This file is a plain text transformation of http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/sa_zrIkaNTha-ratnatrayaparIkSA.xml with a rudimentary header. For a more extensive header please refer to the source file.
## Data entry: Dominic Goodall ## Contribution: Dominic Goodall ## Date of this version: 2020-07-31
## Source: - Vajravallabha Dvivedi's edition: Astaprakaranam Varanasi: Sampurnanand Sanskrit University, 1988. (Yogatantragranthamala, 12).
## Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen
## Licence: This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed. If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de. The file will be immediately removed pending resolution of the claim. Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
## Structure of references: A reference is assembled consisting of - a pragmatic abbreviation of the title: Ratnatrayaparīkṣā = SRtp, - the number of the in arabic numerals, - the number of the verse in arabic numerals.
## Notes: This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from sratrpau.htm. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the note element below:
Srikantha: Ratnatrayapariksa Based on the ed. by Vajravallabha Dvivedi's edition: Astaprakaranam Varanasi: Sampurnanand Sanskrit University, 1988. (Yogatantragranthamala, 12) Input by Dominic Goodall (not proofread) TEXT WITH PADA MARKERS
## Revisions: - 2020-07-31: TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus
# Text
namaḥ śivāya śaktyai ca bindave śāśvatāya ca gurave ca gaṇeśāya kārtikeyāya dhīmate // SRtp_1
binduśaktiśivākhyāni trīṇi siddhāntasāgarāt samuddhṛtya satāṃ dhartuṃ hṛtkaṇṭhaśravaṇe sadā // SRtp_2
ratnāni vāṅmayaiḥ sūtrair nibadhyante mayā tataḥ kṣantumarhanti tatsanto nāsūyā paricārake // SRtp_3
rañjanātsarvatattveṣu rāgādebhyo 'dhikārayoḥ īśvarāṇāṃ śivānāṃ ca dhāraṇīyatayā dhiyā // SRtp_4
puṃsāmapratighodāramarīcinicayena ca ratnānīṣṭavidhānācca bindvādyāḥ śivaśāsane // SRtp_5
ratnatrayaṃ samāśritya vartate tattvasaṃhatiḥ adhvaitatprāpyate ṣoḍhā varṇyate parameṣṭhinā // SRtp_6
etadeva mataṃ bījaṃ trayaṃ dīkṣāpratiṣthayoḥ yogāśca vividhāḥ karma nityanaimittikaṃ tathā // SRtp_7
jñānāni siddhayo mokṣā api tasyāvabodhanāt etadeva parā kāṣṭhā mokṣākhyāṇorvicārataḥ // SRtp_8
śrotavyametadāptoktyā mantavyaṃ copapattibhiḥ dhyeyaṃ ca yogamārgeṇa śaktipātoditātmabhiḥ // SRtp_9
āptoktiratra siddhāntaḥ śiva evāptimān yataḥ na tābhyāṃ sadṛśaḥ kaścic chreya āptividhāyakaḥ // SRtp_10
siddhānta eva siddhāntaḥ pūrvapakṣāstataḥ pare āptastu śiva evaikaḥ śivānye tvaśivā matāḥ // SRtp_11
siddhāntaḥ sevyate sadbhiḥ śaktipātapavitritaiḥ kāmakāritayānyaistu nindyate paśuśāstravat // SRtp_12
na hi kastūrikāmodaḥ puruṣaiḥ pratihanyate hetubhiḥ sādhyate kintu dhanyairāghrāyate sadā // SRtp_13
vedāntaiśca kulāmnāyais tathānyaiḥ pratipādyate ānandavipralabdhānām ānandopahitā citiḥ // SRtp_14
cinmahodadhigāmbhīryam avasīyeta sūribhiḥ avagāhya parānandalaharī yadi notkṣipet // SRtp_15
tadatra kathitaṃ sarvasrotasāṃ jyāyasi prabhoḥ udakṣeṇordhvavaktreṇa tatastadavadhārayet // SRtp_16
hetūnapi parīkṣāyai lakṣayet tasya śāstrataḥ na hyatra śemuṣī śuddhā vipulāpi pragalbhate // SRtp_17
alaukikāni sūkṣmāṇi gopitāni śivena ca trīṇi ratnāni ko vetti siddhāntena vinā svayam // SRtp_18
hetūnapi kutarkāndhatamasārīn manīṣayā tadvadyogaṃ ca ko vetti sabījābījalakṣaṇam // SRtp_19
siddhāntaḥ sevitaḥ sadbhir api kāmān prayacchati sarvān sādhakacittasthān āptaścintāmaṇiryathā // SRtp_20
tamāsevya mayāpyeṣā binduśaktiśivāśrayā parīkṣā kriyate tatra bindurādau nirūpyate // SRtp_21
jāyate 'dhvā yataḥ śuddho vartate yatra līyate sa binduḥ paranādākhyaḥ nādabindvarṇakāraṇam // SRtp_22
uttīrṇamāyāmbudhayo bhagnakarmamahārgalāḥ aprāptaśivadhāmānas tridhā vijñānakevalāḥ // SRtp_23
vidyāvidyādhipatayaḥ paśupūrvāḥ sadāśivāḥ tatra vidyābhujaḥ pūrve mantrā vidyāśca nāmataḥ // SRtp_24
vidyeśvaraniyojyāste saṃkhyayā saptakoṭayaḥ teṣāṃ purāṇi viyāyāṃ vāmādīni yathottaram // SRtp_25
sphītāni nava jātāni tanubhogendriyādibhiḥ madhyāḥ praśāntakaluṣā vidyeśāḥ śivatejasaḥ // SRtp_26
adhikāramalopetās tattvamaiśaṃ samāśritāḥ śivārkakarasamparkavikāsātmīyaśaktayaḥ // SRtp_27
aṣṭāvanantapūrvāste yathāpūrvaṃ guṇādhikāḥ tathā purāṇi tatraiṣām anantaḥ parameśvaraḥ // SRtp_28
tatrāṇavaḥ pureṣvāsan nāpyanye tadvibhūtayaḥ pare sadāśivasamāḥ patikṛtyādhikāriṇaḥ // SRtp_29
mūrdhānamadhvanaḥ prāptāḥ prasanne parameśvare tattvameṣāmasūtāṅgapurabhogādiśobhitam // SRtp_30
sadāśivamadhiṣṭhātṛnāmnā te 'pi sadāśivāḥ aṣṭādaśabhiradhvāyaṃ bhuvanaiḥ saha bhoktṛbhiḥ // SRtp_31
tribhiśca tattvairuddiṣṭo viśuddhaḥ śivakartṛkaḥ sadāśivāditattvaugho nityopādānakāraṇaḥ // SRtp_32
vikāritvādyathā kumbhas tathā caiṣa tatastathā pārthivo 'pi bhavetkumbho māyopādānakāraṇaḥ // SRtp_33
vināśotpattimattvābhyāṃ pariṇāmitayā tathā yadyadutpadyate vastu tanmāyeyaṃ yathā kalā // SRtp_34
utpattināśau māyeyadharmāvāha maheśvaraḥ pariṇāmo hi vastūnāṃ pūrvāvasthāparicyuteḥ // SRtp_35
avasthāntarasamprāptiḥ kṣīrasya dadhibhāvavat dadhnaśca takravat tatra takrāvasthā nirūpyate // SRtp_36
na dadhno nāpi dugdhasya pūrvāvasthe hi te mate sadavasthaṃ hi vastvekaṃ pūrvaṃ kṣīraṃ tato dadhi // SRtp_37
paścāttakraṃ tathā māyā vicitrapariṇāmataḥ tattvatāttvikabhāvānām upādānamanaśvaram // SRtp_38
tato nidarśanaṃ sādhu prasiddhoktaviśeṣaṇam na māyā neśvaro nāṇur na śaktiḥ śuddhavartmanaḥ // SRtp_39
upādānamato binduḥ pariśeṣeṇa labhyate tathā hi māyā yā teṣāṃ kṣobhitānantatejasā // SRtp_40
jalādikṣitiparyantaṃ tattvajātamasūta sā aviśuddhajaḍatvena māyāmārgatayā tathā // SRtp_41
duḥkhānuṣaṅgānmāyeyakārmāṇavamalānvayaiḥ sakalāṇūpabhogyatvāt pariṇāmodayairapi // SRtp_42
māyā jaḍāntaravyāptā pariṇāmavatī ca yat niṣpādane kalādīnāṃ śarīrādisamanvitam // SRtp_43
puruṣaṃ gamayedeva parādhīnamasaṃśayam suvarṇamiva karmāraṃ makuṭotpādakarmaṇi // SRtp_44
saiṣā vikalpavijñānagocaraiva satī ca yat kṣobhyate 'nantanāthena kumbhakāreṇa mṛd yathā // SRtp_45
savikalpakavijñānaṃ citeḥ śabdānuvedhataḥ sa tu śabdaścaturdhā vāgvaikharyādivibhedataḥ // SRtp_46
jāyate bindusaṃkṣobhād anantasyārthadarśane vidyāśarīro bhagavān anantaḥ kṣobhako mataḥ // SRtp_47
māyāyāḥ sā ca vidvadbhir baindavaṃ tattvamucyate ato na māyopādānaṃ tathaivāyaṃ maheśvaraḥ // SRtp_48
cetanatvādavṛttitvāt pariṇāmāt tatastathā ātmā śaktiśca vijñeyau vistaro 'traiva vakṣyate // SRtp_49
ito 'pi lakṣyate bindur aṇuvaiṣamyadarśanāt dṛśyante pudgalāḥ kecid alpajñānakriyānvitāḥ // SRtp_50
tebhyo 'dhikāḥ pare 'nye tu sarvajñā balaśālinaḥ pudgalaścetano nityo vikārarahito mataḥ // SRtp_51
vikāritve jaḍānityabhāvaḥ syād ghaṭakuḍyavat tathaiva ca citiḥ śaktis tayorapyavikāriṇoḥ // SRtp_52
bahudhā yadavasthānaṃ tadupādhivaśād bhavet sampṛktā cidaṇoryena māyādyarthāvalokane // SRtp_53
yadupādhervicitrā ca sa bindurbahuvṛttikaḥ na karmaṇāṇorvaicitryam anapekṣeṇa jāyate // SRtp_54
vaicitryamapi bhogasya sāpekṣeṇaiva tena yat karmopabhogaṃ kurute vaicitryaṃ candanādayaḥ // SRtp_55
tadeva yadi tatkuryāt kiṃ tairiti vilupyatām pravṛttiḥ sarvabhūtānāṃ tyāgopādānakāraṇam // SRtp_56
kiñcātiśāyikaṃ prāhus tamambaramanaśvaram śivānāmasamaiśvaryabhājāṃ bhogādhikārayoḥ // SRtp_57
jyotirgaṇānāmākāśam iva bhūtādikāraṇam bindureva vikalpākhyāṃ savikalpakabuddhiṣu // SRtp_58
svavṛttibhedasambhedair ullikhan labhate citim na cāyaṃ bhāvanāsaṃjñaḥ saṃskāro 'dhyakṣabhāvataḥ // SRtp_59
saṃskārāḥ smṛtiliṅgā hi nāsmatpratyakṣagocarāḥ na buddheḥ pariṇāmo vā māyordhvamapi sambhavāt // SRtp_60
tathā vidyeśvaro 'nanto māyāmākramya tejasā tataḥ sṛṣṭiṃ prakurute savikalpakabodhavān // SRtp_61
aṇutvea sati kartṛtvād asmatpreṣyo yathā janaḥ anye vṛttiparīṇāmabhedavādaviśāradāḥ // SRtp_62
guravaḥ kathayantyenam anyathoktaviśeṣaṇam pariṇāmasya kartāyaṃ na tu vṛttestatastathā // SRtp_63
idamevaṃ mayā kṣubdham iṣṭaṃ sampādayed dhruvam iti jānāti yaḥ śaktaḥ sa kartā pariṇāminām // SRtp_64
pariṇāmiṣvayaṃ dharmo vṛttimatsvanyathā bhavet tathā hi sarvo nirdhūtavikalpamavalokayan // SRtp_65
vastu loko vijānāti savikalpakamanyathā anantenāpi śabdānuviddhavijñānapūrvakam // SRtp_66
sarvaṃ cediha vijñātam iṣyetaiṣa karoti ca savikalpaṃ vijānāmīty avabodhābhimānataḥ // SRtp_67
vṛttireva matā bindoḥ paṭasyeva kuṭī tataḥ nirvikalpakabodhe 'pi bindumīśo 'dhitiṣṭhati // SRtp_68
naivaṃ vidyeśvaro māyām eṣā hi pariṇāminī na vṛttipariṇāmābhyāṃ kartṛbhedo 'vadhāryate // SRtp_69
kurvato 'pi kuṭīṃ buddhiḥ savikalpā hi dṛśyate śabdatattvamaghoṣā vāg brahma kuṇḍalinī dhruvam // SRtp_70
vidyāśaktiḥ parā nādo mahāmāyeti deśikaiḥ bindurevaṃ samākhyāto vyomānāhatamityapi // SRtp_71
catasro vṛttayastasya yābhirvyāptāstridhāṇavaḥ vaikharī madhyamābhikhyā paśyantī sūkṣmasaṃjñitā // SRtp_72
tatra sā vaikharī śrotragrāhyā yārthasya vācikā sthāneṣu vidhṛte vāyau kṛtavarṇaparigrahā // SRtp_73
prayoktṝṇāmiyaṃ prāyaḥ prāṇavṛttinibandhanā kevalaṃ buddhyupādānā kramād varṇānupāyinī // SRtp_74
antaḥsaṃjalparūpā tu na śrotramupasarpati prāṇavṛttimatikramya vartate madhyamāhvayā // SRtp_75
avibhāgena varṇānāṃ sarvataḥ saṃhṛtikramāt svayamprakāśā paśyantī māyūrāṇḍarasopamā // SRtp_76
svarūpajyotirevāntaḥ sūkṣmā vāganapāyinī yasyāṃ dṛṣṭasvarūpāyām adhikāro nivartate // SRtp_77
puruṣe ṣoḍaśakale tāmāhuramṛtāhvayām kevalaḥ paramānando ghoro nityoditaḥ prabhuḥ // SRtp_78
nāstameti na codeti na śrānto na vikāravān sarvabhūtāntaracaraḥ śabdabrahmātmako raviḥ // SRtp_79
bhittvā yaṃ bodhakhaḍgena nirgacchantyaviśaṅkitāḥ tāmeva vāṇīṃ sūkṣmākhyām āhurātmavido janāḥ // SRtp_80
pratyātmaniyatā etā vṛttayo bandhanātmikāḥ ābhyo viviktamātmānaṃ na hi paśyanti pudgalāḥ // SRtp_81
paramātmaiva vāgātmā vāgevātmeti ca śruteḥ vaikharī śrotraje bodhe madhyamā savikalpake // SRtp_82
paśyantī madhyamotpādasamudyogeṣu lakṣyate yadāvṛttiraśeṣeṇa vilīnā cittasaṃśrayā // SRtp_83
tadā sūkṣmā viśuddheva cidābhātyavivekataḥ na so 'sti pratyayo 'ṇūnāṃ yaḥ śabdānugamādṛte // SRtp_84
anuviddhamiha jñānaṃ sarvaṃ śabdena jāyate saiṣā caturvidhā vṛttir nivṛttyādikalāśrayāt // SRtp_85
pañcadhā bhidyate bhūyaḥ kalāstā binduvṛttayaḥ nivṛttiśca pratiṣṭhā ca vidyā śāntiśca pañcamī // SRtp_86
śāntyatītāḥ kalā etā yābhivyāpto 'dhvapañcakam tattvādhvā bhuvanādhvā ca varṇādhvā ca padātmakaḥ // SRtp_87
mantrādhvā vyāpakasteṣāṃ kalādhvā bindumāśritaḥ tyaktvaikamekaṃ samprāpya kalādiṣvajarāmaram // SRtp_88
padamāsādyate pumbhir ato 'dhvānaḥ kalādayaḥ kalādhvā varṇitaḥ pūrvaṃ nivṛttyādivibhedataḥ // SRtp_89
vyāptiṃ tasyābhidhāsyāmi sādhārāṅkādhidevatām sākārakāraṇāmātmabinduśaktiśivāśrayām // SRtp_90
nivṛttikalā:---
nivṛttau pārthivaṃ tattvaṃ purāṇyaṣṭottaraṃ śatam teṣu kālānalādīnām anantāṇḍasya ṣaḍ bahiḥ // SRtp_91
prācyādiṣu daśasvāsann āśāsvekaikaśo daśa rudrāṇāṃ śatasaṃkhyānāṃ vīrabhadrasya copari // SRtp_92
bhadrakālyāśca bhuvane kṣakāro 'rṇeṣu kīrtitaḥ ekāśītipadā devī pratisargapadakramāt // SRtp_93
aṣṭāviṃśatisaṃkhyasitu padairatra pratiṣṭhitā mantrāvajātahṛdayau tatra sā tu parā kalā // SRtp_94
bhuvanādīnabhivyāpya pañca pañcasu vartate pītaiṣā caturaśrā ca kaṭhinā vajralāñchitā // SRtp_95
dhyātavyodyadanekārcir māṃsalā hṛdayāmbuje tatpralīnāṇusaṃghasya saṃkalpo vinivartate // SRtp_96
anāsādya phalaṃ tena nivṛttirabhidhīyate brahmātra kāraṇaṃ mantraḥ sadyojāto 'dhidevatā // SRtp_97
pratiṣṭhākalā:---
pratiṣṭhāyāṃ tu catvāri kalāyāmavanīṃ vinā bhūtāni pañca tanmātrāḥ pañca karmendriyāṇi ca // SRtp_98
pañca buddhīndriyāṇyāsan mano'haṅkārabuddhayaḥ avyaktamapi varṇāśca hādiṭāntā vilomataḥ // SRtp_99
trayoviṃśatirāmnātāḥ ṣaṭpañcāśat purāṇi ca jalatejo 'nilākāśabuddhyavyakteṣvahaṅkṛtau // SRtp_100
aṣṭāvaṣṭau padānyekaviṃśatistatra saṃkhyayā śiro vāmaśca mantrau dvau viṣṇuḥ kāraṇamucyate // SRtp_101
sā tu śuklārdhacandrābhā nīlotpaladalāṅkitā dhyātavyā galapadmāntarbahulālokaśālinī // SRtp_102
tatpralīnāṇusaṃghasya saṃkalpo 'rthaprasiddhaye pratiṣṭhito yatastena pratiṣṭhā nāma sā kalā // SRtp_103
vāmadevo hyadhiṣṭhātā vācyamantrātmako mataḥ SRtp_104cd
vidyākalā:---
vidyāyāṃ sapta puruṣo rāgo niyatisaṃyutaḥ // SRtp_104cd
vidyā kalā ca kālaśca māyātattvāni tatra tu māyādibhuvanānāṃ ca vijñeyāḥ saptaviṃśatiḥ // SRtp_105
ñādayo 'tra ghakārāntā varṇāḥ sapta vilomataḥ padāni viṃśatirmantrau śikhāghorau vyavasthitau // SRtp_106
rudro 'tra kāraṇaṃ mantro bahurūpo 'dhidevatā sā tu sphuradanekārcis trikoṇā svastikāṅkitā // SRtp_107
dhyātavyā tālupadmāntarnīlāñjanasamadyutiḥ tatpralīnāṇusaṃghasya saṃkalpo 'śeṣagocaraḥ // SRtp_108
savārthadyotako yena tena vidyeti gīyate SRtp_109ab
śāntikalā:---
śāntau tu trīṇi tattvāni daśāṣṭau bhuvanāni ca // SRtp_109cd
kathitānyatra varṇāstu gādikāntāstrayo matāḥ padānyekādaśātrāsan mantrau vaktratanucchadau // SRtp_110
bhuvanādīnyabhivyāpya pañca ṣaḍbindulāñchitā ṣaṭkoṇoditamalpāntasahasrakiraṇadyutiḥ // SRtp_111
dhyātavyā sā parā śaktir bhrūmadhyakamalodare tatpralīnāṇusaṃghasya dveṣarāgādyabhāvataḥ // SRtp_112
saṃkalpasya praśāntatvāc chāntireṣā nigadyate īśvaraḥ kāraṇaṃ tatra mantrastatpuruṣāhvayaḥ // SRtp_113
tadadhiṣṭhāyako jñeyaḥ puruṣastvadhidevatā atra ca trīṇi tattvāni pañcamī tu parā kalā // SRtp_114 śāntyatītakalā:--- śivatattvātmakaṃ tatra purāṇi daśa pañca ca varṇā visargapūrvā ye ṣoḍaśa svarasaṃjñitāḥ // SRtp_115
omityādyaṃ padaṃ mantrāḥ śivāstreśānaśabditāḥ śāntyatītā ca pañcādhvagarbhiṇī paramā kalā // SRtp_116
cintanīyā mahākāśasvarūpā mūrdhapaṅkaje īśāno mantrarāḍenām adhitiṣṭhati kāraṇam // SRtp_117
devaḥ sadāśivastatra kalādhveti prakīrtitaḥ vyāpako bhuvanādīnām abhivyāptaḥ sa bindunā // SRtp_118
binduḥ śaktyā śivenaiṣā nānyena vyāpyate śivaḥ sa hi devaḥ samāvṛtya svaśaktyānanyabhūtayā // SRtp_119
sarvamākramya ca tayā vijānāti karoti ca anyasyānyatra sadbhāvaḥ sarvadāvyabhicāriṇī // SRtp_120
vyāptirāptapadārthātmalābhasthitinibandhanam dvidhā sā sannidhāvekā paramātmavidhānataḥ // SRtp_121
tatra sannidhimātreṇa vidadhātyakhilaṃ citiḥ yathārko dinaceṣṭānāṃ sannidherupakārakaḥ // SRtp_122
bindurātmani nādādīn adhvanaḥ ṣaḍapi kramāt vicitraiḥ pariṇāmaistair vidadhāti śiveritaḥ // SRtp_123
yathā mṛtkalaśādīni kulālādhiṣṭhitā satī yena yad vyāpyate vastu pariṇāmitayā svayam // SRtp_124
sā tasya vikṛtiḥ proktā hemnastu makuṭo yathā bindunā vyāpyate yo 'sau ṣaḍvidho 'dhvā kalādikaḥ // SRtp_125
sā tasya vikṛtistena vyāptatvānnādabinduvat kecidācakṣate binduḥ samavaiti śive tataḥ // SRtp_126
dṛkśaktivat kriyāśaktir iyaṃ kuṇḍalinī parā dve śaktī samavāyinyau śive jñānakriyātmike // SRtp_127
ādyā tu saṃvid vijñānaṃ kriyā kuṇḍalinī parā jñānaśaktyā vijānāti kriyayā kurute jagat // SRtp_128
kriyā hi phaladā puṃsāṃ na jñānaṃ syāt phalapradam tābhyāṃ na virahastasya te ca na staḥ śivaṃ vinā // SRtp_129
tayoḥ prasaratoḥ sāmye tattvātmā syāt sadāśivaḥ īśādhikakriyāśaktyor vidyājñānātiriktayoḥ // SRtp_130
tattveṣu teṣu vijñānakevalānāṃ mahātmanām bhuvanāni vicitrāṇi svabhāvalalitāḥ priyāḥ // SRtp_131
bhogānapyaparimlānān aṅgāni karaṇāni ca vidadhāti śivaḥ śakter ananyāyāḥ kriyātmanaḥ // SRtp_132
nādādīnapi tenaiṣa kartā śuddhādhvano mataḥ ato nāyaṃ pṛthak śakteḥ śaktireva kriyātmikā // SRtp_133
samavetā śive bindur iti tatrābhidhīyate so 'yamātmani tattvaugham anekabhuvanāvalim // SRtp_134
vidadhad vividhānalpatanubhogendriyādikam bindurākhyāyate yuktyā pariṇāmī pradhānavat // SRtp_135
pariṇāmi ca yadvastu tadavaśyaṃ jaḍātmakam yathā kṣīraṃ jaḍatve 'sya samavāyaḥ kathaṃ śive // SRtp_136
sa hi tādātmyasambandho jaḍena jaḍimāvahaḥ śivasyānupamākhaṇḍacidghanaikasvarūpiṇaḥ // SRtp_137
yastvenaṃ manyate mohāj jaḍadhīrjaḍamīśvaram na tasya yuktiḥ śāstraṃ vā nātmā nāsti ca devatā // SRtp_138
sa varjanīyo vidvadbhiḥ sarvāstikabahiṣkṛtaḥ kriyayā hetubhūtatvāt kriyāśaktiścideva yat // SRtp_139
binduranyo na māyordhvam acidastīti cetanam jāyate 'dhvā kutaḥ śuddhaḥ kva vā līyeta kena vā // SRtp_140
ṣoḍhā bhavedayaṃ tattvabhuvanādivibhedataḥ vijñānakevalāstredhā kathaṃ kasmācca te punaḥ // SRtp_141
vimucyerannṛte bindos tadvaicitryavidhāyinaḥ na hi cit pariṇāmena kurute tadaśeṣataḥ // SRtp_142
caitanyabhāvādityagre vakṣyate śaktinirṇaye // SRtp_143ab
parāśaṅkā--
syādeṣa kalpitānekabhedaḥ kāryaviśeṣataḥ // SRtp_143cd
eka eva śivo naikaśaktimāniti cenmatam māyeyo 'pi tathā tu syād adhvā yuktyaviśeṣataḥ // SRtp_144
yathāsvaṃ hetubhiḥ śāstraiḥ pratyakṣairapi yoginām prasiddhānadhvanaḥ śuddhān pratyācaṣṭe kathaṃ sudhīḥ // SRtp_145
viśiṣṭe paramodāradātarīśe yathāgamam pravṛttirupabhogāya mokṣāya ca nigadyate // SRtp_146
sadāśivapadaṃ yogāc caryāto vātha dīkṣayā prāpyate cittabhedena mokṣo vātha catuṣṭayāt // SRtp_147
iti bhogaḥ samākhyātaḥ sadāśivapadaṃ mahat na tatra māyopādānaṃ tanubhogādi jāyate // SRtp_148
viśuddhatvādataḥ siddhaḥ śuddhādhvā copabhuktaye kiñca māyā prayojyena kartrā kenāpyadhiṣṭhitā // SRtp_149
upādānaṃ kalādīnāṃ kalāvyāptasvarūpiṇī yathā mṛtkalaśādīnāṃ kulālena tathā hyasau // SRtp_150
prayojyaḥ paśubhāvena kartā heturmaheśvaraḥ ajño janturanīśo 'yam ātmakārye 'pi kīrtitaḥ // SRtp_151
īśvarapreritaḥ kuryāc chubhaṃ vā yadi vāśubham prayojyatvāccharīrādiyukto 'nantaḥ kulālavat // SRtp_152
māyāyāḥ kṣobhako yena śarīreṇendriyeṇa ca deśādinā sa siddho 'dhvā viśuddhaḥ śivaśāsane // SRtp_153
avasthāmapare bindor māyāmāhurvipaścitaḥ kalāvyāptasvarūpā ca pudgalādhiṣṭhitā ca yat // SRtp_154
tathaiva prakṛtisteṣāṃ sthūlā sūkṣmā paretyasau mahāmāyā bhavet tredhā tatra sthūlā guṇātmikā // SRtp_155
buddhyādibhogyajananī prakṛtiḥ puruṣasya sā sūkṣmā kalāditattvānām avibhāgasvarūpiṇī // SRtp_156
jananī mohinī māyā sarvāśuddhādhvakāraṇam mantrayoniḥ parā māyā nityā kuṇḍalinī tu yā // SRtp_157
upādānaṃ śarīrāṇāṃ vidyāvidyeśvarātmanām kāryātmikā sā māyeyaṃ pariṇāmavatī ca yat // SRtp_158
śarīrendriyasaṃyuktaṃ kartāraṃ sādhayet tataḥ viśuddhasyādhvanaḥ siddhir anivāryāvatiṣṭhate // SRtp_159
yeṣāṃ māyā mate 'nityā kalāvidyādikāraṇam na teṣāmasito mārgaḥ kalāśuddhyā viśuddhyati // SRtp_160
kalā hi śodhitāḥ pañca nivṛttyādyā viśuddhaye tattvādīnāmato bindoḥ kāryamadhvā viśeṣataḥ // SRtp_161
na tu vyāpakamātrāṇāṃ śuddhyā śuddhirmatādhvasu anupādānarūpāṇāṃ kalānāṃ nityaśuddhayoḥ // SRtp_162
śivaśaktyorviśuddhyaiva sadā śuddhiprasaṅgataḥ ityākhyātā mahāmāyā sarvādhvaprakṛtiḥ parā // SRtp_163
ācāryaistairaśeṣādhvakāryavādavicakṣaṇaiḥ anye tu kathayantyatra māyāmadhvasvanaśvarīm // SRtp_164
upādānaṃ kalādīnām abhivyāptāṃ ca bindunā śuddhiśca tādṛśī jñeyā tayorāgamavedibhiḥ // SRtp_165
yayā vyāpakaśuddhyaiva viśuddhiritarāśrayā mantrayonirmahāmāyā yā parigrahavartinī // SRtp_166
śivasya śaktirākrāntā yayā sarve 'pi pudgalāḥ seyaṃ kriyātmikā śaktir īśvarī sarvadoditā // SRtp_167
vartamānā paśuṣveva pāśatvena vyavasthitā paśūn vartayate nityaṃ nānāyoniṣvaniścitā // SRtp_168
svaparāmarśavīryeṇa bhogamokṣau prayacchati sā bhogasādhanopāyapratyayodayahetunā // SRtp_169
śabdānuvedhena sadā mohayedavivecitā sarvathaivāmṛtaprāpteḥ pṛthakkāraṃ pratanvatī // SRtp_170
tato 'bhūd viṣayābhogaprītilālasacetasaḥ jñānaṃ parāmṛtopāyahetuḥ parikaraḥ paśoḥ // SRtp_171
tacca śabdānuvedhena śabdarāśerabhūdasau śabdarāśiśca bindūttho bindurnādādasāvapi // SRtp_172
bindoranāhatādeṣa kāraṇaṃ śuddhavartmanaḥ tatra bhoktṛtayā bhogaiḥ śarīrendriyagocaraiḥ // SRtp_173
malaḥ karma ca māyā ca viśuddhamanumīyate māyaiva kāraṇaṃ śuddhāśuddhayormalakarmaṇoḥ // SRtp_174
aśuddhayoraśuddhaiva māyāto dvividhā matā bindorviveke sahasā cchidyate malakambukaḥ // SRtp_175
māyāpuruṣaviveke tu dharmādharmatuṣakṣayaḥ uttirṇamāyamātmānaṃ mahāmāyānuṣaṅgiṇam // SRtp_176
uddiśya śaktirīśasya bindoḥ kṣobhāya vartate yathodadhiruparyeva vikarotyanileraṇāt // SRtp_177
tathaikadeśato binduḥ śaktervyāpnoti cākhilam evaṃ māyaikadeśena vikaroti tathākhilam // SRtp_178
vyāpnoti kāryamātmīyaṃ tathaivāvyaktamiṣyate tatrākṣubdhe bhavedbhogo bindāvānandarūpiṇi // SRtp_179
kṣubdhe 'dhikāro devasya layo 'tikrāntabindukaḥ ekaiva khalu cicchaktiḥ śivasya samavāyinī // SRtp_180
trividhopādhisambhedāl layabhogādhikāriṇī tayaitayābhisambandhād eko devastridhā bhavet // SRtp_181
śivaḥ sadāśivo 'dhīśo layabhogādhikāravān śaktirapratighodāramarīcinicayātmikā // SRtp_182
nityoditānavacchinnā nirvikalpasvarūpiṇī nirāvaraṇavirdvandvanirupādānavaibhavā // SRtp_183
vividhopādhisambandhavivartabhidurodayā śāntoditaprapañcādibinduvyāptipaṭīyasī // SRtp_184
parānapekṣānanyātmaprakāśyā sarvatomukhī ādimadhyāntarahitā rahitā sarvabandhanaiḥ // SRtp_185
niṣṭhā kāṣṭhā parā sūkṣmā vastumātrātilālasā citireva matāmlānamahimā parameṣṭhinaḥ // SRtp_186
śivasyānāhitāpūrvaviśeṣasyaiva sannidhau tayaitayābhisambandhaviśeṣānnityarūpayā // SRtp_187
vikaroti vicitrābhir vṛttibhiḥ sthagayanniva bindurāpūrayannādair āṇavaṃ cinnabho muhuḥ // SRtp_188
saridvānabhisambandhād indunārkasya sannidhau vikaroti yathā lolaiḥ kallolairnādayannabhaḥ // SRtp_189
saiṣā śivāśrayā śaktir amoghā balaśālinī ekānekavibhāgeva kāryabhedād vibhāvyate // SRtp_190
yathaikā savituḥ śaktir dānādānādikarmabhiḥ icchākāryamanicchāpi kurvāṇecchā cidavyayā // SRtp_191
jñānamajñānarūpaivam akriyāpi kriyā tathā yad yasyāḥ kāryamāmnāyalokābhyāmavadhāritam // SRtp_192
tadetadrūpiṇī śaktiḥ kurute 'cintyavaibhavā kāmānapi bahūnekaḥ kalpavṛkṣaḥ prayacchati // SRtp_193
cintāmaṇiśca vividhān acintyamahimā yathā tathānāhitasaṃskāraviśeṣaikasvarūpiṇī // SRtp_194
cidacintyā vibhoḥ śaktir aśeṣārthakriyāvidhau na jāyate na mriyate kṣīyate na ca vardhate // SRtp_195
citiḥ śaktiḥ prakāśatvād ajaḍatvācca yat punaḥ utpadyate naśyati vā cinotyapacinoti ca // SRtp_196
tadaprakāśarūpaṃ vā jaḍaṃ vā dṛśyate yathā śarīrādi tathā nāsau tasmānnaiṣā vikāriṇī // SRtp_197
tābhyāmevopadeśābhyāṃ pariṇāmo nirākṛtaḥ bodhaśakterabodhasya pariṇāmo hi dṛśyate // SRtp_198
pariṇāmāparimlānaṃ śāśvataṃ śivamāśritā samavāyena tādātmyān na hi cit pariṇāmiṇī // SRtp_199
nityaiṣāśeṣakāryāṇāṃ kāraṇatvād yatheśvaraḥ sattve kāraṇaśūnyatvād api binduvadiṣyate // SRtp_200
tathā hi tāṃ samāśritya santo 'nye śāśvatī satī yatsiddhau jagataḥ siddhir yadasiddhau na kiñcana // SRtp_201
tatsattā sādhyate kasya kena vā pratipādyate tāmetāmadvayāmeke kīrtayanti vipaścitaḥ // SRtp_202
citiṃ sadasadākāravivartollāsaśālinīm yathā rajjurahicchidramālāvibhramakāriṇī // SRtp_203
na tānutpādayatyarthān asataḥ prathayatyasau jñānamātraṃ tathaiveyam ekānekāyate bhramāt // SRtp_204
seyaṃ bhrāntiranālambā sarvanyāyavirodhinī vicārāllūnamūlatvād aheturbandhamokṣayoḥ // SRtp_205
tasmānna baddho bandho 'nyo bandhakaśca vicārataḥ nityamuktādvayānantasaṃvidevāsti kevalam // SRtp_206
kathaṃ punarayaṃ bhedapratibhāso 'pi dṛśyate vyavahārastu bhedātmā vijñeyo vaṭayakṣavat // SRtp_207
tathā hi bhedo bhāvānāṃ na pratyakṣo 'kṣadhīryataḥ bālamūkādivijñānatulyaivākalpanārthajā // SRtp_208
sā vidhātrī padārthānāṃ na niṣedhati kiñcana yad viśeṣaṇavijñānaṃ śabdasaṃskārapūrvakam // SRtp_209
deśakālādyapekṣākṣair udapādi na tatpunaḥ arthasāmarthajaṃ jñānaṃ smṛtisaṅkalpavanmatam // SRtp_210
nānumānāgamau tatra pramāṇaṃ tadabhāvataḥ pratyakṣa eva tāvarthe vikalpaviṣayāvapi // SRtp_211
svotthairnibaddhyate tasmāc chaṅkāpāśairvimūḍhadhīḥ mucyate tebhya evāyaṃ bandhamokṣau na vastutaḥ // SRtp_212
ityadvaitagrahāviṣṭāḥ pralapanto dayālubhiḥ gurubhiḥ pratibodhyante siddhāntāgamadāyibhiḥ // SRtp_213
yadyadvayeyaṃ saṃvittiḥ pramāṇairvyāvahārikaiḥ sādhyeta taireva dṛḍhaṃ tasyāḥ syāt sadvitīyatā // SRtp_214
prasiddhāḥ pṛthagevālaṃ dharmidṛṣṭāntahetavaḥ aprasiddhasya dharmasya siddhyai vyāptyupabṛṃhitāḥ // SRtp_215
na siddhaḥ sādhyate dharmo nāsiddhairapi taistathā siddhyasiddhī ca sambhūya naikatra sthātumarhataḥ // SRtp_216
sapakṣapakṣayorbhede pramāṇamanumā bhavet aikye hi na tayorhetusādharmyaṃ tadabhāvataḥ // SRtp_217
kasya kena kathaṃ vyāptir ityadvaitaprasiddhaye prayukto bhedamākhyāti prayogaḥ svāṅgasiddhaye // SRtp_218
advayeti niṣedho 'pi citi yujyeta tanmate(?) dvaitabhāvastato 'nyatra siddhyet siddhāvapi dhruvam // SRtp_219
pratijñā bhajyate teṣām āśāmātravijṛmbhitā āgamo 'pi padaistaistaiḥ smāritārthaviśeṣataḥ // SRtp_220
padārthajātaṃ saṃsargaviśiṣṭaṃ kathayet katham yadyadvayeyaṃ saṃvittiḥ svena syādabhidhitsitā // SRtp_221
āgamaḥ kathamadvaitam anumānaṃ ca sādhayet nivāryamāṇamaṅgaiḥ svair advaitakṣapaṇakṣamaiḥ // SRtp_222
kiñca śabdāḥ parityajya mukhyamarthaṃ virodhataḥ vartamānā hi dṛśyante gauṇe 'rthe lokavedayoḥ // SRtp_223
gaurbrāhmaṇo 'yamādityo yūpa ityevamādayaḥ naivaṃ heturadṛṣṭāyāṃ vyāptau sādhyaṃ na sādhayet // SRtp_224
ato hetubalākrāntāḥ śrutayo dvaitamātmanām mukhyamapyapahāyārthaṃ nutiṃ kurvanti saṃvidaḥ // SRtp_225
pratyakṣamapi gṛhṇāti vastuno nirvikalpakam bhedaṃ parebhyo vyāvṛttirūpaṃ yenopajāyate // SRtp_226
jāyamānena nāmādiviśeṣasmṛtipūrvakam savikalpamasandigdhaṃ vyabhicāravivarjitam // SRtp_227
pratyakṣasaṃjñaṃ vijñānam anyathā nopapadyate agṛhītārthabhedasya tannāmādiviśeṣavat // SRtp_228
anumānasya sāphalyam api bhedagrahe sati vyāptigrahaṇasambandhe sāmānye siddhasādhanāt // SRtp_229
api cānyatvamadvaitabhedayorabhyupaiti cet bhedaḥ siddhyedathānanyabhāva evaṃ ca sādhyate // SRtp_230
na hi dṛṣṭāntamātreṇa sādhyasiddhirbhavedataḥ rajjūdāharaṇaṃ śiṣyasammohāyaiva kevalam // SRtp_231
nāpi saṃvitsamā rajjor viśeṣānupalabdhitaḥ vivartamānā tairbhāvair jñānamātranivartakaiḥ // SRtp_232
sā tu saṃvedavijñātā taistairbhāvairvivartate maloparuddhadṛkśakter narasyevoḍurāṭ paśoḥ // SRtp_233
yathā taimiriko hetusahasreṇāpi tarkayan ekamindumanekāṃstān bhūyobhūyaḥ samīksate // SRtp_234
yathā vā pittasanduṣṭarasanaḥ svādu tarkayan api tiktaṃ vijānāti payaḥ karaṇadoṣataḥ // SRtp_235
yathā vāñjanasaṃyukte kvathyamāne ca vāriṇi viduṣāmapi nīloṣṇapratyayāvavivekataḥ // SRtp_236
tathā parīkṣitā samyag āgamaiḥ sopapattikaiḥ vivartamānā jāteti naṣṭeti vividheti ca // SRtp_237
jñānānivṛttiṃ gamayet kāraṇaṃ timirādivat tacchivapraṇidhānena śivaśāstroditena ca // SRtp_238
karmaṇaiva nivartyeta nānyathā jñānakoṭibhiḥ timirādiryathārogyaśāstroktenaiva karmaṇā // SRtp_239
deśakālanarānyatve 'pyanyathānavabhāsitaḥ abādhitaḥ pramāṇaiśca vivartaḥ syāt kathaṃ citeḥ // SRtp_240
prapañcaḥ kiñca māyeyaḥ pramāṇaireva sādhitaḥ tasmādvivartate saṃvid aṇūnāmeva bandhanāt // SRtp_241
vivartaḥ khalu cicchakter mithyāpariṇatiryayā atadrūpāpi tadrūparūpiṇīvānubhūyate // SRtp_242
sa parasparasambaddhaś cidacidgocarastayoḥ anyonyādhyāsasādhyatvād avivekakṛtodayaḥ // SRtp_243
tatra cit svābhisambandhabuddhitattvāvivekataḥ āropyātmani tadvṛttivikārānavikāriṇī // SRtp_244
janmādīnanu jāteti naṣṭeti vividheti ca sasukheti saduḥkheti svātmānaṃ darśayatyaṇoḥ // SRtp_245
tadvajjaḍaṃ ca caitanyam āropyātmani cidguṇam avivekena jānati bālo 'haṃ kṛśa ityataḥ // SRtp_246
sarveṣāmaviveko 'yam aṇūnāṃ malahetukaḥ bhrāntipradhānasantānakandaścijjaḍavastunoḥ // SRtp_247
na hi saṃvidviśeṣāṇāṃ viśiṣṭairjaḍavastubhiḥ vivartabhedo yujyerann antarā dṛḍhabandhanam // SRtp_248
tathā hi dehe 'haṃbuddhir na loṣṭe sāpi kasyacit aṇoreva na sarveṣām ato bandhastayormataḥ // SRtp_249
yāni yasyendriyāṇāsan narasya jñānakarmaṇoḥ na tāni punaranyasya karaṇāni tayostathā // SRtp_250
viśiṣṭaiva vivartāya cidviśeṣasya vāryate buddhirna sarvā sarveṣāṃ tena bandhastayormataḥ // SRtp_251
buddhyārūḍhaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ kiñcit kenacideva yat puṃsopabhujyate tena tayorbandho niyāmakaḥ // SRtp_252
aviveko niyantā cet sa tayoreva kiṅkṛtaḥ tena bandho 'sti bandhaśca pṛthageveśiturmataḥ // SRtp_253
bandhavartī vimūḍhātmā mokṣastadbandhamocanam galite sarvathā bandhe vimukte cāṇave male // SRtp_254
sarvārthadyotikā śaktiḥ śivasyaiva vijṛmbhate sarvāvaraṇanirmuktā śaktireṣā mahīyasī // SRtp_255
alpīyāṃsaṃ samāvṛtya viṣayaṃ sā tu darśayet parasaṃvitsvarūpāyāḥ śakterasati bandhane // SRtp_256
paramātraṃ prakāśeta muktāṇūnāmanāratam ato vimuktāḥ sarvajñā na tu cinmātravedinaḥ // SRtp_257
sati bāhye tadajñānaṃ vastuni syāt tamaḥkṛtam tamasācchādyamānā hi na te muktā bhavanti ca // SRtp_258
vikalpo bindusaṃkṣobhāc chabdavedhena saṃvidām jāyate malaruddhānām aṇūnāmarthadarśane // SRtp_259
nirmalānāmasaṃkṣobhād bindostadbandhamokṣajā nirvikalpārthasaṃvittis tadaharjātabālavat // SRtp_260
yo yadā vartate bhāvo bhūto bhāvi ca tat tadā yathārthasthitiṃ gṛḥnāti svasaṃvedyā cidavyayā // SRtp_261
na te viśvasya kartāraḥ kartāsya śiva eva yat na hi kartṛbahutvasya gamakaṃ vidyate kvacit // SRtp_262
nityamuktoditācintyaprabhāvā śaktisaṃjñitā saṃvidāśrayate śaśvacchivaṃ paramakāraṇam // SRtp_263
sa tayā jaḍamākramya sṛjatyavati hanti ca tirodadhāti bhagavān anugṛhṇāti cātmanaḥ // SRtp_264
kṛtyeṣu teṣu kartāsau trividhaḥ pañcasūcyate śaktimānāhitodyogaḥ pravṛttaśceti deśikaiḥ // SRtp_265
tatra śakto bhavedādyo niṣkalaḥ śivasaṃjñitaḥ tasmin mukulitevāste kriyākhyā śaktiraiśvarī // SRtp_266
saivonmiṣantī samprāptabindugarbhabharālasā patyurāviṣkarotyuccaiḥ paramānandasantatim // SRtp_267
sa tayā ramate nityaṃ samudyuktaḥ sadāśivaḥ pañcamantratanuḥ śrīmān devaḥ sakalaniṣkalaḥ // SRtp_268
mananāt sarvabhāvānāṃ trāṇāt saṃsārasāgarāt mantrarūpā hi tacchaktir mananatrāṇadharmiṇī // SRtp_269
kāryabhedādadhiṣṭhānavaśādekaiva pañcadhā sā bhāti binduśāntyādipañcādhiṣṭheyagocarā // SRtp_270
binduḥ śāntiḥ kalā vidyā pratiṣṭhā sanivṛttikā bhogasthānāni pañcaiṣāṃ bindusaṃjñā śiveritā // SRtp_271
kalānāmavibhāgo 'yaṃ pañcānāṃ bindusaṃjñitaḥ tadgocarā parā mūrtir aparā kāryagocarā // SRtp_272
yā taysa vimalā śaktiḥ śivasya samavāyinī saiva mūrtiḥ kriyābhedāt sādākhyā tanurucyate // SRtp_273
mahāmāyā samākrāntā śivena balaśālinā bhogasthānaniviṣṭānāṃ nirmalānāṃ śivātmanām // SRtp_274
tanubhogendriyasthānavijñānādi karoti yat tatkāryaṃ sā kriyāśaktir asāvapi tathocyate // SRtp_275
sarvajñānakriyārūpā śaktirekā hi śūlinaḥ icchājñānakriyādyā yat prabhavāḥ karyayonayaḥ // SRtp_276
īśvarāṇāṃ śivānāṃ ca mahāmāyāmayāstathā dehendriyādayaḥ śuddhāḥ subhagāḥ svadhikārakāḥ // SRtp_277
seyaṃ kriyātmikā śaktiḥ śivasyāvyabhicāriṇī tatsambandhācchivo 'śeṣakāryāṇāṃ heturucyate // SRtp_278
sa bindoravatīryāṇusadāśivasamāvṛtaḥ patikṛtyādhikāreṣu sadāśivamaheśvarān // SRtp_279
sampreṣayannaśeṣādhvamūrdhani bhrājate prabhuḥ pañcasrotomukhaḥ śāntaḥ prabhuḥ śaktiśirāḥ śivaḥ // SRtp_280
dṛkkriyecchāviśālākṣo vijñānendukalānvitaḥ īśānamūrdhā puṃvaktro daśadigbāhumaṇḍalaḥ // SRtp_281
aghorahṛdayo vāmaguhyo jātatanūjjvalaḥ pravṛttimānayaṃ devaḥ sakalaḥ sarvapāvanaḥ // SRtp_282
eka eva śivastadvac chaktirapyavikāriṇī layabhogādhikāreṣu tau hi cinmātrarūpiṇau // SRtp_283
tathā hi vimalodāragabhīre cinmahodadhau svātmani pravilīyante tenaike samadhiṣṭhitāḥ // SRtp_284
śivena nibhṛtātmīyaśaktayo 'nye viśerate samāliṅgya mahāmāyām apare vṛttiśālinīm // SRtp_285
tatsamparkiasukhaikāgrabuddhayo bhogalampaṭāḥ tathā pare paravyoma samāśrityādhvamūrdhani // SRtp_286
kurvanti pañcakṛtyāni patyurājñānuvartinaḥ tataḥ sa teṣāmeko 'pi layabhogādhikāriṇām // SRtp_287
adhiṣṭhātṛtayā bhedam aupacārikamṛcchati tadvadeva matā śaktis tayorbhedo 'dhunocyate // SRtp_288
śuddhe 'dhvani śivaḥ kartā kāraṇaṃ śaktirāśritā samāśrayaḥ sa vijñeyaḥ svaniṣṭhaghanacinmayaḥ // SRtp_289
sā tu saṃvidaśeṣārthagrahaṇe lampaṭodayā paramaiśvaryarūpā ca mahimā vyāptirūpiṇī // SRtp_290
maheśvaro mahāneṣa sarvārthavyāpakastayoḥ parānapekṣaṃ rūpaṃ yad vijñānaṃ śivasaṃjñitam // SRtp_291
tasya śaktiṃ parāpekṣaṃ rūpamāhurvipaścitaḥ ākāradvayasaṃvittir aśeṣasyāpi vastunaḥ // SRtp_292
parāpekṣānapekṣābhyām asti śaktiḥ śivāśrayā nityoditānavacchinnavibhūterīśvarasya yat // SRtp_293
śeyādhiṣṭheyakāryādau na tu hetvādikaṃ param tena śaktiḥ parāpekṣaṃ rūpamīśasya yujyate // SRtp_294
na sarvasya parāpekṣaṃ rūpamātramasau bhavet kāryaputrādirūpāṇām anyathaivopalambhanāt // SRtp_295
na tu nirviṣayaṃ jñānaṃ tadeva viṣayagrahaḥ virodhenātha paryāyān naivamapyavināśi yat // SRtp_296
naśvarāṇāmayaṃ dharmo yaḥ kāle nānyathodayaḥ avināśi ca tannityam iṣṭamasmād vibhidyate // SRtp_297
śaktirāśayataḥ śambhoḥ sa ca tasyāstatastathā kāryopādhivaśācchaktisaṃjñā syādapi cidghane // SRtp_298
na tu śaktiḥ parāpekṣā vastuto 'stīti kecana karaṇena vinā kāryaṃ kurvan kartā bhavediti // SRtp_299
matireṣāmayuktaiva yuktipratyakṣabādhitā kiñcāgṛhītamapi ced upādhiḥ kāryamīśituḥ // SRtp_300
sadopahitabhāvena nirupādhiḥ kathaṃ śivaḥ kathaṃ vāyaṃ bhavet kartā kāraṇajñānavarjitaḥ // SRtp_301
puruṣo vā kathaṃ buddhiṃ paśyet śaktyā tayā vinā idamandhatamaḥ kṛtsnam antarā śaktidīpikām // SRtp_302
jāyetānyacca bhagavān aśaktaḥ kiṃ kariṣyati ananyāpi tathā śambhor vibhinnā śaktiriṣyate // SRtp_303
yathā masūrastvaṅguṣṭhān nāpi bhinnoktahetubhiḥ ananyāpi vibhinnātaḥ śambhoḥ sā samavāyinī // SRtp_304
svābhāvikī ca tanmūlā prabhā bhānorivāmalā na hyeṣa bhagavān śaktyā svātmano 'tyantabhinnayā // SRtp_305
kadācit kurute kiñcin nāpi jānāti kiñcana anāhitaviśeṣo 'pi heturdevo maheśvaraḥ // SRtp_306
kāryabhedo 'pi kāryasya syādavasthāviśeṣataḥ binduḥ pralīnakāryo 'sau śivaśaktisamīritaḥ // SRtp_307
sargāya sthitaye sraṣṭṛprapañcavilayāya ca cirasthāpitaviśvo hi bindureva pravartate // SRtp_308
avasthābhedamāsādya ghaṭamārabhate yathā mṛdavasthāntarāpattyā pūrvamevamasāvapi // SRtp_309
prabhuśaktisamākrāntas tattadvṛttiviśeṣataḥ kāryabhedāya ghaṭate nirvikāre 'pi śūlini // SRtp_310
anāpannavikāro 'pi yathoktakramabhāvinām bhedasaṃśoṣacūrṇānām avasthābhedajanmanām // SRtp_311
vidhātā kamalasyoṣṇagabhastiḥ syāt tathā śivaḥ kartā sargādikāryāṇām avikāro 'pi śaktimān // SRtp_312
yathā madhūcchiṣṭamṛdor anapekṣaḥ kṣaṇena ca dravatāśuṣkatāhetur avikāro 'pi bhāskaraḥ // SRtp_313
tathā samāsamātmīyapuṇyāpuṇyākhyakarmaṇām aṇūnāmavikāro 'pi bandhamokṣakaraḥ śivaḥ // SRtp_314
parasparavirodhena nivāritavipākayoḥ karmaṇoḥ sannipātena śaivī śaktiḥ patatyaṇoḥ // SRtp_315
tasyāṃ patitamātrāyāṃ nirdhūtaghanasaṃvṛtiḥ praśāntamalakāluṣyam ātmānamanupaśyati // SRtp_316
tadaiva hi vimukto 'sau yadāghrātaḥ śivecchayā nityanaimittikenaiṣa karmaṇā vartate param // SRtp_317
anenaiva śarīreṇa parāṃ vyāptimakhaṇḍitām prāpnuvanti mahādhīrā dhanyā hi śivayoginaḥ // SRtp_318
sa punāti dṛśā vācā caraṇena kareṇa ca nadījanapadodyānapurādīni svalīlayā // SRtp_319
kiṃ punaḥ śaraṇāyātaṃ bhavabhītamimaṃ janam namastathāvidhāyāsmadgurave śivatejase // SRtp_320
nidhaye yogaratnānām anantaphaladāyinām rāmakaṇṭhakṛtālokanirmalīkṛtacetasā // SRtp_321
ratnatrayaparīkṣeyaṃ kṛtā śrīkaṇṭhasūriṇā śrīrāmakaṇṭhasadvṛttiṃ mayaivamanukurvatā ratnatrayaparīkṣārthaḥ saṃkṣepeṇa prakāśitaḥ // SRtp_322
iti ratnatrayaparīkṣā samāptā