حضرت عبدالبهاء - پیشگام اقتصاد اخلاقی

‫ﺣ ﻀ ﺮ ت ﻋ ﺒ ﺪ ا ﻟﺒ ﻬ ﺎ ء ‪ -‬ﭘ ﯿ ﺸ ﮕ ﺎ م اﻗ ﺘ ﺼ ﺎ د اﺧ ﻼ ﻗ ﯽ‬ ‫ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﺑﺪﯾﻌﯽ‬

‫آﻏﺎز ﺳﺨﻦ‬ ‫اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺪرن از ﻗﺮن ﻫﻔﺪﻫﻢ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﺑﺴﯿﺎري ﮐﺮده اﺳﺖ‪ .‬در ﯾﮏ زﻣﺎن ﮐﻪ اﻧﺴﺎن ﺑﻌﻨﻮان آدم‬ ‫اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺷﺪه ﺑﻮد اﮐﻨﻮن دﯾﺪﮔﺎه ﺑﺴﯿﺎري از ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ و ﻣﺘﺨﺼﺼﯿﻦ و ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺮده و ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺑﺮ اﯾﻦ‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ اﻗﺘﺼﺎد ﻣﯽ ﺑﺎﯾﺴﺖ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻨﮕﻮﻧﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻫﻨﻮز ﺑﯿﺸﺘﺮ ﯾﮏ ﻧﻈﺮﯾﻪ اﺳﺖ ﺗﺎ در‬ ‫ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻋﻤﻞ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺑﺮاﺳﺘﯽ ﭘﯿﺸﮕﺎم ﯾﮏ اﻗﺘﺼﺎد اﺧﻼﻗﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﭼﻨﯿﻦ دﯾﺪﮔﺎﻫﯽ در آﺛﺎر ﻣﺘﻌﺪده اﯾﺸﺎن‬ ‫ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯿﺨﻮرد و در اﯾﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻄﻮر اﺟﻤﺎل ﺑﻪ آن اﺷﺎره ﻣﯿﺸﻮد‪ .‬اﻗﺘﺼﺎد را ﻣﯿﺘﻮان داﻧﺸﯽ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﮐﻤﺒﻮد ﻣﻨﺎﺑﻊ و اﺑﺰار ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﻧﺎﻣﺤﺪود ﺑﺸﺮي ﺑﻪ ﺗﺨﺼﯿﺺ ﺑﻬﯿﻨﻪ ﮐﺎﻻ و ﺧﺪﻣﺎت دارد ﮐﻪ در ﺑﺎره اﻟﻮﯾﺘﻬﺎ و ﺣﺪاﮐﺜﺮ‬ ‫رﺿﺎﯾﺖ و ﻣﻄﻠﻮﺑﯿﺖ اﻓﺮاد و ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎﺳﺖ‪ .‬اﻗﺘﺼﺎد ﯾﮏ ﻣﻮﺿﻮع ﺟﺪا از زﻧﺪﮔﯽ اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ ﻧﯿﺴﺖ و ﺑﺎ ﺳﯿﺴﺘﻢ زﻧﺪﮔﯽ‬ ‫ﺧﺎﻧﻮارﻫﺎ ﮐﺎﻣﻼ در ﻫﻢ آﻣﯿﺨﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬا‪ ،‬درك درﺳﺖ از اﻗﺘﺼﺎد اﺧﻼﻗﯽ ﮐﻤﮏ ﺷﺎﯾﺎن ﺑﻪ ﺑﻬﺒﻮد وﺿﻌﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ ﻫﻤﮕﺎن‬ ‫ﻣﯿﮑﻨﺪ‪.‬‬

‫ﮐﺎ رﺑﺮد ﻋﻤﻠﯽ اﻗﺘ ﺼﺎد اﺧﻼﻗﯽ‬ ‫ﮐﺎرﺑﺮد و درك " روﺣﺎﻧﯿﺖ" ﺑﻪ ﻋﻨﻮان "ﻋﺎﻣﻞ وﺣﺪتﺑﺨﺶ" و ﻋﺎﻣﻞ ارﺗﺒﺎﻃﯽ اﻫﻤّﯿﺖ زﯾﺎدي دارد‪ .‬روﺣﺎﻧﯿﺖ ﺑﻪ‬ ‫ﻋﻨﻮان ﻓﺮاﯾﻨﺪ وﺣﺪت ﺑﺨﺶ‪ ،‬ﺗﻮﺳﻌﻪ دﻫﻨﺪه و ﻣﺮﺗﺒﻂ ﮐﻨﻨﺪه زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺎ ﺑﺎ دﻧﯿﺎي ﻣﺎدّي‪ ،‬ﺑﺎ دﯾﮕﺮ ﻣﺮدﻣﺎن‪ ،‬ﺑﺎ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ‪،‬‬ ‫و ﺑﺎ ﻧﺴﻞﻫﺎي آﯾﻨﺪه ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯿﺸﻮد‪ .‬اﯾﻦ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﮐﻪ اﻟﻬﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ از آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ اﺳﺖ از اﻧﮕﯿﺰهﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬ ‫ﻣﻨﺸﺄ ﻋﻤﺪة ﺗﺤﺮﯾﮏ ﻓﻌّﺎﻟﯿﺖﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯿﮑﻨﺪ‪ .‬ﻣﻘﺼﻮد از "اﻧﮕﯿﺰهﻫﺎي اﺧﻼﻗﯽ" اﻧﮕﯿﺰهﻫﺎﯾﯽ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ‬ ‫ﻣﯿﻞ ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﯾﺎ اﯾﻔﺎي وﻇﯿﻔﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺗﺮﻗّﯽ روﺣﺎﻧﯽ و ﮐﺴﺐ ﺻﻔﺎت و ﺳﺠﺎﯾﺎي روﺣﺎﻧﯽ ﺗﻮﺳّﻂ‬ ‫ﻼ آﻧﺮا ﺟﻤﻌًﺎ‬ ‫اﻓﺮاد ﻣﺴﺘﻠﺰم زﻧﺪﮔﯽ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﯾﺎدﮔﯿﺮي و ﻋﻤﻞ اﺳﺖ و ﺑﺮ رﻓﺘﺎر ﺑﺸﺮي ﺗﻤﺮﮐﺰ دارد‪ .‬ﭘﺲ‪ ،‬اﻓﺮادي ﮐﻪ ﻋﻤ ً‬ ‫ﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ دارﻧﺪ‪ .‬ﺗﻔﺴﯿﺮ و درك روﺣﺎﻧﯿﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻔﻬﻮﻣﯽ‬ ‫ﻻ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮي در ﮐ ّ‬ ‫ﻣﻮرد ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻌﻤﻮ ً‬ ‫ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﺑﻪ اﻓﺮاد ﮐﻤﮏ ﻣﯿﮑﻨﺪ در ﭘﯽ ﺑﺮدن ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎ و ﮐﺎرﺑﺮد اﺻﻮل و ﻣﺪﻟﻬﺎي اﻗﺘﺼﺎدي‪ .‬ﻣﺜﻼّ ﻓﺮد ﺑﻬﺎﺋﯽ از ﻃﺮﯾﻖ ﺧﺪﻣﺖ‪،‬‬ ‫ﺪي ﺑﺮاي آﻧﮑﻪ ﻋﻀﻮ ﻣﻮّﻟﺪي‬‫ﺑﺎ ﺗﻠّﻘﯽ ﮐﺎر ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺒﺎدت‪ ،‬ﺑﺎ اﻧﺠﺎم دادن ﻓّﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي اﻧﺴﺎندوﺳﺘﺎﻧﻪ‪ ،‬و ﺗﻼش ﻣﺆّﺛﺮ و ﺟ ّ‬ ‫ﻢ در زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﮐﻪ‬ ‫در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬از ﻟﺤﺎظ روﺣﺎﻧﯽ ارﺗﻘﺎء ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬روﺣﺎﻧﯿﺖ ﺑﻪ ﻫﺪﻓﯽ ﻣﻬ ّ‬ ‫ﺪ ﻧﺤﻮة وﺻﻮل ﺑﻪ آن اﺳﺖ‪ .‬ﮐﺎرآﻣﺪ و وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي وﺣﺪتﺑﺨﺶ و ارﺗﺒﺎﻃﯽ آن‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻨﻮان‬ ‫ﻣﺴﺘﻠﺰم ﺑﺤﺜﯽ درﺑﺎرة ﻓﺮاﯾﻨ ِ‬ ‫روش ﺣﺼﻮل اﻫﺪاف اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﯿﺴﺮ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫در اﻗﺘﺼﺎد ﮐﻼﺳﯿﮏ ﮐﻪ ﺑﺎ ﭘﺪر ﻋﻠﻢ اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺪرن در ﺳﺎل ‪ 1776‬ﺗﻮﺳﻂ آدم اﺳﻤﯿﺖ )‪ (Adam Smith‬آﻏﺎز‬ ‫ﺷﺪ اﺧﻼﻗﯿﺎت ﻧﻘﺸﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺟﺰﺋﯽ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﻧﻈﺮﯾﻪ ﺑﺮ اﯾﻦ ﺑﻮده ﮐﻪ اﺧﻼﻗﯿﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻧﻘﺶ ﺧﺎﻧﻮاده اﺳﺖ و ﻧﻪ در‬ ‫راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي اﻗﺘﺼﺎدي‪ .‬ﻟﺬا اﺧﻼﻗﯿﺎت ﻧﻘﺶ ﻣﺤﺪودي در ﺑﺎزار و در ﺑﯿﻦ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن آن داﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬از اﯾﻨﺮو‬ ‫ﻣﻔﻬﻮم ﺑﺎزار آزاد ﻣﻄﺮح ﺷﺪ ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در ﺑﺎزار ﺑﻄﻮر ﻋﻘﻼﻧﯽ ﻓﮑﺮ ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ و ﺗﺼﻤﯿﻤﺎت ﻣﻨﻄﻘﯽ و‬ ‫درﺳﺖ ﻣﯿﮕﯿﺮﻧﺪ و اﺣﺘﯿﺎﺟﯽ ﺑﻪ دﺧﺎﻟﺖ دوﻟﺖ ﻧﯿﺴﺖ‪ .‬و ﺑﻌﺪ در ﺳﺎل ‪ 1890‬ﺑﻮد ﮐﻪ اﻗﺘﺼﺎدان دﯾﮕﺮي ﺑﻪ ﻧﺎم آﻟﻔﺮد‬ ‫ﻣﺎرﺷﺎل )‪ (Alfred Marshall‬اﻗﺘﺼﺎد را در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ اﻧﺘﺨﺎب درﺳﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻄﺮح ﻣﯿﮑﻨﺪ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ اي‬ ‫ﻻزﻣﻪ اش ﯾﮏ ﻧﻮع ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮي ﺑﻬﯿﻨﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ در ﺳﺎل ‪ 1930‬ﺑﻮد ﮐﻪ ﺗﻌﺪاد دﯾﮕﺮي از‬ ‫اﻗﺘﺼﺎدداﻧﺎن از ﺟﻤﻠﻪ ﻻﯾﻮﻧﻞ راﺑﯿﻨﺰ )‪ (Lionel Robins‬اﻗﺘﺼﺎد را در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺎدي و ﻏﯿﺮ ﻣﺎدي ﺑﯿﺎن ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫و در ﯾﮑﯽ دو دﻫﻪ اﺧﯿﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻌﺪادي از ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن و ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮔﺰاران اﺷﺎره ﺑﻪ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ در اﻗﺘﺼﺎد‬ ‫ﮐﺮده اﻧﺪ‪ ،‬از ﺟﻤﻠﻪ آﻣﺎرﺗﯿﺎ ﺳﻦ )‪ ،(Amartya Sen‬ﺟﻮزف اﺳﺘﯿﮕﻠﯿﺘﺰ )‪ ،(Joseph Stiglitz‬ﻣﺤﻤﺪ‬ ‫ﯾﻮﻧﺲ )‪ ،(Muhamed Yunus‬ﭘﺎل ﮐﻮﻟﯿﺮ )‪ ،(Paul Colier‬و دﯾﮕﺮان‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء دﯾﺪه‬ ‫ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ اﯾﺸﺎن در ﺳﺎل ‪ 1912‬ﺑﻮد ﮐﻪ از اﻗﺘﺼﺎد اﺧﻼﻗﯽ و روﺣﺎﻧﯽ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺜﻼً در ﺑﯿﺎﻧﯽ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪،‬‬ ‫"وﻗﺘﯽ ﻣﺤّﺒﺖ اﷲ ﺗﺜﺒﯿﺖ ﮔﺮدد‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ ﺗﺤﻘّﻖ ﯾﺎﺑﺪ؛ اﯾﻦ اﺳﺎس ﺣﻘﯿﻘﯽ ﮐﻞّ اﻗﺘﺼﺎد اﺳﺖ‪ 1".‬وﻗﺘﯽ ﭼﻨﯿﻦ دﯾﺪﮔﺎﻫﯽ‬ ‫ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎ داد و ﺳﺘﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬رواﺑﻂ اﻧﺴﺎﻧﯽ از ﺷﺮاﯾﻂ ﻻزم ﺑﺮاي ﻣﺒﺎدﻟﻪ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﯽﮔﺮدد‪ .‬ﺑﺮاي آﻧﮑﻪ راﺑﻄﻪاي ﻣﺆﺛّﺮ در‬ ‫ﻣﯿﺎن ﮐﻠّﯿﻪ ﺑﺎزﯾﮕﺮان و ﻋﻮاﻣﻞ در ﺑﺎزار ﺑﻮﺟﻮد آﯾﺪ‪ ،‬اﺧﻼﻗﯿﺎت ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﺻﻞ ﮐﻠﯿﺪي ﺑﺮاي ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﻮﻓّﻘﯿﺖآﻣﯿﺰ آن ﻻزم‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬اﺷﮑﺎل اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺎ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺟﺎي آﻧﮑﻪ ﻫﺮ دو ﻣﺎدي و روﺣﺎﻧﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻣﺎدﯾﺎت ﺗﻮﺟﻪ دارد‪.‬‬

‫‪1‬‬ ‫اﻗﺘﺼﺎد ﺳﺎﻟﻢ و ﻣﻄﻠﻮب و ﺳﺎزﻧﺪه آﻧﮕﻮﻧﻪ اﻗﺘﺼﺎدﯾﺴﺖ ﮐﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎﻋﺚ رﻓﺎه ﻧﺴﻞ ﺣﺎﺿﺮ ﻣﯿﺸﻮد ﺑﻠﮑﻪ اﺣﺘﺮام‬ ‫ﺑﻪ رﻓﺎه ﻧﺴﻞ آﯾﻨﺪه ﻧﯿﺰ ﮔﺰارده ﻣﯿﺸﻮد و ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ را ﻧﯿﺰ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻣﯿﮑﻨﺪ‪ .‬در اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺼﻮد‬ ‫از زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺮاي ﻓﺮد ﺑﻬﺎﺋﯽ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ اﻗﺘﺼﺎد ﭘﺎﯾﺪار و ﯾﺎ ﺑﺎدوام ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد‪ .‬وﻗﺘﯽ از ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‬ ‫ﺳﺆال ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻬﺎﺋﯽ ﯾﻌﻨﯽ ﭼﻪ؟ در ﭘﺎﺳﺦ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ "ﺑﻬﺎﺋﯽ ﺑﻮدن ﯾﻌﻨﯽ ﺟﻤﯿﻊ ﻋﺎﻟﻢ را دوﺳﺖ داﺷﺘﻦ و ﺑﺎ ﮐﻞّ ﺑﺸﺮ ﻣﻬﺮﺑﺎن‬ ‫ﺑﻮدن‪ ،‬در ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﻧﻮع ﮐﻮﺷﯿﺪن‪ 2".‬ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎي اﯾﻦ ﺑﯿﺎن‪ ،‬اﮔﺮ ﻣﻘﺼﻮد از زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺮاي ﻓﺮد ﺑﻬﺎﺋﯽ ﻋﺒﺎرت از ارزشﻫﺎﯾﯽ‬ ‫از ﻗﺒﯿﻞ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ و آﮔﺎﻫﯽ از ﻧﯿﺎزﻫﺎي دﯾﮕﺮان ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت ﮐﻞّ ﭼﺸﻢاﻧﺪاز ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ‬ ‫ﭼﻨﯿﻦ ﻧﮕﺮﺷﯽ‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﻣﺮاﻗﺐ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮﻧﺪ‪ ،‬و ﺳﻌﯽ دارﻧﺪ ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﺧﺪﻣﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ ﺑﻪ ﺗﻀﻤﯿﻦ ﺣﻔﻆ و وﺟﻮد ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺮاي‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﮥ ﺑﺰرﮔﺘﺮ‪ ،‬اﻋﻢ از ﺣﺎل و آﯾﻨﺪه‪ ،‬ﻣﻨﺠﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﮐﺎرﺑﺮد ﻋﻤﻠﯽ اﻗﺘﺼﺎد اﺧﻼﻗﯽ در زﻣﯿﻨﻪ ﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻧﻤﻮدار اﺳﺖ‪ ،‬در اﯾﻨﺠﺎ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪ اﺷﺎره‬ ‫ﻞ اﯾﻦ ﺑﺤﺮاﻧﻬﺎ‪ ،‬ﻋﻤﻠﮑﺮد روﺣﺎﻧﯿﺖ ﺗﺼﺪﯾﻖ ﺷﺪه‬ ‫ﻣﯿﺸﻮد‪ :‬ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﺑﺤﺮاﻧﻬﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ‪ 2008‬و ﺗﻼش در ﺣ ّ‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻨﯿﻦ ﺑﺤﺮاﻧﻬﺎﺋﯽ ﺑﺎﻋﺚ آﮔﺎﻫﯽ و ﺷﻨﺎﺧﺖ ارزﺷﻬﺎي اﺧﻼﻗﯽ و روﺣﺎﻧﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﻋﺪاﻟﺖ‪ ،‬ﺻﺪاﻗﺖ‪ ،‬اﻣﺎﻧﺖ‪ ،‬ﻫﻤﮑﺎري‬ ‫ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬ﻣﻌﺎﺿﺪت‪ ،‬و ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ اﺧﻼﻗﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺳﺎل ﺑﻌﺪ از ﺑﺤﺮان اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﺰﺑﻮر ﮐﻪ ﻋﻠﺖ آﻧﺮا ﺳﯿﺎﺳﺘﻬﺎي‬ ‫ﭘﻮﻟﯽ ﺗﺸﺨﯿﺺ داده ﺑﻮدﻧﺪ اﮐﻨﻮن ﺳﯿﺎﺳﺖ ﮔﺰاران ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻋﻠﺖ اﯾﺠﺎد ﭼﻨﯿﻦ ﺑﺤﺮاﻧﯽ ﭘﻮل ﻧﺒﻮده ﺑﻠﮑﻪ ﻋﺪم‬ ‫رﻋﺎﯾﺖ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ در ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﭘﻮل ﺑﻮده اﺳﺖ‪ .‬ﻧﻤﻮﻧﻪ دﯾﮕﺮ آﻧﮑﻪ‪ ،‬ﺑﺮ اﺛﺮ زﯾﺎﻧﻬﺎي وارده ﺑﺮ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ‪ ،‬ﻣﺘﺨﺼﺼﯿﻦ‬ ‫ﺑﺮ آﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﺟﻬﺖ ﺣﻔﻆ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﻋﻤﻠﮑﺮد ارزﺷﻬﺎي اﺧﻼﻗﯽ و آﮔﺎﻫﯽ و ﻗﺒﻮل ﺧﺼﺎﯾﺺ روﺣﺎﻧﯿﺖ ﺑﻌﻨﻮان ﻋﺎﻣﻞ‬ ‫وﺣﺪت ﺑﺨﺶ ﺿﺮورﯾﺴﺖ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‪ ،‬ﻣﻮج ﺧﺮوﺷﺎن ﭘﻨﺎﻫﻨﺪﮔﯽ و آوارﮔﯽ ﻣﯿﻠﻮﻧﻬﺎ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﻨﺎﺧﺖ ارزﺷﻬﺎي اﻧﺴﺎﻧﯽ‬ ‫و روﺣﺎﻧﯽ ﺷﺪه ﮐﻪ ﻟﺰوﻣًﺎ ﺗﻌﺪادي از ﮐﺸﻮرﻫﺎ و ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎي ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ رﺿﺎﯾﺖ ﺑﻪ ﻗﺒﻮل آﻧﺎن داده اﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ‬ ‫اﺳﺘﻌﺪاد اﻣﯿﺪوار ﮐﻨﻨﺪه و ﻣﺜﺒﺖ ﭘﻨﺎﻫﻨﺪﮔﺎن ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ‪ .‬ﺷﻨﺎﺧﺖ و ﮐﺎرﺑﺮد اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ و روﺣﺎﻧﯽ در ﭼﺎﻟﺸﻬﺎي دﯾﮕﺮ‬ ‫ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﺎر ﮐﻮدك‪ ،‬ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮي و ﻓﻘﺮ‪ ،‬اﻧﻮاع ﺗﺒﻌﯿﻀﺎت و ﺑﺴﯿﺎري دﯾﮕﺮ اﻫﻤّﯿﺖ دارد‪ .‬در ﻫﻤﯿﻦ ﻣﺪت ﮐﻪ ﺑﺎ ﭘﻨﺪﻣﯿﮏ‬ ‫وﯾﺮوس ﮐﺮوﻧﺎ روﺑﺮو ﺷﺪه اﯾﻢ دﯾﺪه ﻣﯿﺸﻮد ﮐﻪ ﮐﻤﮑﻬﺎي ﻧﻮع دوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻫﺮ ﮐﺠﺎي ﻋﺎﻟﻢ ﺳﺮازﯾﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺪون ﻫﯿﭻ‬ ‫ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺤﺪودﯾﺖ و ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﻪ ﻧﻮع ﮐﺸﻮر‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻮع ﻣﺮدم‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻮع ﺳﯿﺎﺳﺖ‪ ،‬و ﺑﻪ ﻧﻮع ﺟﻨﺴﯿﺖ و رﻧﮓ و ﻧﮋاد و ﻣﺬﻫﺐ‪.‬‬ ‫رﻓﺘﺎر درﺳﺖ ﺧﺮﯾﺪاران و ﻓﺮوﺷﻨﺪﮔﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻮدﺷﺎن‪ ،‬ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺎﯾﺮﯾﻦ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﺑﺴﯿﺎر اﻫﻤﯿﺖ‬ ‫دارد‪ .‬اﯾﻨﺠﺎﺳﺖ ﮐﻪ اﺧﻼﻗﯿﺎت وارد اﻗﺘﺼﺎد ﻣﯿﺸﻮد ﺗﺎ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﻧﯿﺰ از رﻓﺘﺎر اﺧﻼﻗﯽ ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن آﮔﺎﻫﯽ‬ ‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و آن ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﯽ را ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﺎﯾﺴﺘﻪ ﻣﻘﺎم واﻻي اﻧﺴﺎن اﺳﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻓﻘﻂ ﻣﺨﺘﺺ‬ ‫ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺑﺮاي اﻓﺰاﯾﺶ درآﻣﺪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻮزﯾﻊ ﻋﺎدﻻﻧﻪ و ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل ﻧﯿﺰ ﻣﯿﺸﻮد‪.‬‬ ‫در اداﻣﻪ اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ اﻗﺘﺼﺎدي ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺑﻄﻮر ﺧﯿﻠﯽ ﺧﻼﺻﻪ اﺷﺎره ﻣﯿﺸﻮد‪:‬‬

‫اﻫﻤّﯿﺖ ﻧﻘﺶ دوﻟﺖ‬ ‫ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺑﺨﺶ ﻣﻬﻢ و ﮔﺴﺘﺮده اي از ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻌﻬﺪه دوﻟﺘﻬﺎﺳﺖ ﮐﻪ وﻇﯿﻔﻪ اﯾﺠﺎد ﺗﻮازن و ﺑﺎ ﺛﺒﺎﺗﯽ اﻗﺘﺼﺎدي‬ ‫را ﺑﻪ ﻋﻬﺪه دارﻧﺪ و از ﺷﯿﻮه ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺎﻟﯿﺎت و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاري و ﻏﯿﺮو ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﺛﺒﺎت اﻗﺘﺼﺎدي اﺳﺘﻔﺎده‬ ‫ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ‪ .‬واژه "اﻗﺘﺼﺎد" در اﺻﻞ ﺑﻪ "ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺧﺎﻧﻮاده" ﯾﺎ ﺷﺨﺼﯽ و ﯾﺎ ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﻣﻬﺎرت دارﻧﺪ اﻃﻼق‬ ‫ﻣﯿﺸﻮد‪ .‬در ﺟﺎﻣﻌﮥ ﮔﺴﺘﺮدهﺗﺮ‪ ،‬ﺧﺎﻧﻮاده را ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺎ ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﮐﺮد ﮐﻪ داراي ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﺑﺮاي ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ‬ ‫ﻞ ﺟﻤﻌﯿﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ‪ ،‬ﺧﺎﻧﻮاده ﺗﻀﻤﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪة ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﻨﺰل و رﻓﺎه ﮐّﻠﯿﻪ‬ ‫ﻣّﻠﺖ ﺑﺮاي ﺣﺼﻮل ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺟﻬﺖ ﮐ ّ‬ ‫اﻋﻀﺎء اﺳﺖ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬در آﺛﺎر ﺧﻮد‪ ،‬در ﺗﻮﺿﯿﺢ ﺗﺮﺗﯿﺐ اﻗﺘﺼﺎدي ﺟﺎﻣﻌﻪ‪ ،‬اﯾﻦ ﻣﻔﻬﻮم را ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ‪ .‬ﻣﺜﻼً‪،‬‬ ‫ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬اﯾﻦ ﻣﻨﺰل ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﻄﻠﻮﺑﯽ ﻧﺪارد‪ .‬ﺣﯿﺎت اﯾﻦ ﻣﻨﺰل ﺗﺤﺖ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﮐﺎﻣﻠﻪ ﻧﯿﺴﺖ‪ 3".‬اﯾﺸﺎن ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻟﺰوم‬ ‫وﺿﻊ ﻣﻘﺮّرات و ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑﺮاي ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺻﺤﯿﺢ ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬ﮐﻞّ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﯾﺎ ﯾﮏ ﻣّﻠﺖ‪ ،‬اﺷﺎره ﮐﺮده و ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪،‬‬ ‫"ﺑﺎﯾﺪ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﺑﺮاي اﯾﻦ ﺧﺎﻧﻮاده وﺿﻊ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ واﺳﻄﮥ آن ﮐّﻠﯿﻪ اﻋﻀﺎء آن ﻋﺎﺋﻠﻪ از رﻓﺎه و ﺳﻌﺎدت ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺮﺧﻮردار‬ ‫ﺷﻮﻧﺪ‪ 4".‬در اﯾﻦ ﺑﯿﺎن‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻔﻬﻮم "ﺧﺎﻧﻮاده"‪ ،‬درﺑﺎرة ﻧﻘﺶ دوﻟﺖ در وﺿﻊ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺑﺮاي‬ ‫ﺗﻀﻤﯿﻦ رﻓﺎه ﻧﺎﺷﯽ از اﻗﺘﺼﺎد ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫در ﻧﻈﺎم ﻓﻌﻠﯽ اﻗﺘﺼﺎد ﺑﺎزار آزاد‪ ،‬ﻓﺮض ﻣﺴّﻠﻢ ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎزار ﺧﻮد را ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر‬ ‫ﺧﻮدﮐﺎر ﺑﻪ ﺗﻌﺎدل و ﯾﺎ وﺿﻌﯿﺖ ﺑﺎﺛﺒﺎت ﺑﺮﺳﺪ‪ .‬اﻣّﺎ‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ دﯾﺪﮔﺎﻫﯽ ﻣﻮاﻓﻖ ﺑﺎ واﻗﻌﯿﺖ ﮐﻪ ﻣﺸﮑﻼت ﻣﺘﻌﺪّدي در اﻗﺘﺼﺎد‬ ‫وﺟﻮد دارد را ﻧﻤﯽ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﮔﻮﯾﺎي آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎزار ﺧﻮد را ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ و ﺑﻪ ﻃﻮر ﺧﻮدﮐﺎر ﺑﻪ ﺗﻌﺎدل و ﺑﺎﺛﺒﺎﺗﯽ‬ ‫ﻧﻤﯽرﺳﺪ‪ .‬وﺟﻮد ﻓﻘﺮ‪ ،‬ﺑﯿﮑﺎري‪ ،‬اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺛﺮوت در دﺳﺖ ﻣﻌﺪودي از ﻣﺮدﻣﺎن‪ ،‬ﻣﺸﮑﻼت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ‪ ،‬و وﺟﻮد‬ ‫اﻧﻮاع آﺛﺎر ﺟﺎﻧﺒﯽ ﻣﻨﻔﯽ ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎزار ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﻗﺎدر ﻧﯿﺴﺖ ﺑﻪ وﺿﻌﯿﺖ ﻣﺘﻌﺎدل ﺑﺮﺳﺪ‪ ،‬و از اﯾﻦ رو ﻣﺪاﺧﻠﮥ‬ ‫دوﻟﺖ ﺿﺮورﯾﺖ دارد ﺗﺎ در رﻓﺘﺎر اﻓﺮاد و ﺷﺮﮐﺖﻫﺎي ﺗﺠﺎري ﻧﻔﻮذ ﻧﻤﺎﯾﺪ و ﻧﻘﺺ ﺑﺎزار را اﺻﻼح ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‬

‫‪2‬‬ ‫ﺟﺪا از ﺣﻤﺎﯾﺖ از ﻣﺪاﺧﻠﮥ دوﻟﺖ در اﺻﻞ اﻧﻮاع ﻧﻘﺎﺋﺺ ﺑﺎزار از ﻃﺮﯾﻖ وﺿﻊ ﻣﻘﺮّرات و ﮐﻨﺘﺮل ﺑﺎزار‪ ،‬اﺣﺘﯿﺎج ﺑﻪ اﺻﻮل‬ ‫ﮑﺮ‬ ‫ﺳﺴﺎت ﺗﺠﺎري ﻣﯿﺒﺎﯾﺴﺖ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺗﺎ ﻃﺮﯾﻘﮥ ﺟﺪﯾﺪ ﺗﻔ ّ‬ ‫ﻣﺘﻌﺪّد اﺧﻼﻗﯽ را ﺑﯿﺎن ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ ﮐﻪ در اﻓﺮاد و ﻣﺆ ّ‬ ‫ﯾﺎ ﺳﺒﮏ رﻓﺘﺎري ﻣﺘﻔﺎوت در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻮﺟﻮد آﯾﺪ‪.‬‬

‫ﺗﺮﺟﯿﺢ دادن ﻣﻨﻔﻌﺖ ﮐﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺧﻮﯾﺶ‬ ‫ﻓﺮﺿﯽ اﺳﺎﺳﯽ از اﻟﮕﻮي اﻗﺘﺼﺎدي آدام اﺳﻤﯿﺖ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎ ﻃﺒﯿﻌﺘﺎً ﻣﻮﻫﻮب ﺑﻪ "ﻣﯿﻞ ﻧﯿﺮوﻣﻨﺪي ﺑﺮاي‬ ‫ﺑﻬﺒﻮد ﺑﺨﺸﯿﺪن ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺧﻮد ﻫﺴﺘﯿﻢ … ﻣﯿﻠﯽ ﮐﻪ‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ ﻋﻤﻮﻣﺎً آرام و ﺑﺪون ﺷﻮر و ﻫﯿﺠﺎن اﺳﺖ‪ ،‬اﻣّﺎ از رﺣﻢ ﻣﺎدر‬ ‫ﺑﺎ ﻣﺎ ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ و ﺗﺎ ﭘﺎي ﮔﻮر ﻣﺎ را ﻫﻤﺮاﻫﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ 5".‬اﯾﻦ ﻋﺒﺎرت در ﺗﺄﯾﯿﺪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺷﺨﺼﯽ از ﺳﻮي ﺑﺎﻧﯽ اﻗﺘﺼﺎد ﻋﻠﻤﯽ‬ ‫آدام اﺳﻤﯿﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺳﺎل ‪ 1776‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ ﺑﻬﺎﺋﯽ ﺑﺮ دوﮔﺎﻧﮕﯽ ﻣﺎﻫّﯿﺖ ﺑﺸﺮي ﺗﺄﮐﯿﺪ دارد‪ .‬ﺣﻀﺮت‬ ‫ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬اﻓﺮاد ﺑﺸﺮ را داراي ﻣﺎﻫّﯿﺘﯽ روﺣﺎﻧﯽ ﯾﺎ ﻣﺎﻫّﯿﺖ ﺑﺮﺗﺮ‪ ،‬و ﻣﺎﻫّﯿﺖ ﻣﺎدي ﯾﺎ ﻣﺎﻫّﯿﺖ ﭘﺴﺖﺗﺮ ﻣﯿﺪاﻧﻨﺪ‪ ،‬در ﺑﯿﺎﻧﯽ‬ ‫ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ "ﯾﮏ ﻣﻘﺎم اﻧﺴﺎﻧﯿﺖ ﮐﻪ ﺗﻌﻠّﻖ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﻻ دارد و ﻓﯿﺾ رﺑﻮﺑﯿﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﯾﮏ ﻣﻘﺎم ﺣﯿﻮاﻧﯿﺖ ﮐﻪ ﺗﻌﻠّﻖ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫ﻧﺎﺳﻮت دارد‪ 6".‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮ اﯾﻦ "ﻣﯿﻞ ﺑﻪ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺷﺨﺼﯽ ﺑﻪ ﻣﺎﻫﯿّﺖ دون اﻓﺮاد ﺑﺸﺮ ﺗﻌﻠّﻖ دارد‪ 7".‬ﻓﻀﯿﻠﺖ ﺧﯿﺮﺧﻮاﻫﯽ و‬ ‫ﻧﯿﮑﻮﮐﺎري ﺑﻪ ﻣﺎﻫﯿّﺖ ﺑﺮﺗﺮ اﻓﺮاد ﺑﺸﺮ ﺗﻌﻠّﻖ دارد و ﻣﻨﺸﺄ ﮐﻤﺎل ﺑﺸﺮي و ﺳﻌﺎدت ﺣﻘﯿﻘﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ‪ ،‬ﺳﻌﺎدت‬ ‫ﺣﻘﯿﻘﯽ ﺑﺎ ﻣﺎﻫﯿّﺖ ﺑﺮﺗﺮ ﻣﺮﺗﺒﻂ اﺳﺖ‪ ،‬و ﺳﻌﺎدت ﻣﺎدّي و ﻋﻨﺼﺮي ﺑﺎ ﻣﺎﻫﯿّﺖ ﭘﺴﺖﺗﺮ ﺑﺸﺮ ارﺗﺒﺎط دارد‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‬ ‫ﺑﻪ "ﻣﺎﻫّﯿﺖ ﺑﺮﺗﺮ اﻧﺴﺎن ]ﺑﻪ ﻋﻨﻮان[ ﺟﻬﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ"‪ 8‬اﺷﺎره دارﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﯿﻦ ﻋﻤﻞ "وﺣﺪتﺑﺨﺶ" روﺣﺎﻧﯿﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺣ ّ‬ ‫ﻞ‬ ‫ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ در ﻫﻨﮕﺎم ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺷﺪن ﺑﺎ آﻧﻬﺎ ﮐﻤﮏ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ‬ ‫"ﻣﺎﻫّﯿﺖ ﺑﺮﺗﺮ اﻧﺴﺎن" اﻓﺮاد را اﻟﻬﺎم ﻣﯽﺑﺨﺸﺪ ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ و ﻋﺎدﻻﻧﻪ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬اﯾﻦ اﻋﺘﻘﺎد ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ‬ ‫ﺪد ﺛﺮوت‪ ،‬ﺗﻮﻟﯿﺪ ﭘﺎﯾﺪار‪ ،‬ﻣﺼﺮف ﻣﻌﻘﻮل‪ ،‬رواﺑﻂ‬ ‫ﮐﺎرﺑﺮدي ﻋﻈﯿﻢ و ﻣﺆّﺛﺮي در اﻗﺘﺼﺎد در زﻣﯿﻨﻪﻫﺎﯾﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﺗﻮزﯾﻊ ﻣﺠ ّ‬ ‫ﮐﺎرﮔﺮ‪-‬ﮐﺎرﻓﺮﻣﺎ و ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮاي ﻓﺮد ﺑﻬﺎﺋﯽ‪ ،‬اﻋﺘﻘﺎد ﺑﻪ "ﻣﺎﻫّﯿﺖ ﺑﺮﺗﺮ اﻧﺴﺎن" داراي‬ ‫ﺬات‬‫راﺑﻄﮥ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﺎ ﻣﻘﺼﻮد از ﺣﯿﺎت دارد‪ .‬ﻣﻘﺼﻮد از ﺣﯿﺎت ﺻﺮﻓًﺎ ارﺿﺎء ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﺷﺨﺼﯽ و ﺑﺮﺧﻮرداري از ﻟ ّ‬ ‫ﻣﺎّدي ﻧﯿﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﮥ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫ﺑﻨﺎ ﺑﻪ آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ‪ ،‬ﺑﻬﺎﺋﯿﺎن ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ را اّﺗﺨﺎذ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬ﺑﻬﺎﺋﯿﺎن ﺗﺸﻮﯾﻖ‬ ‫ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﻼش ﮐﻨﻨﺪ از ﮐﻠّﯿﻪ روﯾﮑﺮدﻫﺎﺋﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﻮد ﭘﺴﻨﺪي و ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺷﺨﺼﯽ ﻣﯿﺎﻧﺠﺎﻣﺪ ﻓﺎرغ و آزاد ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫دﯾﺪﮔﺎه ﺑﻬﺎﺋﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺷﺨﺼﯽ روﺷﻨﻔﮑﺮاﻧﻪ ﻧﺰدﯾﮏﺗﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻪ اﺳﺘﺪﻻل ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻣﺎﻫﯿّﺖ اﻓﺮاد ﺑﺸﺮ ﻧﻮعدوﺳﺘﺎﻧﻪ‬ ‫اﺳﺖ ﻧﻪ ﺧﻮدﭘﺮﺳﺘﺎﻧﻪ‪ .‬اﺷﺨﺎﺻﯽ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﭘﯿﺸﺒﺮد ﻣﻨﺎﻓﻊ دﯾﮕﺮان اﻗﺪام ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻬﺎﯾﺘﺎً ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺧﻮدﺷﺎن ﺧﺪﻣﺖ‬ ‫ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬اﻓﺮاد ﺑﺎﯾﺪ ﺳﻌﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﺳﻄﺢ از ﻣﻼﺣﻈﮥ دﯾﮕﺮان ﺑﺮﺳﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﭘﯿﮕﯿﺮي ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺷﺨﺼﯽ را‬ ‫ﺗﻘﺒﯿﺢ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬در ﺑﯿﺎﻧﯽ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" :‬اﻣﺮوز ﺟﻤﯿﻊ ﻃﻮاﺋﻒ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻪ ﺧﻮدﭘﺮﺳﺘﯽ ﻣﺸﻐﻮل‪ .‬ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺳﻌﯽ و ﮐﻮﺷﺶ‬ ‫ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻧﺎﺳﻮﺗﯽ ﺧﻮﯾﺶ را ﺗﺮوﯾﺞ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬ﺧﻮد را ﻣﯽﭘﺮﺳﺘﻨﺪ ﻧﻪ ذات اﻟﻬﯽ را و ﻧﻪ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ را‪ .‬ﻣﻨﻔﻌﺖ‬ ‫ﺧﻮﯾﺶ ﻣﯽﻃﻠﺒﻨﺪ ﻧﻪ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﻋﻤﻮﻣﯽ را و اﯾﻦ ﺑﻪ ﺳﺒﺐ آن اﺳﺖ ﮐﻪ اﺳﯿﺮ ﻋﺎﻟﻢ ﻃﺒﯿﻌﺘﻨﺪ و از ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ اﻟﻬﯽ و ﻓﯿﺾ ﻣﻠﮑﻮﺗﯽ‬ ‫و اﻧﻮار ﺷﻤﺲ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺑﯽﺧﺒﺮ‪ 9".‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬در اﯾﻦ ﺑﯿﺎن‪ ،‬ﮐﺴﺐ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺷﺨﺼﯽ را در ﻣﻘﺎﺑﻞ "ﻣﻨﻔﻌﺖ ﻋﻤﻮﻣﯽ"‬ ‫ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ .‬در ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺷﺨﺼﯽ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﻨﻔﻌﺖ ﻋﻤﻮﻣﯽ‪ ،‬ﻣﻨﻔﻌﺖ ﺷﺨﺼﯽ ﻓﺮد در ﻣﻨﻔﻌﺖ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻧﯿﺰ ﻗﺮار‬ ‫ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ .‬اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺳﻌﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪاش ﻣﺮّﻓﻪ و ﺑﺎ روﻧﻖ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬رﻓﺎه و راﺣﺘﯽ ﺧﻮد او ﻧﯿﺰ ﺗﻀﻤﯿﻦ ﻣﯽﮔﺮدد‪ .‬ﺑﺮاي‬ ‫ﮐﺎرﺑﺮد آن ﺷﺮوع ﮐﺮدن ﺑﺎ ﮐﻮدﮐﺎن‪ ،‬ﭘﺮورش و ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻓﺮزﻧﺪان ﺑﺎ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﺳّﻂ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﻋﻤﻠﯽ ﺷﻮد‬ ‫ﻧﻪ آن ﮐﻪ ﺻﺮﻓًﺎ ﺑﯿﺎن ﺷﻮد‪ .‬در آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ‪ ،‬اﻧﺪﯾﺸﮥ رﻓﺎه و ﺳﻌﺎدت از رﻓﺎه ﻓﺮدي ﺑﻪ رﻓﺎه اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻮﺿﻊ داده‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬اﺷﺎرات ﺑﺴﯿﺎري در ﺗﺄﯾﯿﺪ اﯾﻦ دﯾﺪﮔﺎه در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﻓﯽاﻟﻤﺜﻞ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬ﺳﻌﺎدت‬ ‫ﻋﻤﻮﻣﯿﻪ را ﺑﺮ ﺳﻌﺎدت ﺷﺨﺼﯿﮥ ﺧﻮد ﺗﺮﺟﯿﺢ دﻫﯿﺪ‪ 10".‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ "ﺟﻤﯿﻊ ﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ در ﻧﻬﺎﯾﺖ درﺟﻪ ﺳﻌﺎدت و‬ ‫راﺣﺖ ﺑﺎﺷﯿﻢ‪ 11".‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ "ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان ﺑﻪ ﻃﯿﺐ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻋﺪت ﻓﻘﺮا ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺘﺎﻓﺖ‪ 12".‬در ﺳﻄﺢ‬ ‫ﺪاﻗﻞ اﺟﻨﺎس دﻧﯿﻮي"‪14‬‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ "ﺟﻤﯿﻊ ﺑﺸﺮ ﺑﻪ راﺣﺖ زﻧﺪﮔﺎﻧﯽ ﮐﻨﻨﺪ"‪ 13‬و در ﺳﻄﺢ ﻓﺮدي‪" ،‬ﺑﻪ ﺣ ّ‬ ‫ﻗﺎﻧﻊ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬

‫ارﺟﺤّﯿﺖ ﻣﻌﺎﺿﺪت ﺑﺮ رﻗﺎﺑﺖ‬ ‫ﺳﻠﻄﮥ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎ ﺑﺮ‬‫رﻗﺎﺑﺖ ﺑﯽ رﺣﻤﺎﻧﻪ و ﺳﺘﯿﺰهﺟﻮﯾﺎﻧﻪ و ﺑﺪون ﻣﻘﺮّرات دوﻟﺘﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ُ‬ ‫ﺑﺎزار ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺎﻟّﺘﺒﻊ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﻮﺟﺐ ﺣﺬف ﺑﻨﮕﺎهﻫﺎي ﮐﻮﭼﮏﺗﺮ ﮔﺸﺘﻪ و ﺳﺒﺐ ﺷﯿﻮع ﺑﯿﮑﺎري ﮔﺮدد‪ .‬از اﯾﻦ رو‪ ،‬اﺻﻞ‬ ‫روﺣﺎﻧﯽ ﻣﻌﺎﺿﺪت ﺑﺮاي ﮐﺎرﺑﺮد "ﻋﺎﻣﻞ وﺣﺪت ﺑﺨﺶ" و ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻣﺆّﺛﺮ ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤّﯿﺖ ﺣﯿﺎﺗﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻄﻮر ﻣﺜﺎل‪ ،‬ﮐﺎرﺑﺮد‬ ‫‪3‬‬ ‫ﺳﺴﺎت ﺗﺠﺎري ﮐﻮﭼﮏﺗﺮ اﺟﺎزه ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﺪون ﺗﺮس از رﻗﺎﺑﺖ ﺷﺪﯾﺪ و ﺳﺘﯿﺰهﺟﻮﯾﺎﻧﻪ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ را‬ ‫اﺻﻞ ﻣﻌﺎﺿﺪت ﺑ ﻪ ﻣ ﺆ ّ‬ ‫ﺟﺒﺮاً از ﺑﺎزار ﺑﯿﺮون ﮐﻨﺪ‪ ،‬وارد ﺑﺎزار ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬ﻣﻌﺎﺿﺪت راه را ﺑﺮاي ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺗﺠﺎري ﻫﻤﻮار ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺑﻪ اﯾﻦ وﺳﯿﻠﻪ‬ ‫ﺳﻄﺢ ﺑﺮونداد و در ﻧﺘﯿﺠﻪ اﺷﺘﻐﺎل را ﺑﺎﻻ ﻣﯽﺑﺮد‪ ،‬و ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻋﺎﯾﺪات ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺮاي ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد‪ .‬اﺻﻞ ﻣﻌﺎﺿﺪت و‬ ‫ﻫﻤﮑﺎري ﮔﻮﯾﺎي آن اﺳﺖ ﮐﻪ راﺑﻄﮥ ﺑﻨﯿﺎدي اﻗﺘﺼﺎدي در ﻣﯿﺎن ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺎزار ﯾﮑﯽ از اﻗﺪاﻣﺎت دوﺟﺎﻧﺒﻪ و ﻣﺎﻫﯿّﺖ واﺑﺴﺘﮕﯽ‬ ‫ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ اﻓﺮاد ﺑﺸﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺒﻨﺎي اﯾﻦ اﻗﺪام دوﺟﺎﻧﺒﻪ ﺗﻌﻬّﺪي ﺻﺎدﻗﺎﻧﻪ و واﻗﻌﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ دﻗﯿﻘﺎً آﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺗﻮاﻓﻖ ﺷﺪه اﻧﺠﺎم‬ ‫ﺷﻮد‪ .‬ﻟﺬا‪ ،‬ﻣﻌﺎﺿﺪت ﺑﺮ رﻗﺎﺑﺖ‪ ،‬ﮐﻪ در ﺑﺎزار ﻓﻌﻠﯽ ﻣﻌﻤﻮل اﺳﺖ‪ ،‬ارﺟﺤﯿﺖ دارد‪ .‬ﮐﺎرﺑﺮد اﯾﻦ اﺻﻞ در ﺑﺎزار و اﻗﺘﺼﺎد و‬ ‫ﺧﺼﺎﯾﺺ اﺳﺎﺳﯽ آن در "ﻫﯿﺄت ﺟﺎﻣﻌﮥ ﻋﺎﻟﻢ وﺟﻮد"‪ 15‬اﺳﺖ‪ .‬ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ وﺟﻪ اﺧﻼﻗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﺎﺿﺪت و ﻧﻪ رﻗﺎﺑﺖ ﺳﺒﺐ‬ ‫اﻗﺪاﻣﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ درﺳﺖ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﻪ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﻮﺟﻮد زﻧﺪه ﺑﺎ ﻣﻌﺎﺿﺪت ﻋﻨﺎﺻﺮ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ ﮐﻪ از آن ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺷﺪه‬ ‫ﺣﻔﻆ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻣﺒﻨﺎي ﺣﯿﺎت "ﻋﺒﺎرت از ﺗﻌﺎون و ﺗﻌﺎﺿﺪ‪ ،‬و ﻋﻠّﺖ وﯾﺮاﻧﯽ و اﻧﻌﺪام ﻓﻘﺪان اﯾﻦ ﺗﻌﺎون و ﺗﻌﺎﺿﺪ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮ‬ ‫ﻗﺪر ﻋﺎﻟﻢ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﺸﺘﺎق ﻣﺪﻧﯿﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﻫﻤﯿّﺖ اﯾﻦ ﻣﻌﺎﺿﺪت آﺷﮑﺎرﺗﺮ ﺷﻮد‪16".‬‬

‫ﻣ ﻔ ﻬ ﻮ م ﮐﺎ ر ﺑ ﻪ ﻋﻨ ﻮ ا ن ﻋﺒﺎد ت‬ ‫ﺺ ﺣﮑﻢ "ﮐﺎر ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﺒﺎدت"‪ ،‬اﺻﻞ ﻣﺘﻤﺎﯾﺰ آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ اﺳﺖ و در ﻧﻈﺮ ﻓﺮد ﺑﻬﺎﺋﯽ‪،‬‬ ‫اﺧﻼﻗﯿﺎت ﮐﺎر‪ ،‬و ﺑﻪ ﻃﻮر اﺧ ّ‬ ‫"ﮐﺎر" ﮐﻪ ﺑﺎ روح ﺧﺪﻣﺖ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد‪ ،‬ﻋﺒﺎدت ﺗﻠّﻘﯽ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ ﻧﯿﺎز اﺳﺎﺳﯽ ﺑﻪ ﺗﻌﺎون و واﺑﺴﺘﮕﯽ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﯿﻦ‬ ‫ﻢ ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ‬ ‫اﻓﺮاد ﺑﺸﺮ و اﺷﺘﻐﺎل ﺑﻪ ﻧﻮﻋﯽ ﮐﺎر ﺑﻪ ﻋﻨﻮان وﺳﯿﻠﻪاي ﺑﺮاي رﺳﯿﺪن ﺑﻪ آﻧﺮا ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯿﮑﻨﺪ‪ .‬ﯾﮑﯽ از وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﻣﻬ ّ‬ ‫ﺑﻬﺎﺋﯽ درﺑﺎرة اﻗﺘﺼﺎد ﻋﻼﻗﮥ ﺷﺪﯾﺪي اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺳﺎزﻧﺪة ﻓﺮد در اﻣﻮر اﺟﺘﻤﺎع ﺑﻪ ﺷﯿﻮهاي ﻣﺴﺘﻤﺮّ و ﭘﺎﯾﺪار‬ ‫ﻧﺸﺎن داده ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬دﯾﺪﮔﺎه ﺑﻬﺎﺋﯽ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺎر و ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ در ﺗﻀﺎّد ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻣﮑّﻤﻞ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮﻧﺪ‪ .‬ﻣﺜ ً‬ ‫ﻼ‪ ،‬در آﺛﺎر‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺑﯿﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداران ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﯿﺶ از ﮐﺎرﮔﺮان درآﻣﺪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻪ‬ ‫اﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﺎﻟﯿﺎت ﺗﺼﺎﻋﺪي را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روﺷﯽ ﺑﺮاي ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮي ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪﻋﻼوه‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‬ ‫ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺷﺨﺼﯽ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداران را ﻣﻄﻤﺢ ﺗﻮﺟّﻪ ﻗﺮار داده ﺷﺮﯾﮏ ﮐﺮدن ﮐﺎرﮔﺮان در ﺳﻮد را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روﺷﯽ ﺑﺮاي ﺗﻘﻮﯾﺖ‬ ‫ﺑﻬﺮهوري ﮐﺎر ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداران اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﻮد ﺧﻮد را ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﻨﻨﺪ زﯾﺮا ﮐﺎرﮔﺮان ﺗﻼش‬ ‫ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﻪ ﮐﺎر ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﺮد‪ .‬از اﯾﻦ رو‪ ،‬ﮐﺎرﮔﺮان در ﺻﻨﻌﺖ ﺷﺮﯾﮏ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬و ﺟﺪا از دﺳﺘﻤﺰد‪ ،‬ﺑﺨﺸﯽ از ﺳﻮد را‬ ‫درﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽدارﻧﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬ﺷﺨﺼﯽ ﻏﻨﯽ ﮐﻪ ﻣﻨﺘﻬﯽ ﻏﻨﺎ را دارد ﻧﮕﺬارد ﺷﺨﺼﯽ دﯾﮕﺮ ﻣﻨﺘﻬﯽ‬ ‫ﻓﻘﺮ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﺮاﻋﺎت او را ﺑﮑﻨﺪ ﺗﺎ آن ﻫﻢ راﺣﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪ 17".‬ﺑﻪﻋﻼوه‪ ،‬اﺧﻼﻗﯿﺎت ﮐﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ از اﯾﻦ دﯾﺪﮔﺎه اﻗﺘﺼﺎدي‬ ‫ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻬﺎرﺗﯽ‪ ،‬از ﻗﺒﯿﻞ ﮐﺴﺐ ﻋﻠﻮم و ﺗﺠﺎرت و ﻓﻨﻮن ﻣﻔﯿﺪه‪ ،‬ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﮑﺮد و در ﻧﺘﯿﺠﻪ درﯾﺎﻓﺖ‬ ‫وﺟﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﻗﺒﺎل ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺧﻮب‪ ،‬ﺿﺮوري اﺳﺖ‪.‬‬

‫راﺑﻄﻪ ﺻﺤﯿﺢ ﺑﯿﻦ ﮐﺎرﮔﺮ و ﮐﺎرﻓﺮﻣﺎ‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء از راﺑﻄﻪ ﺻﺤﯿﺢ ﺑﯿﻦ ﮐﺎرﮔﺮ و ﮐﺎرﻓﺮﻣﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬در ﺑﯿﺎﻧﯽ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ " ﺑﺎﯾﺪ ﻧﻈﺎﻣﺎت‬ ‫و ﻗﻮاﻧﯿﻨﯽ ﮔﺬاﺷﺖ ﮐﻪ ﮔﺮوه ﻋﻤﻠﻪ اﺟﺮت ﯾﻮﻣّﯿﻪ از ﺻﺎﺣﺐ ﻓﺒﺮﯾﮏ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ و ﺷﺮﮐﺘﯽ در رﺑﻊ و ﯾﺎ ﺧﻤﺲ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺑﺎﻗﺘﻀﺎي‬ ‫وﺳﻊ ﻓﺒﺮﯾﮏ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﯾﺎ در ﻣﻨﺎﻓﻊ و ﻓﻮاﺋﺪ ﮔﺮوه ﻋﻤﻠﻪ ﺑﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﻓﺒﺮﯾﮏ ﺑﻨﻮع ﻣﻌﺘﺪﻟﯽ ﻣﺸﺘﺮك ﮐﺮدﻧﺪ ‪ ...‬ﭘﺲ‬ ‫در اﯾﻨﺼﻮرت اﻋﺘﺪال از ﻫﻤﻪ ﺑﻬﺘﺮ و آن اﯾﻨﺴﺖ ﮐﻪ اﻫﻞ ﺛﺮوت ﺑﺎﯾﺪ در اﮐﺘﺴﺎب ﻣﻨﺎﻓﻊ اﻋﺘﺪال را ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ و‬ ‫ﻣﺮاﻋﺎت ﻓﻘﺮا و اﻫﻞ اﺣﺘﯿﺎج را ﻣﻨﻈﻮر دارﻧﺪ و آن اﯾﻨﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﻤﻠﻪ و ﻓﻌﻠﻪ را اﺟﺮﺗﯽ ﯾﻮﻣﯽ ﻣﻌﻠﻮم و ﻣﻘﺮر ﮔﺮدد و از ﻣﻨﺎﻓﻊ‬ ‫ﻋﻤﻮﻣّﯿﻪ ﻓﺒﺮﯾﻖ ﻧﯿﺰ ﻧﺼﯿﺐ و ﺑﻬﺮه اي ﯾﺎﺑﻨﺪ ‪ .‬ﻣﺨﺘﺼﺮ اﯾﻨﺴﺖ در ﺣﻘﻮق ﻣﺸﺘﺮﮐﻪ ﻣﺎ ﺑﯿﻦ ﺻﺎﺣﺒﺎن ﻓﺒﺮﯾﻖ و ﻋﻤﻮم ﻋﻤﻠﻪ و‬ ‫ﻓﻌﻠﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻌﺘﺪﻟﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻓﺒﺮﯾﮏ ﮔﺮدد و اﺳﺒﺎب ﻣﻌﯿﺸﺖ ﻻزﻣﻪ ﻓﻌﻠﻪ و ﺗﺄﻣﯿﻦ‬ ‫اﺳﺘﻘﺒﺎل اﯾﺸﺎن ﺷﻮد ﮐﻪ اﮔﺮ ﻋﻤﻠﻪ ﻋﺎﺟﺰ و ﺳﻘﻂ و ﯾﺎ ﺧﻮد ﭘﯿﺮ و ﻧﺎﺗﻮان ﮔﺮدﻧﺪ و ﯾﺎ ﻓﻮت ﻧﻤﻮدﻧﺪ و اﻃﻔﺎل ﺻﻐﯿﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ‬ ‫از ﺷﺪت ﻓﻘﺮ ﻣﻀﻤﺤﻞ ﻧﮕﺮدﻧﺪ ﺑﻠﮑﻪ اﻧﺪك ﺣﻖ ﻣﻌﯿﺸﺖ از واردات ﻧﻔﺲ ﻓﺒﺮﯾﻖ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ 18".‬از اواﺳﻂ ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺘﻢ‬ ‫ﺪدي در ﺣﻤﺎﯾﺖ از ﺣﻘﻮق ﮐﺎرﮔﺮان و ﮐﺎرﻓﺮﻣﺎﯾﺎن وﺿﻊ ﮐﺮدهاﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‪ ،‬ﯾﮑﯽ‬ ‫ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎري از دوﻟﺖﻫﺎ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﻣﺘﻌ ّ‬ ‫از ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖﻫﺎي ﻋﻤﺪة اّﺗﺤﺎدﯾﻪﻫﺎي ﺻﻨﻔﯽ ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺣﻘﻮق اﻋﻀﺎء‪ ،‬از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺬاﮐﺮات دﺳﺘﻤﺰدي‪ ،‬ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺷﺮاﯾﻂ‬ ‫ﻣﻄﻠﻮب ﮐﺎر‪ ،‬و ﻋﺮﺿﮥ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ و اﯾﻤﻨﯽ و آﻣﻮزﺷﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‪ ،‬ﻣﺎﻟﮑﺎن و ﻣﺪﯾﺮان ﺷﺮﮐﺖﻫﺎ ﻋﻼﻗﮥ‬ ‫ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮاﯾﻂ ﮐﺎر ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد اﻧﮕﯿﺰه در ﻧﯿﺮوي ﮐﺎر ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ .‬اﮔﺮﭼﻪ‪ ،‬دﻻﯾﻞ ﺑﻪ اﺣﺘﻤﺎل ﻗﻮي از ﻣﻨﻔﻌﺖ‬ ‫ﻧﺸﺄت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮداﺷﺖ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻗﺒﯿﻞ ﺗﺤﻮّﻻت ﻣﺜﺒﺖ ﺳﺒﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﺑﻬﺮهوري ﮐﺎرﮔﺮ ﺷﺪه و ﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ‬ ‫ﺑﻪ ﺑﺎزدة ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺮاي ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻨﺘﺞ ﻣﯽﮔﺮدد‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از ﻋﻮاﻣﻞ‪ ،‬از ﺟﻤﻠﻪ ﻧﻘﺶ ﻣﺆّﺛﺮ دوﻟﺖ‬ ‫و اّﺗﺤﺎدﯾﻪﻫﺎي ﺻﻨﻔﯽ و اّﻃﻼﻋﺎت و ﻓﻨﺎوري‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﺤّﻮﻟﯽ ﭼﺸﻤﮕﯿﺮ در ﻣﻌﻨﺎي اﺧﻼﻗﯿﺎت ﮐﺎر ﻣﻨﺘﻬﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪4‬‬ ‫ﻓﺮاﮔﯿﺮي ﺣﺮﻓﻪ‬ ‫در آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ ﻓﺮاﮔﯿﺮي ﺣﺮﻓﻪ و ﺷﻐﻠﯽ ﺗﺸﻮﯾﻖ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪"،‬ﺗﺎ ﻣﯽﺗﻮاﻧﯽ ﺑﮑﻮش‬ ‫ﻦ زراﻋﺖ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻣﻬﺎرت را ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﺎﯾﯽ‪ .‬زﯾﺮا ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ اﻟﻬﯽ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﻓﻨﻮن و اﺗﻘﺎن ﺻﻨﺎﻋﺖ ﻋﺒﺎرت از‬ ‫ﮐﻪ در ﻓ ّ‬ ‫ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ‪ 19".‬اﺷﺘﻐﺎل ﺑﻪ ﺣﺮﻓﻪﻫﺎﯾﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﮐﺸﺎورزي‪ ،‬ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن‪ ،‬و ﻓﻨﺎوري‪ ،‬و ﻧﯿﺰ ﮐﺎر ﮐﺮدن در زﻣﯿﻨﻪﻫﺎي‬ ‫ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ‪ ،‬ﺑﻬﺪاﺷﺖ و ﺧﺪﻣﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪ ،‬ﻫﻤﻪ ﻣﺜﺎلﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ اﺳﺖ از "ﮐﺎر ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ"‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‬ ‫ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬ﺷﺨﺼﯽ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺗﻤﺎم ﻫّﻤﺖ ﺑﻪ ﺗﺤﺼﯿﻞ ﻋﻠﻤﯽ ﭘﺮدازد و ﯾﺎ ﺑﻪ اﺗﻘﺎن ﺻﻨﺎﻋﺘﯽ ﮐﻮﺷﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ آن اﺳﺖ ﮐﻪ در‬ ‫ﮐﻨﺎﺋﺲ و ﻣﻌﺎﺑﺪ ﻋﺒﺎدت اﻟﻬﯽ ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ‪ 20".‬ﻟﻐﺖ "اﺗﻘﺎن" در اﯾﻦ ﺑﯿﺎن‪ ،‬ﻣﻔﻬﻮم ﮐﺎري اﻣﺮوزي "ﺗﻀﻤﯿﻦ ﮐﯿﻔﯿﺖ" را ﺑﻪ ذﻫﻦ‬ ‫ﻣﺘﺒﺎدر ﻣﯽﺳﺎزد‪ .‬ﺑﺎ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺑﺮ اﻫﻤّﯿﺖ ﻧﮕﺮش ﺻﺤﯿﺢ ﺑﻪ ﮐﺎر‪ ،‬در ﺗﻌﻠﯿﻢ "ﮐﺎر ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ" واژة "اﮔﺮ" در ﺑﯿﺎن ﺣﻀﺮت‬ ‫ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ در ﺻﻮرﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﺮد "ﺑﻪ ﺗﻤﺎم ﻫّﻤﺖ" ﮐﺎر ﮐﺮده و ﺳﻌﯽ در اﺗﻘﺎن‬ ‫آن ﮐﺎر ﻧﻤﻮده ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ذﻫﻦ و روح ﺑﺎﯾﺪ در ﺣﯿﻦ ﮐﺎر‪ ،‬ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد و ﺗﻨﻬﺎ در اﯾﻦ ﺻﻮرت اﺳﺖ ﮐﻪ "ﺑﻪ ﺗﻤﺎم ﻫّﻤﺖ"‬ ‫اﺷﺘﻐﺎل ﺑﻪ ﮐﺎر ﻧﻤﺎﯾﺪ و آن اﺷﺘﻐﺎل ﻋﺒﺎرت از ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺑﻬﺎﺋﯿﺎن را ﺑﻪ "اﺗﻘﺎن در ﺻﻨﻌﺖ"‪ 21‬ﺗﺸﻮﯾﻖ‬ ‫ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪ .‬اﯾﺸﺎن در اداﻣﻪ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬ﻫّﻤﺘﯽ ﻋﻈﯿﻢ ﺑﻨﻤﺎﯾﯽ ﺗﺎ در ﺻﻨﻌﺖ ﻓﺮﯾﺪ ﮔﺮدي و ﺷﻬﯿﺮ در آن ﺻﻔﺤﺎت‬ ‫ﺷﻮي‪ 22".‬دﯾﺪﮔﺎه ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺑﻪ "اﮐﻤﻞ ﺻﻮرت" و ﺑﯿﺎﻧﺎت دﯾﮕﺮي از ﻗﺒﯿﻞ "ﮐﻤﺎل ﻇﺎﻫﺮه"‪" ،‬ﻣﻨﻮﯾﺎت ﻋﺎﻟﯿﻪ"‪ 23‬و‬ ‫"اﺗﻘﺎن در ﺻﻨﻌﺖ"‪ 24‬را ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻨﺸﺄ ﮐﺎراﯾﯽ و ﭘﺎﯾﺪاري ﺗﻌﺒﯿﺮ ﮐﺮد‪ .‬اﻣّﺎ‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ ﺻﻔﺎﺗﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﮐﻤﺎل و ﺗﻌﺎﻟﯽ ﻋﺒﺎرت‬ ‫از ﻋﻮاﻣﻞ ﻻزم ﺟﻬﺖ ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﮑﺮد و ارﺗﻘﺎء ﺳﻄﺢ ﺑﺮونداد ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬اﻣّﺎ ﮐﺎﻓﯽ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﻌﻬّﺪ از ﻧﯿﺮوي ﮐﺎر ﺑﺮاي ﺣﻔﻆ‬ ‫ﺳﻄﺢ ﻋﺎﻟﯽ ﺗﻌﺎﻟﯽ و ﺑﺮﺗﺮي در ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮل ﺿﺮوري اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﻟﺰوم ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ ﺑﺮاي ارﺗﻘﺎء و ارﺗﻔﺎع‬ ‫ﺑﺎ اﺧﻼﻗﯿﺎت ﮐﺎر ﭘﯿﻮﻧﺪي ﻧﺰدﯾﮏ دارد و ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﮑﺮد ﻓﺮدي و ﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ ﺿﺮوري اﺳﺖ‪ .‬در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ‬ ‫اﻃﻔﺎل‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬ﺗﻌﻠﯿﻢ اﻃﻔﺎل و ﭘﺮورش ﮐﻮدﮐﺎن اﻋﻈﻢ ﻣﻨﺎﻗﺐ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎن و ﺟﺎذب اﻟﻄﺎف و‬ ‫ﻋﻨﺎﯾﺖ ﺣﻀﺮت رﺣﻤﺎن‪ .‬زﯾﺮا اسّ اﺳﺎس ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ اﺳﺖ و ﺳﺒﺐ ﺗﺪرّج ﺑﻪ اوج ﻋﺰّت ﺟﺎوداﻧﯽ‪25".‬‬

‫ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺎﺑﺮ اﺑﺮ ي اﻗﺘ ﺼﺎد ي و ﻓ ﻘﺮ ﻣ ﻄﻠ ﻖ‬ ‫دﯾﺪﮔﺎه ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء در ﺑﺎره ﮐﺎﻫﺶ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮي اﻗﺘﺼﺎدي و ﻓﻘﺮ ﻣﻄﻠﻖ ﻧﯿﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ‪ .‬از دﯾﺪﮔﺎه‬ ‫ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺑﺮاي ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﻓﻘﺮ ﻣﺎدي اول ﻣﯿﺒﺎﯾﺴﺖ ﺑﺮ ﻓﻘﺮ ﻣﻌﻨﻮي ﻏﻠﺒﻪ ﮐﺮد‪ .‬ﻗﺒﻮل آﻧﮑﻪ ﺑﻪ اﺳﺒﺎﺑﯽ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ‬ ‫راﺣﺖ و آﺳﺎﯾﺶ اﻫﻞ ﻋﺎﻟﻢ اﺳﺖ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ‪ .‬ﻓﻘﺮ و ﻏﻨﺎي ﻣﻔﺮط دو ﻋﺎﻣﻞ ﻣﻬﻢ در اﯾﺠﺎد ﺑﯽ ﺛﺒﺎﺗﯽ ﻧﻈﻢ ﻋﺎﻟﻢ و ﻋﺪم‬ ‫ﺗﻌﺎدل اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي و ﺳﯿﺎﺳﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ‪ .‬از اﯾﻦ رو در آﺛﺎر ﻣﺘﻌﺪد ﻣﺒﺎرﮐﺸﺎن از ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻣﻌﯿﺸﺖ ﺑﻌﻨﻮان ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ‬ ‫دواي آن ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯿﺨﻮرد‪ .‬زﻣﺎﻧﯿﮑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ رﺷﺪ روﺣﺎﻧﯽ دﺳﺖ ﯾﺎﺑﺪ‪ ،‬ﻓﺮد ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ از اﯾﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﻨﻮع ﺧﻮد ﮐﻤﮏ‬ ‫ﻣﯿﮑﻨﺪ اﺣﺴﺎس رﺿﺎﯾﺖ و ﺧﺸﻨﻮدي ﻣﯿﮑﻨﺪ‪ .‬ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﻧﺒﻮد ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻣﻌﯿﺸﺖ ﮐﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮيﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي اﺳﺖ‬ ‫ﺑﺴﯿﺎرﻧﺪ‪ .‬دﻻﯾﻞ ﺑﺴﯿﺎري اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮي ﻣﯿﺒﺎﯾﺴﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﯾﺎﺑﺪ‪ .‬از ﺟﻤﻠﻪ ﭘﯿﺎﻣﺪﻫﺎي ﻧﺎﺑﺮاﺑﺮي ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از‪ :‬ﮐﺎﻫﺶ رﻓﺎ و‬ ‫ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﯽ‪ ,‬اﺛﺮات ﺑﺪ در آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﮐﻮدﮐﺎن‪ ،‬اﺛﺮات ﺑﺪ روي ﺳﻼﻣﺘﯽ ﺟﺴﻤﯽ و روﺣﯽ اﻓﺮاد‪ ،‬ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺸﮑﻼت‬ ‫ﻋﺪﯾﺪه در ﺧﺎﻧﻮاده‪ ،‬ﺗﺎﺛﯿﺮات ﻣﻨﻔﯽ در ﭘﺲاﻧﺪاز و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻋﻮارض ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ در دوران ﺳﺎﻟﻤﻨﺪي‪ ،‬اﻣﮑﺎن روﯾﺪاد‬ ‫ﻣﺸﮑﻼت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﺧﻮدﮐﺸﯽ و ﻓﺴﺎد و ﺟﻨﺎﯾﺖ و اﻧﻮاع آﻟﻮدﮔﯽﻫﺎي ﺟﺴﻤﯽ‪ ،‬ﺑﺎﻋﺚ ﻣﺸﮑﻼت ﻋﺪﯾﺪه ﺳﯿﺎﺳﯽ‬ ‫ﭼﻮن ﻣﺮدم دوﻟﺖ را ﻣﺴﺆل ﻣﯽداﻧﻨﺪ‪ ،‬و ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪن ﯾﮏ اﻗﺘﺼﺎد آﺷﻔﺘﻪ و ورﺷﮑﺴﺘﻪ‪.‬‬

‫ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻢ دوﻟﺖ در از ﺑﯿﻦ ﺑﺮدن ﻓﻘﺮ ﻧﯿﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺤﺚ اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﮑﺎﻣﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺮدن اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ و‬ ‫ﺪي ﮐﻨﺪ ﯾﺎ اﻣﮑﺎﻧﯽ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ‬‫روﺣﺎﻧﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي‪ ،‬ﻓﻘﺮ ﻣﻄﻠﻖ از ﻣﯿﺎن ﺧﻮاﻫﺪ رﻓﺖ و اﺣﺪي ﻧﯿﺎز ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﮐﻪ ﺗﮑ ّ‬ ‫ﮑﺮ ﻣﻨﻄﻘﯽ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺳﺨﺎوت اﻓﺮاد ﺗﻨﻬﺎ راه ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﻀﻼت‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ اﻓﺮاد ﻋﺎﻃﻞ و ﺑﺎﻃﻞ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ‪ .‬اّﻣﺎ‪ ،‬اﯾﻦ ﺗﻔ ّ‬ ‫ﺪي ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻧﻘﺶ دوﻟﺖ در رﯾﺸﻪﮐﻨﯽ ﺗﮑﺪّي‪ ،‬از ﻃﺮﯾﻖ وﺿﻊ ﻗﺎﻧﻮن و دﯾﮕﺮ روشﻫﺎ از ﻗﺒﯿﻞ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي رﻓﺎه اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪،‬‬ ‫ﺗﮑ ّ‬ ‫ﺣﯿﺎﺗﯽ و ﭼﺸﻤﮕﯿﺮ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ اﻣﺮ در ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪﯾﺎﻓﺘﻪﺗﺮ ﻋﻤﻠﯽ اﺳﺖ زﯾﺮا اﺻﻞ ﻓﺮﺻﺖ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﻣﺆﺛّﺮﺗﺮ‬ ‫ِاﻋﻤﺎل ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻣﺜﻼً‪ ،‬زﻧﺎن و اﻓﺮاد از اﻗﻠﯿﺘﻬﺎي ﻣﺬﻫﺒﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﻗﺒﯿﻠﻪ اي در ﻓّﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‪ ،‬ﺳﯿﺎﺳﯽ و‬ ‫اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﮐﺸﻮرﻫﺎي ﻓﺎﻗﺪ اﻣﺘﯿﺎزات ﻣﺰﺑﻮر ﻓّﻌﺎﻟﯿﺖ دارﻧﺪ‪ .‬دوﻟﺖ ﺑﺎﯾﺪ اﻧﻮاع ﻣﺰاﯾﺎ ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد رﻓﺎه ﻋﻤﻮﻣﯽ‬ ‫ﺟﻤﻌﯿﺖ را ﻓﺮاﻫﻢ آورد ﻧﻪ آﻧﮑﻪ اﻓﺮاد آن را ﺗﻘﺎﺿﺎ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﮐﻪ "از اﺟﺒﺎر اﺧﺘﻼل ﺣﺎﺻﻞ‬ ‫ﮑﺮ ﺑﺮ ﻓﻘﺮة ﻓﻮق‪ ،‬ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ اﺣﮑﺎم روﺣﺎﻧﯽ رﻓﺎه و ﺳﻌﺎدت ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫ﮔﺮدد و اﻧﺘﻈﺎم اﻣﻮر ﺑﺸﺮ ﻣﺨﺘﻞّ ﺷﻮد‪ 26".‬ﺑﺎ ﺗﻔ ّ‬ ‫ﺑﺎ درﯾﺎﻓﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎ اﻋﻄﺎء ﺳﺮ و ﮐﺎر دارد‪ .‬ﻋﻨﻮان ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ "در آﯾﻨﺪه ﻫﯿﭻ وﻗﺖ اﻣﮑﺎن ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﮐﻪ اﺷﺨﺎص‬ ‫ﺛﺮوت ﻫﻨﮕﻔﺘﯽ از دﺳﺘﺮﻧﺞ دﯾﮕﺮان اﻧﺪوﺧﺘﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪ 27".‬اﻋﻢ از آﻧﮑﻪ اﯾﻦ ﺑﺪان ﻋﻠّﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در آﯾﻨﺪه ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ از‬ ‫‪5‬‬ ‫ﻟﺤﺎظ اﺧﻼﻗﯽ آﮔﺎهﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﯾﺎ ﻣﻘﺮّرات دوﻟﺘﯽ ﺑﺮاي اﯾﺠﺎد ﻋﺪاﻟﺖ ﺗﻮزﯾﻌﯽ ﻣﺆﺛّﺮﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺸﺖ‪ ،‬واﺿﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫در اﯾﻦ زﻣﺎن رﻓﺎه ﻣﺎّدي ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﮐﺸﻮرﻫﺎﺋﯽ ﺑﺎ ﻣﻘّﺮرات ﻣﺆّﺛﺮ‪ ،‬ﺗﻮزﯾﻊ ﻣﺠﺪّد ﺛﺮوت ﺣﺎﺻﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬در آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ ﺗﺄﮐﯿﺪ‬ ‫ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺒﺎﺷﺖ ﺛﺮوت ﺑﺎ وﺿﻊ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺗﺤﺖ ﻧﻈﻢ و ﻧﻈﺎرت در ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻣﺎﻟﯿﺎت ﺗﺪرﯾﺠﯽ ﺑﺮ درآﻣﺪ‪ ،‬ﮐﻤﮏ ﺑﻪ‬ ‫ﻓﻘﺮا ﺗﻀﻤﯿﻦ ﻣﯽﮔﺮدد‪ ،‬و اﻓﺮادي ﮐﻪ از درﯾﺎﻓﺘﯽ ﺑﺎﻻﯾﯽ ﺑﺮﺧﻮردارﻧﺪ ﺛﺮوت ﻣﻀﺎﻋﻒ اﻧﺒﺎﺷﺘﻪ ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟّﻪ ﺑﻪ‬ ‫اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع‪ ،‬دﯾﺪﮔﺎه ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء درﺑﺎرة ﺟﺎﻣﻌﮥ ﻣﻄﻠﻮب در آﯾﻨﺪه اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ "ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭼﻨﺎن وﺿﻊ ﺧﻮاﻫﺪ‬ ‫ﺷﺪ ﮐﻪ اﻣﮑﺎن ﻧﺨﻮاﻫﺪ داﺷﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﺪودي ﺑﺴﯿﺎر ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺷﻮﻧﺪ و ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدي در ﻣﺸّﻘﺖ و ﺗﻌﺐ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺑﺮﻧﺪ‪ 28".‬اّﻣﺎ‪،‬‬ ‫ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از ﻣﺎﻟﯿﺎت دوﻟﺘﯽ و اﺻﻮل روﺣﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺗﻮزﯾﻊ ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪﺗﺮ درآﻣﺪ و ﺛﺮوت ﻣﻨﺠﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ ،‬و ﻣﺤﺘﻤﻼً ﺳﺒﮏ‬ ‫ﻣﺘﻮازن ﺗﺮ زﻧﺪﮔﯽ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﯿﺴّﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺸﺖ‪.‬‬

‫ﻓﺮﺻﺖ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺮاي زﻧﺎن و ﻣﺮدان‬ ‫ﺑﻬﺎﺋﯿﺎن ﺑﻪ ﺑﺮاﺑﺮي ﻓﺮﺻﺖ ﺑﺮاي زﻧﺎن و ﻣﺮدان در ﻣﺸﺎرﮐﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي اﻋﺘﻘﺎد دارﻧﺪ و در ﺟﻤﯿﻊ‬ ‫ﻣﻮارد ﺳﻌﯽ در اﺟﺮاي آن دارﻧﺪ‪ .‬اﯾﻦ اﺻﻞ داراي ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﺿﻤﻨﯽ ﻣﻬﻤّﯽ در اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﺪارك ﻧﯿﺮوي ﮐﺎر و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺎﻻ‬ ‫ﺑﺮدن ﺳﻄﺢ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﺳﺖ‪ .‬در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺑﺮ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓﻌّﺎل زﻧﺎن در ﮐّﻠﯿﻪ وﺟﻮه ﺣﯿﺎت ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺄﮐﯿﺪ ﺷﺪه‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬در ﺑﯿﺎﻧﯽ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬ﺣﻀﺮات ﻧﺴﺎء اﺳﺘﻌﺪاد ﻋﺠﯿﺒﯽ دارﻧﺪ‪ 29".‬ﻣﻨﺎﻓﻊ ﮐﺸﻒ و اﺳﺘﻔﺎده از اﺳﺘﻌﺪاد زﻧﺎن ﺑﺴﯿﺎر‬ ‫ﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺛﺮ ﻣﯽﮔﺬارد‪ .‬اﯾﻨﻬﺎ ﺷﺎﻣﻞ اﻓﺰاﯾﺶ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻬﺎي اﻗﺘﺼﺎدي ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ در ﺳﻄﺢ ﺧﺎﻧﻮاده و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﮐﻮﭼﮑﺘﺮ‬ ‫اﺳﺖ و ﺑﺮ ﮐ ّ‬ ‫اﺳﺖ ﺑﻠﮑﻪ در ﺳﻄﺢ ﺳﺮاﺳﺮ ﺟﻬﺎن‪ ،‬ﺑﺨﺼﻮص در ﮐﺸﻮرﻫﺎي در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ‪ ،‬و ﮐﺎﻫﺶ ﺗﻌﺪاد اﻓﺮادي ﮐﻪ در ﻓﻘﺮ ﺑﻪ ﺳﺮ‬ ‫ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ ﻧﯿﺰ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء در ﺑﯿﺎﻧﯽ دﯾﮕﺮ ﺑﻪ ﮐﺎرﺑﺮد ﻓﺮﺻﺖ ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺮاي زﻧﺎن و ﻣﺮدان اﺷﺎره دارﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺜﻼً‬ ‫ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ "ﻧﺴﺎء ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ از اﺳﺘﻌﺪاد‪ ،‬ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ و اﻫﻤّﯿﺘﯽ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﺮدان در ﻣﻌﺎدﻟﮥ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﺮﺧﻮردار‬ ‫ﻼ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ﭼﺸﻤﮕﯿﺮي ﻧﯿﻤﮥ دﯾﮕﺮ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺑﺸﺮي‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ زﻧﺎن‪،‬‬ ‫ﺷﻮﻧﺪ"‪ 30‬اﯾﻦ ﻧﻈﺮﯾﻪ در ﺻﻮرﺗﯽ ﮐﻪ ﻋﻤ ً‬ ‫را ﻗﺎدر ﻣﯽﺳﺎزد‪ ،‬در ﺻﻮرت وﺟﻮد ﻓﺮﺻﺖ ﺑﺮاﺑﺮ و وﺳﺎﯾﻞ ﻻزم در ﮐّﻠﯿﻪ ﺳﻄﻮح ﻓّﻌﺎﻟﯿﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻗﺘﺼﺎدي وارد ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫در ﻧﮕﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ‪ ،‬زﻧﺎن – از ﻟﺤﺎظ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و ﻣﺬﻫﺒﯽ – ﻓﺎﻗﺪ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﺪﻧﺪ و ﻓﺮﺻﺖ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺮاي‬ ‫ﺗﺤﺼﯿﻞ ﯾﺎ ﻣﺸﺎرﮐﺖ در ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮي ﺣﯿﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ واﻗﺘﺼﺎدي ﺧﺎﻧﻮاده و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺗﺄﯾﯿﺪ‬ ‫ﺧﺮ ﺟﻨﺲ زن ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎل ﺑﻪ ﺟﻬﺖ اﯾﻦ ﺑﻮده ﮐﻪ ﻣﺜﻞ ﻣﺮدان ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻧﻤﯽﺷﺪﻧﺪ‪ .‬اﮔﺮ ﻧﺴﻮان ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺮدان‬ ‫ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ ﮐﻪ‪" ،‬ﺗﺄ ّ‬ ‫ﺗﺮﺑﯿﺖ ﻣﯽﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺷُﺒﻬﻪاي ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﻧﻈﯿﺮ رﺟﺎل ﻣﯽﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ،‬ﭼﻮن ﮐﻤﺎﻻت رﺟﺎل را اﮐﺘﺴﺎب ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ اﻟﺒّﺘﻪ ﺑﻪ درﺟﮥ‬ ‫ﺟﻪ داﺷﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء دﯾﺪﮔﺎهﻫﺎي ﺧﻮد درﺑﺎرة ﻓﺮﺻﺖ ﺑﺮاﺑﺮ را در اواﯾﻞ ﻗﺮن‬ ‫ﻣﺴﺎوات رﺳﻨﺪ‪ 31".‬ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮ ّ‬ ‫ﺑﯿﺴﺘﻢ ﺑﯿﺎن ﮐﺮدﻧﺪ و از آن زﻣﺎن ﺗﺎ ﮐﻨﻮن ﻓﺮﺻﺖﻫﺎي زﻧﺎن در ﺟﺎﻣﻌﮥ ﺑﻬﺎﺋﯽ‪ ،‬و ﻧﯿﺰ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﯽ‪ ،‬ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ﭼﺸﻤﮕﯿﺮي‬ ‫ﺑﻬﺒﻮد ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﻔﻬﻮم اﻧﺼﺎف و ﻋﺪاﻟﺖ‬ ‫ﻣﻔﻬﻮم ﻣﺴﺎوات اﻗﺘﺼﺎدي در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺑﻪ اﯾﻦ ﺻﻮرت ﻣﻄﺮح ﺷﺪه اﺳﺖ "ﻣﺴﺌﻠﻪ ﻣﺴﺎوات‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﯿﻞ اﺳﺖ اّﻣﺎ آﻧﭽﻪ ﻫﺴﺖ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻏﻨﯿﺎ رﺣﻢ ﺑﻪ ﻓﻘﺮا ﮐﻨﻨﺪ اﻣّﺎ ﺑﻤﯿﻞ ﺧﻮدﺷﺎن ﻧﻪ ﻣﺠﺒﻮراً اﮔﺮ ﻣﺠﺒﻮري ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﻓﺎﺋﺪه ﺋﯽ ﻧﺪارد ﻧﻪ آﻧﮑﻪ ﺑﺠﺒﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻞ ﺑﻤﻮﺟﺐ ﻗﺎﻧﻮن ﻋﻤﻮﻣﯽ ﻫﺮ ﮐﺲ ﺗﮑﻠﯿﻒ ﺧﻮد را ﺑﺪاﻧﺪ‪ 32".‬ﻣﯽﺗﻮان اﺳﺘﺪﻻل ﮐﺮد‬ ‫ﮐﻪ ﻫﺪف از ﻋﺪاﻟﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدﻣﺎن ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬اﻋﺘﻘﺎد اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﺎ ﺑﺮاﺑﺮ ﻫﺴﺘﯿﻢ‪ ،‬ﻧﻪ ﺑﺪان ﻋﻠّﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﯾﮑﺴﺎﻧﯿﻢ ﺑﻠﮑﻪ ﭼﻮن ﻫﻤﻪ ﻣﺨﻠﻮق ﺧﺪاﯾﯿﻢ‪ .‬در آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ روﺷﻦ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﻫﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬اّﻣﺎ اﻓﺮاد ﺑﺸﺮ ﯾﮑﺴﺎن ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺷﺎﺧﺺ ﻋﺒﺎرت از "وﺣﺪت در ﮐﺜﺮت" اﺳﺖ‪ .‬از اﯾﻦ رو‪ ،‬ﺑﺮاﺑﺮي و اﻧﺼﺎف ﺑﺴﯿﺎر‬ ‫ﻣﺘﻔﺎوﺗﻨﺪ‪ .‬اﻧﺼﺎف ﺗﻨّﻮع و ﺑﯽﻣﺜﯿﻠﯽ ﻓﺮديِ ﻫﺮ ﺷﺨﺼﯽ را ﻣﯽﭘﺬﯾﺮد‪ .‬در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﺮدم ﻣﺘﻔﺎوﺗﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ آﻧﻬﺎ در ﻣﻘﺎﺑﻞ‬ ‫ﻗﺎﻧﻮن ﯾﮑﺴﺎن رﻓﺘﺎر ﺷﻮد‪ .‬در دﯾﺪﮔﺎه ﺑﻬﺎﺋﯽ‪ ،‬ﺗﻨّﻮع ﻣﺮدﻣﺎن ﺳﺒﺐ ﺗﺠﻠﯿﻞ و ﺗﺤﺴﯿﻦ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻔﻬﻮم اﻧﺼﺎف ﮔﻮﯾﺎي آن‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻔﺎوت دﺳﺘﻤﺰدﻫﺎ ﺑﺎﯾﺪ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬از اﯾﻦ رو‪ ،‬درﯾﺎﻓﺘﯽ ﻫﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﻃﺒﻖ ﻣﺸﺎرﮐﺖ اﻗﺘﺼﺎدي او در‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻧﯿﺎزﻫﺎي آن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪ .‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ اﯾﻦ ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ اﺳﺖ زﯾﺮا ﻫﺮ ﻓﺮدي داراي اﺳﺘﻌﺪادﻫﺎ و ﺗﺤﺼﯿﻼت و‬ ‫ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ اﻗﺘﺼﺎدي ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ اﺳﺖ‪ ،‬و از اﯾﻦ رو ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻫﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﺑﺮاي ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻓﺮق ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‬ ‫ﻞ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎ‬ ‫ﺪد ﻗﻮاﻧﯿﻦ اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﺮاي ﻣﻌﺎش اﻧﺴﺎن ‪ ...‬ﺟﻬﺖ آن ﮐﻪ ﮐ ّ‬‫ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬اﺻﻼح و ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﺠ ّ‬ ‫ﺪي دوﻟﺖ‬ ‫ﻣﺪارج ﻣﺮﺑﻮﻃﮥ ﺧﻮد‪ ،‬در ﻧﻬﺎﯾﺖ درﺟﮥ ﺳﻌﺎدت زﻧﺪﮔﯽ ﮐﻨﻨﺪ‪ 33".‬اﯾﻦ ﻓﻘﺮه ﮔﻮﯾﺎي ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓّﻌﺎل و ﺟ ّ‬ ‫در اﻗﺘﺼﺎد اﺳﺖ‪ .‬ﻋﺪاﻟﺖ از ﻃﺮﯾﻖ ﻗﺎﻧﻮن اﺟﺮا ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬و ﻗﺮار اﺳﺖ از ﻟﺤﺎظ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ ﯾﮏ ﮐﺸﻮر ﻫﻤﻪي ﺷﻬﺮوﻧﺪان‬ ‫در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻗﺎﻧﻮن ﺣﻖ ﻣﺴﺎوي داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺳﻪ ﺗﺎ از ﺧﺼﻮﺻﯿﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﻻزﻣﻪ اﯾﺠﺎد ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﯽ اﺳﺖ ﭼﻪ در ﺳﻄﺢ ﻓﺮدي‬ ‫و ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ و در ﺳﻄﺢ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از آزادي و ﺑﻮﺟﻮد آوردن ﻓﺮﺻﺘﻬﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻣﺴﺎوي ﺑﺮاي ﻫﻤﻪ‬ ‫ﺷﻬﺮوﻧﺪان‪ ،‬و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻓﺮاﻫﻢ آوردن اﺳﺒﺎب و وﺳﺎﯾﻞ ﺑﺮاي ﺑﺮوز اﺳﺘﻌﺪادﻫﺎي ﻧﻬﻔﺘﻪ در اﻧﺴﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬از ﻃﺮﯾﻖ اﯾﻦ‬ ‫‪6‬‬ ‫ﻣﺮاﺣﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﻓﺮدي ﻗﺎدر اﺳﺖ ﺗﺼﻤﯿﻢ ﺑﮕﯿﺮد ﭼﻪ ﻧﻮع زﻧﺪﮔﯽ ﻣﻄﻠﻮب ﺑﺮاي ﺧﻮد اﺗﺨﺎذ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﯾﮏ رﻓﺎه و‬ ‫ﺳﻌﺎدت و ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﯽ واﻗﻌﯽ ﺑﺮﺳﺪ ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻫﺮ دو ﻣﺎدﯾﺎت و روﺣﺎﻧﯿﺎت ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻧﮕﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﮐﺸﻮرﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ داراي اﯾﻦ‬ ‫وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ دﯾﺪه ﻣﯿﺸﻮد ﮐﻪ ﻣﺮدﻣﺶ از ﯾﮏ رﻓﺎه و آﺳﺎﯾﺶ ﻧﺴﺒﯽ ﺑﺮ ﺧﻮردار ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﮐﻞ ﮐﺸﻮر از ﯾﮏ رﺷﺪ‬ ‫و ﺗﻮﺳﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدي و ﺧﻼﻗﯿﺖ ﺑﺎﻻ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻮاﺳﺎت در ﺑﺎره اﻧﺼﺎف اﺳﺖ و در اﯾﻦ ﻣﻮرد ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‬ ‫ﻧﻈﺮﺷﺎن اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻏﻨﯿﺎ ﺑﻪ ﻣﯿﻞ ﺧﻮدﺷﺎن ﻗﺴﻤﺘﯽ از ﺛﺮوت ﺧﻮد را ﺑﯿﻦ ﻓﻘﺮا ﺗﻘﺴﯿﻢ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬اﯾﻨﺠﺎ از ﺧﻮد ﮔﺬﺷﺘﮕﯽ‬ ‫و اﯾﺜﺎر و ﻋﻮاﻣﻞ ﻧﻮع دوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ و ﻟﺬا ﻣﻮاﺳﺎت ﻻزﻣﻪاش وﺟﻮد ﯾﮏ ﺳﻄﺤﯽ از روﺣﺎﻧﯿﺖ در اﻓﺮاد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﯾﻦ ﻏﺮﯾﻀﻪ ﻧﻮع دوﺳﺘﺎﻧﻪ در ﻫﻤﻪي اﻧﺴﺎنﻫﺎ وﺟﻮد دارد ﺑﺎ درﺟﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ‪ .‬و اﯾﻦ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻣﻮاﺳﺎت اﺳﺖ ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ‬ ‫اﻫﻤﯿﺖ ﺑﺎﻻﺗﺮ از ﻣﺴﺎوات اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻣﻔﻬﻮم ﺛﺮوت‬ ‫دﯾﺪﮔﺎه ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻋﺒﺎرت از آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﻞّ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺑﺎﺷﺪ ﻧﻪ ﻓﻘﻂ اﻗﻠّﯿﺘﯽ از ﺟﻤﻌﯿﺖ‪.‬‬ ‫در ﺑﯿﺎﻧﯽ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ "ﺷﺮاﯾﻂ ﺗﺤﻘﻖ ﻋﺪاﻟﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺛﺮوت و ﻏﻨﺎ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻤﺪوح اﮔﺮ ﻫﯿﺌﺖ ﺟﻤﻌﯿّﺖ ﻣﻠّﺖ ﻏﻨﯽ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ 34".‬ﻟﺬا ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﯿﺶ از ﺻﺮﻓًﺎ اﻓﺮاد اﺳﺖ‪ .‬از ﻟﺤﺎظ ﻣﺎّدي‪ ،‬ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﺷﺪه از ﻣﺪارس‪ ،‬ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎنﻫﺎ‪ ،‬ﺟﺎّدهﻫﺎ‬ ‫ﻼ ﻧﻘﻞ ﻣﯽﮔﺮدد‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ ﮐﻪ‬ ‫و دﯾﮕﺮ زﯾﺮﺳﺎﺧﺖﻫﺎ و ﺧﺪﻣﺎت‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‪ ،‬در ﺑﯿﺎﻧﯽ ﮐﻪ ذﯾ ً‬ ‫ﺛﺮوت ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺴﺐ و ﺑﻪ ﭼﻪ ﻧﺤﻮ ﺑﺎﯾﺪ ﺧﺮج ﺷﻮد‪ .‬اﯾﺸﺎن ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪" ،‬ﻏﻨﺎ ﻣﻨﺘﻬﺎي ﻣﻤﺪوﺣﯿﺖ را داﺷﺘﻪ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺳﻌﯽ‬ ‫و ﮐﻮﺷﺶ ﻧﻔﺲ ﺧﻮد اﻧﺴﺎن در ﺗﺠﺎرت و زراﻋﺖ و ﺻﻨﺎﻋﺖ ﺑﻪ ﻓﻀﻞ اﻟﻬﯽ ﺣﺎﺻﻞ ﮔﺮدد و در اﻣﻮر ﺧﯿﺮﯾﻪ ﺻﺮف ﺷﻮد‪35".‬‬

‫ﻃﺒﻖ اﯾﻦ ﺑﯿﺎن‪ ،‬ﺷﺮط اوّل ﺑﺮاي ﮐﺴﺐ ﺛﺮوت اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ در اﺛﺮ ﻣﺠﻬﻮدات ﺧﻮد ﺷﺨﺺ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد‪ .‬اﯾﻦ ﻣﺆّﯾﺪ آن‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﮐﺎر ﮐﺮد و ﻋﻀﻮ ﻣﻔﯿﺪ و ﻣﻮّﻟﺪي ﺑﺮاي ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﺷﺮط دوم اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ درآﻣﺪ ﺣﺎﺻﻞ ﺑﺮاي اﻣﻮر ﺧﯿﺮﯾﮥ‬ ‫و اﻧﺴﺎندوﺳﺘﺎﻧﻪ ﺻﺮف ﺷﻮد‪ .‬اﯾﻦ اﺷﺎرﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﺎﻣﻌﮥ ﺑﻬﺎﺋﯽ ﺑﻪ ﺳﻮي رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ اﻗﺪاﻣﺎت ﻧﻮعدوﺳﺘﺎﻧﻪ‪،‬‬ ‫ﺧﯿﺮﯾﻪ و ﺧﯿﺮﺧﻮاﻫﺎﻧﻪ ﻫﺪاﯾﺖ ﺷﻮد‪.‬‬

‫راﺑﻄﮥ ﺑﯿﻦ اﻗﺘﺼﺎد اﺧﻼﻗﯽ و ﺗﻮزﯾﻊ داوﻃﻠﺒﺎﻧﮥ ﺛﺮوت و ﻫﺪف اﺻﻠﯽ آﺋﯿﻦ ﺑﻬﺎﺋﯽ‪ ،‬ﯾﻌﻨﯽ وﺣﺪت‪ ،‬در اﯾﻨﺠﺎ ارزش‬ ‫ﺑﺤﺚ را دارد‪ .‬ﻣﯽﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ راﺑﻄﻪاي ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﯿﻦ وﺣﺪت و ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻼت اﻗﺘﺼﺎدي وﺟﻮد دارد‪ .‬ﮐﺴﺐ ﺛﺮوت ﺗﺎ‬ ‫ﺑﺪان ﺣﺪّ ﻣﻘﺒﻮل اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت وﺳﯿﻠﻪاي ﺑﺮاي وﺻﻮل ﺑﻪ اﻫﺪاف ﻋﺎﻟﯽﺗﺮ ﻣﺼﺮف ﺷﻮد‪ .‬ﻫﺪف ﻏﺎﯾﯽ ﺑﺮاي ﻫﺮ ﻓﺮد‬ ‫ﺑﻬﺎﺋﯽ وﺻﻮل ﺑﻪ ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﻧﻮع ﺑﺸﺮ اﺳﺖ‪ .‬ﻣﺜﻼً‪ ،‬ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﯿﺪ از ﺛﺮوت ﺧﻮد ﻟﺬّت ﺑﺮد در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺑﯿﺶ از ﯾﮏ ﻣﯿﻠﯿﺎرد‬ ‫ﻧﻔﺮ از اﻫﻞ ﻋﺎﻟﻢ در ﻓﻘﺮ ﻣﻄﻠﻖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ؟ در ﺑﯿﺎﻧﯽ ﮐﻪ ذﯾﻼً ﻧﻘﻞ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‬ ‫ﮐﻪ در آﯾﻨﺪه "ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان ﺑﻪ ﻃﯿﺐ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻋﺪت ﻓﻘﺮا ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺘﺎﻓﺖ‪ 36".‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮر ﮐﻪ در ﺑﯿﺎن ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‬ ‫ذﮐﺮ ﺷﺪه‪" ،‬ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان‪ ،‬ﺑﺮاي ﺳﻌﺎدت و ﻣﺴﺮّت ﺧﻮﯾﺶ‪ ،‬ﻣﺠﺒﻮر ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﺛﺮوت ﺧﻮد را ﺑﺮاي ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﻬﺘﺮ‬ ‫ﺑﺮاي ﺟﺎﻣﻌﻪاي ﮐﻪ در آن زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺧﺮج ﮐﻨﻨﺪ‪ 37".‬از اﯾﻦ روي‪ ،‬اﯾﻦ دﯾﺪﮔﺎه ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﮔﻮﯾﺎي آن اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ در آﯾﻨﺪه ﮐﻪ ﻣﺮدم از ﺗﺮﻗّﯿﺎت روﺣﺎﻧﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﯿﺎزﻫﺎي دﯾﮕﺮان آﮔﺎﻫﯽ ﻣﯽﯾﺎﺑﻨﺪ‪،‬‬ ‫در آن ﻣﻮﻗﻊ "اﺛﺮات ﺛﺮوت در ﺟﺎﻣﻌﻪ"‪ 38‬درك ﻣﯽﺷﻮد و اﻗﺪاﻣﺎت ﺧﯿﺮﺧﻮاﻫﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﻃﯿﺐ ﺧﺎﻃﺮ و ﻣﺴﺮّت ﺗﻤﺎم ﻋﻤﻠﯽ‬ ‫ﻞ ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫ﻣﯽﮔﺮدد‪ .‬ﺑﻪﻋﻼوه‪ ،‬در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺛﺮوت ﻣﻤﺪوح اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ آﻧﮑﻪ ﮐ ّ‬ ‫ﺗﻮﺟّﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء اﺛﺮات ﮐﺎر و ﮐﺴﺐ ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﻣﻔﯿﺪه را ﺑﻪ ﺗﮑﺜﯿﺮ ﺛﺮوت ﻣﻠّﺖ رﺑﻂ ﻣﯽدﻫﻨﺪ‪ .‬اﯾﺸﺎن‬ ‫ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" :‬ﺗﻌّﻠﻢ ﻓﻨﻮن ﻣﻔﯿﺪه و اﮐﺘﺴﺎب ﻣﻌﺎرف ﻋﻤﻮﻣّﯿﻪ و اّﻃﻼع ﺑﺮ ﺣﻘﺎﯾﻖ ﺣﮑﻤﺖ ﻃﺒﯿﻌّﯿﮥ ﻧﺎﻓﻌﻪ و ﺗﻮﺳﯿﻊ داﺋﺮة‬ ‫ﺻﻨﺎﯾﻊ و ﺗﺰﯾﯿﺪ ﻣﻮادّ ﺗﺠﺎرت و ﺗﮑﺜﯿﺮ وﺳﺎﺋﻂ ﺛﺮوت ﻣّﻠﺖ‪ 39"...‬ﻣﺜﻼً‪ ،‬اﻓﺰاﯾﺸﯽ در ﺳﺮﻣﺎﯾﻪﮔﺬاري در ﻋﻠﻮم و ﻓﻨﻮن ﺳﻮدﻣﻨﺪ‬ ‫ﺼﺺ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪه‪ ،‬ﮐﻪ اﯾﻦ ﻧﯿﺰ ﺗﺄﺛﯿﺮي ﻋﻈﯿﻢ ﺑﺮ درآﻣﺪ ﻣّﻠﯽ ﮐﺸﻮر ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺬاﺷﺖ‪.‬‬ ‫و ﯾﺎدﮔﯿﺮي ﻣﻬﺎرتﻫﺎ‪ ،‬ﺑﻪ اﯾﺠﺎد ﺗﺨ ّ‬

‫ﻣﻔﻬﻮم ﺛﺮوت ﺣﻘﯿﻘﯽ‬ ‫در آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ‪ ،‬ﮐﺴﺐ ﺛﺮوت ﺗﻘﺒﯿﺢ و ﻣﺤﮑﻮم ﻧﺸﺪه ﺑﻠﮑﻪ ﺛﺮوت ﺣﻘﯿﻘﯽ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﻣﺘﻔﺎوت ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﺻﻄﻼح "ﺛﺮوت ﺣﻘﯿﻘﯽ" ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﯿﻮﺳﺘﮕﯽ ﺑﯿﻦ رﻓﺎه ﻣﺎّدي و روﺣﺎﻧﯽ ﺗﻌﺒﯿﺮ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻣﺜﻼً اﻧﻘﻄﺎع از ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺎدّي ﺑﺪون‬ ‫ﻣﺤﮑﻮم ﮐﺮدن ﺛﺮوت ﻣﺎّدي ﺷﺨﺺ‪ ،‬ﺗﺤﺴﯿﻦ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬ﻣﺠﻬﻮدات ﻋﻈﯿﻤﮥ ﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ در‬ ‫ﺟﻬﺖ اﻧﻘﻄﺎع از ﺷﺌﻮن دﻧﯿﻮي و ﺟﯿﻔﻪ اﯾﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﻫﺪاﯾﺖ ﺷﻮد‪ 40".‬ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺑﺮﺳﺪ زﯾﺮا ﺑﻪ‬ ‫ﻃﻮر ﻋﺎدّي ﺛﺮوت ﻣﺎدّي ﻣﻼزم واﺑﺴﺘﮕﯽ اﺳﺖ‪ .‬ﭘﯿﭽﯿﺪﮔﯽ زﻣﺎﻧﯽ اﯾﺠﺎد ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺷﺨﺼﯽ ﺑﺮاي ﻏﻨﺎي ﻣﺎدّي ﺑﯿﺶ از‬ ‫زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺘﻌﺎدل ارزش ﻗﺎﺋﻞ ﺷﻮد‪ .‬دﯾﺪﮔﺎه ﺑﻬﺎﺋﯽ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻓﺮاد ﺑﺸﺮ ﻣﺎﻫّﯿﺘًﺎ روﺣﺎﻧﯽاﻧﺪ و ﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ‪ ،‬رﻓﺎه ﻣﺎّدي‬ ‫ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺳﻌﺎدت ﺑﺸﺮي را ﺗﻀﻤﯿﻦ ﻧﻤﺎﯾﺪ‪ .‬ﺑﻬﺎﺋﯿﺎن ﻫﺪاﯾﺖ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ وﺟﻮه روﺣﺎﻧﯽ ﺣﯿﺎت آﻧﻬﺎ ﻫﻤﺮاه‬

‫‪7‬‬ ‫ﺑﺎ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي ﻣﺎّدي ﺗﺄﻣﯿﻦ ﮔﺮدد‪ ،‬ﻣﺴّﺮت و ﺳﻌﺎدت آﻧﻬﺎ ﻓﺰوﻧﯽ ﻣﯿﺎﺑﺪ‪ .‬و ﺑﺮاي ﺟﺎﻣﻌﮥ ﺑﺰرﮔﺘﺮ ﺑﯿﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ‪" ،‬ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫ﻢ و ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﮔﺮدد‪ ،‬ﺳﻌﺎدت ﺗﻀﻤﯿﻦ ﺷﻮد‪41".‬‬ ‫زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺪﻧﯿﺖ ﻣﺎّدﯾﻪ ﺑﻪ ﻣﺪﻧﯿﺖ روﺣﺎﻧﯿﻪ ﻣﻨﻀ ّ‬

‫اﻧﺴﺠﺎم ﻣﺎّدي و روﺣﺎﻧﯽ‬ ‫از ﻣﻨﻈﺮ ﺑﻬﺎﺋﯽ‪ ،‬ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻋﺒﺎرت از ﻓﺮاﯾﻨﺪي ﻃﺒﯿﻌﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ در آن "ﻣﺪﻧﯿّﺖ ﻣﺎدّﯾّﻪ ﻣﻨﻀﻢّ ﺑﻤﺪﻧﯿّﺖ روﺣﺎﻧﯿّﻪ‬ ‫ﺷﻮد‪ 42".‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬وﯾﮋﮔﯽ ﻣﻬﻢّ ﺗﻮﺳﻌﮥ ﺑﻬﺎﺋﯽ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﻣﺘﻮازن ﺑﻪ ﻫﺮ دو ﻧﯿﺎز ﻣﺎدّي و روﺣﺎﻧﯽ ﭘﺎﺳﺦ‬ ‫دﻫﺪ‪ .‬ﮐﺘﺐ و آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ اﻓﺮاد ﺑﺸﺮ را اﺳﺎﺳًﺎ داراي ﻣﺎﻫّﯿﺖ روﺣﺎﻧﯽ ﻣﯽداﻧﺪ و ﺳﻌﺎدت و رﻓﺎه در ﺻﻮرﺗﯽ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﮐﻤﺎل‬ ‫ﻣﻄﻠﻮب ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ وﺟﻮه روﺣﺎﻧﯽ ﺣﯿﺎت آﻧﻬﺎ در ﮐﻨﺎر ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي ﻣﺎّدي ﺗﺤّﻘﻖ ﯾﺎﺑﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪،‬‬ ‫"ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻣﺪﻧﯿﺖ ﻣﺎدّي از وﺳﺎﺋﻂ ﺗﺮﻗّﯽ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﯽ ﺗﺎ ﻣﻨﻀﻢّ ﺑﻪ ﻣﺪﻧﯿﺖ اﻟﻬﯿﻪ ﻧﺸﻮد‪ ،‬ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮐﻪ ﺳﻌﺎدت‬ ‫ﺑﺸﺮّﯾﻪ اﺳﺖ ﺣﺼﻮل ﻧﯿﺎﺑﺪ‪ 43".‬از اﯾﻦ رو‪ ،‬ﻃﺮحﻫﺎي ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﻪ از ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ ﺑﻬﺎﺋﯽ اﻟﻬﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﯾﻦ ﻣﻘﺘﻀﯿﺎت و ﺷﺮاﯾﻂ‬ ‫ﺤﺖ روﺣﺎﻧﯽ و رﻓﺎه ﻣﺎّدي دوش ﺑﻪ دوش ﻫﻢ ﭘﯿﺶ ﻣﯽروﻧﺪ و‬ ‫اﺳﺎﺳﯽ را در ﻫﻢ ادﻏﺎم ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬دﯾﺪﮔﺎه اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺻ ّ‬ ‫ﺗﻮاﻓﻖ و ﺳﺎزﮔﺎري دارﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺳﻌﺎدت ﺣﻘﯿﻘﯽ واﺻﻞ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬

‫زﻧﺪﮔﯽ ﻣﻄﻠﻮب‬ ‫زﻧﺪﮔﯽ آﺑﺮوﻣﻨﺪاﻧﻪ ﻋﺒﺎرت از ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﮐّﻠﯿﻪ ﻧﯿﺎزﻫﺎي اﺳﺎﺳﯽ ﺑﺮاي ﺑﺮﺧﻮرداري از زﻧﺪﮔﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺷﺄن و ﻣﻘﺎم‬ ‫اﻧﺴﺎن و ﺳﭙﺲ ﺗﺄﻣﯿﻦ آن اﺳﺖ‪ ،‬و اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﮐﻤﺘﺮ از ﺳﺒﺪ ﻧﯿﺎزﻫﺎي اﺳﺎﺳﯽ ﻻزم ﺑﺮاي زﻧﺪﮔﯽ آﺑﺮوﻣﻨﺪاﻧﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬ ‫او در ﻓﻘﺮ ﻣﻄﻠﻖ ﻗﺮار دارد‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء در ﭼﻨﺪﯾﻦ اﺛﺮ ﺧﻮد ﺑﻪ ﻟﺰوم ﻧﯿﺎزﻫﺎي ﺿﺮوري ﻣﺰﺑﻮر ﺑﺮاي زﻧﺪﮔﯽ اﺷﺎره‬ ‫دارﻧﺪ‪ .‬در ﺑﺎره اﻣﺮار ﻣﻌﺎش و ﻧﯿﺎزﻫﺎي اوّﻟﯿﻪ ﺑﺮاي ﺣﻔﻆ ﺣﯿﺎت‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬ﻣﺤﺘﺎﺟﺎن از ﻣﻌﯿﺸﺖ‬ ‫ﺿﺮورﯾّﻪ ﻧﺼﯿﺐ ﺑﺮﻧﺪ و دﯾﮕﺮ در ﻓﻘﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﻧﮑﻨﻨﺪ‪ 44".‬ﻣﻌﯿﺸﺖ اّوﻟﯿﻪ و ﺿﺮورﯾﺎت اﺳﺎﺳﯽ زﻧﺪﮔﯽ ﻋﺒﺎرت از ﻏﺬا‪ ،‬ﻟﺒﺎس‪،‬‬ ‫ﺳﺮﭘﻨﺎه‪ ،‬ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﻣﻄﻠﻮب‪ ،‬ﺗﺤﺼﯿﻼت ﮐﺎﻓﯽ‪ ،‬آزادي اﻗﺘﺼﺎدي و ﻓﺮﺻﺘﻬﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﮐﺸﻒ اﺳﺘﻌﺪادﻫﺎي ﻧﻬﺎﻓﺘﻪ در‬ ‫اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ‪ .‬در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﺣﺪّ و ﺣﺪود راﺣﺘﯽ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪ ..." ،‬ﻫﻤﻪ ﺣﻖ دارﻧﺪ از زﻧﺪﮔﯽ راﺣﺖ و ﺗﻮأم ﺑﺎ‬ ‫ﻣﺴّﺮت ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ 45".‬ﻣﺮﺣﻠﮥ "راﺣﺘﯽ" ﻋﺒﺎرت از ﻣﺮﺣﻠﮥ ﺧﻮدﮐﻔﺎﯾﯽ و ﺗﺪاوم زﻧﺪﮔﯽ ﯾﺎ ﺣﺎﻟﺘﯽ از ﺳﻌﺎدت راﺳﺘﯿﻦ‬ ‫ب ﺣﺎﻟﺖ ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﯽ و رﻓﺎه ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬آزادي اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺮط ﻻزم ﺑﺮاي‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﺮد داراي آزادي اﻧﺘﺨﺎ ِ‬ ‫اﯾﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺳﺖ‪ ،‬و ﻓﺮد واﻗﻒ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺮدن ﭘﻮل اﺿﺎﻓﯽ در ﻓﺮاﻫﻢ آوردن ﺗﺠﻤّﻠﺎت ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺿﺮورﺗًﺎ ﺳﺒﺐ ﺣﺼﻮل‬ ‫ﺣﺪّ ﺑﺎﻻﺗﺮي از ﺳﻌﺎدت ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء در آﺛﺎر ﺧﻮد اﺷﺎره ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﮥ ﺗﺠﻤّﻠﯽ و ﯾﺎ "ﻓﺮاﺗﺮ از‬ ‫ﻣﻌﯿﺸﺖ ﺿﺮوري واﻗﻌﯽ" ﻧﻤﻮده اﻧﺪ‪ .‬در ﺑﯿﺎﻧﯽ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬واﺿﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺎمﻫﺎ و ﺷﺮاﯾﻂ ﻓﻌﻠﯽ ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ ﻓﻘﺮا‬ ‫ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺤﺘﺎج و ﻣﺴﺘﺄﺻﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺳﺎﯾﺮﯾﻦ در ﺗﺠّﻤﻞ و ﻓﺮاواﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺑﯿﺶ از ﻣﻌﯿﺸﺖ ﺿﺮوري‬ ‫واﻗﻌﯽ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ‪ 46".‬ﻫﺰﯾﻨﻪ ﮐﺮدن "ﺑﯿﺶ از ﻣﻌﯿﺸﺖ ﺿﺮوري واﻗﻌﯽ" اﺷﺎره ﺑﻪ ﺗﺠّﻤﻼت و ﻣﺤﺼﻮﻻت‬ ‫ﻏﯿﺮﺿﺮوري اﺳﺖ‪ .‬در ﺟﻮاﻣﻊ ﺑﺴﯿﺎر ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ اﻣﺮوز‪ ،‬ﻧﯿﺎزﻫﺎي اﺳﺎﺳﯽ اﮐﺜﺮ ﻣﺮدﻣﺎن ﺗﺤّﻘﻖ ﯾﺎﻓﺘﻪ‪ ،‬و ﺑﺴﯿﺎري در ﻣﺮﺣﻠﮥ‬ ‫ﺪ و ﻣﺼﺮفﮔﺮاﯾﯽ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬در اﯾﻦ ﺳﻄﺢ از زﻧﺪﮔﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫"ﺗﺠﻤﻠﯽ" زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺼﺮف ﺑﯿﺶ از ﺣ ّ‬ ‫درك ﻣﻌﻨﺎي واﻗﻌﯽ از ﻣﻘﺼﻮد از زﻧﺪﮔﯽ‪ ،‬ﮐﺎر ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ‪ ،‬ﺳﻌﺎدت ﺟﻤﻌﯽ‪ ،‬و ﺳﻌﺎدت ﺣﻘﯿﻘﯽ و ﻧﯿﺎز ﺑﻪ "ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﺠﺪّد و‬ ‫اﺻﻼح ﻧﻈﺎم اﻗﺘﺼﺎدي"‪ 47‬ﺿﺮورت ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء در اﯾﺎم ﺳﻔﺮ ﺧﻮد ﺑﻪ ﻏﺮب و ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻓﻘﺮ و ﻏﻨﺎي ﻣﻔﺮط‬ ‫اﺷﺎره ﺑﻪ ﻟﺰوم ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻣﻌﯿﺸﺖ ﻣﯿﮑﻨﻨﺪ و ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬از ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺎس ﺑﻬﺎءاﻟّﻠﻪ ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻣﻌﯿﺸﺖ اﺳﺖ‪ .‬ﻃﺒﻘﺎت ﻧﺎس‬ ‫ﻣﺨﺘﻠﻔﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻌﻀﯽ در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻏﻨﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻌﻀﯽ در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻓﻘﺮ ‪ ...‬ﻟﺬا اﺻﻼح ﻣﻌﯿﺸﺖ از ﺑﺮاي ﺑﺸﺮ ﻻزم ‪ ...‬ﺟﺎﺋﺰ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﺑﻌﻀﯽ در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻏﻨﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺑﻌﻀﯽ در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻓﻘﺮ‪ .‬ﺑﺎﯾﺪ اﺻﻼح ﮐﺮد و ﭼﻨﺎن ﻗﺎﻧﻮﻧﯽ ﮔﺬاﺷﺖ ﮐﻪ از ﺑﺮاي ﮐﻞّ وﺳﻌﺖ و‬ ‫رﻓﺎﻫّﯿﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻓﻘﺮ ﻣﺒﺘﻼ‪ ،‬و ﻧﻪ ﯾﮑﯽ ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻏﻨﺎ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ 48".‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬اﺻﻼح و ﺗﻨﻈﯿﻢ‬ ‫ﻞ ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻣﻨﻄﺒﻖ ﺑﺎ ﻣﺪارج ﻣﺮﺑﻮﻃﮥ ﺧﻮد‪ ،‬در ﻧﻬﺎﯾﺖ‬ ‫ﺪد ﻗﻮاﻧﯿﻦ اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﺮاي ﻣﻌﺎش اﻧﺴﺎن ‪ ...‬ﺟﻬﺖ آن ﮐﻪ ﮐ ّ‬‫ﻣﺠ ّ‬ ‫ﺪي دوﻟﺖ در اﻗﺘﺼﺎد اﺳﺖ ﮐﻪ در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ‬‫درﺟﮥ ﺳﻌﺎدت زﻧﺪﮔﯽ ﮐﻨﻨﺪ‪ 49".‬اﯾﻦ ﻓﻘﺮه ﮔﻮﯾﺎي ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻓّﻌﺎل و ﺟ ّ‬ ‫راه ﺣﻞ اﯾﺠﺎد ﺗﻌﺪﯾﻞ ﻣﻌﯿﺸﺖ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ‪ .‬آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ آن ﺳﺒﮏ زﻧﺪﮔﯽ را ﮐﻪ ﺑﺎ اﻋﺘﺪال ﻫﻤﺮاه اﺳﺖ ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ در‬ ‫ﻫﺮ اﻣﺮي از اﻣﻮر اﻋﺘﺪاﻟﺶ ﻣﺤﺒﻮب‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ‪ ،‬ﺑﺎﯾﺪ ﺑﯿﻦ ﻣﺎده ﮔﺮاﯾﯽ و درﺳﺖ زﻧﺪﮔﯽ ﮐﺮدن ﺗﻤﺎﯾﺰ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﻮﯾﻢ‪ .‬آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ‬ ‫اﯾﻦ دﯾﺪﮔﺎه را دارد ﮐﻪ دوام و ﭘﺎﯾﺪاري ﺑﺎ ﺧﻮب زﯾﺴﺘﻦ ﻣﺮﺗﺒﻂ اﺳﺖ‪ ،‬اّﻣﺎ ﻣﺴﺘﻠﺰم درﺳﺖ زﻧﺪﮔﯽ ﮐﺮدن ﺑﺎ "اﻋﺘﺪال"‬ ‫اﺳﺖ و ﻋﻤﺪﺗًﺎ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﻓﺮدي و ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد‪ .‬اﻋﺘﺪال داراي ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﺿﻤﻨﯽ ﻣﻬّﻤﯽ در اﻗﺘﺼﺎد از ﻃﺮﯾﻖ‬ ‫ﺗﺨﺼﯿﺺ ﻣﻨﺎﺑﻊ در ﺑﺎزار ﻧﯿﺰ دارد‪ .‬اﮔﺮ ﺛﺒﺎت و ﭘﺎﯾﺪاري ﻋﺒﺎرت از ﮐﺎراﯾﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﻣﻼﺣﻈﮥ دﯾﮕﺮان‪ ،‬ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ و ﻧﺴﻞ‬

‫‪8‬‬ ‫ﻢ در وﺻﻮل ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺪاري اﯾﻔﺎ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬اﻋﺘﺪال ﺑﺮ ﮐﻠّﯿﻪ وﺟﻮه ﺑﺎزار از ﺟﻤﻠﻪ‬ ‫آﯾﻨﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬در اﯾﻦ ﺻﻮرت اﻋﺘﺪال ﻧﻘﺸﯽ ﻣﻬ ّ‬ ‫ﺳﺒﮏ زﻧﺪﮔﯽ‪ ،‬اﺑﻌﺎد اﻣﻮر ﺗﺠﺎري و ﺗﻮﺳﻌﮥ آن و ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮ دارد‪.‬‬

‫اﻫﻤّﯿﺖ ﮐﺸﺎورزي‬ ‫آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ ﮐﺸﺎورزي را ﯾﮏ اﻣﺮ ﻋﻈﯿﻢ ﺧﻄﯿﺮ ﺗﻠّﻘﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺗﺼﺪﯾﻖ ﺷﺪه ﮐﻪ در ﻣﯿﺎن ﺳﺎﯾﺮ اﺻﻮل ﺑﻬﺎﺋﯽ‪،‬‬ ‫ﮐﺸﺎورزي از ﻟﺤﺎظ اﻫﻤّﯿﺖ "ﻓﯽاﻟﺤﻘﯿﻘﻪ داراي ﻣﻘﺎم اوّل اﺳﺖ‪ 50".‬از ﻟﺤﺎظ اﻫﻤّﯿﺖ در ﻣﻘﺎم اوّل اﺳﺖ ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻌﻨﯽ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﺗﺤّﻘﻖ ﺻﻠﺢ و اﻣﻨّﯿﺖ ﯾﺎ ﺣّﺘﯽ ﺑﺮﻗﺮاري رواﺑﻂ دوﺳﺘﯽ در زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﻮدهﻫﺎي ﻣﺮدم ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﮔﺮﺳﻨﮕﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﺴﯿﺎر‬ ‫دﺷﻮار اﺳﺖ‪ .‬وﻗﺘﯽ ﮐﻮدﮐﺎن دﭼﺎر ﺳﻮء ﺗﻐﺬﯾﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺗﻌﻠﯿﻢ و ﺗﺮﺑﯿﺖ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﯽ ﺻﻮرت ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ ،‬و اﮔﺮ از ﺑﯿﻦ ﺑﺮدن‬ ‫ﮔﺮﺳﻨﮕﯽ در ﻣﯿﺎن اﻧﺒﻮه ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻣﺮدﻣﺎن ﻣﯿﺴّﺮ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺪاري اﻗﺘﺼﺎدي ﻧﻤﯽﺗﻮان دﺳﺖ ﯾﺎﻓﺖ‪ .‬در ﺗﻤﺎﻣﯽ اﯾﻦ اوﺿﺎع‬ ‫و اﺣﻮال‪ ،‬ﻧﺒﻮد ﻏﺬا ﻋﺎﻣﻠﯽ ﻋﻤﺪه اﺳﺖ و از اﯾﻦ رو ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺪارك دﯾﺪه ﺷﻮد‪ .‬ﺑﯿﺎﻧﺎت ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ درﺑﺎرة اﻫﻤﯿّﺖ ﮐﺸﺎورزي در‬ ‫آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻧﯿﺰ ﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬ﻣﺜﻼً اﯾﺸﺎن ﺑﻪ ﮐﺸﺎورزي ﺑﻪ ﻋﻨﻮان "اﺳﺎس ﻫﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ"‪ 51‬ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‬ ‫و اﺷﺘﻐﺎل ﺑﻪ آن را "ﻋﺒﺎدت"‪ 52‬داﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ و ﺑﻬﺎﺋﯿﺎن را ﺑﻪ ﻓﺮاﮔﯿﺮي "ﻋﻠﻮم ﮐﺸﺎورزي"‪ 53‬ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻓﺮﻣﻮدهاﻧﺪ‪ .‬ﻟﺬا‪ ،‬اﮔﺮ‬ ‫ﻓﺮدي از ﻟﺤﺎظ ﻓﻦ ﻣﻬﺎرت ﯾﺎﺑﺪ‪ ،‬وﺳﯿﻠﮥ اي ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﺑﺮاي راﺣﺖ و آﺳﺎﯾﺶ ﻧﻔﻮس ﻋﺪﯾﺪه‪ .‬از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ اﮐﺜﺮﯾﺖ ﻣﺮدﻣﺎن‬ ‫ﻓﻘﯿﺮ در ﻋﺎﻟﻢ در ﻣﻨﺎﻃﻖ روﺳﺘﺎﯾﯽ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﺑﺮاي ﮐﺎﻫﺶ ﻓﻘﺮ روﺳﺘﺎﯾﯿﺎن و ﮐﻤﮏ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﺮاي ﮐﺸﺖ و‬ ‫ﺑﺮداﺷﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزي و ﺑﺮﺧﻮرداري از ﺑﺮﻧﺎﻣﮥ رﻓﺎﻫﯽ در ﺳﻄﺢ روﺳﺘﺎ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺳﺨﻦ ﭘﺎﯾﺎﻧﯽ‬ ‫در اﯾﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺷﺎره اي ﻣﺨﺘﺼﺮ ﺑﻪ ﺑﻌﻀﯽ از ﻧﻈﺮات ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎ‪ ،‬ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ اﻗﺘﺼﺎد اﺧﻼﻗﯽ‬ ‫ﻣﺮﺑﻮط ﻣﯿﺸﻮد‪ .‬ﺑﺎﯾﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺖ ﮐﻪ ﺗﻌﺎﻟﯿﻢ اﻗﺘﺼﺎدي اﻣﺮ ﺗﻨﻬﺎ وﺳﯿﻠﻪ اي ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺮاي ﻫﺪف اﺻﻠﯽ ﮐﻪ وﺣﺪت ﻋﺎﻟﻢ‬ ‫اﻧﺴﺎﻧﯽ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﻗﺎﺑﻞ ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﯿﭻ اﻟﮕﻮﯾﯽ در اﻧﺰوا ﮐﺎر ﻧﻤﯿﮑﻨﺪ‪ .‬اﻣﺮوزه ﻣﻠﻞ ﺟﻬﺎن ﺷﺪﯾﺪًا ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ‬ ‫ﻣﺘﺼﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ و ارﺗﺒﺎط دو ﺟﺎﻧﺒﻪ ﺑﺮﻗﺮار اﺳﺖ‪ .‬ﻣﻠﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ از ﻟﺤﺎظ اﻗﺘﺼﺎدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺳﯿﺎﺳﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و‬ ‫زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺑﻬﻢ واﺑﺴﺘﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﻤﺜﯿﻞ ﻫﯿﮑﻞ ﺑﺸﺮي در آﺛﺎر ﺑﻬﺎﺋﯽ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣّﺘﺤﺪي ﮐﻪ داراي ﺗﻌﺎﻣﻞ‬ ‫ﻣﺮﺗّﺐ و واﺑﺴﺘﮕﯽ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﯾﮏ ﮐﻞّ ﻣﺘﺸﮑّﻞ اﺳﺖ ﺑﺮاي ﻣﻼﺣﻈﮥ ﺟﺎﻣﻌﮥ ﺑﺸﺮي ﺑﻪ ﮐﺎر رﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪ .‬ﺣﻀﺮت‬ ‫ﻞ اﻹﻧﺴﺎن"‪ . 54‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬در‬ ‫ﮑ ِ‬‫ﻢ َﮐﻬﯿ َ‬ ‫ﺑﻬﺎءاﷲ در ﻟﻮﺣﯽ ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﻣﻠﮑﮥ وﯾﮑﺘﻮرﯾﺎ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬ﻓﺎﻧ ُ‬ ‫ﻈﺮوا اﻟﻌﺎَﻟ َ‬ ‫ﺗﺒﯿﯿﻦ ﻣﻔﻬﻮم ﻫﯿﮑﻞ اﻧﺴﺎن در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻢ ﻋﻨﺼﺮي و ﺟﺎﻣﻌﮥ ﺑﺸﺮي ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ‪" ،‬ﻫﯿﮑﻞ ﻋﺎﻟﻢ از ﻣﺼﺪراﯾﺠﺎد ﭼﻮن‬ ‫ﺻﻮرت و ﻫﯿﺌﺖ آدم ﻣﻮﺟﻮد ﺷﺪه و ﻓﯽ اﻟﺤﻘﯿﻘﻪ ﻣﺮآت ﯾﮑﺪﯾﮕﺮﻧﺪ ﭼﻮن ﺑﺒﺼﺮ ﺑﺼﯿﺮت ﻧﮕﺮي ﯾﻌﻨﯽ ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﮑﻪ ﻫﯿﮑﻞ‬ ‫اﻧﺴﺎﻧﯽ در ﻋﺎﻟﻢ وﺟﻮد ﻇﺎﻫﺮًا ﻣﺮﮐﺐ از اﻋﻀﺎ و ﺟﻮارح ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ و در ﺣﻘﯿﻘﺖ ﻫﯿﺌﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻣﺮﺑﻮط ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ اﺳﺖ‬ ‫ﺑﻬﻤﭽﻨﯿﻦ ﺟﺴﻢ ﻋﺎﻟﻢ ﺣﮑﻤﺶ ﺣﮑﻢ ﺷﺨﺺ واﺣﺪ ﮐﻪ اﻋﻀﺎ و اﺟﺰاﯾﺶ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ اﺳﺖ‪ 55".‬در ﻫﯿﮑﻞ ﺑﺸﺮي ﺑﻪ‬ ‫ﺻﻮرت ﯾﮏ ﺳﯿﺴﺘﻢ‪ ،‬اﮔﺮ در ﯾﮏ ﺑﺨﺶ از ﺑﺪن اﻧﺴﺎن دردي ﺣﺎﺻﻞ ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻘﯿﻪ ﺑﺪن ﻧﯿﺰ دﭼﺎر رﻧﺞ ﻣﯽﮔﺮدد‪ .‬ﻫﻤﯿﻨﻄﻮر‪،‬‬ ‫در ﺟﺎﻣﻌﮥ ﺑﺸﺮي ﻣﺴﺎﺋﻠﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﻓﻘﺮ و ﮔﺮﺳﻨﮕﯽ‪ ،‬و ﺟﺎﺑﺠﺎﯾﯽ در ﯾﮏ ﺑﺨﺶ از ﻋﺎﻟﻢ ﺳﺒﺐ درد و رﻧﺞ دﯾﮕﺮ ﻗﺴﻤﺖﻫﺎي‬ ‫ﺟﻬﺎن ﻣﯽﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻼ‪،‬‬ ‫ﺴﺮ اﺳﺖ زﯾﺮا ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﻪ وﺳﺎﯾﻞ ﻻزم ﺑﺮاي وﺻﻮل ﺑﻪ آن دﺳﺘﺮﺳﯽ دارد‪ .‬ﻣﺜ ً‬ ‫ﺗﺤّﻘﻖ ﻫﺪف وﺣﺪت ﻣﯿ ّ‬ ‫وﺳﺎﺋﻞ ﻋﺎﻟﻢﮔﯿﺮ ارﺗﺒﺎﻃﯽ‪ ،‬ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ‪ ،‬ﻓﻨﺎوري اﻃّﻼﻋﺎت‪ ،‬و واﺑﺴﺘﮕﯽ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻣﺎﻟﯽ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت روشﻫﺎي وﺣﺪت‬ ‫ﺑﺨﺶ ﻣّﻠﺖﻫﺎ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ .‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﯾﻨﺪ ﮐﻪ در ﮔﺬﺷﺘﻪ‪" ،‬ﺑﻪ ﮐّﻠﯽ اﺋﺘﻼف َﻣﻦ َﻋَﻠﯽ اﻻرض ﻏﯿﺮ‬ ‫ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺼﻮل ﺑﻮد‪ 56"،‬زﯾﺮا وﺳﺎﺋﻞ ارﺗﺒﺎط و ﺗﻤﺎس ﮐﻪ اﻣﺮوز ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ ،‬در ادوار ﮔﺬﺷﺘﻪ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ‪ ،‬و ﻟﺬا‪" ،‬اﺟﺘﻤﺎع‬ ‫و ﺗﺒﺎدل اﻓﮑﺎر ﻣﻌﺴﻮر‪ 57".‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ‪ ،‬واﺿﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺷﺪن ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت از ﯾﮕﺎﻧﮕﯽ ﻧﻮع ﺑﺸﺮ‪،‬‬ ‫واﺑﺴﺘﮕﯽ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬و ﺗﺒﺎدل اﻓﮑﺎر اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اّﻃﻼﻋﺎت ﭘﯿﺸﺮﻓﺘﻪ و ﻓﻨﺎوري ﻣﺘﺮّﻗﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺼﻮل اﺳﺖ‪ .‬رؤﯾﺎي‬ ‫وﺣﺪت ﻋﺎﻟﻢ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﮐّﻠﯿﻪ وﺟﻮه ﺣﯿﺎت ﺑﺸﺮ را در ﺑﺮ ﻣﯽﮔﯿﺮد‪ .‬اﻣّﺎ‪ ،‬ﭼﻨﯿﻦ دﯾﺪي از وﺣﺪت و ﯾﮑﭙﺎرﭼﮕﯽ ﻋﺎﻟﻢ‪ ،‬ﺑﺎ ﺑﺎزار‬ ‫ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻏﺎﻟﺒﺎً ﺑﯽروح و ﺑﯽﻫﻮﯾﺖ و ﻓﺎﻗﺪ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﯽ ﮐﻪ اﻣﺮوزه ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽﺷﻮد ﻫﯿﭻ ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﻧﺪارد‪ .‬ﯾﮑﯽ از‬ ‫ﮐﺎرﺑﺮدﻫﺎي اﺻﻞ وﺣﺪت ﻋﺒﺎرت از ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﮐﺮدن ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻧﺴﺎﻧﯽ‪ ،‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺎﻟﯽ و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﮐّﻠﯽ ﺷﺮﮐﺖ‬ ‫ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در ﺑﺎزار‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﺤﻮي ﻋﺎدﻻﻧﻪ و ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ﻣﯿﺒﺎﺷﺪ‪ .‬از اﯾﻦ رو‪ ،‬ﺑﻪ اﺻﻄﻼح "ﻋﺪاﻟﺖ" ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روش ﺣﺼﻮل اﻫﺪاف‬ ‫اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ – ﺳﯿﺎﺳﯽ – اﻗﺘﺼﺎدي ﮐﺮاراً در آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء اﺷﺎره ﺷﺪه اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺟﺮأت ﻣﯿﺘﻮان ﮔﻔﺖ ﮐﻪ اﯾﺸﺎن‬ ‫ﭘﯿﺸﮕﺎم ﯾﮏ اﻗﺘﺼﺎد اﺧﻼﻗﯽ و روﺣﺎﻧﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬در ﻧﺘﯿﺠﻪ‪ ،‬از ﭼﺸﻢاﻧﺪاز ﺑﻬﺎﺋﯽ‪ ،‬ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺑﻮدن ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻋﺪاﻟﺖ‬

‫‪9‬‬ ‫اﻗﺘﺼﺎدي ﺑﻪ ﺣﺬف ﻣﻮاﻧﻊ و "ﻣﺼﺎﺋﺐ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ"‪ 58‬اﺷﺎره دارد‪ ،‬ﮐﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﺑﻪ ﻋﻨﻮان "ﻋﻼج ﻓﻮري ﺟﻤﯿﻊ‬ ‫اﻣﺮاض ﻫﯿﺄت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ"‪ 59‬ﻣﻄﺮح ﻓﺮﻣﻮده اﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﯾﺎدداﺷﺘﻬﺎ‬

‫‪ 1‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﻪ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Promulgation of Universal Peace‬ص‪.239‬‬ ‫‪ 2‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺪرج در ﺑﻬﺎءاﷲ و ﻋﺼﺮ ﺟﺪﯾﺪ‪ ،‬ﻃﺒﻊ ﺑﺮزﯾﻞ‪ ،‬ص‪.85‬‬ ‫‪ 3‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Foundation of World Unity‬ﺗﺄﻟﯿﻒ ﻣﺤﻔﻞ روﺣﺎﻧﯽ ﻣّﻠﯽ ﺑﻬﺎﺋﯿﺎن اﯾﺎﻻت ﻣّﺘﺤﺪه‪ ،‬وﯾﻠﻤﺖ‪،‬‬ ‫ﺳﺴﮥ ﻣّﻠﯽ ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت اﻣﺮي‪ ،1979 ،‬ص‪.38‬‬ ‫اﯾﻠﯿﻨﻮي‪ :‬ﻣﺆ ّ‬ ‫‪ 4‬ﻫﻤﺎن‪.‬‬ ‫‪ 5‬آدام اﺳﻤﯿﺖ‪ ،The Wealth of Nations ،‬ﺗﺎم ﮔﺮﯾﻔﯿﺖ )وﯾﺮاﺳﺘﺎر(‪ ،‬ﻟﻨﺪن‪ ،2012 ،Wordsworth ،‬ص‪.709‬‬ ‫‪ 6‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﺎت ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪.97‬‬ ‫‪ 7‬ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ ،‬ﺑﯿﺎن ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﻘﻮل در ‪ ،Waging Peace‬ص‪.15‬‬ ‫‪ 8‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻧﻘﻞ در ﮐﺘﺎب ‪ ،Tablet to August Forel: For the Good of Mankind‬وﯾﺮاﺳﺘﺎري ﺟﺎن ﭘﻞ وﯾﺪر‬ ‫)‪ ،(John Paul Vader‬آﮐﺴﻔﻮرد‪ :‬ﺟﺮج روﻧﺎﻟﺪ‪ ،1984 ،‬ص‪] .73‬ﺟﻬﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ‪ ،‬ﯾﺎ ﺟﻤﻊ ﮐﻨﻨﺪه‪ ،‬ﺑﻪ "ﻗّﻮه وﺣﺪتﺑﺨﺶ" ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ – م[‬ ‫‪ 9‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،3‬ص‪ / 88‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﯽ از ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪.101‬‬ ‫‪ 10‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Divine Philosophy‬ص‪.111‬‬ ‫‪ 11‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﺎت ﻣﺒﺎرﮐﻪ‪ ،‬ج‪ ،2‬ص‪.32‬‬ ‫‪ 12‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﻪ ‪ 23‬ژوﺋﯿﻪ ‪ 1912‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Promulgation of Universal Peace‬ص‪.239‬‬ ‫‪ 13‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﺎت ﻣﺒﺎرﮐﻪ‪ ،‬ج‪ ،2‬ص‪.148‬‬ ‫‪ 14‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Tablets of ‘Abdu’l-Baha‬ج‪ ،1‬ص‪.98‬‬ ‫‪ 15‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،5‬ص‪" :130‬ﺗﻌﺎون و ﺗﺒﺎدل از ﺧﻮاص ﻫﯿﺄت ﺟﺎﻣﻌﮥ ﻋﺎﻟﻢ وﺟﻮد اﺳﺖ و ﺑﺪون او وﺟﻮد ﻣﻌﺪوم‪".‬‬ ‫‪ 16‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Divine Art of Living‬ص‪30.‬‬ ‫‪ 17‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﺎت ﻣﺒﺎرﮐﻪ‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪173‬‬ ‫‪ 18‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻔﺎوﺿﺎت‪ ،‬ص‪.209‬‬ ‫‪ 19‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﯽ از ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪) 141‬ﺷﻤﺎره ‪.(126‬‬ ‫‪ 20‬ﻫﻤﺎن‪.‬‬ ‫‪ 21‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﯽ ا ز ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪) 142‬ﺷﻤﺎره ‪(128‬‬ ‫‪ 22‬ﻫﻤﺎن‪.‬‬ ‫‪ 23‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،Paris Talks .‬ص‪.177‬‬ ‫‪ 24‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﯽ ا ز ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪) 142‬ﺷﻤﺎره ‪(128‬‬ ‫‪ 25‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﯽ از ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪) 126‬ﺷﻤﺎره ‪(103‬‬ ‫‪ 26‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﯽ از ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪.112‬‬ ‫‪ 27‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺪرج در ﺑﻬﺎءاﷲ و ﻋﺼﺮ ﺟﺪﯾﺪ‪ ،‬ﻃﺒﻊ ﺑﺮزﯾﻞ‪ ،‬ص‪.163‬‬ ‫‪ 28‬ﻫﻤﺎن‪ ،‬ص‪.216‬‬ ‫‪ 29‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،7‬ص‪.135‬‬ ‫‪ 30‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﮥ ‪ 7‬ﻣﻪ ‪ 1912‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Promulgation of Universal Peace‬ص‪.108‬‬ ‫‪ 31‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﺎت ﻣﺒﺎرﮐﻪ‪ ،‬ج‪ ،2‬ص‪.149‬‬ ‫‪ 32‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﺎت ﻣﺒﺎرﮐﻪ‪ ،‬ج ‪ 2‬ص‪123‬‬ ‫‪ 33‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﮥ دوم ژوﺋﻦ ‪ 1912‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Promulgation of Universal Peace‬ص‪.170‬‬ ‫‪ 34‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬رﺳﺎﻟﮥ ﻣﺪﻧّﯿﻪ‪ ،‬ﻃﺒﻊ ‪ 162‬ﺑﺪﯾﻊ‪ 2005 ،‬ﻣﯿﻼدي‪ ،‬ص‪.26‬‬ ‫‪ 35‬ﻫﻤﺎن‪.‬‬ ‫‪ 36‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ﺧﻄﺎﺑﻪ ‪ 23‬ژوﺋﯿﻪ ‪ 1912‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Promulgation of Universal Peace‬ص‪.239‬‬ ‫‪ 37‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ﻣﻨﺪرج در ﻣﺠّﻠﮥ ﻧﺠﻢ ﺑﺎﺧﺘﺮ‪ ،‬ﺳﺎل ﻫﺸﺘﻢ‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪ ،1‬ص‪.5-4‬‬ ‫‪ 38‬ﻧﻘﻞ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺑﯿﺎن ﺣﻀﺮت وﻟﯽ اﻣﺮاﷲ از ﻣﻨﻀّﻤﺎت ﮐﺘﺎب ﻣﺴﺘﻄﺎب اﻗﺪس‪ ،‬ﯾﺎدداﺷﺖ ﺷﻤﺎره ‪ ،38‬ص‪.130‬‬ ‫‪ 39‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬رﺳﺎﻟﮥ ﻣﺪﻧّﯿﻪ‪ ،‬ﻃﺒﻊ آﻟﻤﺎن‪ ،‬ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ‪ ،2010‬ص‪ / 68‬ﻃﺒﻊ ‪ 1329‬ﻫﺠﺮي‪ ،‬ص‪120‬‬ ‫‪ 40‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﻪ ‪ 9‬ﻧﻮاﻣﺒﺮ ‪ ،Paris Talks ،1911‬ص‪97‬؛ اﺻﻞ ﺧﻄﺎﺑﻪ در ﺻﻔﺤﺎت ‪ 130‬اﻟﯽ ‪ 137‬ﺟﻠﺪ اّول ﺧﻄﺎﺑﺎت‬ ‫درج اﺳﺖ‪ ،‬اّﻣﺎ اﯾﻦ ﺟﻤﻠﻪ در ﻣﺘﻦ اﺻﻠﯽ ﻓﺎرﺳﯽ وﺟﻮد ﻧﺪارد – م(‬ ‫‪ 41‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﻪ ‪ 7‬ﻣﻪ ‪ ،1912‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Promulgation of Universal Peace‬ص‪.110‬‬

‫‪10‬‬ ‫‪ 42‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،Paris Talks .‬ص‪ .22‬ﻧﻘﻞ ﺗﺮﺟﻤﻪ از ﺑﻬﺎءاﷲ و ﻋﺼﺮ ﺟﺪﯾﺪ‪ ،‬ﻃﺒﻊ ﺑﺮزﯾﻞ‪ ،‬ص‪.195‬‬ ‫‪ 43‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻟﻮح ﻻﻫﻪ‪ ،‬ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،3‬ص‪.108‬‬ ‫‪ 44‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﻪ ‪ 6‬ﻣﻪ ‪ ،Promulgation of Universal Peace ،1912‬ص‪.102‬‬ ‫‪ 45‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،Divine Philosophy .‬ص‪.83‬‬ ‫‪ 46‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﻪ ‪ 7‬ﻣﻪ ‪ ،Promulgation of Universal Peace ،1912‬ص‪.107‬‬ ‫‪ 47‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﻪ ‪ 6‬ﻣﻪ ‪ ،Promulgation of Universal Peace ،1912‬ص‪.102‬‬ ‫‪ 48‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﺎت ﻣﺒﺎرﮐﻪ‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪.173‬‬ ‫‪ 49‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﮥ دوم ژوﺋﻦ ‪ 1912‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Promulgation of Universal Peace‬ص‪.170‬‬ ‫‪ 50‬ﺣﻀﺮت ﺑﻬﺎءاﷲ‪ .‬ﻟﻮح دﻧﯿﺎ‪ ،‬ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﻟﻮاح ﻃﺒﻊ ﻣﺼﺮ‪ ،‬ص‪.293‬‬ ‫‪ 51‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﻪ ‪ 1‬ﺟﻮﻻي ‪ ،1912‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Promulgation of Universal Peace‬ص‪.217‬‬ ‫‪ 52‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﯽ از ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪.141‬‬ ‫‪ 53‬ﺗﺮﺟﻤﻪ – ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﺧﻄﺎﺑﻪ ‪ 26‬آﮔﺴﺖ ‪ 1912‬ﻣﻨﺪرج در ‪ ،Promulgation of Universal Peace‬ص‪.283‬‬ ‫‪ 54‬ﺣﻀﺮت ﺑﻬﺎءاﷲ‪ .‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﯽ از آﺛﺎر ﺣﻀﺮت ﺑﻬﺎءاﷲ‪ ،‬ﺷﻤﺎره ‪.120‬‬ ‫‪ 55‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،5‬ص‪.129‬‬ ‫‪ 56‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪ / 356‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﯽ از ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪.29‬‬ ‫‪ 57‬ﻫﻤﺎن‪.‬‬ ‫‪ 58‬در ﻣﻮرد ﻋﺒﺎرت "ﻣﺼﺎﺋﺐ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ" ﻧﮕﺎه ﮐﻨﯿﺪ ﺑﻪ ﺑﯿﺎﻧﯿﮥ دوم آورﯾﻞ ‪ 2010‬ﺑﯿﺖاﻟﻌﺪل اﻋﻈﻢ‪) .‬ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﺘﺮﺟﻢ‪ :‬در ﻣﺘﻦ اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ ‪social‬‬ ‫‪ ills‬آورده ﺷﺪه ﮐﻪ ﺑﻪ "ﻣﺼﺎﺋﺐ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ" ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﺗﺮﺟﻤﻪ دﯾﮕﺮ آن "اﻣﺮاض اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ" اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﯿﺎن ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء ﻧﯿﺰ‬ ‫ذﮐﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪(.‬‬ ‫‪ 59‬ﺣﻀﺮت ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ .‬ﻟﻮح ﭘﺮوﻓﺴﻮر ﻓﻮرال‪ ،‬ﻣﮑﺎﺗﯿﺐ ﻋﺒﺪاﻟﺒﻬﺎء‪ ،‬ج‪ ،3‬ص‪.390‬‬

‫‪11‬‬