-
> %E2%80%93-in-different-ages-and-cultures/d/4363
> 
> D. M. MacEoin. “Baraḡānī, Moḥammad-Taqī”. Retrieved 9/24/13 from
> http:// www.iranicaonline.org/articles/baragani-molla-mohammadtaqi-qazvini-sahid-e-ale-an-important-shiite-alem-of-qazvin-d
> 
> Shireen Mahdavi. THE QAJAR-PERIOD HOUSEHOLD. Retrieved
> 11/11/13 from http://www.iranicaonline.org/articles/qajars-periodhousehold
> Adib Masumian. Debunking the Myths: Conspiracy Theories on the
> Genesis and Mission of the Bahá&#39; í Faith. Retrieved 10/3/13 from
> http://www.academia.edu/343383/Debunking_the_Myths_Conspiracy_
> Theories_on_the_Genesis_and_Mission_of_the_Bahai_Faith
> 
> - “A Brief History Of Women&#39; s Movements In Iran 1850 – 2000”.
> Retrieved 9/23/13 from
> http://www.iranchamber.com/society/articles/history_women_mov
> ements.php
> 
> Constance Elizabeth Maud. &quot; Abdul Baha (Servant of the
> Glory)&quot; in The Fortnightly Review, vol. 97, April 1912; “The First
> Persian Feminist”, January 1, 1913, 1175-1182 (London, England).
> Retrieved 11/11/13 from
> books.google.com/books?id=OUQjAQAAMAAJ&amp;pg=PA1182&amp;
> lpg=PA1182&amp;dq=Elizabeth+Maud+Constance+%22The+first+persia
> n+feminist%22&amp;source=bl&amp;ots=_8KXt1iQ_O&amp;sig=ELo0T
> rit1L5TX3sahQDaxSTa6c&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=tYkTUoe-
> K4OBygGeoICICg&amp;ved=0CEwQ6AEwBA#v=onepage&amp;q&am
> p;f=true
> 
> Moojan Momen. “WOMEN iv. in the works of the Bab and in the Babi
> Movement”. Retrieved 11/13/13 from
> http://www.iranicaonline.org/articles/women-babi
> 
> Afsaneh Najmabadi. “EDUCATION xxv. WOMEN’S EDUCATION IN
> THE QAJAR PERIOD”. Retrieved 10/18/13 from
> http://www.iranicaonline.org/articles/education-xxv- womenseducation-in-the-qajar-period
> 
> Michel Nicolas. “Le Babysme” in Le Temps (Paris) (14, 19, 20 August,
> 1868): 3, 3, 3 Retrieved 11/22/13 from
> http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k223594v
> 
> A. L. M Nicolas. Seyyed Ali Mohammed dit le Bab. Retrieved 9/5/13
> from http://www.h- net.org/~bahai/diglib/books/K-
> O/N/LeBab/LeBab.htm.
> 
> Paula I. Nielson. A History of the Veil in Mesopotamia and Persia.
> Retrieved 9/23/13 from http://suite101.com/a/a-history-of-the-veil-inmesopotamia-and-persia-a183203
> 
> Massoume Price. “Iranian Birthdays and Rituals of Birth: A Brief
> History”. Retrieved 9/21/13 from
> www.cultureofiran.com/iranian_birthday.html
> 
> - “Iranian Marriage Ceremony, Its History &amp; Symbolism”
> www.iranchamber.com/culture/articles/iranian_marriage_ceremon
> y.php
> 
> Martha Root. “Táhirih, the pure, Irán&#39; s greatest woman”.
> Retrieved 10/30/13 from
> www.paintdrawer.co.uk/david/folders/Spirituality/Research/Bahai/
> Tahirih/Life%20of%20Tahirih%20(Martha%20Root).pdf
> William Michael Rossetti, Lecture II, The University, A Literary and
> Philosophic Review, vol. 1, &quot; Shelley&#39;s Life and Writings,
> Two Lectures,&quot; (London, UK: Hurst and Blackett 1878) 264
> Retrieved 11/25/13 from
> http://books.google.com/books?id=3EswAQAAMAAJ&amp;pg=PA264
> #v=onepage&amp;q&amp;f=true
> 
> Julio Savi. Italy: History of the Baha&#39; i Faith. Retrieved 10/2/13
> from http://bahai-library.com/savi_encyclopedia_italy
> 
> Ahmad Shahvary. “Iran’s Birth Customs: welcoming the newborn
> with Joy and color”. Retrieved 10/2/13 from
> http://apceiu.org/bbs/files/pdf/2006/sangsaeng/060529_ss_vol15_p44-
> 45.pdf
> 
> Anna Vanzan, “Harem ii. in the Qajar period”. Retrieved 11/11/13 from
> www.iranicaonline.org/articles/harem-ii
> 
> John Walbridge. &quot; Chapter Four - The Baha’i Faith in
> Turkey&quot; Occasional Papers in Shaykhi, Babi and Baha&#39; i
> Studies (March 2002) Retrieved 11/21/13 from http://www.hnet.org/~bahai/bhpapers.htm
> 
> Christoph Werner. “POLAK, Jakob Eduard, (1818-1891)”. Retrieved
> 10/1/13 http://www.iranicaonline.org/articles/polak-jakob-eduard
> G. Michael Wickens, Juan Cole, Kamran Ekbal. “iii. Browne and the
> Persian Constitutional Movement”. Retrieved 10/1/13 from
> http://www.iranicaonline.org/articles/browne-edward-granville
> 
> Donald K. Yeomans. &quot; Great Comets in History&quot; Jet
> Propulsion Laboratory/California Institute of Technology (Solar
> System Dynamics) (April 2007) Retrieved 10/25/13 from
> ssd.jpl.nasa.gov/?great_comets Retrieved 2011-02-02.
> 
> Anna Vanzan. “HAREM ii. IN THE QAJAR PERIOD”. Retrieved 11/10/13
> from http://www.iranicaonline.org/articles/harem-ii
>
> — *طاهره پیشتار آزادی زنان شرق (Used by permission of the curator)*