Source: Bahá'í Library Online (bahai-library.com), curated by Jonah Winters. Used by permission of the curator. Original citation: Hussein Ahdieh, صبح بيداری تاریخ دیانت بابی و بهائي در نی‌ریز, Bahai Verlag, 2014, bahai-library.com.
──────────────────────────────────────────────────────────────────────

‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬

‫ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﻧﻲﺭﻳﺰ‬

‫ﺗﺄﻟﻴﻒ‬

‫ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﻭ ﻫﻴﻼﺭﻱ ﭼﭙﻤﻦ‬

‫ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ‬

‫ﻣﺮﻳﻢ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺳﻴﺴﺎﻥ‬

‫ﻣﺆﺳﺴ |ﻪ ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺕ ﺑﻬﺎﺋﯽ ﺁﻟﻤﺎﻥ‬
‫ّ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬
‫ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﻧﻲﺭﻳﺰ‬
‫ﺗﺄﻟﻴﻒ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﻭ ﻫﻴﻼﺭﻱ ﭼﭙﻤﻦ‬
‫ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﻣﺮﻳﻢ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺳﻴﺴﺎﻥ‬
‫ﻣﺆ ّﺳﺴ |ﻪ ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺕ ﺑﻬﺎﺋﯽ ﺁﻟﻤﺎﻥ‬
‫ﻟﺠﻨ |ﻪ ﻧﺸﺮ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﻣﺮﯼ ﺑﻪ ﻟﺴﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﻭ ﻋﺮﺑﯽ‬
‫ﻫﻮﻓﻬﺎﻳﻢ ‪ -‬ﺁﻟﻤﺎﻥ‬
‫‪ ۱۷۰‬ﺑﺪﻳﻊ ‪ ۲۰۱۴ -‬ﻣﻴﻼﺩﯼ‬
‫ﺷﻤﺎﺭ |ﻩ ﺍﺳﺘﺎﻧﺪﺍﺭﺩ ﺑﻴﻦ‪،‬ﺍﻟﻤﻠﻠﯽ ﮐﺘﺎﺏ‪978-3-87037-898-1 :‬‬
‫ﺷﻤﺎﺭ |ﻩ ﺳﻔﺎﺭﺵ‪AH1-001-01-H-FA :‬‬
‫ﻃﺮﺡ ﺭﻭﯼ ﺟﻠﺪ‪ :‬ﻭﻳﺮﺍﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﯼ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‪ ,‬ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺯ ﻃﺮﺡ ﺭﻭﯼ ﺟﻠﺪ ﻧﺴﺨ |ﻪ ﺍﻧﮕﻠﻴﺴﯽ‬
‫ﺑﺎ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﻭ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺩﻭﺩﻣﺎﻥ ﺁﻧﺎﻥ‬
‫ﻭ ﻧﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻋﺰﻳﺰﻡ‪ :‬ﺑﻬﻴﻪ ﺍﻣﻴﻠﻴﺎ‪ ,‬ﻧﻌﻴﻢ ﺍﻟﮑﺴﺎﻧﺪﺭ‪,‬‬
‫ﺁﺭﻱ ﺟﻼﻝ ﻭ ﺗﻮﻣﺎﺱ ﻭﺣﻴﺪ‬

‫ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ‬
‫ﺻﻮﺭﺕ ﻟﻮﺣﻲ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺧﺎﻭﺭ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﻫﻤﺴﺮ ّ‬
‫ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ‬
‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻨﺪﺭﺟﺎﺕ‬

‫‪۹‬‬ ‫ﻣﻘﺪّﻣﻪ‬
‫‪۱۷‬‬ ‫ﭘﻴﺶ‪،‬ﺯﻣﻴﻨﻪ‬

‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‪ ,‬ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻭ ﺷﻬﺮ ﻧﻲﺭﻳﺰ‬
‫‪۱۹‬‬ ‫ﺳﺮﺁﻏﺎﺯ‬
‫‪۲۳‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺍ ّﻭﻝ‪ :‬ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫‪۴۰‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺩ ّﻭﻡ‪ :‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫‪۵۸‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺳ ّﻮﻡ‪ :‬ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫‪۶۴‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎﺭﻡ‪ :‬ﺟﺪﺍﺋﻲ‬
‫‪۷۶‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﭘﻨﺠﻢ‪ :‬ﺣﺮﮐﺖ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﻧﻲﺭﻳﺰ ‪١٨٥٠‬‬
‫‪۸۳‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺷﺸﻢ‪ :‬ﺍﻋﻼﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫‪۱۰۰‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺘﻢ‪ :‬ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ‬
‫‪۱۱۵‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻫﺸﺘﻢ‪ :‬ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ‬
‫‪۱۲۷‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻧﻬﻢ‪ :‬ﺳﻮﺀ ﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬

‫ﻧﻲﺭﻳﺰ ‪١٨٥٣‬‬
‫‪۱۳۳‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺩﻫﻢ‪ :‬ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﺑﻠﻮﺍ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫‪۱۴۶‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻳﺎﺯﺩﻫﻢ‪ :‬ﻧﺒﺮﺩ ﺩﺭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﯼ‬ ‫‪۸‬‬
‫‪۱۵۲‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺩﻭﺍﺯﺩﻫﻢ‪ :‬ﻧﺒﺮﺩ ﺑﺰﺭﮒ ﺩﺭ ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻭ ﺑﺎﻻﻃﺎﺭﻡ‬
‫‪۱۶۲‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺳﻴﺰﺩﻫﻢ‪ :‬ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ‬
‫‪۱۷۵‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﭼﻬﺎﺭﺩﻫﻢ‪ :‬ﺍﻳﺜﺎﺭ ﻭ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﺍﻥ‬
‫‪۱۸۶‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﭘﺎﻧﺰﺩﻫﻢ‪ :‬ﺭﺍﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬
‫‪۲۰۳‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺷﺎﻧﺰﺩﻫﻢ‪ :‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﻧﻲﺭﻳﺰ ‪١٩٠٩‬‬
‫‪۲۲۵‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻫﻔﺪﻫﻢ‪ :‬ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻫﺮﺝ ﻭ ﻣﺮﺝ‬
‫‪۲۳۲‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻫﻴﺠﺪﻫﻢ‪ :‬ﻫﺠﻮﻡ ﺳﺎﻝ ‪١٩٠٩‬‬
‫‪۲۴۵‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ‪ :‬ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺩﺭﺩ ﻭ ﺭﻧﺞ‬
‫‪۲۵۴‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺑﻴﺴﺘﻢ‪ :‬ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ‬
‫‪۲۶۵‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﻳﮑﻢ‪ :‬ﺭﻭﺯ ﺳ ّﻮﻡ‬
‫‪۲۷۱‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﺩ ّﻭﻡ‪ :‬ﭘﻨﺎﻩ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ‬
‫‪۲۸۰‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﺳ ّﻮﻡ‪ :‬ﺻﻌﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬
‫‪۲۸۹‬‬ ‫ﻓﺼﻞ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﭼﻬﺎﺭﻡ‪ :‬ﺧﺮﻭﺝ‬

‫‪۳۰۹‬‬ ‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪ :۱‬ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺷﻬﺪﺍ‬
‫‪۳۱۱‬‬ ‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪ :۲‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻭ ﻣﺂﺧﺬ ﮐﺘﺎﺏ‬
‫‪۳۱۴‬‬ ‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪ :۳‬ﻟﻮﺡ ﻭﻓﺎ‬

‫‪۳۲۳‬‬ ‫ﮐﺘﺎﺏ‪،‬ﺷﻨﺎﺳﯽ‬

‫‪۳۳۱‬‬ ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎ‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
‫ّ‬

‫ﺩﺭ ﺍﻭﺍﻳﻞ ﻗﺮﻥ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﺎ ﻗﺮﻥ ﺩﻭﺍﺯﺩﻫﻢ ﻫﺠﺮﻱ ﺷﻤﺴﻲ ﻗﺪﺭﺕ‪ ، ,‬ﺛﺮﻭﺕ‬
‫ﻭ ﻓﺴﺎﺩ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺷﻴﻌﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻤﺮﻭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻲ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺯﻳﺎﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫ﻫﻤﻴﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﻧﻬﻀﺘﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺣﻴﺎﻱ ﺩﻳﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﭘﺪﻳﺪ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺁﻧﺎﻥ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻃﺒﻖ ﻭﻋﻮﺩ ﺍﻟﻬﻲ ﺯﻣﺎﻥ ﺁﻥ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﮐﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ‪ -‬ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ ‪ -‬ﺭﺍ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺣﻴﺎﺀ ﻭ ﭘﺎﮐﺴﺎﺯﻱ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﺒﻌﻮﺙ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﻭ ﺍﻣﺎﻡ ﺍﺯ ﺍﻣﺎﻣﺎﻥ ﺷﻴﻌﻪ ‪ -‬ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﻋﻠﻲ ﻭ ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ )ﺹ( ﺷﺨﺼﻴّﺘﻬﺎﻱ ﺍﺻﻠﻲ ﻣﺬﻫﺐ ﺷﻴﻌﻪ‬
‫ﺧﺎﺻﻲ ﺩﺍﺭﻧﺪ ‪ -‬ﺗﺄﮐﻴﺪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﺑﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺷﻴﻌﻴﺎﻥ ﻣﺤﺒﻮﺑﻴﺖ ّ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﺎﻡ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺩﻭ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭﮐﻠّﻲ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺁﻧﺎﻥ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻇﻬﻮ ‪،‬ﺭ‬
‫ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﺁﻝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ -‬ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ‪ -‬ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﺪّﺕ ﮐﻤﻲ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻭ ﻣﻈﻬﺮﻇﻬﻮﺭﮐﻠّﻲ ﺍﻟﻬﻲ‬
‫ﺑﻌﺪﻱ ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺍﺣﺎﺩﻳﺚ ﻭ ﺳﻨﻦ ﺷﻔﺎﻫﻲ‬
‫ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻭ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﺮﺧﻼﻑ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﮐﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮﻱ‬
‫ﻇﺎﻫﺮﻱ ﻭ ﺳﻄﺤﻲ ﺍﺯ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺍﺣﺎﺩﻳﺚ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ‪ ،‬ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﻭﺷﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻡ‬
‫ﻋﻼﺋﻢ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﺩﻳﺪﻩ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺑﺰﻭﺩﻱ ﺍﻭ ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ ﻭ ﺩﻭﺭﺍﻥ‬
‫ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺁﻏﺎﺯ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮔﺸﺖ‪ .‬ﺍﻧﺪﮐﻲ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺭﻭﺍﺝ ﻋﻘﺎﻳ ِﺪ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺗﺎﺟﺮ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺳﻴّﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﮐﻪ ﺍﺯﻫﻤﺎﻥ ﺁﻏﺎﺯ ﻇﻬﻮﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ "ﺑﺎﺏ" ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ "ﺩﺭ" ﻧﺎﻣﻴﺪ ‪ ،‬ﻗﻴﺎﻡ‬
‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻋﻼﻥ ﻧﻤﻮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩﻱ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﭘﻴﺸﮕﻮﻳﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﺳﻼﻡ‬
‫ﺑﻪ ﺁﻥ ﻭﻋﺪﻩ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﺆ ّﺳﺲ ﺩﻳﻦ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺍﻋﻼﻥ ﮐﺮﺩ‬
‫ﻣﺒﺸﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﺩﺍﺩ ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ ﺁﻥ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﮐﻠّﻲ ﺍﻟﻬﻲ‬ ‫ﮐﻪ ّ‬
‫ﻇﺎﻫﺮﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ ﻭ ﺩﻳﺎﻧﺘﻲ ﺑﺎ ﺍﻗﺘﺪﺍﺭﻣﻌﻨﻮﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻧﻤﻮﺩ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻧﺎﻡ ﺑﺎﺏ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﻧﺎﻡ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﯼ‬ ‫‪۱۰‬‬
‫ﻗﻴﺎﻡ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺍﺩ ّﻋﺎﻱ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺷﻌﻠ |ﻪ ﺁﺗﺶ ﺑﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ‬
‫ﺍﺯﺷﻬﺮﻫﺎ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﻱ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺳﺮﺍﻳﺖ ﻧﻤﻮﺩ‪ .‬ﮔﺮﻭﻩ ﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﺀ‬
‫ﻋﺪﻩ ﺍﻱ‬
‫ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺑﺎﻻ ﻣﻘﺎﻡ ﺗﺎ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ ﺟﺬﺏ ﺍﻳﻦ ﻇﻬﻮﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ّ‬
‫ِ‬
‫ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺁﻧﺎﻥ ﺷﺪﻳﺪﴽ ﺑﻪ‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻧﻘﺎﻃﻲ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺭﺳﻴﺪ ‪ -‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ -‬ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬
‫ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻓﺎﺭﺱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺭﻭﺳﺘﺎـ ﺷﻬﺮﻱ ﮐﻮﭼﮏ ﻭ ﺁﺭﺍﻡ ﮐﻪ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﺁﻥ ﺍﺯ ﺭﺍﻩ‬
‫ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﻭ ﺑﺎﻏﺪﺍﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺷﺮﺡ ﻣﺎﺟﺮﺍﻱ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﺁﻝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ -‬ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ‪ -‬ﺑﻪ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ ,،‬ﺁﺷﻔﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻭ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻣﻘﺎﺑﻠ |ﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻭ ﻣﻮﺍﻓﻘﺖ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺍ ّﺩﻋﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﻪ ﺩﻭﺭ |ﻩ‬
‫ﻣﺘﻮﺍﻟﻲ ﺍ ّﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ‪ ، ,‬ﺯﺟﺮ ﻭ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﻭ ﮐﺸﺘﺎﺭ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ ‪ -‬ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ‬
‫ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‪ -‬ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ﻫﺎﻱ ‪ ۱۸۵۰‬ﻡ‪١٢٦٦).‬ﻫـ‪.‬ﻕ‪ ۱۸۵۳ ,، ( .‬ﻡ‪١٢٦۹).‬ﻫـ‪.‬ﻕ‪ ( .‬ﻭ ‪۱۹۰۹‬‬
‫ﻡ‪ ١٣٢٧).‬ﻫـ‪ .‬ﻕ‪ (.‬ﺍﻧﺠﺎﻣﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺳﻴﺒﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭘﺮﻧﻔﻮﺫﺗﺮﻳﻦ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮ ِﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭ‬
‫ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ‪ .‬ﻭ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺣ ّﻮﺍﺭﻳﻮﻥ ‪ ،‬ﺩﺭ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺍﻋﻼﻥ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﺁﻝ ﻣﺤﻤﺪ ‪ -‬ﺑﺎﺏ ‪ -‬ﻭ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﺍﻣﺮ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﺩﺍﺷﺖ ‪ ،‬ﮔﺬﺷﺖ‬
‫ﻭ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﻫﻢ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﻓﺪﺍ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﺍﻟﻬﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ﺳﺎﻝ ‪۱۸۵۰‬ﻡ‪ .‬ﺑﻪ ﺟﻤﻴﻌﺖ ﮐﺜﻴﺮ ﻭ ﻣﺸﺘﺎﻗﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺷﻬﺮ ﻧﯽ ﺭﻳﺰ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ،‬ﺍﻋﻼﻥ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺍﻭ ﻭ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﭘﻴﺎﻡ ﺍﻭ‬
‫ﺪ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﻗﻠﻌ |ﻪ‬ ‫ﺭﺍ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺩﻭﺭﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺍﻱ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﭘﻨﺎﻩ ﺑﺒﺮﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺩﻓﺎﻉ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﻭ ﻧﺒﺮﺩ‬
‫ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ‪-‬ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‪ -‬ﻭ ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺍﻧﺠﺎﻣﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺑﺎﺭ ﺩﻳﮕﺮﭼﻨﻴﻦ ﻧﺒﺮﺩﻱ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﺭﻫﺒﺮ ﻭ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻱ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺟﻮﺍﻧﻲ‬
‫ﺍﺯ ﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﻏﻴﻮﺭ ﻭ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ "ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ" ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻭ ﺻﺪﻫﺎ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﺑﭽﻪ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﮐﻮﻩ ﻫﺎﻱ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﭘﻨﺎﻩ‬ ‫ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪﻧﺪ ﺑﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ّ‬
‫ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﺠﺎ ﺳﻨﮕﺮ ﺩﻓﺎﻋﻲ ﻣﺴﺘﺤﮑﻤﻲ ﺑﻪ ﭘﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻟﺸﮑﺮﻳﺎﻥ ﻣﺤﻠﻲ ﻭ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺪ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺁﻧﺎﻥ ﻧﻴﺰ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﮐﻤﮏ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫‪۱۱‬‬ ‫ﻣﻘﺪّﻣﻪ‬

‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ‬‫ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻫﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻨﺪ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ّ‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﺣﺪﻭﺩ ﺩﻩ ﺳﺎﻝ ﻃﻮﻝ ﮐﺸﻴﺪ ﺗﺎ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬ ‫ﺍﺳﺎﺭﺕ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ّ .‬‬
‫ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻘﺮﻳﺒﴼ ﻋﺎ ّﺩﻱ ﺑﺮﮔﺸﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺕ ﻇﻬﻮﺭ ﮐﻠﻲ ﺍﻟﻬﻲ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ‬
‫ﺁﻥ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪ ﻭ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﮐﻮﭼﮏ ﺍّﻣﺎ ﻣﺆﻣﻦ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻣﺮ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲ ﻧﻮﺭﻱ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪ -‬ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭﺍﻟﻬﻲ ﻭ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺍﺩﻳﺎﻥ‬
‫‪ -‬ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪ ‪ ،‬ﺯﻳﺮﺍ ﺍﮐﺜﺮﻳﺖ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﭘﻴﺎﻡ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‬
‫ﺭﺍ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۰۹‬ﻡ‪ .‬ﺍﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺍﻳﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﺭ ﺩﻳﮕﺮ‬
‫ﺷﺪﺕ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻫﺠﺪﻩ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺻﺪﻫﺎ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺁﻭﺍﺭﻩ‬ ‫ّ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﻣﻼﮎ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻋﺎ ّﺩﻱ ﻭ ﺭﻭﺯﻣﺮ |ﻩ ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﺎ ّ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻭ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﺷﺮﻭﻉ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﺗﺎ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﻩ ﻧﺨﺴﺖ‬
‫ﺑﺎ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻭ ﺷﻴﻮ |ﻩ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺁﺷﻨﺎ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺗﺼﻮﻳﺮﻱ ﺍﺯ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺁﻥ ‪ ،‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺭﻭﺳﺘﺎـ ﺷﻬﺮ ﺁﺑﺎﺩ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬ﺁﻥ ﮔﺎﻩ ﺩﺭ ﺑﺨﺶ ﭘﻴﺶ‪،‬ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺷﺮﺡ ﮐﻮﺗﺎﻫﻲ‬
‫ﺍﺯ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻭ ﺳﺮﺷﺖ ﺍﻟﻬﻲ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺷﮕﻔﺖ ﺍﻧﮕﻴﺰ ﺑﺎﺏ ﺁﻥ ﮔﻮﻧﻪ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‬
‫ﺑﺎﻭﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ‪ ،‬ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﻩ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻨﺒﺎﻁ ﺭﻭﺷﻦ ﻭ ﺩﻗﻴﻖ ﺗﺮﻱ ﺍﺯﺣﻮﺍﺩﺙ‬
‫ﺩﺳﺖ ﻳﺎﺑﺪ ﻭ ﺩﺭﻳﺎﺑﺪ ﮐﻪ ﭼﺮﺍ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺟﺎﻥ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ‬
‫ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺍﻭ ﻓﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺷﺮﺡ ‪ ،‬ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﺩﻳﺎﻧﺖ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻭ ﺗﻐﻴﻴﺮﺍﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻤﺮﻭ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﻭ‬
‫ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺍﺫﻳﺖ ﻭﮐﺸﺘﺎﺭ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﺄﺧﺬ ﺍﺻﻠﻲ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺩﻭﺭ |ﻩ ﺳﻴّﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ‪ -‬ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪ -‬ﺩﺭ ‪ ۱۸۵۰‬ﻡ‪ .‬ﺩﻭ‬
‫ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺳﺖ‪ :‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﺒﻴﻞ )ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ( ﻭ ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ‪ .‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﺒﻴﻞ ﺍﺯ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺗﻮﺍﺭﻳﺨﻲ‬
‫ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻗﺮﻥ‬
‫ﺑﺪﻳﻊ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ‬
‫ﺧﺎﺻﻲ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ‬ ‫ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﻣﻘﺎﻡ ﻭﺍﻻﻱ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪ |ﻩ ﺁﻥ ﻧﺰﺩ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﺯ ﺳﻨﺪﻳﺖ ّ‬
‫ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻴﻢ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻣﺜﻞ "ﺷﺮﺡ ﻭﺭﻭﺩ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬
‫ﺑﺮ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻣﺴﺠﺪﻱ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ" ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﮐﻨﻴﻢ ﺍّﻣﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ‬
‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺍﺯ ﺩﻭ ﮐﺘﺎﺏ ﻓﻮﻕ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﻨﺒﻊ ﺍﺻﻠﻲ ﻭ ﺷﺮﺡ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﻭﻗﺎﻳﻊ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﯼ‬ ‫‪۱۲‬‬
‫ﻧﺒﺮﺩ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۵۳‬ﻡ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﻮﻩ ﻫﺎﻱ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺯﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﭼﺎﭖ ﻧﺸﺪ |ﻩ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻣﻲ ﺯﻳﺴﺘﻪ ﻭ ﺷﺎﻫﺪ ﻋﻴﻨﻲ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﻨﺎﺑﻊ‬
‫ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺨﺶ ‪ ،‬ﮐﺘﺎﺑﻬﺎﻱ ﻣﺤ ّﻤﺪﻋﻠﻲ ﻓﻴﻀﻲ ‪ ،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻭ ﻓﺎﺿﻞ‬
‫ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﻲ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺷﺮﺡ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺍﺫﻳﺖ ﺩﻭﺭ |ﻩ‬
‫ﺳ ّﻮﻡ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۰۹‬ﻡ‪ .‬ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎﻱ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﻓﻴﻀﻲ ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‬
‫ﻭﻳﮏ ﻣﻨﺒﻊ ﺟﺪﻳﺪ ‪ -‬ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﭼﺎﭖ ﻧﺸﺪ |ﻩ ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ -‬ﻭ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﺆﻟﻔﺎﻥ ﺩﺭ ﺷﺮﺡ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺩﻭ ﻫﺪﻑ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪ .‬ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻫﺪﻑ ﺁﻧﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩﻩ ﮐﻪ ﺣﻮﺍﺩﺙ‬
‫ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎﺯﮔﻮ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍﻱ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻃﻴﻒ ﻭﺳﻴﻊ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﮔﺎﻥ ﮐﻪ‬
‫ﺑﺎ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﻭ ﭘﻴﺸﻴﻨ |ﻪ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﻭ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺁﺷﻨﺎ‬
‫ﻧﻴﺴﺘﻨ ‪،‬ﺪ ﻗﺎﺑﻞ ﺩﺭﮎ ﻭ ﻓﻬﻢ ﺷﻮﺩ‪ ,‬ﺑﺪﻭﻥ ﺁﻥ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺩﻗّﺖ ﻭ ﺳﻨﺪّﻳﺖ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﮐﺎﺳﺘﻪ ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻣﺘﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺳﺎﺩﻩ ﻭ ﺭﻭﺍﻥ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮﺟﻮﺩ‬
‫ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﺍﺻﻠﻲ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻩ ﻧﺸﺪﻩ ﻭ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﺯﻳﺮﻧﻮﻳﺲ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫ﻣﻮﺍﺭﺩﻱ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺎ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮﻫﻤﺨﻮﺍﻧﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺭﻭﺍﻳﺎﺕ ﻣﺘﻌﺪﺩﻱ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ‬
‫ﺳﻌﻲ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ‪،‬ﻣﻘﺎﻳﺴ |ﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ‪ ،‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﻭﺍﻳﺎﺕ ﺩﺭ‬
‫ﺯﻳﺮﻧﻮﻳﺲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﻋﻼﻗﻤﻨﺪﺍﻥ ﻭ ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ ﺧﻮﺩ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺭﺍ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ‬
‫ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺷﺮﺡ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺑﻴﺸﺘﺮﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺍﺻﻠﻲ ﺩﺭ ﺿﻤﻴﻤ |ﻪ ﺏ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺷﺮﺡ‬
‫ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺑﺮﺧﻲ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺷﻔﺎﻫﻲ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻴﻢ ﮐﻪ‬
‫ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺷﻔﺎﻫﻲ ﻗﻄﻌﻴﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻭ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺻﺪ ﺩﺭ ﺻﺪ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ‪ ، ,‬ﭘﺲ ﻗﺎﺑﻞ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ‬
‫ﻫﻢ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺭﻭﺍﻳﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺁﻣﺪﻩ ﻳﮏ ﻣﺎﺟﺮﺍﻱ ﻭﺍﻗﻌﻲ‬
‫ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻭﻗﻮﻉ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺍﻳﻦ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺯ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺷﻔﺎﻫﻲ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺣﺎﻝ ﻣﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺭﮎ ﺑﻬﺘﺮ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﮐﻤﮏ ﻣﻲ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻫﺪﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ‪ ،‬ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﻭ ﺧﺎﻃﺮ |ﻩ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻃﻲ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻧﺒﺮﺩ ﻫﺎ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻳﺎ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺍﺫﻳﺖ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺭﺍ ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻭ‬
‫ﺻﺪﻣﺎﺕ ﺁﻧﺎﻥ ﻓﻘﻂ ﻳﮏ ﺑﺎﺭ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻟﺒﺘّﻪ ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﻣﺤﺪﻭﺩ‬
‫ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﻧﻘﺶ ﺍﺻﻠﻲ ﻭ ﻣﺮﮐﺰﻱ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﻏﻠﺐ ﺍﺯ ﺷﻬﺪﺍﺀ ﻳﺎ‬
‫ﺍﺯ ﺑﺴﺘﮕﺎﻥ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺑﺮ ﺁﻧﺎﻥ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻣﺎ‬
‫‪۱۳‬‬ ‫ﻣﻘﺪّﻣﻪ‬

‫ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺑﻘﻴﻪ ﺷﻬﺪﺍﺀ ﺩﺭ ﺿﻤﻴﻤﻪ ﻭ ﺩﺭ ﺯﻳﺮﻧﻮﻳﺲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺍﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺍﺷﺨﺎﺹ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺛﺒﺖ ﺷﺪﻩ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻧﺎﻥ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﮐﻢ ﻭ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺷﺎﺭ |ﻩ‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺯﻳﺎﺩ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻳﮏ‬ ‫ﻣﺨﺘﺼﺮﻱ ﺑﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ ّ‬
‫ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻌﻨﺎ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺷﺎﻳﺴﺘﮕﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻳﺎ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺳﺨﺘﻲ ﻫﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ‬
‫ﻼ‬‫ﺍﻭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﺜﻼ ﺩﺭ ﺷﺮﺡ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﻣ ّ‬
‫ﻣﺤﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﻳﺎﺩ ﺷﺪﻩ ﺯﻳﺮﺍ ﺩﺳﺘﻨﻮﺷﺘﻪ ﻭ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺍّﻣﺎ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ‬
‫ﺫﮐﺮﻱ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺛﺒﺖ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻗﺮﻥ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺻﺤﺒﺘﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‬
‫ﻭ ﺍﮔﺮﻫﻢ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺍﻱ ﺑﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﺸﻮﺩ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭﺩﺭﺟ |ﻪ ﺩ ّﻭﻡ ﻭ ﺳ ّﻮﻡ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺍّﻣﺎ ﻣﺎ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩﻳﻢ ﺗﺎ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺷﺮﺡ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﻭ ﺳﺨﺘﻲ ﻫﺎﻱ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ‬
‫ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺩﺭ ﻃﻲ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺷﺮﺡ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺗﺎ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﮐﺎﻣﻠﺘﺮﻱ ّ‬
‫ﺍﺯﮐﻞ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﺑﻪ‬
‫ﻼ ﺩﺭ ﺟﺎﻳﻲ ﺍﺯﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﻃﺒﻊ ﻧﺸﺪ |ﻩ ﻳﮏ ﺯﻥ ﺑﻮﻣﻲ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ‬ ‫ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﻩ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﻣﺜ ً‬
‫ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺳﻌﻲ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ‬
‫ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ ﻭ ﺳﺎﺑﻘ |ﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲ ﻭ ﺣﮑﺎﻳﺎﺗﻲ ﮐﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺁﻧﺎﻥ‬
‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﻫﻴﻢ‪ .‬ﺷﺮﺡ ﻭ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﮑﺎﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﻱ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ‬
‫ﺣﺲ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺗﺠﺮﺑ |ﻪ ﻧﺰﺩﻳﮑﺘﺮﻱ ﺑﺎ ﺍﻳﺎّﻡ ﺍ ّﻭﻟﻴ |ﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ‬
‫ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﻩ ﺯﻣﺎﻥ ﻭ ﻣﮑﺎﻥ ﺭﺍ ّ‬
‫ﺩﻳﮕﺮﻣﺤﻘﻘﻴﻦ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﻧﮕﺮﻱ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ‬ ‫ّ‬ ‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ‬
‫ﻭ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻭ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﮐﺮﺩﻥ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﺑﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﮑﺎﻧﻬﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ‬
‫ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻳﺎ ﻋﮑﺲ ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎﮐﻨﺎﻥ ﺑﻮﻣﻲ ﺑﻪ ﻣﺎ ﺭﺳﻴﺪﻩ ‪ ،‬ﺍﻟﻬﺎﻡ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺣﻴﺎﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬
‫ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۵۰‬ﻡ‪ .‬ﻫﻤﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﺍﻧﻲ ﻣﺸﺤﻮﻥ ﺍﺯ‬
‫ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﻣﻌﻨﻮﻱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﻨﻦ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺭﺍ ﻣﻨﺴﻮﺥ‬
‫ﻧﻤﻮﺩ ﺑﻠﮑﻪ ﻗ ّﻮﻩ ﻭ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﻌﻨﻮﻱ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﮕﻲ‬
‫ﺁﻧﺎﻥ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺧﻠﻖ ﺟﺪﻳﺪ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺩﺭ‬
‫ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻭ ﺍﮐﻨﺎﻑ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺟﺮﺃﺕ ‪ ،‬ﺷﻬﺎﻣﺖ ﻭ ﺟﺴﺎﺭﺕ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﯼ‬ ‫‪۱۴‬‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺳﺒﺐ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻭ ﮐﺮﺩﺍﺭﻱ ﺧﺎﺭﻕ ﺍﻟﻌﺎﺩﻩ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺷﮕﻔﺖ‪،‬ﺍﻧﮕﻴﺰ ﺁﻧﺎﻥ‬
‫ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻮﺍﻓﻘﺎﻥ ﻭ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺻﻒ‪،‬ﺑﻨﺪﻱ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ‬
‫ﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ ‪ ،‬ﺑﺎ ﻗﺪﺭﺕ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﺎ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺍﺫﻳﺖ‪ ، ,‬ﺯﺟﺮ ﻭ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﻭ ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ‪ ،‬ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ‬
‫ﺗﻌﺼﺐ ﺟﺎﻫﻼﻧﻪ ﻭ‬ ‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺳﺮﮐﻮﺏ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻭﺭﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻓﺠﺎﻳﻊ ﻧﺘﻴﺠ |ﻪ ّ‬
‫ﮐﻮﺭﮐﻮﺭﺍﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﻭ ﻗﻠﺐ ﺑﺸﺮ ﻃﻲ ﻗﺮﻭﻥ ﻭ ﺍﻋﺼﺎﺭ ﺭﻳﺸﻪ ﺩﻭﺍﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺁﻧﺎﻥ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻭﺭﻧﺪ ﮐﻪ ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺍﺯ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻭﻗﺎﻳﻌﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮ‬
‫ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺣﻘﻮﻕ ﺑﺸ ‪،‬ﺮ ﻧﺴﻞ ﮐﺸﻲ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﻭ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺁﻳﻴﻨﻪ ﺍﻱ ﺁﻥ‬
‫ﺗﻌﺼﺒﺎﺗﻲ ﭼﻴﺴﺖ ﻭ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ‬ ‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﻭ ﺟﻬﺎﻧﻴﺎﻥ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﻧﺘﻴﺠ |ﻪ ﭼﻨﻴﻦ ّ‬
‫ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﻫﻢ ﺍﻳﻦ ﻏﺒﺎﺭ ﮐﺪﻭﺭﺕ ﺭﺍ ﺑﺮﻭﺑﻨﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺣﺪﻭﺩ ﺻﺪ ﻭ ﭘﻨﺠﺎﻩ ﺳﺎﻝ‬
‫ﻫﻤﻪ ﺑﺎ ﺟﻤﻼﺕ ﺳﺎﺩﻩ ﺍﻱ ﺍﺯ ﮐﻨﺎﺭ ﺁﻥ ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺁﻥ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﻗﺮﻥ ﺍﺧﻴﺮ‬
‫ﻓﺠﺎﻳﻌﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ ﻭ ﮔﺎﻩ ﻫﻮﻟﻨﺎﮐﺘﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺩﺭﺳﺮﺍﺳﺮ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺯ ﭼﻴﻦ ﺗﺎ ﺍﺭﻭﭘﺎ‪ ، ,‬ﺍﺯ ﺍﻓﺮﻳﻘﺎ‬
‫ﺗﺎ ﺍﻣﺮﻳﮑﺎ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﮐﻢ‪،‬ﮐﻢ ﺯﻣﺰﻣ |ﻪ ﺣﻘﻮﻕ ﺑﺸﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﻭ ﺑﻠﻨﺪ‪،‬ﺗﺮ ﺷﺪ ﻭ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﻳﮏ‬
‫ﻗﺮﻥ ﻭ ﻧﻴﻢ ﺑﻌﺪ‪ -‬ﺍﻣﺮﻭﺯ‪ -‬ﺣﻘﻮﻕ ﺑﺸﺮ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﻱ ﺑﻴﻦ‪،‬ﺍﻟﻤﻠﻠﻲ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻇﻬﻮﺭ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻭ ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺍﮐﺜﺮ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﻓﺼﻞ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺁﻏﺎﺯ ﺷﺪ ﻭ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﺷﺪﻳﺪ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﻓﺮﻭﮐﺶ‬
‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺧﺸﻮﻧﺘﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﺪّﺕ ﻧﻔﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻋﻼﻥ »ﺍﺳﺎﺱ‬
‫ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺍﻟﻬﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺳﺖ«ﺑﻪ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺍﺯ ﺳﺮﭼﺸﻤ |ﻪ ﺍﻟﻬﯽ‬
‫ﻧﺸﺄﺕ ﻣﯽ‪،‬ﮔﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺧﻮﺩ‪ -‬ﻟﻮﺡ ﺩﻧﻴﺎ‪ -‬ﺗﺂﮐﻴﺪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ » ﺷﻤﺸﻴﺮﻫﺎﻱ‬
‫ﺣﺰﺏ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻏﻼﻑ ﺭﺍﺟﻊ« ﻭ ﺩﺭ ﭘﻴﺮﻭﯼ ﺁﻥ ﺍﻋﻼﻥ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪» :‬ﺇﻥ ﺗُﻘﺘﻠﻮﺍ ﺧﻴﺮﴽ ﻟﮑﻢ ﻣﻦ‬
‫ﺃﻥ ﺗَﻘﺘﻠﻮﺍ‪ .«...‬ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺩﺭ ﺗﺄﮐﻴﺪ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠ ‪،‬ﻪ ﺣﮑﻢ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺳﺖ ﻗﺎﺗﻞ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ‬
‫ﺑﻮﺳﻴﺪ‪ .‬ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺧﺮﻳﺪ ﻭ ﻓﺮﻭﺵ ﻭ ﺣﻤﻞ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﺍﻱ ﺭﺍ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‬
‫ﻳﺎ ﺑﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﺩﻳﻨﻲ ﺣﺮﺍﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﻣﻨﻊ ﺣﻤﻞ ﺍﺳﻠﺤﻪ ‪ ،‬ﺟﻨﮓ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﻧﻴﺰ‬
‫ﺣﺮﺍﻡ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﭘﺮ ﺍﺯ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﻭ ﻧﺼﺎﻳﺤﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺪﮔﻲ‬
‫ﺭﻭﺯﻣﺮﻩ ﻣﺒﻨﻲ ﺑﺮ ﻋﺸﻖ‪ ,‬ﺩﻭﺳﺘﻲ ﻭ ﺍﺗﺤﺎﺩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ ‪:‬‬
‫ﺍﺗﺤﺎﺩ ﺍﺳﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺳﺒﺐ‬ ‫»ﺍﻱ ﺍﻫﻞ ﻋﺎﻟﻢ ﻣﺬﻫﺐ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺯ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺤﺒﺖ ﻭ ّ‬
‫ﻋﺪﺍﻭﺕ ﻭ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﻣﻨﻤﺎﺋﻴﺪ‪«.‬‬
‫ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻭ ﭘﻴﺮﻭﺍﻧﺶ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻫﻢ‬
‫‪۱۵‬‬ ‫ﻣﻘﺪّﻣﻪ‬

‫ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪﻥ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻗﺘﻞ ﻭ ﮐﺸﺘﺎﺭ ﺩﻭ ﺟﺎﻧﺒﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺯ ﺁﻥ ﭘﺲ ﺩﺭ ﭘﻲ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺍﺫﻳﺘﻲ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻣﺘ ّﻮﺳﻞ ﺑﻪ ﺩﺍﺩﺧﻮﺍﻫﻲ ﺍﺯ ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ‬
‫ﻣﻤﻠﮑﺖ ﻭ ﮐﺸﻮﺭﺷﺪﻧﺪ ﻳﺎ ﺻﺒﺮ ﻭ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﮔﺎﻩ ﻣﺤﻞ ﻫﺎﻱ ﺳﮑﻮﻧﺖ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻗﺘﻞ ﻭ ﻏﺎﺭﺕ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬ﻡ‪.‬‬
‫ﻋﮑﺲ ﺍﻟﻌﻤﻞ ﺁﻧﺎﻥ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﻓﺘﺎﺭﻫﺎﻱ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺁﻣﻴﺰ ﮐﺎﻣﻼ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ‬
‫ﺟﺮﺃﺕ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻥ ﮔﻔﺖ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﺯ ﻣﻌﺪﻭﺩ ﮔﺮﻭﻩ ﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﺩﺭﺱ ﻋﺒﺮﺕ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻫﻴﭻ ﺭﻓﺘﺎﺭﻱ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﭘﺎﺳﺦ ﻧﮕﻔﺘﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺳﻌﻲ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﺎ ﻣﺤﺒّﺖ ﺗﻤﺎﻡ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺑﺒﺨﺸﻨﺪ ﻭ ﻃﻠﺐ ﻋﻔﻮ ﻭﻏﻔﺮﺍﻥ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﻭﺍﻗﻌ |ﻪ ‪۱۹۰۹‬ﻡ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﭘﺴﺮ ﺍﺭﺷﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺑﺎ ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﻗﺎﺭ |ﻩ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﻭ‬
‫ﺁﻣﺮﻳﮑﺎﻱ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺩﺭ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻧﻄﻖ ﻫﺎ ﻭ ﺧﻄﺎﺑﻪ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻟﺰﻭﻡ ﺻﻠﺢ ﻭ ﺩﻭﺳﺘﻲ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺟﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﺳﺖ ﺑﻴﺎﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺭﺍﻩ ﺳﻌﺎﺩﺕ‬
‫ﺗﻌﺼﺐ ﺩﻳﻨﻲ‪، ,‬‬ ‫ﺑﺸﺮ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺻﻠﺢ ‪ ،‬ﺩﻭﺳﺘﻲ ﻭ ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﻫﻤﻪ ﻣﻠﻞ ﺟﻬﺎﻥ ﻭ ﺭﻓﻊ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ّ‬
‫ﻧﮋﺍﺩﻱ ‪ ,،‬ﺟﻨﺴﻲ‪، ,‬ﺯﺑﺎﻧﻲ ﻭ ﻗﻮﻣﻲ ‪،‬ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﺎﮐﻴﺪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻃﺒﻖ ﺑﻴﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‬
‫ﺁﺳﺎﻳﺶ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﺮﺍﯼ ﻓﺮﺩ ﻭﻗﺘﻲ ﺩﺳﺖ ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﻋﻤﻮﻡ ﺑﺸﺮ ﺩﺭ ﺁﺳﺎﻳﺶ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﺎ ﺩﻭ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺩﻳﺎﻧﺖ‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ ﺁﻣﺪﻩ‬ ‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺁﺷﻨﺎﻳﻲ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻻﺯﻡ ﺍﺳﺖ ﺷﺮﺡ ﻣﺨﺘﺼﺮﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﺣﺘﻤﴼ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺯ ﻻﺑﻪ ﻻﻱ ﺳﻄﻮﺭ ‪ ,،‬ﺍﺯﺷﻴﻮﻩ ﻭ ﺳﺒﮏ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻭ ﺍﺯﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺷﺮﺡ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ‬
‫ﻣﺆﻟﻔﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﮑﺎﺭﺍﻥ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﻳﮑﺘﺎﻳﻲ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ‪ ,‬ﺣﻘﺎﻧﻴﺖ ﻫﻤﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮﺍﻥ ﺍﻟﻬﻲ‪ -‬ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺁﺩﻡ ﺗﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﺧﺎﺗﻢ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‪ -‬ﻭ ﺍﺳﺘﻘﻼﻝ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﺯ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺍﺳﻼﻡ‬
‫ﻭ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﺎﻣﻼ ﻭﺍﺿﺢ ﻭ ﻣﺸﻬﻮﺩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺁﻧﺎﻥ ﻫﻤ |ﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﻣﻨﺒﻊ ﻭﺣﻲ ﺍﻟﻬﻲ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻨﺪ ﻭ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻧﻴﺰﺍﺯ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮﺍﻥ ﺍﻟﻬﻲ ﻭ ﻣﻨﺒﻊ ﻭﺣﻲ‬
‫ﺍﻟﻬﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺑﻘﻴ |ﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ‪ ،‬ﻣﺮﺩﻣﺎﻧﻲ ﻋﺎ ّﺩﻱ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺤﻴﻂ ‪ ،‬ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ‬
‫ﺳﻮﺍﺩ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺟﺎﺋﺰﺍﻟﺨﻄﺎﺀ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪ |ﻩ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﮐﺘﺎﺏ ﺩﮐﺘﺮﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺍﺯﻧﻮﺍﺩﮔﺎﻥ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺟﺪ‬‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﻡ‪ .‬ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ّ‬ ‫ﻣّ‬
‫ﭘﺪﺭﻱ ﺍﻭ ﻭ ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺧﺎﻃﺮﺍﺗﺶ ﺩﺭ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻭﻗﺎﻳﻊ ‪۱۹۰۹‬ﻡ‪ .‬ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﯼ‬ ‫‪۱۶‬‬
‫ﭘﺪﺭ ﺍﻭﺳﺖ‪ .‬ﻣﺘﻦ ﺍﺻﻠﻲ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﺍﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﻓﺎﺭﺳﯽ‪ ,‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ‬
‫ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﯼ ﭼﻴﻨﯽ‪ ,‬ﺍﺳﭙﺎﻧﻴﺎﺋﯽ ﻭ ﺑﻠﻐﺎﺭﯼ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﺆﻟّﻔﻴﻦ ﺍﻳﻦ‬
‫ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻣﻴﺪﻭﺍﺭﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﺮﺡ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺳﺒﺐ ﺁﮔﺎﻫﻲ ﻭ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ‬
‫ﺟﻬﺎﻥ ﺷﻮﺩ ﻭ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺁﺋﻴﻨﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺸﺮ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺩﺭﺁﻥ ﺑﻨﮕﺮﺩ ﻭ ﺑﻴﻨﺪﻳﺸﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ‬
‫ﺗﻌﺼﺒﺎﺕ ﮐﻮﺭﮐﻮﺭﺍﻧﻪ ﭼﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻫﻤﻨﻮﻋﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻭ ﻣﻲ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺣﺎﻻ ﭘﺲ‬ ‫ﺩﻟﻴﻞ ّ‬
‫ﺍﺯ ﺻﺪ ﻭ ﺷﺼﺖ ﺳﺎﻝ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺑﭙﺮﺳﺪ ﺁﻧﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺁﻣﻴﺰﻱ ﻣﺘّﻮﺳﻞ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ ﺁﻳﺎ ﺑﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺍﻱ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ؟ ﺁﻳﺎ ﺻﻠﺢ‪ ، ,‬ﺩﻭﺳﺘﻲ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻪ ﻋﻘﺎﻳﺪ‬
‫ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍﻫﻬﺎﻱ ﺑﻬﺘﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻤﺰﻳﺴﺘﻲ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﻬﺎﻥ ﺧﺎﮐﻲ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ؟‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﻓﻘﻂ ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮﻫﺎﻱ ﻫﺠﺮﻱ ﺷﻤﺴﻲ ﺁﻥ‬
‫ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺫﻫﻦ ﺧﻮﺍﻧﺪﻩ ﺑﻪ ﺳﻬﻮﻟﺖ ﺳﻴﺮ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺭﺍ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﮔﺎﻧﻲ‬
‫ﮐﻪ ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻪ ﺩﺍﻧﺴﺘﻦ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺑﻪ ‪ ،‬ﻫﺠﺮﻱ ﻗﻤﺮﻱ ﻭ ﺷﻤﺴﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬
‫ﻣﻴﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﺯ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪ www.time.ir‬ﮐﻤﮏ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻧﮑﺘ |ﻪ ﺁﺧﺮ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﻓﺎﺭﺳﻲ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﻗﺴﻤﺖ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻭ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻧﻘﻞ ﻗﻮﻝ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﺍﻧﮕﻴﺴﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺑﻪ ﺍﺗﻤﺎﻡ ﺭﺳﺎﻧﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﺪﻭﻥ ﮐﻤﮏ ﻭ ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺍﻭﻃﻠﺒﺎﻧﻪ ﺳﺎﻋﺎﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺭﺍ ﺻﺮﻑ ﻭﻳﺮﺍﻳﺶ ﻭ ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﻣﺘﻦ ‪،‬ﻭ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭ ﺑﺎﺯﻳﺎﺑﻲ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﻭ‬
‫ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﻫﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﻣﺆﻟﻔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﺨﺼﻮﺹ ﺍﺯ ﺩﮐﺘﺮ ﻃﺎﻫﺮ |ﻩ‬
‫ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ، ,‬ﺩﮐﺘﺮ ﺍﻳﺮﺝ ﺍﻳﻤﻦ‪ ، ,‬ﺩﮐﺘﺮ ﺳﻬﻴﻞ ﺑﺸﺮﻭﻳﻪ‪ ، ,‬ﺁﻧﻴﺘﺎ ﺁﻳﻮﺍﺱ ﭼﺎﭘﻤﻦ‪، ,‬ﺷﺎﻫﺮﺥ ﻓﺎﻧﻲ‪، ,‬‬
‫ﺑﺮﺕ ﮔﺎﻣﺒﺎ‪ ، ,‬ﺭﺍﺑﺮﺕ ﻫﻴﻨﻮﺭﺩ‪ ، ,‬ﻧﺒﻴﻞ ﻫﺎﻧﺎ‪ ، ,‬ﻣﻠﻴﺤﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺳﻴﺴﺎﻥ ‪ ,،‬ﻧﻮﺭﺍ ﺷﻬﻴﺪ ﭘﻮﺭ‪ ، ,‬ﺗﺎﺗﻴﺎﻧﺎ‬
‫ﺟﺮﺩﻥ‪ ، ,‬ﻓﺮﺍﻧﮏ ﻟﻮﺋﻴﺲ‪ ، ,‬ﺍﻳﺮﺝ ﻣﻴﺜﺎﻗﻲ‪ ، ,‬ﻣﺎﻳﮑﻞ ﭘﻦ‪ ، ,‬ﺭﻭﺯﺍﻥ ﻭﺍﻟﻨﻴﭻ‪ ، ,‬ﮐﺮﻳﺴﺘﻮﻓﺮ ﻭﺍﻳﺖ‪، ,‬‬
‫ﺑﺼﺎﺭﻱ ﻭ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺍﺣﺴﺎﻥ ﻳﺎﺭ ﺷﺎﻃﺮ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﺸﮑﺮ ﻭ ﺍﻣﺘﻨﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺩﮐﺘﺮ ﻃﻠﻌﺖ ّ‬
‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺍﺷﺨﺎﺻﻲ ﮐﻪ ﺩﺍﻭﻃﻠﺒﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺗﻬﻴﻪ ﻭ ﺗﺪﻭﻳﻦ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﺎ ﺭﺍ ﻳﺎﺭﻱ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪ www.nayriz.org‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺻﻤﻴﻤﺎﻧﻪ ﺍﺯ ﻫﻤ |ﻪ‬
‫ﺁﻧﺎﻥ ﺗﺸﮑﺮ ﻭ ﻗﺪﺭﺩﺍﻧﻲ ﻣﻲ ﮐﻨﻴﻢ‪.‬‬

‫ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ,‬ﻫﻴﻼﺭﻱ ﭼﭙﻤﻦ‬
‫ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ‪ ۲۰۱۲‬ﻡ‪ ۱۶۹ - .‬ﺑﺪﻳﻊ‬
‫ﭘﻴﺶﺯﻣﻴﻨﻪ‬

‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‪:‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺩﻭ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﻫﺮ ﺩﻭﻱ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﮔﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﺻﻔﺎﺕ ﻭ ﺧﺼﺎﻳﻞ ﺍﻟﻬﻲ ﻣﺜﻞ ﺭﺣﻢ ﻭ‬
‫ﺷﻔﻘﺖ ‪ ,،‬ﺍﻟﻔﺖ‪ ,‬ﺍﻗﺘﺪﺍﺭ ﻭ ﺑﺨﺸﻨﺪﮔﻲ ﻭ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺑﻼﻍ ﮐﻼﻡ ﺍﻟﻬﻲ‪، ,‬ﺗﺠﺪﻳﺪ ﺣﻴﺎﺕ‬
‫ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﻮﻉ ﺑﺸﺮ ﻭ ﭘﻴﺸﺒﺮﺩ ﺗﻤﺪﻥ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ‪ ١٨٤٤‬ﻡ‪ .‬ﺩﺭﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﻋﻼﻡ ﻧﻤﻮﺩ ﮐﻪ‬
‫ﻫﻤﺎﻥ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩﻱ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﻣﻨﺘﻈﺮﺵ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺍﺳﻼﻡ‬
‫ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺑﺎﺑﻲ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﻧﻤﻮﺩ‪ .‬ﻭ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻌﺪﻱ "ﻣﻦ‬
‫ﻳﻈﻬﺮﻩ ﺍﷲ" ﺩﺍﺩ ﻭ ﺍﻋﻼﻥ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ١٨٦٣‬ﻡ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲ ﻧﻮﺭﻱ ﻣﻠﻘﺐ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺍﻋﻼﻥ ﻧﻤﻮﺩ‬ ‫ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌ ‪،‬‬
‫ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻦ ﻳﻈﻬﺮﺍﷲ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭﻱ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺑﺸﺎﺭﺕ‬
‫ﮐﻞ ﻣﻠﻞ ﻭ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻃﺒﻖ ﺑﺸﺎﺭﺍﺕ ﮐﺘﺐ ﺍﻟﻬﻲ ﺧﻮﺩ ‪ ،‬ﻣﻨﺘﻈﺮ‬ ‫ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻮﻋﻮﺩ ّ‬
‫ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻭ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻋﻼﻥ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺑﻮﺩﺍﻱ ﭘﻨﺠﻢ‪ ,‬ﺷﺎﻩ ﺑﻬﺮﺍﻡ ﻳﺎ ﺳﻮﺷﻴﺎﻧﺲ‪,‬‬
‫‪،‬ﺭﺟﻌﺖ ﻣﺴﻴﺢ‪ ، ,‬ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﻣﻦ ﻳﻈﻬﺮﻩ ﺍﷲ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﻴﺎﻥ ﺍﺳﺖ‪,‬‬
‫ﻣﻮﻋﻮﺩﻱ ﮐﻪ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﻫﺮﻳﮏ ﺍﺯ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺍﻟﻬﻲ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺍﻭ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻃﻲ‬
‫ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻣ ‪،‬ﺮ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﻭ ﺁﺛﺎﺭ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺭﺍ ﻧﺎﺯﻝ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﺁﺛﺎﺭ‬
‫ﮐﺘﺐ ﻣﻘﺪﺱ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺑﻪ ﻧﻮﻉ ﺑﺸﺮ ﺍﻋﻼﻥ‬
‫ﻧﻤﻮﺩ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻈﺎﻫﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺩﺭ ﻫﺮ‬
‫ﺧﺎﺻﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ ﺩﻭﺭ |ﻩ ﺧﺎﺹ‬‫ﻋﻬﺪﻱ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺗﻮﺍﻧﺎﻳﻲ ﻭ ﺍﺳﺘﻌﺪﺍﺩ ﻧﻮﻉ ﺑﺸﺮ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ّ‬
‫ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﻋﻼﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﻠﻮﻍ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﯼ‬ ‫‪۱۸‬‬
‫ﻇﻞ ﻳﮏ ﺩﻳﻦ ﻭﺍﺣﺪ ﻭ ﺑﺮ ﭘﺎﻳ |ﻪ ﻣﺸﺎﺭﮐﺖ ﻭ ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﺑﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﻠﻲ ﻭ‬ ‫ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺩﺭ ّ‬
‫ﺻﻠﺢ ﻭ ﺁﺷﺘﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺍﻱ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻧﺪﺍ ﻫﻤﺎﻥ ﻭﻋﺪ |ﻩ ﻣﻠﮑﻮﺕ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺳﺖ‬
‫ﻭ ﻫﺪﻑ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺩﻣﻴﺪﻥ ﺭﻭﺡ ﺍﻟﻬﻲ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺩﺭ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﻮﻉ ﺑﺸ ‪،‬ﺮ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻣﺘّﺤﺪ ﺳﺎﺯﺩ‪.‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‪ ,‬ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ‪ ,‬ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﺣﻴﺎﺕ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺩﻳﻦ ﻭ ﭘﺎﮐﺴﺎﺯﻱ‬
‫ﺁﻥ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺨﺸﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﭘﺎﮐﺴﺎﺯﻱ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺑﻴﺎﻣﻮﺯﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺧﺸﻮﻧﺖ‬
‫ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺑﺮﻭﺩ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮﺍﻥ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﺣﮑﻢ‬
‫ﺟﻬﺎﺩ ﻓﻘﻂ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺟﻬﺎﺩ ﺗﺪﺍﻓﻌﻲ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ‬
‫ﺍﺟﺎﺯ |ﻩ ﺟﻬﺎﺩ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﻣﮕﺮ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻌ |ﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ﺁﻥ‪،‬ﭼﻨﺎﻥ‬
‫ﺍﺯ ﺧﺸﻮﻧﺘﻲ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻋﻠﻴﻪ ﻋﺰﻳﺰﺍﻥ ﻳﺎ ﺁﺷﻨﺎﻳﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻭﺍﺭﺩ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺧﺸﻢ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ‬
‫ﺷﺪﺕ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺗﻼﻓﻲ‪،‬ﺟﻮﻳﺎﻧﻪ ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ‬ ‫ﺣﺲ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ّ‬
‫ﭼﻨﺎﻥ ّ‬
‫ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺎ ﺍﻋﻼﻡ ﺍﻳﻦ ﻧﮑﺘﻪ‪ ,‬ﮐﻪ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻇﻬﻮﺭ ﺑﻌﺪﻱ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻭ ﻧﻬﺎﻳﺘﴼ ﺍﺟﺮﺍﻱ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻣﻮﮐﻮﻝ ﺑﻪ ﻗﺒﻮﻝ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻼ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺟﺮﺍﻱ‬ ‫ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﻣﻦ ﻳﻈﻬﺮﻩ ﺍﷲ‪ ,‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‪ ,‬ﺍﺳﺖ‪ ,‬ﻋﻤ ً‬
‫ﭼﻨﻴﻦ ﺍﺣﮑﺎﻣﻲ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻫﺮ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫‪،‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺁﻥ ﻣﻮﻋﻮﺩﻱ ﻧﺎﻣﻴﺪ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺣﺲ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺑﻮﺩ ‪ ،‬ﻧﻔﻲ‬
‫ﺍﻭ ﻓﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺍﺣﮑﺎﻣﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭﺁﻧﻬﺎ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻳﺎ ّ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻭﺳﺘﻲ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺩﻋﻮﺕ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﻇﻬﻮﺭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻣﺴﻴﺮ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ‬
‫ﺧﺸﻮﻧﺘﻲ ﻣﻨﻊ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ‪:‬‬

‫ﺍﻟﺪﻣﺎﺀ ﺍﺧﺮﺟﻮﺍ ﺳﻴﻒ ﺍﻟﻠّﺴﺎﻥ َﻋﻦ ِﻏﻤﺪ ﺍﻟﺒﻴﺎﻥ ّ‬
‫ﻷﻥ ﺑﻪ ﺗﻔﺘَﺢ‬ ‫ﺇﻳﺎّﮐﻢ ﺃﻥ ﺗﺴﻔﮑﻮﺍ ّ‬
‫ﺍﻟﻤﻤﮑﻨﺎﺕ‬ ‫ﺍﻟﺮﺣﻤﺔ َﺳﺒَﻘﺖ ُ‬ ‫ﻣﺪﺍﺋﻦ ﺍﻟﻘﻠﻮﺏ‪ .‬ﺇﻧّﺎ ﺭﻓَﻌﻨﺎ ُﺣﮑﻢ ﺍﻟﻘﺘﻞ َﻋﻦ ﺑﻴﻨﮑﻢ ﱠ‬
‫ﺇﻥ ّ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺇﻥ ُﮐﻨﺘُﻢ ﺗَﻌﻠَﻤﻮﻥ‪.‬‬

‫‪. (۱‬ﻟﻮﺡ ﺍﺑﻦ ﺫﺋﺐ ‪ ،‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪.٢٥ ،‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬

‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫ﻭ‬

‫ﺷﻬﺮ ﻧﻲﺭﻳﺰ‬
‫ﺳﺮﺁﻏﺎﺯ‬

‫ﻣﻮﺑﺪ ﺍﻋﻈﻢ ﺯﺭﺩﺷﺘﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺁﺗﺸﮑﺪﻩ ﺍﺯ ﮐﻮﭼﻪ ﭘﺲ ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻨﺠﺎ ﻭ ﺁﻧﺠﺎ ﺧﺒﺮﻫﺎ ﻭ ﺷﺎﻳﻌﺎﺗﻲ ﻣﻲ ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺑﺮﺑﺮﻫﺎﻱ ﻋﺮﺏ ﺑﻪ‬
‫ﻭﻻﻳﺎﺕ ﻏﺮﺑﻲ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﻫﺠﻮﻡ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ ﻫﺎﻱ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﮔﺬﺷﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ‪، ,‬ﺳﭙﺎﻩ ﺷﺎﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬
‫‪ -‬ﺷﺎﻩ ﺷﺎﻫﺎﻥ ‪ -‬ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻭﻧﺪ ﺷﮑﺴﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪، ,‬ﻭﺍﺭﺩ ﻗﻠﻤﺮﻭ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻫﻲ ﺑﺰﺭﮒ‬
‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺑﻼﻱ ﺁﺳﻤﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﭘﺨﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻫﻢ ﻣﺜﻞ‬
‫ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺩﺭ ﺩﻝ ﺩﻋﺎ ﻣﻲ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺍﻫﻮﺭﺍﻣﺰﺩﺍ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻫﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺷﻬﺮ ﺍﻭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺍﺯ‬
‫ﮔﺰﻧﺪ ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﻲ ‪ ،‬ﺩﺭﻭﻍ ﻭ ﺩﺷﻤﻦ ‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺹ ﺍﻳﻦ ﺑﻼﻱ ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺤﻔﻮﻅ ﺑﺪﺍﺭﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺎ ﻫﻴﭻ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻴﻢ ﺍﻭ ﺍﺯ ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﻫﺎﻱ ﻋﻤﻴﻖ ﻣﺮﺩ ‪،‬ﻡ ﺍﺯ ﻭﺭﺷﮕﺴﺘﮕﻲ ﻭ ﻓﻘﺮ ﻭ ﻧﺪﺍﺭﻱ‬
‫ﻓﺮ |ﻩ ﺍﻳﺰﺩﻱ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺷﺖ ﻳﺎ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺭﺍﺩ |ﻩ ﺍﻫﻮﺭﺍﻣﺰﺩﺍ ﻣﻲ ﺩﺍﻧﺴﺖ! ﺍﻣﺎ ﺑﻪ ﻟﻄﻒ ّ‬
‫ﺍﻣﻴﺪﻭﺍﺭ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﮔﺎﻩ ﺑﻪ ﺷﺎﻩ ﺑﻬﺮﺍﻡ ﻭ ﺳﻮﺷﻴﺎﻧﺲ ‪ ،‬ﻣﻮﻋﻮﺩ ﻇﻬﻮﺭ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺯﺭﺩﺷﺖ ﻫﻢ ﻓﮑﺮ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻫﺮ ﺣﺎﻝ ﺍﻭ ﺣﺘﻤﺎ ﺍﻣﭙﺮﺍﺗﻮﺭﻱ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﺑﺎﺩ ﻭ ﭘﺮ ﺭﻭﻧﻖ ﻣﻲ‬
‫ﭘﻨﺪﺍﺷﺖ‪ .‬ﺷﻬﺮﻱ ﺑﺎ ﺁﺏ ﻭ ﻫﻮﺍﻱ ﻣﻼﻳﻢ‪، ,‬ﺑﺎﻍ ﻫﺎﻱ ﻣﻴﻮﻩ ‪ ,،‬ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎﻱ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺍﻧﮕﻮﺭ‪,‬‬
‫ﺩﺭ ﮐﻮﻫﭙﺎﻳﻪ ﻫﺎ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﻗﻨﺎﺕ ﻫﺎ ﻭ ﮐﺎﺭﻳﺰﻫﺎﻳﻲ ﺁﺑﻴﺎﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﺗﻮ ّﺳﻂ‬
‫ﺍﺳﺘﺎﺩﮐﺎﺭﺍﻥ ﻣﺎﻫﺮ ﻭ ﺍﻫﻞ ﻓﻦ ﺍﺑﺪﺍﻉ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺷﺎﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺁﻥ ﺭﺍ‬
‫ﻣﺮﮐﺰ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻓﻦ‪،‬ﺁﻭﺭﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺎﺧﺖ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ‬
‫ﻋﻈﻴﻢ ﺗﺨﺖ ﺟﻤﺸﻴﺪ ﺍﺳﺘﺨﺪﺍﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﮑﺎﺭ ﭘﺮﻳﺸﺎﻥ ﻭ ﺯﻣﺰﻣ |ﻪ ﺩﻋﺎ ﻣﻮﺑﺪ‬
‫ﺍﻋﻈﻢ ﻭﺍﺭﺩ ﺁﺗﺸﮑﺪﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﺯﻧﮓ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﺪﺍ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﮐﻪ ﻧﻮﺑﺖ ﺑﻌﺪﻱ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺣﺲ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻧﻲ ﺫﻫﻦ ﻭ ﻗﻠﺐ ﺍﻭ ﺭﺍ ﭘﺮ‬‫ﺁﺗﺶ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺯﻧﮓ ﺁﺗﺸﮑﺪﻩ ّ‬
‫ﮐﺮﺩ ﺍﻧﮕﺎﺭ ﺍﻫﻮﺭﺍﻣﺰﺩﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﻣﻴﺪﺍﺩ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ!! ﻫﺮﮔﺰ!! ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ‬
‫ﺑﺪﻱ ﺑﺮ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ ﺍﻭ ﭼﻴﺮﻩ ﺷﻮﺩ ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﻣﻲ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺟﺪﻳﺪ ‪ -‬ﺍﻋﺮﺍﺏ‪ -‬ﺍﻫﻮﺭﺍﻱ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﯼ‬ ‫‪۲۲‬‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﻭ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﻧﻮﻳﻨﻲ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﻣﮕﺮ ﻧﻪ‬ ‫ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﷲ ﻭ ﮐﺘﺎﺏ ّ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺯﺭﺩﺷﺖ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺳﺖ؟ ﻣﻮﺑﺪ ﺍﻋﻈﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﮑﺎﺭ‬
‫ﭘﺮﻳﺸﺎﻥ ﻭ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻫﺎﻱ ﺿﺪ ﻭ ﻧﻘﻴﺾ ‪ ،‬ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺍﻭﺭﺍﺩ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺍّﻣﺎ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﻮﺑﺪﺍﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺯﻣﻴﻦ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪۱‬‬

‫ﺷﻬﺮ ﻧﻲﺭﻳﺰ‬

‫ﻣﻮﺑﺪ ﺍﻋﻈﻢ ﺁﺗﺸﮑﺪ |ﻩ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﺷﻨﻴﺪﻥ‬
‫ﻧﺪﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺭﺣﻤﺖ ﺍﻳﺰﺩﻱ ﭘﻴﻮﺳﺖ‪ .‬ﺍﻋﺮﺍﺏ ﻭﺍﺭﺩ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺷﺎﻩ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ‬
‫ﮔﺮﻳﺨﺖ‪ ,‬ﻃﺒﻘ |ﻪ ﺣﺎﮐﻤﻪ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﺍﺯ ﻗﺪﺭﺕ ﺧﻠﻊ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪ ﻧﺪﺍﻱ‬
‫ﺍﻟﻬﻲ ﮐﻪ ﺍﻋﺮﺍﺏ ﺣﺎﻣﻞ ﺁﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻟﺒﻴﮏ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻟﺒﺘّﻪ ﻧﻪ ﺑﻪ ﺁﺳﺎﻧﻲ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﻮﺑﺪﺍﻥ ‪,،‬‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬ﻋﺪﻩ ﺍﻱ ﻫﻢ ﻣﺘﻮﺍﺭﻱ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ‬
‫ّ‬ ‫ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﺍﻥ ﻭ ﺣﺘّﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﻋﺎ ّﺩﻱ ﺑﺎ ﺁﻥ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ‬
‫ﺑﺘﺪﺭﻳﺞ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﺟﺪﻳﺪ ﺍﺯ ﺩ ِﺭ ﺩﻭﺳﺘﻲ ﺩﺭ ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻧﺴﻞ ﺟﺪﻳﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺭﻭﺡ ﺗﺎﺯﻩ ﺍﻱ ﺑﺮ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺣﺎﮐﻢ‬
‫ﺷﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻗﺮﻥ ﺷﺎﻳﺪ ﻫﻢ ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻃﻮﻝ ﮐﺸﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻨﺎﺭﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮ ﻓﺮﺍﺯ ﺁﺗﺸﮑﺪ |ﻩ ﺯﺭﺩﺷﺘﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﺗﺸﮑﺪﻩ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ‬
‫ﺟﺎﻣﻊ ﺷﻬﺮ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺍﺯ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻓﻀﺎﻱ ﺷﻬﺮ ﭘﺨﺶ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﮔﻠﻲ ﻭ ﺧﺸﺘﻲ ﻭ ﺳﻨﮕﻲ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﻱ ﺩﻭ ﻃﺒﻘ |ﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﻋﺒﻮﺭ ﻣﻴﮑﺮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻓﻀﺎﻱ ﺩﺍﺧﻞ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﺳﺎﮐﻨﺎﻥ ﺁﻥ ﻣﻴﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺧﺎﮐﻲ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺎ ﻗﺎﻃﺮ ﻭ ﺍﺳﺐ ﻭ ﮔﺎﻭﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺁﻣﺪ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻓﺼﻞ ﮔﺮﻡ ﻭ ﺧﺸﮏ ﺳﺎﻝ ﺍﻳﻦ ﻋﺒﻮﺭ ﻭ ﻣﺮﻭﺭ ﮔﺮﺩ ﻭ ﺧﺎﮎ ﺑﻪ ﭘﺎ ﻣﻴﮑﺮﺩ‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﺯﻣﺴﺘﺎﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﮔﻞ ﻭ ﻻﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﻋﺒﻮﺭ ﻭ ﻣﺮﻭﺭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺳﺨﺖ ﻭ ﻣﺸﮑﻞ ﻣﻲ ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﻓﺼﻮﻝ ﺳﺎﻝ ﻓﺮﻭﺷﻨﺪ |ﻩ ﺩﻭﺭﻩ ﮔﺮﺩﻱ ﺍﺟﻨﺎﺱ‬
‫ﻓﺮﻭﺷﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﻭ ﺻﺎﺑﻮﻥ ﻭ ﮐﻼﻩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﻇﺮﻭﻑ ﺳﻔﺎﻟﻲ ﻭ ﻃﻨﺎﺏ ﻭ ﻭﺳﺎﻳﻞ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۴‬‬
‫ﺯﻳﻨﺘﻲ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺩﺍﺧﻞ ﺳﺒﺪﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﺍﻻﻍ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺖ ﺑﻪ ﻃﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﺳﺒﺪﻫﺎ‬
‫ﺩﺭ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺍﻻﻍ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺣﺮﮐﺖ ﺁﻥ ﺣﻴﻮﺍﻥ ﺳﺒﺪﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﻭ ﻋﻘﺐ‬
‫ﺑﻪ ﺣﺮﮐﺖ ﺩﺭ ﻣﻲ ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﮔﺪﺍﻫﺎ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻓﺮﺻﺘﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎﺭﻭﺑُﻨ |ﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ‬
‫ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺣﻤﻞ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﺒﻮﺳﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﻧﻌﺎﻡ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮﺩﻫﺎ ﻋﺒﺎ ﻳﺎ ﮐﺖ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻮﺷﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﻳﮏ ﮐﻼﻩ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ﻼ‬
‫ﭘﻮﺷﻴﺪﻩ ﺩﺭ ﭼﺎﺩﺭ ﺳﻴﺎﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﺁﻥ ﻟﺒﺎﺳﻬﺎﻱ ﺭﻧﮕﺎﺭﻧﮓ ﺑﺮ ﺗﻦ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺑﺎ ﻳﮏ ﺭﻭﺑﻨﺪ ﺳﻔﻴﺪ ﺻﻮﺭﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺁﻣﺪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺩﺭ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻫﻢ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺖ‬
‫ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺷﻬﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎﻱ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ‪، ,‬ﺣﻤﺎﻡ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﻬﺮ ﻭ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ‪,‬‬
‫ﺗﺠﺎﺭ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺤﻠّﻪ ﻗﺮﺍﺭ‬ ‫ﻣﺤﻞ ﺍﻃﺮﺍﻕ ﻭ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﻣﺴﺎﻓﺮﺍﻥ ﻭ ﮐﺴﺒﻪ ﻭ ّ‬ ‫ﮐﻪ ّ‬
‫ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻭ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺳﺎﺩﺍﺕ ‪ -‬ﻣﺤﻞ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﻭ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﺩﻳﻦ ‪ -‬ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻧﻴﺰ ﺷﻨﻴﺪﻩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺤﻠّﻪ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ ﺍﺻﻠﻲ ﺩﺭ ﺍﻣﺘﺪﺍﺩ ﺷﻤﺎﻝ ﺑﻪ ﺟﻨﻮﺏ ﮐﺸﻴﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ‬
‫ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺍﻳﻦ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ ﻣﻐﺎﺯﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺎﻳﺤﺘﺎﺝ ﺭﻭﺯﺍﻧ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ‬
‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﻐﺎﺯﻩ ﻫﺎ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻴﮑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻗﺴﻤﺖ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﻭ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﻳﮏ ﻣﺠﺮﺍﻱ‬
‫ﺁﺏ ﻳﺎ ﮐﺎﻧﺎﻝ ﮐﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﺧﺸﮏ ﻭ ﺑﻲ ﺁﺏ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺟﺪﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬
‫ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺑﺎﺭﻧﺪﮔﻲ ‪ -‬ﮐﻪ ﺑﻨﺪﺭﺕ ﭘﻴﺶ ﻣﻲ ﺁﻣﺪ ‪ -‬ﺑﺨﺼﻮﺹ ﺩﺭ ﻓﺼﻞ ﺳﺮﺩ ﺳﺎﻝ ﺍﻳﻦ‬
‫ﮐﺎﻧﺎﻝ ﭘﺮ ﺍﺯ ﺁﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺑﺨﺼﻮﺹ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺷﺎﻫﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺮﺯ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺭﺍﻩ ﺁﺏ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﺳﻴﻞ ﺑﺮﺍﻩ ﻣﻲ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﻫﺎﻱ ﻣﺎﻟﮑﺎﻥ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺩﻭﺭ ﺗﺎ ﺩﻭﺭ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﮐﻪ ﻣﺤﺼﻮﺭ‬
‫ﺑﺎ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﻭ ﭘﺮ ﺍﺯ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﺯﺭﺩﺁﻟﻮ ‪ ,،‬ﺍﻧﮕﻮﺭ‪ ,‬ﺑﻪ‪ ,‬ﮔﺮﺩﻭ ﻭ ﺑﺎﺩﺍﻡ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﻫﻢ ﺷﻨﻴﺪﻩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻭ ﮐﻤﻲ ﺩﻭﺭﺗﺮ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﻱ ﻣﺤﺼﻮﺭ ﻭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﻣﺘﺮﻭﮐ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﻫﻤﮕﻲ ﻳﺎﺩﺁﻭﺭ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ‬
‫ﻗﺒﻞ ﺭﺥ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫‪۲۵‬‬ ‫‪ ۱‬ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﺩﺭ ﺣﻴﻨﻲ ﮐﻪ ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ ﺁﺑﻬﺎﻱ ﮔﻮﺍﺭﺍﻱ ﭼﺸﻤﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ‬
‫ﮐﻮﻫﭙﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻣﻴﮕﺮﻓﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺭﻭﺍﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺑﺮﮐﺖ ﺍﻳﻦ ﺁﺑﻬﺎ‬
‫ﺍﺭﺍﺿﻲ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻭ ﺧﺎﮎ ﺗﻴﺮ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻧﻬﺎ ﻭ ﺑﺎﻏﺴﺘﺎﻧﻬﺎﻳﻲ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺑﻬﺸﺖ‬
‫ﺯﻳﺒﺎ ﻭ ﺩﻟﻔﺮﻳﺐ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺁﺏ ﺳﭙﺲ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺠﺮﺍﻫﺎﻱ ﺯﻳﺮ ﺯﻣﻴﻨﻲ ﺑﻪ ﻧﻘﺎﻁ‬
‫ﺗﻮﺯﻳﻊ ﻣﻴﺮﺳﻴﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﻣﺠﺎﺭﻱ ﮐﻮﭼﮑﺘﺮﻱ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﻣﻴﺸﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﺭﺍﺿﻲ‬
‫ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﺍﻥ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺁﺑﻴﺎﺭﻱ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺻﺒﺢ ﺳﺤﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﻫﺎ ﺁﺏ ﺭﺍ ﺑﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﭼﺎﻩ ﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﺎ ﺳﻄﻞ ﺍﺯ ﺩﻳﻮﺍﺭﻩ ﻫﺎﻱ ﭘﺮ ﺷﻴﺐ ﭼﺎﻩ ﺑﺎ ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ ﭘﺎﻱ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﮐﺎﺷﻴﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﭼﺎﻩ ﺗﻌﺒﻴﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺗﺎ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺳﻄﻞ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﭘﺮ ﺁﺏ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺁﺏ ﺍﻏﻠﺐ ﺁﻟﻮﺩﻩ ﻭ ﭘﺮ ﺍﺯ ﺍﻧﮕﻞ ﻭ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻣﻴﮑﺮﺏ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺩﺭ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﮐﻮﻫﭙﺎﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﻏﻬﺎﻱ‬
‫ﺍﻧﺠﻴﺮ‪ ، ,‬ﺑﺎﺩﺍﻡ‪، ,‬ﮔﺮﺩﻭ ﻭ ﺍﻧﺎﺭ ﺩﺭ ﺍﻣﺘﺪﺍﺩ ﻣﺰﺍﺭﻋﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻨﺪﻭﺍﻧﻪ‪ ، ,‬ﻃﺎﻟﺒﻲ ﻭ ﮔﺮﻣﮏ‬
‫ﮐﺎﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ,‬ﻫﻢ ﻃﻨﻴﻦ ﺍﻧﺪﺍﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻋﻄﺮ ﮔﻠﻬﺎﻱ ﺳﻔﻴﺪ ﻭ ﺳﺮﺧﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻼﺏ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﻫﻮﺍ ﭘﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻋﻄﺮ ﺷﮑﻮﻓﻪ ﻫﺎ ﻭ ﻫﻮﺍﻱ ﺗﺎﺯﻩ ﻫﺮ ﺭﻭﺡ ﻭ‬
‫ﺟﺎﻥ ﺧﺴﺘﻪ ﺍﻱ ﺭﺍ ﺟﺎﻥ ﻣﻲ ﺑﺨﺸﻴﺪ‪ .‬ﻣﺰﺍﺭﻉ ﭘﻨﺒﻪ ﻭ ﮔﻨﺪﻡ ﭘﻮﺷﺎﮎ ﻭ ﺧﻮﺭﺍﮎ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ‬
‫ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﺍﻥ ﺧﺸﺨﺎﺵ ﻣﻲ ﮐﺎﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺗﺮﻳﺎﮎ ﻣﻲ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺧﺮﻳﺪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻭ ﻓﺮﻭﺵ ﺗﺮﻳﺎﮎ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺩﻳﺮ ﮐﻢ ﻫﻢ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺭﺍﻳﺞ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺑﺎﻧﮓ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﭼﻮﭘﺎﻧﻬﺎ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺎ ﺩﺍﻣﻬﺎ ﻭ ﺳﮕﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎﻱ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻋﺒﻮﺭ ﻣﻴﮑﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﻣﻲ ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ ﻭ ﺑﺰ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﭼﺮﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﺍﺗﻊ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺑﺎﻻ ﺩﺭ ﮐﻮﻫﻬﺎ ﺷﮑﺎﺭﭼﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﮐﻤﻴﻦ ﻗﺮﻗﺎﻭﻟﻬﺎﻱ‬
‫ﻭﺣﺸﻲ‪، ,‬ﺑﻠﺪﺭﭼﻴﻦ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﺁﻫﻮ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻗﺎﻃﺮ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺷﻴﺐ ﺗﭙّﻪ‪،‬ﻫﺎ ﻋﺒﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺻﺎﺣﺒﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺎﻏﻬﺎ ﻭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻳﺎ ﻋﺼﺮﻫﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ‬

‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻳﻦ ﻣﺠﺎﺭﻱ ﺁﺏ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﺪﻳﻢ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺣﻔﺮ ﻣﻴﺸﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻗﻨﺎﺕ ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﻣﻴﺸﻮﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻗﻨﺎﺗﻬﺎ ﺁﺏ‬
‫ﺯﻳﺮﺯﻣﻴﻨﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﮐﻮﻫﻬﺎ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﻴﺂﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﺏ ﺍﺯ ﺯﻳﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺑﺎﻻ ﻣﻴﺂﻣﺪ ﻭ ﺁﺳﻴﺎﺑﻬﺎﻳﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﮐﺮﺩﻥ‬
‫ﮔﻨﺪﻡ ﻭ ﺫ ّﺭﺕ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﭼﺮﺧﺎﻧﺪ‪ .‬ﺁﺏ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﻳﮏ ﺳﺮﻱ ﻣﺠﺎﺭﻱ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﻧﻘﺎﻁ ﺗﻮﺯﻳﻌﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﺑﻠﻨﺪﻱ ﺍﺣﺎﻃﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﺷﻬﺮ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﻣﻴﺸﺪ ﻭ ﺗﻮﺯﻳﻊ ﻣﻴﮕﺮﺩﻳﺪ‪ .‬ﻗﻨﺎﺗﻬﺎﻱ‬
‫ﺯﺭﺩﺷﺖ )ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ( ﻭ ُﺧﺒَﺮ )ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺷﺮﻗﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺑﻪ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ( ﺩﻭ ﻗﻨﺎﺗﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ‬
‫ﻣﺮﺍﮐﺰ ﺗﻮﺯﻳﻊ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۶‬‬
‫ﺑﺮﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﻧﻮﺭ ﺳﺘﺎﺭﻩ ﻫﺎﻱ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﺩﺭ ﺷﺐ ﺑﺮ ﺳﻘﻒ ﮐﻠﺒﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮔﻠﻲ ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ‪,‬‬
‫‪،‬ﺷﮑﺎﺭﭼﻴﺎﻥ ﻭ ﺑﺮ ﮔﺮﮔﻬﺎ ﻭ ﭘﻠﻨﮕﻬﺎﻳﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﺐ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺻﻴﺪﻱ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺑﻪ‬
‫ﺁﺭﺍﻣﻲ ﻭ ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﭼﺮﺧﻴﺪﻧﺪ‪ ,‬ﻣﻲ‪،‬ﺗﺎﺑﻴﺪ‪ .‬ﻧﻮﺭ ﺳﺘﺎﺭﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﺭﻭﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺴﻴﺮ‬
‫ﺣﺮﮐﺖ ﭼﻮﭘﺎﻧﻬﺎ ﻭ ﮔﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺁﻏﻞ ﺭﻭﺷﻦ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻧﻲ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﻭﺿﻊ ﺣﻤﻞ ﺑﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﮔﻮﺵ ﺍﻭ ﻃﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺧﺖ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺩﺭﺩ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻴﭽﻴﺪ ﺩﺭ‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻦ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﭘﺴﺮ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻳﮏ ﺯﻥ ﻗﺎﺑﻠﻪ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﻣﺤﻞ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ‬ ‫ِ‬ ‫ﺩﻟﺶ ﺍﻣﻴﺪ‬
‫ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﺍ ّﻭﻝ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﻮﺯﺍﺩ ﺗﺎﺯﻩ ﺑﻪ ﺩﻧﻴﺎ ﺁﻣﺪﻩ ﺧﻄﺮﻧﺎﮐﺘﺮﻳﻦ ﺯﻣﺎﻥ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺧﺒﻴﺜﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺟﺎﻥ ﻧﻮﺯﺍﺩﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺖ ﻣﺮﺍﺳﻢ‬
‫ﺧﺎﺻﻲ ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻴﺪﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ّ‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺯﻝ ﺍﻋﻴﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﮐﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻏﻠﺐ ﻣﻌﻠﻢ ﺳﺮﺧﺎﻧﻪ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‬
‫ﻧﻴﺰ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻫﻨﻮﺯ ﮐﻮﺩﮐﺴﺘﺎﻧﻲ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ ۱.‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ‬
‫ﻣﻼ ﻭ ﻳﺎ ﻣﻌﻠﻤﻲ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﻣﻴﮑﺮﺩ ﻭ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ‬‫ﻣﺪﺭﺳﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺯ ﻣﮑﺘﺒﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻳﮏ ّ‬
‫ﺳﻦ ﺩﻩ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻫﻢ‪،‬ﻣﺪﺭﺳﻪ ﻭ‬ ‫ﺑﻪ ﺍﻭ ﭘﻮﻝ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺧﺘﺮﻫﺎ ﻭ ﭘﺴﺮﻫﺎ ﺗﺎ ّ‬
‫ﻫﻢ‪،‬ﮐﻼﺱ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺗﺤﺼﻴﻼﺕ ﺩﺧﺘﺮﻫﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺳﻦ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺟﺎﺯ |ﻩ‬
‫ﺍﺩﺍﻣ |ﻪ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﺍﻟﻔﺒﺎ‪، ,‬ﺗﻠ ّﻔﻆ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﻭ ﺣﺴﺎﺏ ﺍﺑﺘﺪﺍﻳﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﻳﺎﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻗﺮﺁﻥ ﻗﻄﻌﺎﺕ ﮐﻮﭼﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﺭﺍ‬
‫ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﻫﻤ |ﻪ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﺩﺭ ﻳﮏ ﮐﻼﺱ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﮐﻼﺳﻬﺎ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪﻱ ﺳﻨّﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﭼﻪ ﭼﻴﺰﻱ ﺭﺍ ﻳﺎﺩ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‬
‫ﺑﻪ ﻣﻌﻠّﻢ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺗﺸﮑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺩﺭﺱ ﻣﻌﻠﻢ‬
‫ﮔﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻇﻬﺮ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻫﻤﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺯﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ‬
‫ﺑﭽﻪ ﻫﺎﻱ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻫﺎﻱ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ‬ ‫ﺧﻮﺩ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ ّ‬
‫ﺗﺤﺼﻴﻼﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭﺁﻥ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺑﺪﻫﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﻫﺎ ﺭﺍ‬

‫‪ (۱‬ﺗﻮﺭﺍﻥ ﻣﻴﺮﻫﺎﺩﻱ ‪Education viii. Nursery Schools and Kindergartens ،‬ﻣﻨﺪﺭﺝ‬
‫ﺩﺭ ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪١٥ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ,،١٩٩٧‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪ ،‬ﺷﻬﺮ ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‪ ٢٠ ، ,‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪.٢٠١٠‬‬
‫ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ‪www.iranica.com/articles/education-viii-nursery-schools-and-‬‬
‫‪kindergartens‬‬
‫‪۲۷‬‬ ‫‪ ۱‬ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﻣﺘﻮﻥ ﺩﺭﺳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ ﺗﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺗﻨﺒﻴﻪ ﺷﺎﮔﺮﺩﻱ ﮐﻪ ﺧﻄﺎﻳﻲ‬
‫ﻭ ﻳﺎ ﺑﻲ‪،‬ﺍﺩﺑﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﭼﻮﺏ ﺯﺩﻥ ﺑﻪ ﮐﻒ ﭘﺎﻱ ﺍﻭ ﻭ ﻳﺎ ﭼﻮﺏ ﻭ ﻓﻠﮏ ﺑﻮﺩ‪ ۱.‬ﭘﺴﺮ‬
‫ﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺍﻏﻠﺐ ﺣﺮﻓ |ﻪ ﭘﺪﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﻫﺎ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ‬
‫ﮐﻤﮏ ﺩﺳﺖ ﻣﺎﺩﺭﺍﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﮐﺎﺭ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺩﺍﺭﻱ ﻭ ﺑﺎﻓﻨﺪﮔﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺎﺩﺭﺍﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﻮﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﮐﻮﺩﮎ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺴﺘﺮ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺳﺮ ﺑﺮ ﺩﺍﻣﻦ ﻣﺎﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﻧﻬﺎﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻋﻔﻮﻧﺖ ﭼﺸﻢ ﻭ ﮔﻮﺵ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺷﺎﻳﻊ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ‬
‫ﺷﭙﺶ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﺭﺍﻩ ﺧﻼﺻﻲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺳﺮﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺘﺮﺍﺷﻨﺪ‪ .‬ﭘﺰﺷﮏ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺗﺤﺼﻴﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﮔﻴﺎﻫﺎﻥ ﺩﺍﺭﻭﻳﻲ ﻭ ﮔﻴﺎﻫﺎﻥ ﺑﻮﻣﻲ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺩﺍﺭﻭ ﻭ ﭘﻤﺎﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻲ‪،‬ﺑﻀﺎﻋﺖ ﻏﻴﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺩﺭﻣﺎﻥ ﺑﻴﻤﺎﺭﻳﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﮐﻪ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺍﻋﻴﺎﻥ ﻧﺸﻴﻨﻲ ﺑﻮﺩ ﺩﺭﻣﺎﻧﻬﺎﻱ‬
‫ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﺍﻥ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺩﺳﺘﺮﺳﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﻨﻬﺎ ﺭﺍﻫﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻤﻴﺰ‬
‫ﮐﺮﺩﻥ ﺩﻧﺪﺍﻧﻬﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺯﻏﺎﻝ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺩﻧﺪﺍﻧﻬﺎ ﺑﻤﺎﻟﻨﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺗﻤﻴﺰ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺩﻧﺪﺍﻧﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻋﻔﻮﻧﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺭﺍ ﻣﻲ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺭﺍ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ‬
‫ﮐﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺳﻠﻤﺎﻧﻲ ﻣﺤﻞ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﻳﮏ ﺍﻧﺒﺮ ﺩﺳﺘﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﺯ‬
‫ﮐﺎﺭﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺣﺠﺎﻣﺖ ﺑﻪ ﻭﺳﻴﻠ |ﻪ ﺯﺍﻟﻮ ﻳﺎ ﺗﻴﻎ ﺯﺩﻥ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﺑﻴﻤﺎﺭ ﻭ ﮐﺸﻴﺪﻥ‬
‫ﺧﻮﻥ ﺍﻭ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﮑﺎﻧﻬﺎﻱ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺧﻮﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺗﺼﻔﻴﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﮔﺮ‬
‫ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻭﻳﺮﻭﺱ ﺁﻧﻔﻠﻮﺁﻧﺰﺍ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺷﺎﻳﻊ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺩﺭ ﻋﺮﺽ ﺳﺎﻝ ﻳﮏ ﺳ ّﻮﻡ ﺟﻤﻌﻴﺖ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻋﻴﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﮐﻪ ﺷﺎﺩﺍﺏ ﻭ ﺳﺮﺣﺎﻝ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎ ﺑﺎﺯﻱ‬ ‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺮﺍﻗﺐ ﻣﺎﺭ ﻭﻋﻘﺮﺏ ﻭ ﺟﺎﻧﻮﺭﺍﻧﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻗﺒﻴﻞ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻳﮏ ﺳﻮﺭﺍﺧﻲ ﺩﺭ ﮔﻮﺷﻪ‪،‬ﺍﻱ ﭘﻴﺪﺍﻳﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﻴﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮔﺮﮔﻬﺎ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺷﻬﺮ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﭘﺮﺳﻪ ﻣﻲ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺷﮑﺎﺭ‬
‫ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻲ ‪ Education iii. The Traditional School‬ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺩﺭ‬ ‫‪ (۱‬ﺟﻠﻴﻞ ﺩﻭﺳﺘﺨﻮﺍﻩ ﻭ ﺍﻗﺒﺎﻝ ﻳﻐﻤﺎﻳ ‪،‬‬
‫ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ١٥ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ,،١٩٩٧‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪ ،‬ﺷﻬﺮ ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‪ ٢٠ ، ,‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ .٢٠١٠‬ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ‬
‫ﺑﻪ ‪www.iranica.com/articles/education-iii‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۸‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺟﻬﺖ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﺸﺎﻥ ﮔﺮﺩ‬
‫ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻫﻤﺴﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺑﭽﻪ ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﻫﻨﻮﺯ ﺧﺮﺩﺳﺎﻝ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﻲ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﻋﻤﻮﻣﴼ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﺎﻣﻲ ﮐﻪ ّ‬
‫ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻫﺎ ﻓﺎﻣﻴﻠﻲ ﺑﻮﺩ‪ :‬ﭘﺴﺮ ﻋ ّﻤﻪ ‪ ,،‬ﺩﺧﺘﺮ ﻋﻤﻮ ‪ ,،‬ﺩﺧﺘﺮ ﺧﺎﻟﻪ ‪ ,،‬ﭘﺴﺮﺧﺎﻟﻪ ﻭ ﻏﻴﺮﻩ‪ .‬ﻭﺿﻊ‬
‫ﻣﺎﻟﻲ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻭ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻫﻤﻪ ﺍﺯ‬
‫ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﻨﻨﺪ |ﻩ ﻫﻤﺴﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻋﺮﻭﺳﻲ ﻭ ﺟﺸﻦ ﻭ ﭘﺎﻳﮑﻮﺑﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﭼﻨﺪﻳﻦ‬
‫ﺭﻭﺯ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ّﻃﻲ ﺍﻳﻦ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻭ ﺭﻗﺺ ﻭ ﺁﻭﺍﺯ ﻭ ﭘﺬﻳﺮﺍﻳﻲ ﺑﺎ‬
‫ﺷﺮﺑﺖ ﻭ ﺷﻴﺮﻳﻨﻲ ﻭ ﺣﻠﻮﺍ ﻭ ﮐﺒﺎﺏ ﺑﺨﺶ ﻣ ّﻬﻤﻲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ‬
‫ﺑﺎ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺁﺷﻨﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ ۱.‬ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺳﻪ ﺭﻭﺯ ﻃﻮﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪ ﻭ ﻏﺬﺍ ﻭ ﻣﻴﻮ |ﻩ‬
‫ﺍﺿﺎﻓﻲ ﺭﺍ ﺑﻴﻦ ﻓﻘﺮﺍ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﻋﺮﻭﺳﻲ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﻭ ﺍﺿﻄﺮﺍﺏ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺧﻮﺩ ﺑﻮﺩ‬
‫ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﻟﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﭙﺬﻳﺮﺩ‪ .‬ﺩﺳﺘﻬﺎﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ‬
‫ﺑﺎ ﺣﻨﺎ ﺭﻧﮓ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻧﻘﺶ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .۲‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺻﺮﻑ ﺷﺎﻡ ﺩﺍﻣﺎﺩ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻓﺮﺍﺩ‬
‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺩﻥ ﻋﺮﻭﺱ ﺑﺎ ﺳﺎﺯ ﻭ ﺩﻫﻞ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻋﺮﻭﺱ ﺑﺎ ﺁﺭﺍﻳﺶ‬
‫ﻭﻟﻲ ﺭﻭﺑﻨﺪﻱ ﺑﺮ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺁﻣﺪﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻋﺮﻭﺱ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺩﺍﻣﺎﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺁﻧﺠﺎ ﺯﻭﺝ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺯﻳﺮ ﻗﺮﺁﻥ ﺭ ّﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻏﻠﺐ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻓﻊ ﻫﺮ ﭼﺸﻢ ﺯﺧﻤﻲ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﻧﻴﺖ ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﻲ ﺁﻥ ﺯﻭﺝ ﻳﮏ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ ﻫﻢ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺩﺍﻣﺎﺩ ﻳﮏ‬ ‫ّ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺍﻃﺎﻕ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﻳﻦ ﺯﻭﺝ ﺟﻮﺍﻥ ﺍﺧﺘﺼﺎﺹ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎﻳﻲ ﮐﻮﭼﮏ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻣﺜﻞ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﮐﺮﻩ ﺑﻮﺩﻥ ﻋﺮﻭﺱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺩﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﻧﻮﻋﺮﻭﺳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺗﺎﺯ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻧﺰﺩ ﻓﺎﻣﻴﻞ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺑﻪ‬

‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻫﻮﺷﻨﮓ ﺍﻋﻠﻢ ‪ henna‬ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺩﺭ ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪١٥ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪، ,٢٠٠٣‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪،‬‬
‫ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ﺳﻴﺘﻲ‪ ٢٠ ، ,‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ .٢٠١٠‬ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ‪www.iranica.com/articles/henna‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫ﺲ ‪،Iranian Marriage Ceremony , Its History & Symbolism‬‬ ‫‪ (۴‬ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﭘﺮﺍﻳ ‪،‬‬
‫ﻧﺸﺮ ‪ ،Society Chamber– Iran‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪، ,٢٠٠١‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ‪، ,‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ‪ ٢١ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪,٢٠١٠‬‬
‫‪،‬ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ‪www.iranchamber.com/culture/articles/iranian_marraiage_ :‬‬
‫‪ceremony.php‬‬
‫‪۲۹‬‬ ‫‪ ۱‬ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫‪،‬ﺳﺮﻣﻲ‪،‬ﺑﺮ‪،‬ﺩ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺟﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﻴﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺑﺎﺯ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺍﻣﻮﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺭﺍ ﺑﺨﻮﺑﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﻫﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻋﺮﻭﺱ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ‬
‫ﺟﻬﻴﺰﻳ |ﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺗﺪﺍﺭﮎ ﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺣﺎﻻ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻭﺳﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺷﻮﻫﺮ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺗﺎﺯﻩ‪،‬ﻋﺮﻭﺱ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺍﺯ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﺍﻃﺎﻋﺖ ﮐﻨﺪ ﻭ ﻫﻴﭻ‬
‫ﺍﺑﺮﺍﺯ ﻧﻈﺮﻱ ﻧﮑﻨﺪ‪ .‬ﮔﺎﻫﻲ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺷﻮﻫﺮ ﺍﻳﻦ ﺗﺎﺯﻩ ﻋﺮﻭﺱ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﺘﮏ ﺑﺰﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﭼﻴﺰﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺭﺍﻳﺞ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺯﻧﻬﺎ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻄﻴﻊ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺍﻋﺘﺮﺍﺿﻲ‬
‫ﻧﮑﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺷﻮﻫﺮ ﻣﺴﺖ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻲ ﺁﻣﺪ ﺍﻳﻦ ﺯﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﺮﺍﻗﺐ‬
‫ﻣﻲ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺣﺮﻓﻲ ﻧﺰﻧﺪ ﻭ ﮐﺎﺭﻱ ﻧﮑﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﮐﻢ‪،‬ﮐﻢ ﺑﺎ‬
‫ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺷﻮﻫﺮﺧﻮﺩ ﺩﺭ‬ ‫ّ‬ ‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻮﻫﺮ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻧﻮ ﻭ‬
‫ﺍﻣﻮﺭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﻧﻔﻮﺫ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﻭ ﻣﻌﺎﺷﺮﺕ ﺧﻮﺩ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺭﺍ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺩﻫﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﺷﻮﻫﺮ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺍﻧﺠﺎﻡ‬
‫ﮐﺎﺭﻫﺎﻱ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻮﺩ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﺍﻓﮑﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﻴﺪ‪ ,‬ﮐﻪ‬
‫ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ ﺑﺨﻮﺑﻲ ﮐﻨﺎﺭ ﺑﻴﺎﻳﺪ‪، ,‬ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﭘﺴﺮ ﺑﻴﺎﻭﺭﺩ‪، ,‬ﻣﺎﺩﺭ‬
‫ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪، ,‬ﻭﻇﺎﻳﻒ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﻫﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺷﺪ‪,‬‬
‫ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻣﻴﺪﻭﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﺴﺮﺵ‪ -‬ﺍﮔﺮ ﻭﺳﻌﺸﺎﻥ ﺑﺮﺳﺪ ‪ -‬ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ‬
‫ﺑﻴﺎﺭﺍﻳﺪ‪ .‬ﺷﻮﻫﺮ ﻣﻲ ﺩﺍﻧﺴﺖ‪ ,‬ﮐﻪ ﺍﮔﺮ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻭﺿﻊ ﻣﺎﻟﻲ ﺧﻮﺑﻲ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﺪ‪ ,‬ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺯﻥ‬
‫ﻣﺪﺕ ﮐﻮﺗﺎﻫﻲ ‪ -‬ﭼﻨﺪ ﻫﻔﺘﻪ ﺗﺎ‬ ‫ﺩ ّﻭﻣﻲ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺣﺘّﻲ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺯﻧﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ّ‬
‫ﻣﻼ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻘﺪ ﺧﻮﺩ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩ‪.‬‬ ‫ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻩ‪ -‬ﺻﻴﻐﻪ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﻭﺟﻬﻲ ﺑﻪ ﻳﮏ ّ‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺩﺭ ﺣﻴﺎﻁ ﻣﻨﺰﻝ ﺗﺎﺯﻩ ﻋﺮﻭﺱ ﻭ ﺩﺍﻣﺎﺩ ﻣﻲ ﭘﻴﭽﻴﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺗﺎﻗﻬﺎﻳﻲ‬
‫ﺩﺍﺷﺖ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺣﻴﺎﻁ ﻭ ﻏﺎﻟﺒﴼ ﻳﮏ ﺍﺻﻄﺒﻞ ﻳﺎ ﻣﺮﻏﺪﺍﻧﻲ ﮐﻮﭼﮏ ﻫﻢ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﺗﺎﻗﻬﺎ‬
‫ﺍﺳﺘﻔﺎﺩ |ﻩ ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ۲.‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯﺍﺗﺎﻗﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻣﻬﻤﺎﻥ ﻣﺮﺩﻱ‬
‫‪ (۱‬ﺑﻲ‪،‬ﺑﻲ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺍﺳﺘﺮﺍﺑﺎﺩﻱ ‪ ،‬ﻧﺴﺨ |ﻪ ﺧﻄﻲ ‪ ) ،‬ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ‪ :‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻱ‪ :‬ﻣﺮﮐﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌ |ﻪ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ ,‬ﻣﺎﺭﭺ‬
‫‪١٩٩٢‬؛ ﻃﺒﻊ ﺍ ّﻭﻝ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ .١٨٠٨‬ﺻﻔﺤﺎﺕ ‪) ٤٧ ،٤٢-٤٣‬ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﻃﺎﻋﺖ ﺯﻥ ﺍﺯ ﺷﻮﻫﺮ ‪،‬ﺻﻔﺤ |ﻪ ‪، ١٢١‬‬
‫‪) ١٨٤‬ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺟﻬﻴﺰﻳﻪ ‪ (،‬ﺻﻔﺤﺎﺕ ‪) ١٥٠-١٥١‬ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﮐﺘﮑﻬﺎﻱ ﺷﻮﻫﺮ ﻣﺴﺖ(‬
‫‪ (۲‬ﺷﻴﺮﻳﻦ ﻣﻬﺪﻭﻱ ‪ Qajars-period-household‬ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ‪ ٢ ,‬ﮊﻭﺋﻴﻪ ‪,،٢٠ ٠٩‬‬
‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪ ،‬ﺷﻬﺮ ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‪٢٠ ,‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪.٢٠١٠‬ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ‪www.Iranica.com/articles/‬‬
‫‪qajars-period-household‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۰‬‬
‫ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ﺩﺭﺁﻥ ﺍﺗﺎﻕ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺣﻤﺎﻡ ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ‬ ‫ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﺁﻳﺪ ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ّ‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﺣﻤﺎﻡ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﻬﺮ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺒﮏ ﺗﺮﮐﻲ ﺑﻮﺩ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻳﮏ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺑﻪ ﺣﻤﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻫﻤ |ﻪ ﻭﺳﺎﻳﻞ ﺷﺴﺘﺸﻮ ﺍﺯ ﺣﻮﻟﻪ ﻭ ﺷﺎﻧﻪ ﻭ ﺻﺎﺑﻮﻥ‬
‫ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﭼﻴﺰ ﻻﺯﻡ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻋﻴﺎﻥ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﻭﺳﺎﻳﻞ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻤﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺗﻮﺍﻟﺖ ﻫﻢ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭﭘﺸﺖ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﭼﺎﻟﻪ‬
‫ﺍﻱ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﮐﻨﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺗﻮﺍﻟﺖ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻴﮑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭼﺮﺍﻍ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺷﺒﻬﺎ‬
‫ﭼﺮﺍﻏﻬﺎﻱ ﺭﻭﻏﻨﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﺩﻭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻧﻮﺭ ﮐﻤﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺍﻋﻴﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﭼﺮﺍﻏﻬﺎﻱ ﻻﻣﭙﺎﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﻣﺮﺩﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﻋﻮﺕ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻧﻴﺰ‬
‫ﻣﻲ ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﺁﻓﺘﺎﺑﻪ ﻭ ﻟﮕﻦ ﺁﺏ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺩﺳﺖ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻳﺨﺖ ﻭ ﺑﻌﺪ‬
‫ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﭼﺎﻱ ﺩﻡ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ﻗﻠﻴﺎﻥ ﭼﺎﻕ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭﺩﺭ ﻗﻠﻴﺎﻥ ﺗﻨﺒﺎﮐﻮ ﻭ ﻳﺎ‬
‫ﺣﺸﻴﺶ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺖ‪ .‬ﮔﺎﻫﻲ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﻫﻢ ﺑﺎ ﭼﭙﻖ ﺗﺮﻳﺎﮎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩ ﺩﺭﻭﻳﺸﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻧ ّﻘﺎﻟﻲ ﻭﺍﺟﺮﺍﻱ ﻧﻤﺎﻳﺸﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ‬
‫ﻧﻴﺰ ﻣﻲ ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺻﺤﻨﻪ ﻫﺎﻱ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﻳﺨﺖ‬
‫ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺪﻭﺭ ﺍﻭ ﺟﻤﻊ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﻭﺍﻭ ﺑﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎﻱ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺭﺍ ﺑﺎﺻﺪﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺩﺭ ﺗﮑﺮﻳﻢ ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ﺍﺷﻌﺎﺭ ﻭ ﺍﺩﻋﻴﻪ ﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪ ﺍﻭ ﭘﻮﻝ ﻭ ﻏﺬﺍ ﻭﮔﺎﻩ ﺟﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺍﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺰﺍﺭﻉ‪ ,‬ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻧﻬﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﮐﺎﺭ ﺑﺮ‬
‫ﻓﻦ‬‫ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻭ ﻧﮕﻬﺪﺍﺭﻱ ﺍﺯ ﺣﻴﻮﺍﻧﺎﺗﺸﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ّ‬
‫ﻭ ﺣﺮﻓﻪ ﺍﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻋﻀﻮ ﺍﺻﻨﺎﻑ ﻭ ﺍﺗّﺤﺎﺩﻳﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻧﺎﻧﻮﺍﻫﺎ‪، ,‬ﻗﺼﺎّﺑﻬﺎ‪,‬‬
‫‪،‬ﺳﺒﺰﻱ‪،‬ﻓﺮﻭﺷﻬﺎ‪، ,‬ﺯﻏﺎﻝ‪،‬ﻓﺮﻭﺷﻬﺎ‪، ,‬ﮐﺴﺒﻪ ﻭ ﺗﺠﺎّﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﮐﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻫﺮﻳﮏ ﺑﻪ‬
‫ﺻﻨﻔﻲ ﺗﻌﻠّﻖ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺎﻟﮏ ﺯﻣﻴﻦ ﮐﻪ ﺳﺨﺖ‪،‬ﮐﻮﺵ ﻭ ﻣﺘ ّﻤﻮﻝ ﺑﻮﺩ ﺻﺒﺢ ﺯﻭﺩ ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﺍﺫﺍﻥ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﺮ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﺎﺳﺖ ﻭ ﺍﺯ ﮐﻮﭼﻪ ﭘﺲ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺗﻨﮓ ﻭ ﺑﺎﺭﻳﮏ ﺷﻬﺮ ﻋﺒﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺩ ِﺭ‬
‫ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﺎﺭﮔﺮﺍﻥ ﺯﻣﻴﻦ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺳ ِﺮ ﺯﻣﻴﻦ‬

‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﻣﮑﺎﻟﻤ |ﻪ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ، ,‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪٢٠١٠‬‬
‫‪۳۱‬‬ ‫‪ ۱‬ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻡ ﻃﻠﻮﻉ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳ ِﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎﻧﮓ‬
‫ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻋﺖ ﮐﺎﺭ ﺳﺨﺖ ﻭ ﻃﺎﻗﺖ‪،‬ﻓﺮﺳﺎ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺁﻥ‬
‫ﻣﺎﻟﮏ ﺑﻪ ﺳ ِﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺩﻳﮕﺮﺵ ﻣﻴﻔﺮﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺳ ِﺮ ﺭﺍﻩ ﺩﺭ ﺑﺎﻏﻲ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﺷﻬﺮ ﺗ ّﻮﻗﻒ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﻗﺪﺭﻱ ﻣﻴﻮﻩ ﺟﻤﻊ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﺧﺮ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﻣﻐﺎﺭ |ﻩ ﮐﻮﭼﮑﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ‬
‫ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﺟﻨﺎﺱ ﺳﺎﺩﻩ ﻭ ﻟﻮﺍﺯﻡ ﺭﻭﺯﻣﺮﻩ ﻭ ﮔﺎﻩ ﮐﻔﺶ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻭﺧﺖ‪ ,‬ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﺗﻤﺎﻡ ﮐﺎﺭ ﺭﻭﺯﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺍﺵ ﺑﺮ ‪،‬ﻡ ﮔﺸﺖ ﻭ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺷﻌﻠ |ﻪ ﺁﺗﺶ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺸﺴﺖ ﻭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﻪ ﺩﻭﺧﺘﻦ ﻧﻮﻋﻲ ﮐﻔﺶ ﻣﺤﻠّﻲ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺳﻮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺍﻭﺭﺍﻕ ﻭ ﺍﺳﻨﺎﺩ ﺭﺍ‬
‫ﺑﺨﻮﺍﻧﻨﺪ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻳﺎ ﮐﺎﺭﻣﻨﺪﺍﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﻭ ﺍﺭﺗﺸﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺩﻭﻟﺖ ﻣﺮﮐﺰﻱ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﮐﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۲.‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﻩ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣﮑﻤﺮﺍﻥ‬
‫ﻣﺤﻠﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﻟﺸﮕﺮﻫﻢ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻣﺤﻞ ﻭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﻘﺎﻡ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﻻﻱ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﻓﻘﻂ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﭘﻮﻝ ﻭ ﺭﺷﻮﻩ ﻭ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲ‬
‫ﻧﺼﻴﺐ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﺷﻬﺮ ﻳﮏ ﺳﺮﭘﺮﺳﺖ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺍﻣﻮﺭ ﺷﺮﻋﻲ ﺩﺍﺷﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺷﻴﺦ ﺍﻻﺳﻼﻡ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﺯﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻗﻲ ﺗﻨﻬﺎ ﻭ ﻳﺎ ﺑﺎ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﻭ ﺩﺭ ﻓﮑﺮ ﻓﺮﻭ‬
‫ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩ ﻏﺮﻳﺒﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻣﻬﻤﺎﻥ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺁﻥ ﺯﻥ ﺍﺟﺒﺎﺭﴽ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻕ‬
‫ﺤﺮﻡ ﻧﺒﻮﺩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﺒﻴﻨﺪ‪ .‬ﺗﻤﺎﻡ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻋﺎﻃﻔﻲ‬ ‫ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻣﻲ‪،‬ﻣﺎﻧﺪ ﺗﺎ ﺁﻥ ﻣﺮﺩ ﻏﺮﻳﺒﻪ ﮐﻪ َﻣ َ‬
‫ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺯﻧﻬﺎ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﺑﻪ ﭼﻬﺎﺭ ﺩﻳﻮﺍﺭﻱ ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﮔﺴﺘﺮﺩ |ﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ‬
‫ﺣﻖ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ‪ ،‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺗﻔﺮﻳﺢ ﻭ‬
‫ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺁﺯﺍﺩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ّ‬
‫ﮔﺮﺩﺵ ﺑﺮﻭﻧﺪ ﻭ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﮕﺬﺭﺍﻧﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺟﻤﻊ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ ، ,‬ﺷﺮﺍﺏ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﺷﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺗﺮﻳﺎﮎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﮔﺎﻫﻲ ﻧﻴﺰ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﻧﻮﺟﻮﺍﻧﻲ ﺭﺍ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺍﺯ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺑﻬﻤﻦ ﺟﺬﺑﻲ‪ ،‬ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺧﺎﻧﻢ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ )ﺟﺬﺑﻲ( ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ‪ ،‬ﺍﺯ ﻋﺎﺩﺍﺕ ﭘﺪﺭﺑﺰﺭﮔﺶ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻬﻤﻦ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﮐﻮﺩﮐﻲ ﺧﺮﺩﺳﺎﻝ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﭘﺪﺭ ﺑﺮﺯﮔﺶ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﻣﺮﺑﻮﻁ‬
‫ﺑﻪ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ ،‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻣﻮﺭ ﺭﻭﺯﻣﺮﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﺍﻥ ﻣﺤﻠّﻲ ﭼﻨﺪﺍﻥ ﺗﻐﻴﻴﺮﻱ‬
‫ﻧﮑﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻭﻳﻠﻢ ﻓﻠﻮﺭ‪ ,،‬ﻣﻘﺎﻟﻪ ‪ Asnáf‬ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺩﺭ ﺩﺍﺋﺮﻩ ﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ‪ ١٥ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ,،١٩٨٧‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ‬
‫‪،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ﺳﻴﺘﻲ‪ ٢٠، ,‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ .٢٠١٠‬ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ‪www.iranica.com/articles/asnaf-‬‬
‫‪guilds‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۲‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﻗﺼﻨﺪ ﻭ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺑﺪﻫﻨﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﻫﺎ ﻭﺭﻕ ﺑﺎﺯﻱ ﻭ ﺗﺨﺘﻪ ﻧﺮﺩ ﺑﺎﺯﻱ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﻫﻢ ﮐﺎﺭﺷﺎﻥ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﻭ ﺟﺪﺍﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺑﺎﻧﮓ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﺯﻧﺎﻥ ﻓﻘﻴﺮﻱ ﮐﻪ ﺑﺎﻫﻢ ﺳﺮ ﻳﮏ ﺗﻨﻮﺭ ﺑﺰﺭﮎ ﻧﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺨﺘﻨﺪ‬
‫ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺁﺭﺩ ﺫ ّﺭﺕ ﻳﺎ ﮔﻨﺪﻡ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺁﺑﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺩﻭ ﺳﻨﮓ ﺑﺰﺭﮒ‬
‫ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﭼﺮﺧﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺍﻧﻪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺁﺭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺧﻤﻴﺮ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻧﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺨﺘﻨﺪ‪ .‬ﺯﻧﺎﻥ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻫﺎﻱ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﻧﺎﻧﻮﺍ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﻧﺎﻥ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﭘﺨﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﻋﻴﺪ ﻭ ﺟﺸﻦ ﻧﺎﻥ ﺷﻴﺮﻳﻨﻲ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺨﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻭﻗﺖ ﺯﻧﻬﺎ ﺻﺮﻑ‬
‫ﺁﺷﭙﺰﻱ ﻭ ﺗﻬﻴ |ﻪ ﻏﺬﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﻭﺿﻊ ﻣﺎﻟﻲ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺧﻮﺏ ﺑﻮﺩ ﭘﻠﻮ ﻭ ﺧﻮﺭﺵ‪، ,‬ﻣﺮﻍ‪,‬‬
‫‪،‬ﺧﻴﺎﺭ‪، ,‬ﻃﺎﻟﺒﻲ ‪ ,،‬ﻫﻨﺪﻭﺍﻧﻪ ﻭ ﺷﻴﺮﻳﻨﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺷﻤﺰﻩ ﻣﻬﻴﺎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻳﮏ ﺳﻤﺎﻭﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺭﻭﺯ ﺭﻭﺷﻦ‬
‫ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﭼﺎﻱ ﺗﺎﺯﻩ‪،‬ﺩﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻬﻤﺎﻧﺎﻥ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﺑﺎﻓﻲ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺎﺭﭼﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﺘﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻧﮓ ﮐﺮﺩﻥ ﭘﺎﺭﭼﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﺭﻧﮕﻬﺎﻱ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﺴﺘﻦ ﻟﺒﺎﺳﻬﺎ ﮐﺎﺭﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺨﺘﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻨﮑﺎﺭ ﺭﺍ ﺯﻧﺎﻥ ﻓﻘﻴﺮ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻟﺒﺎﺳﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺭﻭﺩﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﻳﺎ ﭼﺸﻤﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺩﻭﺭ ﺍﺯ ﭼﺸﻢ‬
‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻟﺒﺎﺳﺸﻮﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻨﺪﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺧﺒﺮﻫﺎﻱ ﺗﺎﺯﻩ ﺭﺍ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻢ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﺎﺭﺷﺎﻥ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺗﺨﻤ |ﻪ ﻫﻨﺪﻭﺍﻧﻪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﮑﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﮐﺸﻤﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺧﺴﺘﮕﻲ ﺩﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺑﺎﻧﮓ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﻳﺪﺍﺭ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪ ﺑﺎﺯﺩﻳﺪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻭ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺑﺎﻳﺪ‬
‫ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺍﻃﺮﺍﻓﻴﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﺨﺼﻮﺹ ﺍﮔﺮﺍﺯ ﻃﺒﻘﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻳﺎ‬ ‫ّ‬
‫ﻣﻘﺎﻣﻬﺎﻱ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻃﺒﻘﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ‪،‬ﺗﺮ ﺍﺟﺘﻤﺎﻉ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺎﻳﺪ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ ﮔﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﮐﻤﺘﺮ ﺣﺮﻑ ﻣﻲ ﺯﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺍﮔﺮ ﻫﺪﻳﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﮐﺴﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺩﻗّﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺁﻥ ﻫﺪﻳﻪ ﺑﺮﺍﺯﻧﺪ |ﻩ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺁﻥ ﺷﺨﺺ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺍﻟﺒﺘّﻪ‬

‫‪ (۱‬ﺍﺳﺘﺮﺁﺑﺎﺩﻱ‪ ,‬ﺻﻔﺤﺎﺕ ‪، ١٧٠ ,١٢١‬ﻭ ‪) ١٧٤‬ﺩﺭ ﺑﺎﺭ |ﻩ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺟﻨﺴﻲ ﻓﺎﺣﺸﻪ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﭘﺴﺮ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ‪ (،‬ﺹ ‪١٥٥‬‬
‫)ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﻗﻤﺎﺭﺑﺎﺯﻱ(‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻧﺎﻧﺴﻲ ﺍﭺ ﺩﻭ ﭘﺮﻱ ‪ «Etiquette»،‬ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺩﺭ ﺩﺍﻳﺮﺓ ﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ١٥ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ،١٩٩٨‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ‬
‫‪،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ﺳﻴﺘﻲ‪ ٢٠، ,‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪ .‬ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ‪www.iranica.com/articles/etiquette‬‬
‫‪۳۳‬‬ ‫‪ ۱‬ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫‪۱‬‬ ‫ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﮐﺴﻲ ﻫﺪﻳﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻣﺘﻘﺎﺑ ً‬
‫ﻼ ﻫﺪﻳﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺑﺎﻧﮓ ﺍﺫﺍﻥ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﮐﻪ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﻋﻴﺪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﻫﻤﻪ‬
‫ﺑﻪ ﻫﻢ ﻋﻴﺪﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻧﻴﺰ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺗﺪﺍﺭﮎ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﻳﮏ ﻣﺎﻩ ﻗﺒﻞ ﺷﺮﻭﻉ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﻬﺎﺭ ﮐﻪ ﺑﺎﻍ ﻫﺎ ﺭﺍ ﭘﺮﮔﻞ ﻭ ﺷﮑﻮﻓﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻣﺮﺩﻡ ﻫﻢ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺪ ﻭ ﺗﺨﻢ ﻣﺮﻍ ﺭﻧﮓ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭼﻬﺎﺭﺷﻨﺒﻪ‬ ‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﻤﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺷﻴﺮﻳﻨﻲ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺨﺘﻨ ‪،‬‬
‫ﺳﻮﺭﻱ ﺭﺍ ﺟﺸﻦ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﺍ ّﻭﻝ ﺳﺎﻝ ﻧﻮ ﺭﺧﺖ ﻭ ﻟﺒﺎﺱ ﻧﻮ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻮﺷﻴﺪﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﺩﻳﺪ ﻭ ﺑﺎﺯﺩﻳﺪ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻋﻴﺪﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭﻋﻴﺪﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ‬
‫ﺳﮑﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯﻫﺎ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﺪﻭﺭﺗﻬﺎﻱ ﺳﺎﻝ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺑﺮﻃﺮﻑ‬ ‫ّ‬
‫ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺳﺎﻝ ﻧﻮ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺩﻭﺳﺘﻲ ﻭ ﺁﺷﺘﻲ ﺷﺮﻭﻉ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺳﻴﺰﺩﻩ ﺭﻭﺯ ﻃﻮﻝ‬
‫ﻟﺬﺕ‬‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪ‪ .‬ﺭﻭﺯ ﺳﻴﺰﺩﻫﻢ ﺭﺍ ﻧﺤﺲ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻭﺭ ﮐﺮﺩﻥ ﻧﺤﺴﻲ ﺁﻥ ﻭ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﺯ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﺑﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺑﺎﻧﮓ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﭘﻴﺮﻫﺎ ﮐﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻧﺸﻴﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﭘﻴﺮﻫﺎ‬
‫ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻧﺸﻴﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺟﻮﺍﻧﺘﺮﻫﺎﻱ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻣﺮﺍﻗﺒﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﺒﺮ ﻓﻮﺕ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺎﻻﻱ ﺑﺎﻡ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﻃﺒﻞ ﺑﻪ ﺍﻃﻼﻉ ﻫﻤﻪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺎﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎ‪ ,،‬ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺁﺷﻨﺎﻳﺎﻥ ﺑﺎ ﮔﺮﻳﻪ ﻭ ﺷﻴﻮﻥ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻣﺘﻮﻓّﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ‬
‫ﻭ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺳﻮﮔﻮﺍﺭﻱ ﺷﺮﻭﻉ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻗﺒﺮﮐﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ ‪ ,،‬ﺟﺴﺪ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺴﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﺑﻮﺕ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺖ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺗﺎﺑﻮﺕ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻭﺵ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺩﻋﺎ ﻭ ﺻﻠﻮﺍﺕ ﺑﻪ‬
‫ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺩﻓﻦ ﺟﺴﺪ ﺩﻭ ﻗﻄﻌﻪ ﭼﻮﺏ ﺑﻠﻨﺪ ﮐﻨﺎﺭ ﻣﺮﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ‬
‫ﺗﺎ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﻧﮑﻴﺮ ﻭ ﻣﻨﮑﺮ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺆﺍﻝ ﻭ ﺟﻮﺍﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﻨﺪ ﻣﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺁﻥ ﭼﻮﺑﻬﺎ‬
‫ﺑﺮﺧﻴﺰﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺴﺘﺎﺩ‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ ﻋﺰﺍ ﺑﺎ ﭼﺎﻱ ﻭ ﺣﻠﻮﺍ ﺍﺯ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ‬
‫ﺗﺴﻠﻴﺖ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﭘﺬﻳﺮﺍﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻓﻘﺮﺍ ﻫﻢ ﺍﻃﻌﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯﮔﺬﺷﺖ ﭼﻬﻞ‬
‫ﺭﻭﺯ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻣﺠﻠﺲ ﺧﺘﻢ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺘﻮﻓﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺯﻧﺪﮔﻲ‬
‫‪ (۱‬ﻭﻳﻠﻢ ﻓﻠﻮﺭ ‪ ، «Giftgiving»،‬ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺩﺭ ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ١٥ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ، ٢٠٠١‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪،‬‬
‫ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ﺳﻴﺘﻲ ‪ ٢٠ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪ .‬ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ‪www.iranica.com/articles/gift-‬‬
‫‪giving-v‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﺎﻫﭙﻮﺭ ﺷﻬﺒﺎﺯﻱ ‪ «، Nowruz ii. In the Islamic Period» ،‬ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺩﺭ ﺩﺍﻳﺮﺓ ﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑ ‪،‬ﺎ‬
‫‪ ١٥‬ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ‪ ، ٢٠٠٩‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪ ،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ﺳﻴﺘﻲ ‪ ٢٠ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪ .‬ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ‪www. :‬‬
‫‪iranica.com/articles/nowruz-ii‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۴‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻋﺎ ّﺩﻱ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﻣﻲ‪،‬ﻳﺎﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺑﺎﻧﮓ ﺍﺫﺍﻥ ﺍﺯ ﻣﺴﺠﺪ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﻫﻤﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺁﻥ‬
‫ﻋﺎﺯﻡ ﻣﺴﺠﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﻭﺿﻮ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ ﻭ ﻧﻤﺎﺯ ﺑﺨﻮﺍﻧﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻭﺿﻮ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ‬
‫ﺍﻣﺎﻡ ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺍﺩﺍﻱ ﻗﻨﻮﺕ ﻭ ﺳﺠﺪﻩ ﻭ ﺭﮐﻮﻉ ﻭ ﻗﻴﺎﻡ ﺑﻪ ﻋﺒﺎﺩﺕ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺍّﻣﺎ ﺑﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﺁﺩﺍﺏ ﻭ ﺭﺳﻮﻡ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺭﻭﺯﻣﺮ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﭘﺎﻱ‪،‬ﺑﻨﺪ‬
‫ﺧﺮﺍﻓﺎﺕ ﻭ ﺟﺎﺩﻭ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻓﺎﻟﮕﻮﻳﻲ ﻭ ﻃﺎﻟﻊ‪،‬ﺑﻴﻨﻲ ﻋﻘﻴﺪﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳﻨﮕﺮﻳﺰﻩ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ‬
‫ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻧﺤﻮ |ﻩ ﻗﺮﺍﺭﮔﺮﻓﺘﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻃﺎﻟﻊ‪،‬ﺑﻴﻨﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺗﺴﺒﻴﺢ ﺍﺳﺘﺨﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﮔﺮ ﺍﺳﺘﺨﺎﺭ |ﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﺗﺼﻤﻴﻤﻲ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﮐﺎﺭﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻧﻴﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ‬
‫ﺑﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﺮ ﺻﻔﺤﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ ﺁﻳﺎﺕ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺟﺮﺍﻱ‬
‫ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺧﻮﺩ ﺁﻥ ﺁﻳﻪ ﺭﺍ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻋﻮﻋﻮﻱ ﺳﮓ‪ ، ,‬ﺣﺮﮐﺖ ﺩﻭﺩ‬
‫ﺧﺎﺻﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻋﻼﺋﻢ ﻭ ﭘﻴﺸﮕﻮﻳﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﺩﺭ ﻫﻮﺍ ‪ ,،‬ﻋﻄﺴ |ﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ‪ ,‬ﻫﻤﻪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﻣﻌﻨﺎﻱ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﭼﻴﺰﻱ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺁﺳﻤﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﺮ ﺍﺯ ﻋﻼﺋﻢ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﮐﺴﻮﻑ ﻭ ﺧﺴﻮﻑ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺮﺱ ﻭ ﻭﺣﺸﺖ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ ,‬ﺳﻨﮕﻬﺎﻱ ﺁﺳﻤﺎﻧﻲ ﺑﺪﺷﮕﻮﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪،‬ﻭ ﺩﻭﺭﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺎﻩ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺑﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺍﺛﺮﮔﺬﺍﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺗﺼﻤﻴﻢ‪،‬ﮔﻴﺮﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﮏ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺑﺎ ﺻﻮﺭ ﻓﻠﮑﻲ ﻓﺎﻝ‬
‫ﻝ ﺳﺎﻟﮕﺮﺩ ﺍﺗّﻔﺎﻕ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﻬﻢ ﻣﺜﻞ ﺗ ّﻮﻟﺪ‬
‫ﺧﺎﺻﻲ ﺍﺯ ﺳﺎ ‪،‬‬‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ ۳.‬ﻣﻌﻤﻮﻻ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ّ‬
‫ﺍﻣﺎﻡ‪،‬ﻫﺎ ﻳﺎ ﺍﻋﻴﺎﺩ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻣﺜﻞ ﻋﻴﺪ ﻗﺮﺑﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻋﻘﺪ ﻭ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻭ ﻳﺎ ﺳﻔﺮﮐﺮﺩﻥ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪ |ﻩ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯ ﻫﺎ ﺷﮕﻮﻥ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺲ ﺁﻟﻦ ﺩﻭﻧﺎﻟﺪﺳﻮﻥ ‪Mohammadan Magic and Folklore in Iran The Wild»،‬‬
‫‪ «Rue, A Study of‬؛ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﻟﻮﺯﺍﮎ ﻭ ﺷﺮﮐﺎ ‪ ،‬ﻟﻨﺪﻥ‪ ,‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ ,،١٩٣٨، ,‬ﺻﻔﺤﺎﺕ ‪ .١٩٤-٢٠٠‬ﻣﺤﻤﻮﺩ‬
‫ﺍﻣﻴﺮ ﺳﺎﻻﺭ ‪ Divination،‬ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺩﺭ ﺩﺍﺋﺮﺓ ﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ١٥ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ,،٢٠٠٩‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪ ،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‬
‫ﺳﻴﺘﻲ‪ ٢٠ ,‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ .٢٠١٠‬ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ‪www.Iranica.com/articles/divination‬‬
‫‪ (۳‬ﺩﻭﻧﺎﻟﺪﺳﻦ ‪١٠٢-١٠٥ ،‬‬
‫‪ (۴‬ﻓﺼﻞ ‪ ۱۵‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ‬
‫‪۳۵‬‬ ‫‪ ۱‬ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﻣﻘﺪﺳﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻔﺎ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ّ‬
‫ﺗﮑﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ ﻣﻮﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺿﺮﻳﺢ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﮔﺮﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﻮﺍﺏ ﻧﺬﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ‬ ‫ّ‬
‫ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﺮﺩﻡ ﻗﻮﺍﻱ ﺟﺎﺩﻭﻳﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﺑﻮﺩ ﮔﺮﻩ‬ ‫ﻫﺮ ﺁﺭﺯﻭﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻗﻄﻌﻪ ﺍﻱ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﺑﻪ ﺩﺭﺧﺘﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻘﻴﺪ |ﻩ ﺁﻧﻬﺎ ّ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﻋﻘﻴﺪﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺧﺒﻴﺜﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺤﻞ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﺍﻳﻦ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺟﺎﻫﺎﻳﻲ ﻣﺜﻞ ﺁﺑﺸﺎﺭﻫﺎ ‪.،‬‬ ‫ﺑﻪ ﺗﺼ ّﻮﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻌﻀﻲ ﻣﮑﺎﻧﻬﺎ ّ‬
‫ﺯﻳﺮﺍ ﺁﺑﺸﺎﺭ ﻫﺎ ﻣﺎﻧﻊ ﺁﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺑﻪ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .،‬ﭘﺲ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺧﺒﻴﺜﻪ ﺩﺭ‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﺟﻤﻊ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﮐﻨﺘﺮﻝ ﺍﻳﻦ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺷﺮﻭﺭ ﻭ ﺧﺒﻴﺚ ﺑﻪ ﺁﻳﺎﺗﻲ ﺍﺯ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ‬
‫ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﻋﻤﺎﻟﻲ ﻣﺘ ّﻮﺳﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺧﻮﺏ ﻫﻢ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻳﺎﺭﻱ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻃﻠﺒﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺗﺮﺱ ﺍﺯ ﭼﺸﻢ‪،‬ﺯﺧﻢ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻴﻠﻲ ﺭﺍﻳﺞ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﻣﺮﺩﻡ ﺁﻧﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ‬
‫ﭼﺸﻤﺸﺎﻥ ﺷﻮﺭ ﺑﻮﺩ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﻳﺎ ﻧﺎ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺧﻴﻠﻲ ﺍﺯﺣﻮﺍﺩﺙ‬
‫ﭼﺸﻢ ﺷﻮﺭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺯﻳﺎﺩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭘﺪﺭ‬‫ﺑﺪﺷﮕﻮﻥ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎﻱ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮ ِ‬
‫ﻭ ﻣﺎﺩﺭﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻔﻆ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﻫﺮ ﭼﺸﻢ ﺯﺧﻤﻲ ﺑﻪ ﮔﺮﺩﻥ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫ﻃﻠﺴﻢ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﻳﺎ ﺁﻳﺎﺗﻲ ﺍﺯ ﻗﺮﺁﻥ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﻳﺎ ﺁﻳﺎﺗﻲ ﺭﺍ ﺑﺎﺭﻫﺎ‬
‫ﺧﺎﺻﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ‬ ‫ﺗﮑﺮﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻓﻊ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺷﺮﻭﺭ ﻣﺮﺍﺳﻢ ّ‬
‫ﺍﺯ ﺯﻧﻲ ﮐﻪ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﻴﺮﻭﻳﻲ ﺟﺎﺩﻭﻳﻲ ﺩﺍﺭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻴﺎﻳﺪ ﻭ ﺑﺎ‬
‫ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺧﻮﺩ ﺁﻥ ﺭﻭﺡ ﺧﺒﻴﺚ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺁﻳﻨﻪ ﺍﻱ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺷﺨﺺ‬
‫ﭼﺸﻢ‪،‬ﺧﻮﺭﺩﻩ ﻣﻲ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻳﮏ ﭘﺎﺭﭼ |ﻪ ﺳﻔﻴﺪ ﻣﻲ ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺍﻧﮕﺸﺖ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻇﺮﻑ ﺭﻭﻏﻨﻲ ﻓﺮﻭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﻳﮏ ﻗﻄﺮﻩ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺭﻭﻱ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﻣﻲ ﭼﮑﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﭼﮑﺎﻧﺪﻥ ﻫﺮ ﻗﻄﺮﻩ ﻭﮔﻔﺘﻦ ﻟﻌﻨﺖ ﺑﺨﺸﻲ ﺍﺯ ﭼﺸﻢ ﺯﺧﻢ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻧﺎﻡ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺍﻳﻦ ﭼﺸﻢ ﺯﺧﻢ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺭﺍ ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺖ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺩﺳﺘﻤﺎﻝ‬
‫ﺭﺍ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﺁﺋﻴﻨﻪ ﺑﺮﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﻥ ﺁﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺧﺖ‪ .‬ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺭﺍ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‬

‫‪ ٦٦ (۱‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ‬
‫‪ (۲‬ﻓﺼﻞ ‪ ٣‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ‬
‫‪ ١٦-٢٠ (۳‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۶‬‬
‫ﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺩﺳﺘﻤﺎﻝ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺁﺏ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺖ‪.‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﻭﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺍﺛﺮ ﭼﺸﻢ‪،‬ﺯﺧﻢ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻏﻠﺐ ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺏ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻓﻊ ﭼﺸﻢ ﺯﺧﻢ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩ‬
‫ﮐﻤﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﺨﻮﺍﻧﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺗ ّﻮﺳﻞ ﺑﻪ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﮐﻤﮏ ﮔﺮﻓﺘﻦ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻓﻊ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺧﺒﻴﺚ ﻗﺮﺁﻥ ﮐﻮﭼﮑﻲ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯ |ﻩ ﮐﻮﭼﮑﺘﺮ ﺍﺯ ﮐﻒ ﺩﺳﺖ‬
‫ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﮐﻴﺴﻪ ﺍﻱ ﺑﻪ ﮔﺮﺩﻥ ﺧﻮﺩ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۲.‬ﻣﺮﺩﻡ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﻭ ﺧﺮﺍﻓﺎﺕ ﻫﻤﻪ ﺩﺭ ﺍﺣﺎﺩﻳﺚ ﺍﺳﻼﻡ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﺣﺎﺩﻳﺜﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻗﻮﻝ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﺍﻣﺎﻣﺎﻥ ﻧﻘﻞ ﻭ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﺣﺎﺩﻳﺚ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻭ‬
‫ﻣﻼﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺍﻧﺸﻲ‬ ‫ﺩﺭﺳﺖ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﺣﺎﺩﻳﺚ ﺭﺍ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻭ ّ‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻭ ﺧﺮﺍﻓﺎﺗﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻳﮏ ﻗﺎﻟﺐ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺭﻳﺨﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﻴﭻ ﺭﺑﻄﻲ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺩﻳﺎﻧﺖ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺯ ﻗﺮﺁﻥ‪ ، ,‬ﺍﺣﮑﺎﻡ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ‬
‫ﮔﻮﺵ ﺩﺍﺩﻥ ﺑﻪ ﺭﻭﺿﻪ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﻲ ﻭ ﭘﺎﻱ ﻣﻨﺒﺮ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻳﺎﺩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺍﺯ‬
‫ﻃﺮﻳﻖ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﻣﺪﺍﻭﻡ ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎﻱ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﮐﻪ ﺍﻏﻠﺐ ﺑﻪ ﺩﻟﺨﻮﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﻭ ﺑﻠﻨﺪ ﻳﺎ ﮐﻢ‬
‫ﻭ ﺯﻳﺎﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺷﮑﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﻩ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻣﻮﺭ ﺩﻳﻨﻲ ﻭ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺭﺍ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻋ ّﻤﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﺳﺮ ﮐﻪ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻗﺮﺁﻥ ﺑﺨﻮﺍﻧﻨﺪ ﻭ ﺳﺨﻨﺮﺍﻧﻲ ﮐﻨﻨﺪ‬
‫ﭘﺎﺋﻴﻦ‪،‬ﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻭﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺑﺎﻻﺋﻲ ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﮔﺮﺯﻣﺎﻧﻲ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‬
‫ﻣﻤﺘﺎﺯﻱ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ ﺁﻣﺪ ‪ -‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ‪ -‬ﺣﺮﻑ‬
‫ﺣﺠﺖ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ ّ‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎﻱ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﻣﺬﻫﺐ ﺷﻴﻌ |ﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺨﺼﻮﺹ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺷﻬﺎﺩﺕ‬
‫ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺮﺍﺳﻤﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﺎﺩﺑﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺑﻪ ﭘﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻳﺎﺩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮ‬
‫ﻣﮑﺮﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻭﺍﻻﺗﺮﻳﻦ‬ ‫ﺍﺛﺮﺷﻨﻴﺪﻥ ّ‬
‫ﻭ ﻣ ّﻘﺪﺱ ﺗﺮﻳﻦ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﻮﺩﻩ ﻭﻋﻮﺍﻡ ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﻗﻠﺐ ﺧﻮﺩ ﻋﻘﻴﺪﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ‬
‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺩﺍﻧﻠﺪﺳﻮﻥ‪٤٠-٤١ ,‬‬
‫‪۳۷‬‬ ‫‪ ۱‬ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﺗﻘﺪﻳﻢ ﺟﺎﻥ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻭ ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ ﺩﻳﻦ ﺣﺘّﻲ ﺍﮔﺮ ﺑﺎ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﺤﺮﻡ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﻣﺎﻡ ﺳ ّﻮﻡ ﺷﻴﻌﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪ‪ ,‬ﻣﺎﻫﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ‬ ‫ﻣﺎﻩ ّ‬
‫ﺍﺣﺴﺎﺳﺎﺕ ﻣﻌﻨﻮﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﻭﺍﻗﻌﴼ ﺑﻪ ﺟﻮﺵ ﻣﻲ ﺁﻣﺪ‪ ۱.‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺭﻭﺿ |ﻪ‬
‫ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﻤﻊ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺯﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﭘﺸﺖ ﭘﺮﺩﻩ‬
‫ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎ ﻭ ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎ ﻭ ﻳﺎ ﺑﺮ ﺑﺎﻻﻱ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﻣﻨﺎﺯﻝ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﮔﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮔﻮﺵ ﺩﺍﺩﻥ ﺑﻪ ﺭﻭﺿﻪ ﺍﺣﺴﺎﺳﺎﺕ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻫﻤﻪ ﻇﻠﻢ ﻭ ﺳﺘﻢ ﺑﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﺣﻘﻴﻘﺖ‬
‫ﻭ ﺭﺍﺳﺘﻲ ﺑﻪ ﺟﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﺷﺪﻥ ﺭﻭﺿﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﻇﻬﺮ ﺩﺳﺘﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻴﻨﻪ‪،‬ﺯﻧﻲ ﺍﺯ‬
‫ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ‪ ,‬ﻗﻤﻪ ﻭ ﺯﻧﺠﻴﺮ ﺧﻮﺩﺯﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺑﻄﻮﺭﻱ ﮐﻪ‬
‫ﺧﻮﻥ ﺍﺯ ﺳﺮ ﻭ ﺻﻮﺭﺕ ﺁﻧﻬﺎ ﺟﺎﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺩﺳﺘﻪ ﻫﺎﻱ ﺳﻴﻨﻪ‪،‬ﺯﻧﻲ ﭘﻴﺶ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﺭﮔﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﻥ ﺭﻭﻱ ﺑﺪﻥ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺟﺎﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﮐﻔﻦ ﺳﻔﻴﺪﻱ ﮐﻪ‬
‫ﺑﺮ ﺗﻦ ﺧﻮﺩ ﻭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻧﺸﺎﻥ ﮐﺸﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺭﺍ ﺧﻮﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﮔﺮﻳﻪ ﻭ ﺷﻴﻮﻥ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﭘﺮﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﻣﻘﺘﺪﺭﺍﻧﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻪ ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ﻭ‬
‫ﺣﻖ ﻭ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﻮﺩ‪.‬‬ ‫ﺷﺮﻳﮏ ﺷﺪﻥ ﺩﺭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﻭ ﺭﻧﺞ ﺍﻭ ﻭ ﭘﻴﺮﻭﻱ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ّ‬
‫ﻣﻼﻫﺎ ﺩﺭ ﻣﺴﺎﺟﺪﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺳﺎﺧﺘﻪ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺭﺍ ّ‬
‫ﻣﻼ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺁﻧﻬﺎ‬ ‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﺮﺩﻡ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﻣﺴﺠﺪ ﭼﻨﺪﻳﻦ ّ‬
‫ﻣﻼﻳﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻧﻤﺎﺯ ﺭﻭﺯ ﺟﻤﻌﻪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻭ ﺑﺰﺭﮒ ﺷﻬﺮ ﺍﻗﺎﻣﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ‬ ‫ّ‬
‫ﻣﻼﻫﺎ ﺑﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻭ ﻣﺎﻝ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ‬ ‫ﻣﺴﺠﺪ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﺑﻪ ﺛﺮﻭﺗﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﮐﺎﺭ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﺍﻥ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻨﻬﺎﻱ ﻭﻗﻔﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺩﺳﺘﺮﺳﻲ‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺧﻮﺩ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎ ﺟﺎﻥ ﻭ ﺩﻝ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺩﺭﮎ ﮐﺎﻣﻠﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ‬
‫ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻤﻴﻦ ﻫﻢ ﻣﺮﺩﻣﻲ ﮐﻪ ﺑﻲ‪،‬ﺳﻮﺍﺩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣ ّ‬
‫ﻼﻫﺎ ﺍﻗﺘﺪﺍ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻤﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﺩﺭ ﺳﺮ ﭼﻴﺰﻱ ﺟﺰ ﺧﺮﺍﻓﺎﺕ ﻭ ﺩﺭﮎ ﻧﺎﻗﺺ ﺍﺯ‬
‫ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻼﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺁﻧﮑﻪ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺻﺮﻑ ﺁﻣﻮﺧﺘﻦ‬ ‫ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ ﻗﺮﻧﻬﺎ ﻭ ﻋﺼﺮﻫﺎ ّ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻳﻦ ﻣﺎﻩ ﻣﺨﺼﻮﺻﴼ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻫﺎ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻄﺮﻧﺎﮎ ﺑﻮﺩ ﺯﻳﺮﺍ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﺍﻥ ﺍﻣﺎﻡ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺖ‬
‫ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺧﺸﻢ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺗﺤﺮﻳﮏ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺑﺎﺭﻱ ﺭﺍ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۸‬‬
‫ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺍﻟﻬﻲ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﮐﺴﺐ ﺟﺎﻩ ﻭ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣﺎﻝ ﺍﻧﺪﻭﺯﻱ ﻭ ﺗﺼﺎﺣﺐ‬
‫ﻣﺴﺎﺟﺪ ﻓﮑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﭼﺎﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﺸﮑﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺗﺼﻮﺭ ﮐﻪ ﺩﻳﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﻧﻴﺎﺯ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻭﺍﻳﻞ ﻗﺮﻥ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺷﻴﻌﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﺑﻪ ﭘﺎﮐﺴﺎﺯﻱ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺍﻣﻴﺪ ﺑﻪ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﺎﮐﺴﺎﺯﻱ ﺩﻳﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﻗﻴﺎﻡ ﺧﻮﺍﻫﺪ‬
‫ﮐﺮﺩ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻳﮏ ﻧﻬﻀﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺻﺪﺩ‬
‫ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻭ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻮﺩ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺭﻫﺒﺮ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺑﻪ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺯﻣﺎﻥ‬
‫ﺁﻥ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﮐﻪ ﺑﺪﻧﺒﺎﻝ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻥ ﺍﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺳﻔﺮ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ‬
‫ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺳﻔﺮ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍ ‪،‬ﺯ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻓﺎﺭﺱ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻔﺮ ﻳﮏ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﺑﺰﺭﮒ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺭﺍﻩ ﻫﺎ ﻭ ﺟﺎﺩﻩ ﻫﺎ ﭘﺮ ﺍﺯ ﺭﺍﻫﺰﻥ ﻭ ﺩﺯﺩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ‬
‫ﻼﻉ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﻭ‬ ‫ﺑﺎ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺭﻭﺯ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺭﺍ ﺍﻃ ّ‬
‫ﺁﻧﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﻔﺮ ﺑﺮﻭﻧﺪ ﻟﺒﺎﺱ‪ ,‬ﻏﺬ ‪،‬ﺍ ﻭ ﭘﻮﻝ ﺗﻬﻴﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎ ﺳﻮﺍﺭ‬
‫ﺑﺮ ﻫﻮﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﻳﮏ ﺍﺗﺎﻗﮏ ﭼﻮﺑﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﭘﺸﺖ ﺷﺘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺴﺎﻓﺮﺍﻥ‬
‫ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺧﺪﺍﺣﺎﻓﻈﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺷﺨﺼﻲ‬
‫ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﻣﺮﻳﺾ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﮐﻤﮏ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺳﻔﺮ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﭘﻨﺞ ﺭﻭﺯ‬
‫ﻃﻮﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪ‪.‬‬
‫ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺍﺯ ﺟﺎ ّﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮﺏ ﻏﺮﺑﻲ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ‪,‬‬
‫‪،‬ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﺟﺎ ّﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺭ ﻗﻠﺐ ﺑﺎﻏﻬﺎﻱ ﺍﻧﺠﻴﺮ‪ ۱.‬ﺭﺩﻳﻒ ﻫﺎﻱ ﺩﺭﺧﺖ ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺩﺍﻡ ﻭ ﺍﻧﺠﻴﺮ‬
‫ﮐﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺷﻴﺐ ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎ ﮐﺎﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺭﺍ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻﻱ ﺗﭙّﻪ ﭘﻴﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﻧﻤﺎﻱ ﺩ ّﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺭ‬
‫ﻃﺮﻑ ﺭﺍﺳﺖ ﻧﻤﺎﻳﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺗﺎ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺩﺭ ﺟﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﻭ ﺷﻬﺮ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ‬
‫ﺳﺮﺍﺷﻴﺐ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﺩﻭ ﺭﺍﻫﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺷﺎﺧﻪ ﺍﻱ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮﺏ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ‬
‫ﺷﻬﺮ ﻓﺴﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﻭ ﺷﺎﺧ |ﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻤﺎﻝ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻗﺴﻤﺖ‪ ,‬ﺟﺎ ّﺩﻩ ﻫﻢ ﺳﻄﺢ ﺗﭙّﻪ ﻫﺎﻱ ﮐﻢ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻃﺮﻑ ﺭﺍﺳﺖ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﻗﻬﻮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻧﻤﻮﺩﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﺷﻬﺮ ﮐﻮﭼﮏ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺕ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪٢٠‬‬
‫‪ (۱‬ﺩﮐﺘﺮ ﺳﻴﺎﻣﮏ ﺗﻮﺍﻧﮕﺮ ‪» ,،‬ﺍﻧﺠﻴﺮ ﺧﺸﮏ ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ «،‬ﺗﻌﺎﻭﻧﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﺍﻧﺠﻴﺮ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎ ‪،‬‬
‫ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ .٢٠١٠‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪www.iranfig.com/Driedfigs.html :‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪۳۹‬‬ ‫‪ ۱‬ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﻫﻤﻴﻨﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﭘﻴﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﮐﻢ‪،‬ﮐﻢ ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻗﻬﻮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺭ ﻃﺮﻑ‬
‫ﺭﺍﺳﺖ ﺩﻭﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻃﺮﻑ ﭼﭗ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﮐﻮﻫﻬﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻧﻤﺎﻳﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﺍﻳﻼﺕ ﻭ ﻃﻮﺍﻳﻒ ﻭ ﻋﺸﺎﻳﺮ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﻴﻼﻕ ﻳﺎ ﻗﺸﻼﻕ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻳﺎ ﺳﻮﺍﺭ‬
‫ﻲ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺑﻪ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ‬ ‫ﺑﺮ ﭼﺎﺭﭘﺎﻳﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻃﻲ ﻣﺴﺎﻓﺘ ‪،‬‬
‫ﺩﺭﻳﺎﭼ |ﻪ ﻧﻤﮏ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺯﻣﻴﻨﻬﺎﻱ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﭘﺴﺖ ﻭ ﺑﺎﺗﻼﻗﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﭘﺮ ﺍﺯ ﻋﻠﻒ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻫﺮﺯ‬
‫ﮐﻪ ﺍﺯ ﺳﻄﺢ ﺁﺏ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺍﻣﺘﺪﺍﺩ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﺭﺍ ﭘﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺷﻴﺮﺍﺯ ‪ -‬ﻣﺮﮐﺰ ﺷﻌﺮ ﻭ ﺷﺎﻋﺮﻱ ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ -‬ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﻣﮑﺎﻟﻤ |ﻪ ﺷﻔﺎﻫﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ )ﺟﺬﺑﻲ( ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ ﻭ ﻣﺎﺯﻳﺎﺭ ﺟﺬﺑﻲ ‪ ،‬ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫‪۲‬‬

‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬

‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎﺯﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬‫ﺧﺪﻳﺠﻪ‪ ,‬ﺩﺧﺘﺮﮐﻮﭼﮏ‪ ,‬ﺩﺭ ﺣﻴﺎﻁ ﻣﻨﺰﻟﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺎ ّ‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺧﻨﺪﻩ ﻭ ﺷﺎﺩﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﮐﻮﭼﻪ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻴﭽﻴﺪ‪ .‬ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﮐﻮﭼﮑﻲ‬
‫ﮐﻪ ﭘﺪﺭﺵ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺩﺍﺋﻴﺶ ﺳﺎﮐﻦ ﺑﻮﺩ ‪ ،‬ﻫﻢ ﺑﺎﺯﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺟﺪﻱ ﻭ‬‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺧﻴﻠﻲ ّ‬ ‫ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﻫﻢ ﻣﺮﺍﻗﺐ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ‪ .۱‬ﺍﻭ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺁﺭﺍﻡ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺁﻧﻘﺪﺭ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻫﻤﺎﻥ ﻧﻮﺯﺍﺩﻱ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﭼﺮﺍ ﻓﺮﺯﻧﺪﺵ‬
‫ﺍﻳﻨﻘﺪﺭ ﺁﺭﺍﻡ ﻭ ﺳﺎﮐﺖ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻫﻴﭽﮕﺎﻩ ﺑﻲ‪،‬ﺣﻮﺻﻠﻪ ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﭽﻪ ﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻨﻘﺪﺭ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺩﺍﺭﺩ‪.۲‬‬ ‫ﺑﭽﻪ ﺑﺎ ّ‬
‫ﻣﺎﺩﺭﺵ ﮔﺎﻩ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺳﻴﺪ ‪،‬ﭼﺮﺍ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻭ ﻫﻤﺒﺎﺯﻱ‪،‬ﻫﺎﻳﺶ ﺍﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﺭﺍ ﺧﻴﻠﻲ ﺩﻭﺳﺖ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﺑﻲ‪،‬ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﻬﺮﺑﺎﻥ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﻮﻳﺸﺎﻭﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻭﻗﺖ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺶ ﺳﺎﻝ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﺑﻪ ﻣﮑﺘﺐ ﻗﺮﺁﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ‬
‫ﺧﺎﻧﻘﺎﻩ ﺻﻮﻓﻴﻪ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﺮﻍ ﻣﺤﻠّﻪ ﺑﻮﺩ ‪،‬ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺭﻭﺯ ﺍ ّﻭﻝ ﻣﮑﺘﺐ‬
‫ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎ ﻳﮏ ﺳﻴﻨﻲ ﮐﻪ ﺭﻭﻱ ﺁﻥ ﻳﮏ ﺟﻠﺪ ﻗﺮﺁﻥ ﻣﺠﻴﺪ ﻭ ﺷﻴﺮﻳﻨﻲ ﺑﺮﺍﻱ‬

‫ﻢ ﻫﻤﺴﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ« ‪،‬‬ ‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ‪ ، ,‬ﺣﺴﻦ ﻣ ّﻮﻗﺮ‪» ، :‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕ ‪،‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺒﻴﺐﺍﷲ ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪» :،‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍ ‪،‬ﺯ ‪ «،‬ﺹ‪.١١‬‬
‫ﻼ ﻓﺘﺢ ﺍﷲ ﻣﮑﺘﺐ ﺩﺍﺭ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻴﺦ ﻋﺎﺑﺪ ﮐﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ ,‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻣﺮ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ‬ ‫‪ (۳‬ﻣﺪﻳﺮ ﻣﺪﺭﺳﻪ‪ ,‬ﻣ ّ‬
‫ﻣﺴﺠﺪ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩ)ﺍﻓﻨﺎﻥ‪ .(١٢f-٢٨ .‬ﻣﺪﺭﺳﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭﻃﻴﻮﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ )ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ .(١٢‬ﺑﺮ‬
‫ﺳﻦ ﺩﺍﺷﺖ‪ ، .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ‬
‫ﻃﺒﻖ ﮔﻔﺘﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﻮﺍﻟﻔﻀﺎﺋﻞ ‪ ،‬ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ ، (٥١‬ﺍﻭ ﺷﺶ ﻳﺎ ﻫﻔﺖ ﺳﺎﻝ ّ‬
‫ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺍﻓﻨﺎﻥ )‪ ، (١٢‬ﺍﻭ ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻝ ﺩﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫‪۴۱‬‬ ‫‪ ۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬

‫ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﻣﮑﺘﺒﺨﺎﻧﻪ ﺑﻮﺩ ﻭﺍﺭﺩ ﺧﺎﻧﻘﺎﻩ ﺷﻴﺦ ﻋﺎﺑﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ ﻭ ﻣﺪﻳﺮ ﻣﮑﺘﺐ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬
‫ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﺷﺎﮔﺮﺩ ﺟﺪﻳﺪ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﻨﻨﺪ‪ ۱‬ﺩ ِﻡ ﺩ ِﺭ‬
‫ﺧﺎﻧﻘﺎﻩ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻮﺍﺯ ﺍﻭ ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺩﺭﺱ ﺍﺯ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺳﻮﺭ |ﻩ ﺍ ّﻭﻝ‬
‫ﻗﺮﺁﻥ ﻣﺠﻴﺪ ﺭﺍ ﺑﺨﻮﺍﻧﺪ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺯ ﺷﻴﺦ ﻋﺎﺑﺪ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺍﻭ ﺍ ّﻭﻝ ﻣﻌﻨﺎ ﻭ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺳﻮﺭﻩ ﺭﺍ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﻋﺎﺑﺪ ﺗﻈﺎﻫﺮ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ‬
‫ﻣﻔﺼﻞ‬‫ﮐﻪ ﺍﻭ ﺷﺮﺡ ﻭ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺁﻥ ﺳﻮﺭﻩ ﺭﺍ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﻌﺠﺐ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺮﺡ ّ‬
‫ﻭ ﺩﻗﻴﻘﻲ ﺍﺯ ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺍﻳﻦ ﺳﻮﺭﻩ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﻥ ﮐﺮﺩ‪ ۲.‬ﺷﻴﺦ ﻋﺎﺑﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺭﺍ ﻧﺰﺩ‬
‫ﺩﺍﺋﻴﺶ ﺑﺮﺩ ﻭ ﮔﻔﺖ ﺍﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﺗﻮﺍﻧﺎﻳﻲ ﺧﺎﺭﻕ ﺍﻟﻌﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺍﻭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ‬
‫ﻳﮏ ﻣﻌﻠّﻢ ﭼﻴﺰ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻳﺎﺩ ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﺩﺍﻳﻲ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎ ﻟﺤﻨﻲ ﺳﺮﺯﻧﺶ‪،‬ﺁﻣﻴﺰ ﺍﺯ‬
‫ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺳﺮ ﮐﻼﺱ ﺩﺭﺱ ﺳﺎﮐﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻣﺜﻞ ﺷﺎﮔﺮﺩ ﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ‬
‫ﺭﻓﺘﺎﺭ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﻣﮑﺘﺐ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺘﻌﺪﺍﺩ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ‬
‫ﺧﺎﺭﻕ ﺍﻟﻌﺎﺩﻩ ﺍﻭ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺷﻴﺦ ﻋﺎﺑﺪ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﭘﻴﭽﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ‬
‫ﺑﺰﺭﮔﺴﺎﻝ ﻣﮑﺘﺐ ﺧﻮﺩ ﺑﺤﺚ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺷﺐ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺑﻴﺸﺘﺮ‬
‫ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺭﺍ ﻓﺮﺩﺍﻱ ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺟﻮﺍﺏ ﺁﻥ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ ﺷﺮﺡ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﺑﺰﺭﮔﺴﺎﻝ ﺷﻴﺦ‬
‫ﭘﺴﺮﺑﭽﻪ ﺻﺤﺒﺘﻲ ﻧﮑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ‬ ‫ّ‬ ‫ﻋﺎﺑﺪ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺟﻮﺍﺏ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺷﮕﻔﺖ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﮑﺘﺐ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﭘﺴﺮﻧﻮﺟﻮﺍﻥ ﭼﻴﺰ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺩﺭ ﭘﺎﻧﺰﺩﻩ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﺩﺭﺣﺮﻓ |ﻪ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﺩﺍﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﭘﻴﻮﺳﺖ‪ .‬ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻪ ﺑﻮﺷﻬﺮ ‪ -‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﻨﺎﺩﺭ‬
‫ﺧﻠﻴﺞ ﻓﺎﺭﺱ ‪ -‬ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﺩ‪ ۴.‬ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺍﻭ ﻫﻨﻮﺯ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺟﻮﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﻭﻟﻲ‬
‫ﺩﺭ ﺍﺩﺍﺭ |ﻩ ﺍﻣﻮﺭ ﺗﺠﺎﺭﻱ ﺩﺍﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪ ﻭ ﺻﺪﺍﻗﺖ ﻭ ﺩﺭﺳﺘﮑﺎﺭﻱ ﺍﻭ ﺯﺑﺎﻧﺰﺩ‬
‫ﻋﺎﻡ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ ۵.‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﮐﻪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺭﺅﻳﺎﻳﻲ ﺑﺎ‬

‫‪ (۱‬ﺻﻔﺤ |ﻪ ‪ ١٦‬ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﮔﻔﺘ |ﻪ ّ‬
‫ﻣﻼ ﻓﺘﺢﺍﷲ ﻣﮑﺘﺐﺩﺍ ‪،‬ﺭ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺻﺒﺢ ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﭘﻨﺠﺸﻨﺒﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٧٥‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٥١-٥٢‬‬
‫‪ (۴‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪٢٠‬‬
‫‪ (۵‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ » ‪٤٠-٤١ «The Bab‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۴۲‬‬
‫ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻭﺍﺿﺢ ﺩﻳﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺩﺭ ﭼﻤﻨﺰﺍﺭﻱ ﭘﺮﺍﺯﮔﻞ‬
‫ﻣﮑﻪ ﺩﻋﺎ ﻣﻴﺨﻮﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻋﺒﺎ ﻳﮏ ﻋﺒﺎﻱ‬ ‫ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻋﺒﺎﻳﻲ ﺑﺮﺗﻦ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ّ‬
‫ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﻣﺜﻞ ﺁﻥ ﻋﺒﺎﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺮ ﺗﻦ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻧﺒﻮﺩ ﺑﻠﮑﻪ ﻋﺒﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺭﻭﻱ‬
‫ﻼ ﻧﻮﺭﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩ‪.‬‬ ‫ﺁﻥ ﺑﺎ ﻧﺦ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﻃﻼ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﺩﻭﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺻﻮﺭﺕ ﺍﻭ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﺷﺪ ﺍﻳﻦ ﺧﻮﺍﺏ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﻣﺎﺩﺭﺑﺰﺭﮔﺶ ﺗﻌﺮﻳﻒ‬
‫ﮐﺮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﺁﻥ ﺭﺍ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﺅﻳﺎ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻴﺪﻫﺪ ﮐﻪ‬
‫ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﺑﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﺩﻝ ﻭ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻋﺒﺎﺩﺕ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺍﺳﺖ ﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﺠﺎﺭﺕ‪ ۱.‬ﺩﺭ‬
‫ﺑﻮﺷﻬﺮ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﺁﻥ ﮔﺮﻣﺎﻱ ﺳﻮﺯﺍﻥ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﺯ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻭ ﺩﻋﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻝ ﺍﻗﺎﻣﺖ ﺩﺭ ﺑﻮﺷﻬﺮ ‪ ۳‬ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ّ‬
‫ﻣﻘﺪﺱ‬
‫ﻋﺮﺍﻕ‪ ۴‬ﻋﺎﺯﻡ ﺁﻥ ﺩﻳﺎﺭ ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﺮﺑﻼ ﺩﺭ ﮐﻼﺱ ﺩﺭﺱ ﺳﻴﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺭﺷﺘﻲ ﺭﻫﺒﺮ ﻓﺮﻗ |ﻪ‬
‫ﺷﻴﺨﻴﻪ ﮔﺎﻫﻲ ﺣﻀﻮﺭ ﻣﻲ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﺭﻭﺯﻱ ﻭﻗﺘﻲ ﻭﺍﺭﺩ ﮐﻼﺱ ﺷﺪ ﻭ ﻧﺸﺴﺖ ﺳﻴﺪ ﮐﺎﻇﻢ‬
‫ﺻﺤﺒﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻗﻄﻊ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺳﺎﮐﺖ ﺷﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺑﺪﻫﺪ ﻭ ﺳﻴﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺍﺯ‬
‫ﻧﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺩﺍﻣﻦ ﺗﺎﺑﻴﺪﻩ ﺭﻭﺷﻦ‪،‬ﺗﺮ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺍﺷﻌﻪ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺑﺮ ﻫﻴﮑﻞ‬
‫‪۵‬‬
‫ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻣﻲ ﺗﺎﺑﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﺩﺍﻳﻲ‪،‬ﺍﺵ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺩﺭ‬
‫ﺧﻮﺍﺏ ﺭﺅﻳﺎﻳﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻗﺒﻠﻲ ﻋﺠﻴﺐ‪،‬ﺗﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﺅﻳﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﻓﺎﻃﻤﻪ‬
‫‪ -‬ﺩﺧﺘﺮﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ -‬ﺍﺯ ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺑﺎ ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ‪ ,،‬ﺍﻣﺎﻡ ﺳ ّﻮﻡ ﺷﻴﻌﻴﺎﻥ‪,‬‬
‫‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﮕﺎﺭﻱ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﻮﺍﺏ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺎﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮐﺮﺩ‬
‫ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺷﮕﻔﺖ ﺯﺩﻩ ﺷﺪ ﻭ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﺅﻳﺎ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﺑﺴﻴﺎﺭ‬

‫ﻢ ﻫﻤﺴﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ« ‪.٢ ،‬‬‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪» ،‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕ ‪،‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٥٣‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﻲ ﺍﺯ ﺁﺛﺎﺭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪١٨٠-١٨١‬‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﺩﺭ ﻋﺮﺍﻕ ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ‪ :‬ﺷﻬﺮ ﻧﺠﻒ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺒﺮ |ﻩ ﺍﻣﺎﻡ ﻋﻠﻲ ‪ ،‬ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺍﻣﺎﻡ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻗﺮﺍﺭ‬
‫‪ (۴‬ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ّ‬
‫ﺩﺍﺭﺩ؛ ﮐﺮﺑﻼ ‪ ،‬ﻣﺤﻞ ﺩﻓﻦ ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ‪ ،‬ﺍﻣﺎﻡ ﺳ ّﻮﻡ؛ ﮐﺎﻇﻤﻴﻦ ‪ ،‬ﮐﻪ ﻣﺪﻓﻦ ﺍﻣﺎﻡ ﻫﻔﺘﻢ ﻭ ﻧﻬﻢ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎﺳﺖ؛ ﻭ ﺳﺎﻣﺮﻩ‬
‫ﮐﻪ ﻣﺪﻓﻦ ﺍﻣﺎﻡ ﺩﻫﻢ ﻭ ﻳﺎﺯﺩﻫﻢ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎﺳﺖ‪) .‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ﺻﻔﺤ |ﻪ ‪.(٤١‬‬
‫‪ (۵‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٢١‬‬
‫‪۴۳‬‬ ‫‪ ۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﻬ ّﻤﻲ ﺭﺥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻌﺪ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻳﺪﻥ‬
‫ﻣﺎﺩﺭ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻃﻔﺎﻝ ﻭ ﻧﻮﺟﻮﺍﻧﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ‬
‫ﻣﺤﺒّﺖ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺵ‪،‬ﺁﻣﺪ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺭﺳﻢ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻳﮏ‬
‫ﻳﮏ ﺑﺮ ﺷﺎﻧ |ﻪ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻮﺳﻪ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺍ ّﻭﻝ‬
‫ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﺍﺗﺎﻕ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﻧﺸﺴﺖ ‪ ،‬ﻣﺎﺩﺭ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﻣﺎﺩﺭ ﺧﺪﻳﺠﻪ‬
‫ﻫﻢ ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺧﻮﺍﻫﺮﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻭ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ ﻭﺍﺭﺩ ﺍﺗﺎﻕ‬
‫ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺑﻨﺸﻴﻨﻨﺪ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻬﻴ |ﻪ ﺷﺮﺑﺖ ﻭ ﭘﺬﻳﺮﺍﻳﻲ ﺍﺯ ﺍﻃﺎﻕ ﺑﻴﺮﻭﻥ‬
‫ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺧﻮﺍﻫﺮﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﻭ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﻫﻤﻪ ﺳﺎﮐﺖ ‪،‬ﻭ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﻫﺎﻱ‬
‫ﻣﺎﺩﺭﺑﺰﺭﮒ ﺭﺍ ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺧﺪﺍ ﺣﺎﻓﻈﻲ ﻭ ﺑﺪﺭﻗﻪ ﻣﺎﺩﺭ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺭﺍ‬
‫ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﮐﺸﻴﺪ ﻭ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻮﺳﻴﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺭﻓﺘﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻣﺘﻌﺠﺐ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭﺵ ﮔﻔﺖ ﺍﻳﻦ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﺭﺅﻳﺎﻱ ﺗﻮ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺧﻮﺍﺳﺘﮕﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺗﻮ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﺴﺮﺷﺎﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪..‬‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺍﺯ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﮐﻮﺩﮐﻲ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ .‬ﺍﺯ ﻫﻤﺎﻥ ﮐﻮﺩﮐﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ‪ ،‬ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻳﮏ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪ ، ,‬ﻳﮏ ﻗﻮﻡ‬
‫ﻭ ﺧﻮﻳﺶ‪ ,‬ﻳﮏ ﻫﻤﺒﺎﺯﻱ ﻭ ﻳﮏ ﺩﻭﺳﺖ ﺧﻮﺏ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﻲ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻬﺮﺑﺎﻥ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﻲ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺰﺭﮒ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ ﭼﻘﺪﺭ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻗﺎﺋﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻣﺮﺩ ﺍﻳﺪﻩ ﺁﻟﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻗﻠﺐ‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺩﺭ ﺍﻧﺘﻈﺎﺭ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺯﻧﺎﺷﻮﻳﻲ ﺑﺎ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺩﺭ ﺗﺐ ﻭﺗﺎﺏ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻋﻨﺎﻳﺎﺕ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺷﺎﻣﻞ ﺣﺎﻝ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻃﺒﻖ ﺭﺳﻢ ﻭ ﺭﺳﻮﻡ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﺁﻧﮑﻪ ﺩﺍﻳﻲ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻫﻢ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮ ‪،‬ﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻋﺮﻭﺱ ﻭ ﺩﺍﻣﺎﺩ‬
‫ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺗ ّﻬﻴ |ﻪ ﺗﺪﺍﺭﮎ ﻋﺮﻭﺳﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﻭ ﻣﺎﻩ ﺑﻌﺪ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﺟﻤﻌﻪ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﭘﻨﺠﻢ ﺍﮔﺴﺖ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۴۲‬ﻡ‪ ۲.‬ﻋﺮﻭﺳﻲ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ‬
‫ﺷﺪ‪ ۳.‬ﮐﺴﻲ ﮐﻪ ﺧﻄﺒ |ﻪ ﻋﻘﺪ ﺭﺍ ﺟﺎﺭﻱ ﮐﺮﺩ ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮﺗﺮﺍﺏ ﺍﻣﺎﻡ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬

‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪» ،‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ‪ ،‬ﻫﻤﺴﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ« ‪.٣،‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪.٢٩‬‬
‫‪ (۳‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪.٥‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۴۴‬‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻃﺒﻖ ﺭﺳﻢ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺟﺸﻦ ﻋﺮﻭﺳﻲ ﺯﻧﺎﻧﻪ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻧﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺩﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺩﺍﻳﻲ‬
‫ﺩﺍﻣﺎﺩ‪ ,‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺳﻴﺪﻋﻠﯽ‪ ,‬ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺯﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﭘﺪﺭﻋﺮﻭﺱ‪ ۱‬ﺑﻪ ﺟﺸﻦ‬
‫ﻭ ﺷﺎﺩﻣﺎﻧﻲ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻭ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﻋﻘﺪ ﻭ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ‬
‫ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺩﺭﺁﻣﺪﻧﺪ‪ ۲‬ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺭﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻋﺎﺋﻠ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﺎﻣﻞ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺧﺪﻳﺠﻪ‪ ,‬ﻣﺎﺩﺭ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﺩﻭ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺣﺒﺸﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﻣﻬﺎﻱ ّ‬
‫ﻓﻀﻪ‬
‫ﻭ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺤﻞ ﺳﮑﻮﻧﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺷﻤﺸﻴﺮﮔﺮ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻮﺩ‪ ۳.‬ﺍﻳﻦ ﮐﻮﭼﻪ‬
‫ﻣﺜﻞ ﻫﻤﻪ ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎﻱ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﻨﮕﻔﺮﺵ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﮐﻮﭼﻪ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﺑﻠﻨﺪ‬
‫ﺧﺸﺖ ﻭ ِﮔﻠﻲ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﺑﺪﻭﻥ ﻫﻴﭻ ﭘﻨﺠﺮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺭﻭ ﺑﻪ ﮐﻮﭼﻪ‪ .‬ﭘﻨﺠﺮ |ﻩ ﻫﻤ |ﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺩﺍﺧﻞ ﺣﻴﺎﻁ ﺑﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩ ِﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﭼﻮﺑﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ‬
‫ﺩﺭ ﺳﻤﺖ ﺭﺍﺳﺖ ﺁﻥ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ |ﻩ ﺑﺰﺭﮒ ﺩﺍﻳﺮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ ﺟﻨﺲ ﻗﻠﻊ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ‬
‫ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺍﺯ ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎﻱ ﺧﺎﮐﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺣﻴﺎﻁ ﮐﻮﭼﮏ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﻳﮏ ﺣﻮﺽ ﺁﺏ‬
‫ﮐﻮﭼﮏ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻣﺮﺑﻊ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺣﻴﺎﻁ ﻭ ﻳﮏ ﺩﺭﺧﺖ ﻧﺎﺭﻧﺞ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺁﻥ ﻗﻠﺐ ﺭﺍ‬
‫ﺍﺯ ﮔﺮﺩ ﻭ ﻏﺒﺎﺭ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺎﮐﻲ ﭘﺎﮎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﭘﻨﺠﺮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﻃﺒﻘ |ﻪ ﺍ ّﻭﻝ ﺧﺎﻧﻪ‬
‫ﺭﻭ ﺑﻪ ﺣﻴﺎﻁ ﺑﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻃﺮﻑ ﺭﺍﺳﺖ ﺣﻴﺎﻁ ﭘﻠﮑﺎﻧﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﺒﻘ |ﻪ‬
‫ﺩ ّﻭﻡ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺍﺗﺎﻗﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ‪ ۴‬ﺍﺯ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﭘﺬﻳﺮﺍﻳﻲ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻫﺎﻱ ﺧﺎﻧﻪ ﺍﺯ ﺳﻨﮓ ﻭ ﺧﺸﺖ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭘﻨﺠﺮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺎﻧﻪ ﮐﻪ‬
‫ﺧﺎﺹ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ‬ ‫ﺑﺎ ﺷﻴﺸﻪ ﻫﺎﻱ ﺭﻧﮕﻲ ﺩﺭ ﻗﺎﺏ ﭼﻮﺑﻲ ﺗﻌﺒﻴﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺟﻠﻮﻩ‪،‬ﺍﻱ ّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‬
‫ﻭ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺎﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻋﻼﻗﻪ ﻭ ﻣﺤﺒّﺖ ﻓﺮﺍﻭﺍﻧﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﻪ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﻲ ﺭﺍ ﺑﺎﻭﺭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺰﻭﺩﻱ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﺎﺭﺩﺍﺭ ﺷﺪ‪ .‬ﺯﺍﻳﻤﺎﻥ ﺍﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺨﺖ ﻭ ﺩﺭﺩﻧﺎﮎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ ﺷﻮﻫﺮ‬
‫ﺑﺎ ﻋﺠﻠﻪ ﻧﺰﺩ ﭘﺴﺮﺵ ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺑﮕﻮﻳﺪ ﮐﻪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺍﻳﻦ ﺯﺍﻳﻤﺎﻥ ﻣﻤﮑﻦ‬
‫‪ (۱‬ﺍﻓﻨﺎﻥ‪ .‬ﻣﮑﺎﺗﺒﺎﺕ ﺷﺨﺼﻲ ﺍﺑﻮﺍﻟﻘﺎﺳﻢ ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪.٢٩ ،‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪.٥‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪ ، ٢٤ ، ,١‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ‪، ٤‬‬
‫‪ (۴‬ﮐﻠﻤ |ﻪ ﺳﻴﺪ ﻋﻨﻮﺍﻧﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﺪ ﺩﺍﺭﻧﺪ |ﻩ ﺁﻥ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﺯ ﺍﺧﻼﻑ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ)ﺹ(‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۵‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪٥-٦‬‬
‫‪۴۵‬‬ ‫‪ ۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬

‫ﺍﺳﺖ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺭﻭﻱ ﺁﻳﻴﻨﻪ ﭼﻴﺰﻱ ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬ﺁﻥ ﺭﺍ‬
‫ﺑﻪ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺟﻠﻮﻱ ﺻﻮﺭﺕ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭﺵ ﻫﻢ ﻫﻤﻴﻦ ﮐﺎﺭ ﺭﺍ‬
‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻪ ﺳﻼﻣﺖ ﻧﻮﺯﺍﺩﺵ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻧﻴﺎ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﺭﺍ ﺍﺣﻤﺪ‬
‫ﮔﺬﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﺣﻤﺪ ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺗﻮﻟّﺪ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎ ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﻲ ﻭ‬
‫ﻋﺼﺒﺎﻧﻴﺖ ﭘﺮﺳﻴﺪ ﭼﺮﺍ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﻮﻗﻊ ﻭﺿﻊ ﺣﻤﻞ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺟﺎﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﺠﺎﺕ‬
‫ﺩﺍﺩ ﺟﺎﻥ ﻧﻮﺯﺍﺩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﺠﺎﺕ ﻧﺪﺍﺩ؟! ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﮔﻔﺖ‬
‫ﻣ ّﻘ ّﺪﺭ ﻧﻴﺴﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﺮﺯﻧﺪﻱ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻥ ﻧﻮﺯﺍﺩ ﮐﻮﭼﮏ ‪ -‬ﺍﺣﻤﺪ ‪ -‬ﺭﺍ ﺩﺭ ﺯﻳﺮ‬
‫ﺩﺭﺧﺖ ﺳﺮﻭﻱ ﺩﻓﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ -‬ﭘﺪﺭ ﺍﺣﻤﺪ ‪ -‬ﺑﻌﺪ ﻫﺎ ﺩﻋﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﻮﺯﺍﺩ‬
‫ﺧﻮﺩ ﻧﻮﺷﺖ‪:‬‬
‫»ﺍﻱ ﺧﺪﺍﻯ ﻣﻦ ﺍﻱ ﻳﮕﺎﻧﻪ ﻣﻘﺼﻮﺩ ﻣﻦ ﻗﺮﺑﺎﻥ ﺷﺪﻥ ﻳﮕﺎﻧﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﻣﺮﺍ ﺑﭙﺬﻳﺮ ﻭ ﻗﺒﻮﻝ‬
‫ﻓﺮﻣﺎ ﻭ ﻓﺪﺍ ﺷﺪﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻓﺎﺗﺤﻪ ﻭ ﻋﻼﻣﺖ ﻓﺪﺍ ﺷﺪﻥ ﻣﻦ ﺩﺭ ﺭﺍﻫﺖ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﺪﻩ ﻭ ﺑﻔﻀﻠﺖ‬
‫ﻓﺪﺍﮐﺎﺭﻱ ﻣﺮﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻓﺮﻣﺎ‪ .‬ﺁﺭﺯﻭ ﺩﺍﺭﻡ ﺧﻮﻥ ﻣﻦ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺗﻮ ﺭﻳﺨﺘﻪ ﺷﻮﺩ ﺗﺎ ﺑﺬﺭ ﺍﻣﺮ ﺗﻮ ﺭﺍ‬
‫ﺑﺎ ﺧﻮﻥ ﺧﻮﺩ ﺁﺑﻴﺎﺭﻱ ﻧﻤﺎﻳﻢ‪ .‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺨﺼﻮﺻﻲ ﺑﺨﻮﻥ ﻣﻦ ﻋﻄﺎ ﮐﻦ ﺗﺎ ﺑﺬﺭ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﺰﻭﺩﻱ‬
‫ﺩﺭ ﻗﻠﻮﺏ ﻋﺒﺎﺩ ﺍﻧﺒﺎﺕ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻭ ﺳﺮﺳﺒﺰ ﮔﺮﺩﺩ ﻭ ﻧﻤ ّﻮ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺩﺭﺧﺘﻲ ﺗﻮﺍﻧﺎ ﮔﺮﺩﺩ ﻭ ﺟﻤﻴﻊ‬
‫ﺣﻘﻖ ﻟﻲ ﺃﻣﻠﻲ‪ .‬ﺇﻧﮏ‬ ‫ﺍﻟﻠﻬﻢ ﺍﺳﺘﺠﺐ ﺩﻋﺎﻳﻲ ﻭ ّ‬ ‫ﺍﻫﻞ ﻋﺎﻟﻢ ﺩﺭ ﺳﺎﻳ |ﻪ ﺁﻥ ﻣﺠﺘﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ‪ّ .‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﺃﻧﺖ ﺍﻟﻤﻘﺘﺪﺭ ﺍﻟﮑﺮﻳﻢ‪«.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺧﺎﻧﻪ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻏﻠﺐ ﺻﺒﺢ‪،‬ﻫﺎ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﺗﺠﺎﺭﺗﺨﺎﻧ |ﻪ ﺩﺍﻳﻲ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﮔﻤﺮﮎ ﺷﻬﺮ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻇﻬﺮﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺭﻭﻱ ﺑﻪ ﻣﺰﺍﺭﻉ ﺍﻃﺮﺍﻑ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺍ ّﻭﻝ ﺷﺐ ﻧﻤﺎﺯ ﺷﺐ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻧﻮﺷﺘﻦ‬
‫ﺍﺩﻋﻴﻪ ﻭ ﻣﮑﺎﺗﺒﺎﺕ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺭﻭﺯﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺗﺠﺎﺭﺗﺨﺎﻧ |ﻪ ﺩﺍﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺩﺭ‬
‫ﺍﺗﺎﻕ ﺑﺎﻻﺧﺎﻧ |ﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﮐﻪ ﭘﻨﺠﺮﻩ ﺍﺵ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺣﻴﺎﻁ ﺑﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺩﻋﺎ ﻭ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ‬

‫‪.٧ (۱‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪.٥٣‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۴۶‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺭﺍﻧﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺍﻭ ﺯﻭﺩﺗﺮ ﺍﺯ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺎﻡ ﺭﺍ ﻗﺪﺭﻱ‬
‫ﺯﻭﺩﺗﺮ ﺍﺯ ﻭﻗﺖ ﻣﻌﻤﻮﻝ ﺑﺨﻮﺭﻧﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻭ ﮐﺎﺭﻣﻬ ّﻤﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﻫﺪ‪.‬‬
‫ّ‬
‫ﻓﻀﻪ ﺷﺎﻡ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻕ ﻣﺎﺩﺭ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﺷﺎﻡ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﺍﻃﺎﻕ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﻓﺖ‪.‬‬
‫ﻧﻴﻤﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﺐ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺳﺎﮐﺖ ﺑﻮﺩ ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﺍﻃﺎﻕ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﺷﺪ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺑﻌﺪ ﺍﺯﻣﺪﺗﻲ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﺯﻧﮕﺸﺖ‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻗﺪﺭﻱ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺑﻌﺪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﺎ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﻭ ﺩﺭﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﺑﻪ‬
‫ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻫﻴﭻ ﮐﺠﺎ ﻧﻴﺎﻓﺖ‪ .‬ﺁﻳﺎ ﺍﻭ ﺍﺯ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﺎﺭﺝ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ؟ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻪ ﻃﺒﻘ |ﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﺒﻴﻨﺪ ﮐﻪ ﺁﻳﺎ ﺩ ِﺭﭼﻮﺑﻲ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺯ ﺍﺳﺖ ﻳﺎ‬
‫ﻧﻪ! ﺩ ِﺭﭼﻮﺑﻲ ﻗﻔﻞ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺣﻴﺎﻁ ﺑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺖ ﺩﻳﺪ‬
‫ﮐﻪ ﭼﺮﺍﻍ ﺍﺗﺎﻕ ﺑﺎﻻﺧﺎﻧﻪ ﺭﻭﺷﻦ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﺗﺎﻕ ﺍﺯ ﻣﻴﻬﻤﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﭘﺬﻳﺮﺍﻳﻲ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭﻟﻲ ﺣﺎﻻ ﺩﺭ ﻧﻴﻤ |ﻪ ﺷﺐ ﮐﻪ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﻲ ﻧﺒﻮﺩ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﭘﻠﻪ ﻫﺎ ﻭ ﺑﻪ ﺍﺗﺎﻕ‬
‫ﺑﺎﻻﺧﺎﻧﻪ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺭﺍ ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﺩﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺳﻮﻱ ﺁﺳﻤﺎﻥ‬
‫ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎ ﻟﺤﻦ ﺯﻳﺒﺎﻳﻲ ﺩﻋﺎ ﻭ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪ ﻭ ﻗﻄﺮﺍﺕ ﺍﺷﮏ ﺍﺯ ﭼﺸﻤﺎﻥ ﺍﻭ‬
‫ﭼﺎﺭﻱ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﺯ ﺩﻳﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﻈﺮﻩ ﻟﺮﺯﺷﻲ ﺑﺮ ﺑﺪﻥ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻣﺘ ّﻮﻗﻒ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﻫﻴﭻ ﺣﺮﮐﺘﻲ ﺑﮑﻨﺪ‪ .‬ﻋﻈﻤﺖ ﻭ ﻭﻗﺎﺭ ﺍﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﺮﻋﻮﺏ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻟﺤﻈﻪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺭﺍ ﺩﻳﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻧﻤﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺍﺯ ﭘﻠّﻪ ﻫﺎ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺭﻓﺖ ‪ ،‬ﺍﺯ ﺣﻴﺎﻁ ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺍﺗﺎﻕ ﺧﻮﺩ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺭﺧﺘﺨﻮﺍﺏ‬
‫ﺩﺭﺍﺯ ﮐﺸﻴﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﺎﻥ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺭﺍﻩ ﻧﻴﺎﻓﺖ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺳﻴﺪ ﺍﻳﻨﻬﺎ‬
‫ﺷﺪﺕ ﺍﺿﻄﺮﺍﺏ ﻭ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ؟ ﺁﻳﺎ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﺑﺪﻱ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﮐﻪ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻴﮑﻨﺪ؟ ﺍﺯ ّ‬
‫ﺑﻲ‪،‬ﻗﺮﺍﺭﻱ ﺗﺎ ﺻﺒﺢ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﻧﻴﺎﻣﺪ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺫﺍﻥ ﺍﺯ ﻣﺴﺠﺪﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ‬

‫ﺗﻮﺟﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﻧﻮﺷﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ‬ ‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪ .٩-١٠‬ﺍﻟﺒﺘّﻪ ﺑﺎﻳﺪ ّ‬
‫ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺑﺮﻧﮕﺸﺘﻪ ﺍﻧﺪ ﻭﻟﻴﮑﻦ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻭ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺍﻭﺭﺍﻕ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎﺕ ﺣﺠﺮ |ﻩ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮ ﻣﻲ ﺁﻳﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺣﺠﺮ |ﻩ ﭘﺪﺭ ﻣﺮﺣﻮﻡ ﺧﻮﻳﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﮐﺎﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺘﻪ‬
‫ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﺯ ﺟﻤﻠ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺻﻔﺤ |ﻪ ‪ ١٠٦‬ﮐﺘﺎﺏ »ﺣﻀﺮﺕ ﻧﻘﻄ |ﻪ ﺍﻭﻟﻲ« ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﻓﻴﻀﻲ ﻭ ﺻﻔﺤ |ﻪ ‪١٧١‬‬
‫ﮐﺘﺎﺏ »ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ« ﻧﮕﺎﺭﺵ ﻧﺼﺮﺕ ﺍﷲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻨﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫‪۴۷‬‬ ‫‪ ۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﺑﻮﺩ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺳﺤﺮ ﺭﺍ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻓﻀﻪ ﺳﻤﺎﻭﺭ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺻﺮﻑ ﭼﺎﻱ ﺑﻪ ﺍﺗﺎﻕ ﻣﺎﺩﺭ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ‬ ‫ّ‬
‫ﮐﻪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻕ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﺭﻧﮓ ﺍﺯ ﺭﻭﻳﺶ ﭘﺮﻳﺪ‬
‫ﺯﻳﺮﺍ ﻫﻤﺎﻥ ﻭﻗﺎﺭ ﻭ ﺟﻼﻟﻲ ﮐﻪ ﮐﻪ ﺩﻳﺸﺐ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺣﺎﻝ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻳﺪ ‪.،‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺎﺩﺭﺷﻮﻫﺮ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺍﺯ ﺍﺗﺎﻕ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺭﻓﺖ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﺮﻭﺩ‬
‫ﻭ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺍﻭ ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺍﺳﺘﮑﺎﻥ ﭼﺎﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﻧﻮﺷﻴﺪﻥ ﭼﺎﻱ ﺁﻥ‬
‫ﺍﺳﺘﮑﺎﻥ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻗﺪﺭﻱ ﺁﺭﺍﻡ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻋﻠﺖ ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﻲ ﻭ ﺍﺿﻄﺮﺍﺏ ﺍﻭ‬
‫ﺭﺍ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﮔﻔﺖ ﺍﻭ ﺩﻳﮕﺮﺁﻥ ﻣﺮﺩﻱ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺩﻭ ﺳﺎﻝ ﻗﺒﻞ ﺑﺎ ﺍﻭ ﭘﻴﻤﺎﻥ‬
‫ﺯﻧﺎﺷﻮﻳﻲ ﺑﺴﺘﻪ‪ .‬ﺣﺘّﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻃﻲ ﻣﺪﺕ ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ‬
‫ﻫﻢ ﺷﺒﺎﻫﺘﻲ ﻧﺪﺍﺭﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺧﻴﻠﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻧﻤﻴﺘﻮﺍﻧﺴﺖ ﺩﺭﮎ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﻪ‬
‫ﺍﺗﻔﺎﻗﻲ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﺒﺐ ﺩﺭ ﺍﺿﻄﺮﺍﺏ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ﺷﮏ‬‫»ﺍﻳﻦ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺗﻮ ﻣﺮﺍ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺒﻴﻨﻲ ﺗﺎ ﻫﺮﮔﺰ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ّ‬
‫ﻭ ﺗﺮﺩﻳﺪ ﺭﺍﻩ ﻧﺪﻫﻲ ﻭ ﺑﻪ ﻳﻘﻴﻦ ﺑﺪﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﻣﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻈﻬﺮ ﻣﻮﻋﻮﺩﻱ ﻫﺴﺘﻢ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﻫﺰﺍﺭ ﺳﺎﻝ ﺍﺳﺖ ﺍﻧﺘﻈﺎﺭﺵ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻨﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﻧﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﻳﺪﻱ ﺍﺯ ﻭﺟﻮﺩ ﻭ ﻗﻠﺐ ﻣﻦ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺖ‪«.‬‬
‫ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺣﺮﻓﻬﺎ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺳﺠﺪﻩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺟﺎﺗﻲ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮﺷﺎﻥ‪ ,‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ‪ ,‬ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﺍﻱ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﻣﻦ ‪ ،‬ﻗﺪﺭ ﺍﻳﻦ ﻓﻀﻞ ﺍﻋﻈﻢ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻧﺎﺯﻝ ﺷﺪﻩ ﺭﺍ ﺑﺪﺍﻥ‪.‬‬
‫ﺣﻖ ﻭ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﭘﻴﺮﻭﻱ ﮐﻨﻲ ﺗﻮ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺳﺎﻳﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﻧﺨﻮﺍﻫﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﺪﺍﻥ ﮐﻪ‬ ‫ﺍﮔﺮ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ّ‬
‫ﻓﻀﻞ ﺍﻋﻈﻢ ﺍﺯ ﺣﻲ ﻗﺪﻳﻢ ﺑﺮ ﺗﻮ ﻧﺎﺯﻝ ﮔﺸﺘﻪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻣﻮﻧﺲ ﻭ ﻫﻤﺪﻡ ﮐﺴﻲ ﻫﺴﺘﻲ‬
‫ﮐﻪ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺳﺖ ﺑﺮ ﺧﻮﺩ ﺑﺒﺎﻝ‪ ...‬ﺩﺭ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ‬
‫ﺟﻨﺖ ﺍﻋﻠﻲ ﺑﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﻓﺎﻃﻤﻪ‬ ‫ﻣﻘﺮﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺻﺎﺑﺮ ﺑﺎﺵ‪ .‬ﺑﺪﺭﺳﺘﻲ ﮐﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺗﻮ ﺩﺭ ّ‬ ‫ّ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻓﻨﺎﻥ )ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ‪ ، ٦٥‬ﺹ ‪ ( ٣٤‬ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮﺡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺑﻴﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺳﻤﺎﺀ‬
‫ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻧﺰﻭﻝ ﻭﺣﻲ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﺮ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪ ١٥‬ﻣﺎﻩ ﺳ ّﻮﻡ ﻗﻤﺮﻱ ‪ ،‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﺳ ّﻮﻡ ﺁﭘﺮﻳﻞ ‪ ١٨٤٤‬ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﮐﻪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﻣﻲ ﺁﻭﺭﺩ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺑﻪ ﻭﻗﻮﻉ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﮐﻠﻤﺎﺗﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﻱ »ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ« ‪ .١٣‬ﺍﻳﻦ ﻋﺒﺎﺭﺍﺕ ﺍﺯ ﻧﻮﺷﺘﺠﺎﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻧﻴﺴ ‪،‬‬ ‫‪ (۲‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯ ‪،‬‬
‫ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻌﺪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﺑﺎ ﻳﺎﺩﺁﻭﺭﻱ ﺁﻥ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﻥ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۴۸‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﺳﺖ‪«.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻦ ﺍﻫﻞ ﺑﺸﺮﻭﻳﻪ ﺩﺭ ﻏﺮﺏ‬ ‫ﻲ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴ ‪،‬‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺧﺮ ﻏﺮﻭﺏ ﺭﻭﺯ ‪ ۲۲‬ﻣﺎﻩ ﻣ ‪،‬‬
‫ﺍﺳﺘﺎﻥ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺎ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻗﺪﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ‪ ۲.‬ﮐﻤﻲ ﻗﺒﻞ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﮐﺎﺯﺭﻭﻥ‪ ۳‬ﺭﻭ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﻣﻐﺮﺏ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ‬ ‫ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩ ﺟﻮﺍﻥ‬ ‫ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎ ﮔﺮﻣﻲ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺍﻭ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﻓﺮﻗ |ﻪ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺷﺎﻣﺪﮔﻮﻳﻲ‬
‫ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺭﻫﺒﺮ ﻭ ﺭﺋﻴﺲ ﻓﺮﻗ |ﻪ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺳﻴﺪﮐﺎﻇﻢ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﭘﻨﺞ ﻣﺎﻩ ﻗﺒﻞ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﮐﺮﺑﻼ ﺑﺪﺭﻭﺩ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﻣﺨﻠﺺ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ‪ ۴.‬ﺳﻴﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺑﻪ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ‬ ‫ﺣﻴﺎﺕ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﺧﻮﺩ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻫﻤﮕﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺗﻼﻭﺕ‬
‫ﺍﺩﻋﻴﻪ ﻭ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﻭ ﺍﻳﺜﺎﺭ ﮐﺎﻣﻞ ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﻧﺪ‪ .‬ﺳﺎﻝ‪١٨٤٤‬ﻡ‪ ۱۲۶۰) .‬ﻫﺠﺮﻱ‬
‫ﻗﻤﺮﻱ( ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﺣﺎﺩﻳﺚ ﺷﻴﻌﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﺳﻴﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺍﻭ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﻭ ﻋﺬﺭﻱ‬
‫ﺍﺯ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﮐﺮﺑﻼ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺯﺍﺩﻩ ﺍﺵ ﻋﺎﺯﻡ ﺳﻔﺮ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻣّ‬
‫ﺍﻭ ﻣﺪﺕ ﭼﻬﻞ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺭﻭﺯ ﺭﻭﺯﻩ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺩﻋﺎ ﻭ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﺧﻮﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌﺪ ﻳﮑﻲ‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ ﻭ ‪ ۱۲‬ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﺍﻭ‬‫ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺍﻫﻞ ﻋﻠﻢ ﻓﺮﻗ |ﻪ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﮔﻮﻳﻲ ﻗ ّﻮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻫﺪﺍﻳﺖ‬ ‫ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣ ّ‬

‫‪٧-٩ (۱‬‬
‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﺯ ﻓﺼﻞ ‪» ، ٣‬ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻣﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ« ‪ ،‬ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﻧﻘﻞ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ّ (۲‬‬
‫ﺗﺼﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺍﺳﺖ )ﺍﺑﻮﺍﻟﻘﺎﺳﻢ ﺍﻓﻨﺎﻥ‪ ,‬ﻋﻬﺪ ﺍﻋﻠﻲ‪,‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻳﻦ ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻧﻴﺴﺖ ﺍّﻣﺎ ﺍﻏﻠﺐ ّ‬
‫‪،‬ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪ ,،‬ﺩﻭﺭ ﺑﺎﺑﻲ ‪ ,،‬ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‪ ,‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭ ‪،‬ﺩ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ‪ONE‬‬
‫‪ ، WORLD‬ﺷﻤﺎﺭ |ﻩ ‪(٧ ،٩‬‬
‫‪ (۴‬ﻃﺒﻖ ﺗﻘﻮﻳﻢ ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺳﻴﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪ ٣١‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ١٨٤٣‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺗﻘﻮﻳﻢ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺭﻭﺯ ﻋﺮﻓﻪ‬
‫ﺍﺳﺖ ‪ -‬ﺭﻭﺯ ﻧﻬﻢ ﺍﺯ ﻣﺎﻩ ﺁﺧﺮﺗﻘﻮﻳﻢ ﺍﺳﻼﻣﻲ ‪ -‬ﻭﻓﺎﺕ ﻳﺎﻓﺖ‪.‬‬
‫‪۴۹‬‬ ‫‪ ۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬

‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻼﺣﺴﻴﻦ ﺑﺎﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤﻤﺪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻣﻴﺰﺑﺎﻥ ﻣﺤﺘﺮﻣﺶ ﺭﻓﺖ‪.‬‬ ‫ﻣّ‬
‫ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﺣﺒﺸﻲ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺩﺭ ﺭﺍ ﺑﺎﺯ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺧﻮﺷﺎﻣﺪ ﮔﻔﺖ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ‬
‫ﻼﺣﺴﻴﻦ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻣﻴﺰﺑﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﭘﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺍﺗﺎﻕ ﺑﺎﻻﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﻻ‬ ‫ﮐﻪ ﻣ ّ‬
‫ﺪ ﺑﺮ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺷﻮﺭ ﻭ ﺷﺎﺩﻱ ﻋﺠﻴﺒﻲ ﺩﺭ ﺩﻟﺶ ﻣﻮﺝ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤ ‪،‬‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺭﻓﺘﺎﺭ‬ ‫ﻼﺣﺴﻴﻦ ﺁﺏ ﺭﻳﺨﺖ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﭼﺎﻱ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﻣ ّ‬ ‫ﺩﺳﺘﻬﺎﻱ ﻣ ّ‬
‫ﻣﺤﺒﺖ‪،‬ﺁﻣﻴﺰ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺍﺩﺍﻱ ﺻﻼﺓ ﻣﻐﺮﺏ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﺁﻥ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺍﺯ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ‬ ‫ﺩﻭ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺍﻗﺎﻣ |ﻪ ﺻﻼﺓ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﻧﻤﺎﺯ ﻣ ّ‬
‫ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻳﺎﺭﻱ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺧﻮﺭﺷﻴﺪ ﮐﺎﻣﻼ ﻏﺮﻭﺏ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺻﺤﺒﺖ‬
‫ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺳﻴﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺍﻭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺟﻨﺎﺏ ﺳﻴﺪ‬
‫ﮐﺎﻇﻢ ﺭﺷﺘﻲ ﻣﺮﺟﻊ ﻣﻄﺎﻉ ﺷﻤﺎ ﮐﻴﺴﺖ؟«‬
‫‪» -‬ﻣﺮﺣﻮﻡ ﺳﻴﺪ ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺧﺮ ﺣﺎﻝ ﺳﻔﺎﺭﺵ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻭﻓﺎﺗﺸﺎﻥ ﻫﺮ‬
‫ﻳﮏ ﺍﺯ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺮﮎ ﻭﻃﻦ ﮔﻮﻳﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﻣﺤﺒﻮﺏ‬
‫ﭘﺮﺩﺍﺯﺩ‪«.‬‬
‫‪» -‬ﺁﻳﺎ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺑﺰﺭﮔﻮﺍﺭ ﺷﻤﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺍﻭﺻﺎﻓﻲ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﻭ ﺍﻣﺘﻴﺎﺯﺍﺗﻲ‬
‫ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺹ ﻣﻌﻴﻦ ﻓﺮﻣﻮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻳﺎ ﻧﻪ؟«‬
‫‪» -‬ﺁﺭﻱ‪ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻣﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﻧﺒ ّﻮﺕ ﻭ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺍﻭﻻﺩ‬
‫ﺳﻦ ﻣﺒﺎﺭﮐﺶ ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﮐﻤﺘﺮ‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﻓﺎﻃﻤ |ﻪ ﺯﻫﺮﺍ ﻋﻠﻴﻬﺎ ﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ‪ّ .‬‬
‫ﺍﺯ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﻣﺘﺠﺎﻭﺯ ﺍﺯ ﺳﻲ ﺳﺎﻝ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﻗﺎﻣﺘﺶ ﻣﺘ ّﻮﺳﻂ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﺯ ﺷﺮﺏ ﺩﺧﺎﻥ ﺑﺮﮐﻨﺎﺭ‬
‫ﻣﺒﺮﺍﺳﺖ‪«.‬‬‫ﻭ ﺍﺯ ﻋﻴﻮﺏ ﻭ ﻧﻮﺍﻗﺺ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﻣﻨ ّﺰﻩ ﻭ ّ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﻟﺤﻈﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺳﮑﻮﺕ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﮐﺮﺩ‪:‬‬
‫»ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻦ ﺍﻳﻦ ﻋﻼﻣﺎﺕ ﺭﺍ ﮐﻪ ﮔﻔﺘﻲ ﺩﺭ ﻣﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺑﻴﻨﻲ؟«‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮﺩ‬ ‫ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺷﺮﺡ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺍﺯ ﻧﮑﺎﺗﻲ ﮐﻪ ﻣ ّ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻳﻦ ﻣﺤﺎﻭﺭﻩ ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺸﺮﻭﻳﻪ ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻳﻨﻬﺎ ﻣﻀﻤﻮﻧﻲ ﺍﺯ ﻣﮑﺎﻟﻤﻪ‬
‫ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﺘﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻫﺎﻱ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﻋﺒﺎﺭﺍﺕ ﺩﻗﻴﻘﴼ ﻋﻴﻦ ﻋﺒﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﻣﺤﺎﻭﺭ |ﻩ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۵۰‬‬
‫ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺗﻄﺒﻴﻖ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺧﻴﻠﻲ ﺷﮕﻔﺖ ﺯﺩﻩ ﺷﺪ ﻭ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩ ﺍﻳﻦ ﺍﻭﺻﺎﻑ ﺭﺍ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻭ ﺗﻌﺪﻳﻞ‬ ‫ﻣّ‬
‫ﮐﻨﺪ‪ ، ,‬ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ﻣﻘﺪﺳﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺭﺗﺒﻪ‪،‬ﺍﺵ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺍﺳﺖ‪ ,‬ﺩﺍﺭﺍﻱ‬ ‫»ﺣﻀﺮﺕ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﻧﻔﺲ ّ‬
‫ﻗﺪﺭﺕ ﻓﻮﻕ ﺍﻟﻌﺎﺩﻩ ﻭ ﻗ ّﻮﺕ ﻓﺎﺋﻘ |ﻪ ﻋﻈﻴﻤﻪ ﺍﺳﺖ‪ ,‬ﻋﻼﻣﺎﺕ ﻣﺨﺼﻮﺻﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﺍﺯ‬
‫ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻠﻢ ﺁﻥ ﺑﺰﺭﮔﻮﺍﺭ ﺑﻲ‪،‬ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻣﺮﺣﻮﻡ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﻋﻠﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﻮﻋﻮﺩ‬
‫ﺍﻏﻠﺐ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻣﻮﺩ ﮐﻪ ﻋﻠﻢ ﻣﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻠﻢ ﺁﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﻄﺮﻩ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺩﺭﻳﺎﺳﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺧﺪﺍ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺗﺶ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺷﺪﻩ‪ .‬ﺁﻧﭽﻪ ﻣﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻢ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﻌﺎﺭﻑ‬
‫ﻋﺎﻟﻴﻪ ﻭ ﻋﻠﻢ ﻣﺤﻴﻂ ﺍﻭ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺫ ّﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ ﺧﺎﮎ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻣﻘﺎﻡ ﻓﺮﻕ ﺑﺴﻴﺎﺭ‬
‫ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺍﺳﺖ‪«...‬‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﻥ ﮐﺮﺩ‪:‬‬‫ﻣﻴﺰﺑﺎﻥ ﻣ ّ‬
‫»ﺩﺭﺳﺖ ﺩﻗّﺖ ﮐﻨﻴﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﺻﻔﺎﺕ ﺩﺭ ﻣﻦ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺍﺳﺖ ﭼﻪ ﻣﺎﻧﻊ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﻣﻦ‬
‫ﺷﺨﺺ ﻣﻮﻋﻮﺩﻱ ﺑﺎﺷﻢ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﻣﺮﺣﻮﻡ ﻓﺮﻣﻮﺩﻩ؟ ﭼﻪ ﺍﺷﮑﺎﻟﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﺼ ّﻮﺭ‬
‫ﻣﻲ ﮐﻨﻴﺪ؟«‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺭﺳﺎﻟﻪ ﺍﻱ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺸﮑﻠﻪ ﻭ ﺍﻗﻮﺍﻝ ﻣﺘﺸﺎﺑﻬﻪ ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ‬ ‫ﺁﻧﮕﺎﻩ ﻣ ّ‬
‫ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻴﺰﺑﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﭘﺎﺳﺦ ﻧﻤﻮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺁﻧﮑﻪ ﺍﻭ‬ ‫ّ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺭﺳﺎﻟﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ‪،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺩﺍﺩ ﺗﺮﺱ ﻭ ﻭﺣﺸﺘﻲ ﻭﺟﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﻓﺮﺍ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺳﻴﺪ‬
‫ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﻭ ﮐﺸﻒ ﺭﻣﻮﺯ‬ ‫ﺟﻮﺍﻥ ﺩﺭ ﻋﺮﺽ ﭼﻨﺪ ﺩﻗﻴﻘﻪ ﺑﺎ ﺯﺑﺎﻧﻲ ﻓﺼﻴﺢ ﻭ ﺑﻠﻴﻎ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺍﺯ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺁﻥ ﺳﺆﺍﻻﺕ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﻥ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﻌﺪﻱ ﻣ ّ‬
‫ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺗﻔﺴﻴﺮﻱ ﺑﺮ ﺳﻮﺭ |ﻩ ﻳﻮﺳﻒ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺩﻫﺪ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺎ ﺣﺎﻟﺘﻲ ﻣﺒﻬﻮﺕ ﺑﻪ ﺻﻮﺕ ﻣﻴﺰﺑﺎﻥ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺷﺮﺡ ﻭ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﻤﻮﺩ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﮔﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻧﻴﺮﻭﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻼﻡ ﻭ ﺩﺭ ﺻﺪﺍﻱ ﻣﻴﺰﺑﺎﻥ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﻣﻮﺟﻲ ﺩﺭ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻭ ﻧﻔﻮﺫ ﻣﻲ ﻧﻤﻮﺩ‪ .‬ﻣﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﻃﻮﻝ‬ ‫ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻣ ّ‬
‫ﺷﺐ ﻟﺤﻈﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﻈﻪ ﻣﻄﻤﺌﻦ‪،‬ﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺗﺎ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﺷﮏ ﻭ ﺗﺮﺩﻳﺪﻫﺎ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ‬
‫ﺭﻓﺖ ﻭ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺩﺭﺧﺎﺗﻤ |ﻪ ﮔﻔﺘﮕﻮﻫﺎ ﺩﺭ‬
‫ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﺤﺮ ﺑﻪ ﻣﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪:‬‬
‫»ﺷﻤﺎ ﺍ ّﻭﻝ ﮐﺴﯽ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻣﺆﻣﻦ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻳﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﺑﺎﺏ ﻫﺴﺘﻢ ﻭ ﺷﻤﺎ‬
‫‪۵۱‬‬ ‫‪ ۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬

‫ﺗﻔﺤﺺ‬‫ﺑﺎﺏ‪،‬ﺍﻟﺒﺎﺏ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ ‪ ۱۸‬ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻣﺆﻣﻦ ﺑﺸﻮﻧﺪ‪ ,‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺘﻴﺠ |ﻪ ّ‬
‫ﻭ ﺟﺴﺘﺠﻮﯼ ﺧﻮﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﮐﺴﯽ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﺳﻢ ﻭ ﺭﺳﻢ ﻣﻦ ﺁﮔﺎﻩ ﮐﻨﺪ‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺮﺍ ﺑﺸﻨﺎﺳﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻣﺆﻣﻦ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﻳﮑﯽ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻣﯽ‪،‬ﮐﻨﻢ ﮐﻪ‬
‫ﻣﮑﻪ ﺍﺑﻼﻍ ﺧﻮﺍﻫﻢ‬ ‫ﻣﮑﻪ ﺍﻣﺮ ﺍﻟﻬﯽ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﺮﻳﻒ ّ‬ ‫ﻣﮑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻫﯽ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ّ‬ ‫ﺑﺎ ﻣﻦ ﺩﺭ ﺳﻔﺮ ّ‬
‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﮐﻮﻓﻪ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﮐﻮﻓﻪ ﺍﻣﺮ ﺍﻟﻬﯽ ﺭﺍ ﺁﺷﮑﺎﺭ ﺧﻮﺍﻫﻢ‬
‫ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﺷﻤﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺁﻧﭽﻪ ﺍﻣﺸﺐ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻳﺎﻓﺖ ﺍﺯ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺳﺎﻳﺮ ﻧﻔﻮﺱ ﻣﮑﺘﻮﻡ‬
‫ﺩﺍﺭﻳﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﮐﺲ ﭼﻴﺰﯼ ﻧﮕﻮﺋﻴﺪ‪ ,‬ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺍﻳﻠﺨﺎﻧﯽ ﺗﻮﻗّﻒ ﮐﻨﻴﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺗﺪﺭﻳﺲ‬
‫ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﻮﻳﺪ‪.‬ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺷﻤﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﻃﻮﺭﻱ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺭﻣﺰ ﻣﺴﺘﻮﺭ ﺭﺍ ﺍﻓﺸﺎﺀ‬
‫ﻧﮑﻨﺪ‪«...‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻼﻡ ﻣﻬﻴﻤﻦ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻣﻴﻬﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﺎ ﺩﻡ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮﺩ ﺑﺪﺭﻗﻪ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﮐﻮﭼﻪ ﻭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻭ‬ ‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺭﻭﺯﻣﺮﻩ ﻋﺎ ّﺩﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﻳﺪ‪ .‬ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﻟﺤﻈﺎﺗﻲ ﻗﺒﻞ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﻭ ﺣﺎﻻ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺭﻭﺯﻣﺮﻩ ﺑﻪ ﻧﻈﺮﺵ ﺍﺯ ﺧﺎﮎ ﻫﻢ ﭘﺴﺖ‪،‬ﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﭼﻘﺪﺭ ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺣﺎﻻ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺳﺮﺷﺎﺭ ﺍﺯ ﺟﺮﺃﺕ ﻭ ﺷﻬﺎﻣﺖ ﻭ ﺳﺮﻭﺭ‬
‫ﻭ ﺳﭙﺎﺱ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ ﺗﻤﺎﻡ ﻭﺟﻮﺩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﺗﺶ ﮐﺸﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺣﺎﻻ‬
‫ﺍﻭ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ ﺍﻭ ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﻓﺮﺷﺘ |ﻪ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ‬
‫ﺍﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫»ﺍﯼ ﺍﻫﻞ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﺷﻮﻳﺪ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﺻﺒﺢ ﺭﻭﺷﻦ ﺩﻣﻴﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧﻴﺰﻳﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻓﻴﺾ ﻇﻬﻮﺭ‬
‫ﻭ ﺑﺮﮐﺖ ﺍﻣﺮ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺷﻮﻳﺪ‪ .‬ﺑﺎﺏ ﺭﺣﻤﺖ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﺎﺯ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻱ ﺍﻫﻞ ﻋﺎﻟﻢ ﻫﻤﻪ‬
‫ﺩﺍﺧﻞ ﺷﻮﻳﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﮐﺴﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺑﻮﺩﻳﺪ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪ‪«...‬‬
‫ﻼﺣﺴﻴﻦ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ ﻟﻘﺒﻲ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ‬ ‫ﻣّ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻫﺠﺪﻩ ﻧﻔﺮﻱ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣﻨﺰﻟﺖ ﺣﻀﺮﺗﺶ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ‬ ‫ﺁﮔﺎﻩ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺣﻮﺍﺭﻳﻮﻥ ﺍﻟﻬﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻇﻬﻮﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ,‬ﺩﺍﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪ .۱‬ﻣ ّ‬

‫‪ (۱‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ ‪ ١٨‬ﻧﻔﺮ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺣﺮﻭﻑ ﺳﻤﺒﻞ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﻦ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﮐﻨﺎﺭ ﻫﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻦ‬
‫ﺣﺮﻭﻑ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻴﺸﻮﻧﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﮐﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺳﺖ ﺍﻳﻦ ﺣﺮﻭﻑ ﺭﺍ ﭘﺪﻳﺪﺍﺭ‬
‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻫﺠﺪﻩ ﻧﻔﺮ ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ)ﺡ= ‪ ٨‬؛ ﻱ=‪ (١٠‬ﺑﻌﻼﻭ |ﻩ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪ ١٩‬ﻧﻔﺮ ﻣﻴﺸﻮﺩ‪ .‬ﮐﻠﻤ |ﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﻋﺪﺩ‬
‫ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻋﺪﺩ ‪ ١٩‬ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۵۲‬‬
‫ﻣﺪﺗﻲ‬‫ﺣﺲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ّ .‬‬ ‫ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺣﺎﻟﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ّ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﻳﮑﻲ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻘﻲ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ‪ -‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫‪ -‬ﺭﺍ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻣﺆﻣﻦ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ ﭘﻴﻮﺳﺖ ﺯﻥ‬
‫ﺟﻮﺍﻥ ﺧﺎﺭﻕ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﻟﻘﺐ ﻃﺎﻫﺮﻩ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ ﺩﺭ ﻗﺰﻭﻳﻦ‬
‫ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺁﻧﮑﻪ ﭘﺪﺭﺵ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﻗﺰﻭﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﺨﺎﻟﻒ‬
‫ﺷﻴﺨﻴﻪ ﺍﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﺁﻧﮑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﻨﺪ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﻧﻔﺮ ﻫﺠﺪﻫﻢ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺷﺪ ﻣﺮﺩ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺶ ﺑﻪ ﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺑﻪ ّ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻧﻔﺮﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﺎﻓﺘﻦ‬ ‫ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻦ ﺍﻣﺎﻡ ﺩ ّﻭﻡ ﺷﻴﻌﻴﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ّ .‬‬
‫ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﻳﮑﻲ‬ ‫ﻼ ﺩﺭ ﻋﺎﻟﻢ ﺭﻭﺡ ﻭ ﻣﮑﺎﺷﻔﻪ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ّ .‬‬ ‫ﻗﺪﻭﺱ ﻗﺒ ً‬‫ّ‬
‫ﺍﺯ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺗﺮﻳﻦ ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺍﮐﻨﻮﻥ ﮐﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ ﺑﻪ ﻫﺠﺪﻩ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﮐﺎﻣﻞ ﺷﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ‬
‫ﻣﮑﻪ ﻭ ﻣﺪﻳﻨﻪ ‪ ،‬ﺷﻬﺮ ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺷﺮﻭﻉ‬ ‫ﺗﺪﺍﺭﮎ ﺁﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺳﻔﺮ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ‬
‫ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪:‬‬
‫»ﺍﻱ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﻋﺰﻳﺰ ﻣﻦ‪ ,‬ﺷﻤﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻳﺎﻡ ﺣﺎﻣﻞ ﭘﻴﺎﻡ ﺍﻟﻬﻲ ﻫﺴﺘﻴﺪ‪ .‬ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺨﺰﻥ ﺍﺳﺮﺍﺭ ﺧﻮﻳﺶ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺗﺎ ﺍﻣﺮ ﺍﻟﻬﻲ ﺭﺍ ﺍﺑﻼﻍ ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ‪ ...‬ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﻣﺒﺎﺭﮐ |ﻪ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺴﻴﺢ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﺎﮔﺮﺩﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﺑﻴﺎﺩ ﺁﻭﺭﻳﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ‬
‫ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺑﻪ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺑﻔﺮﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﺷﻤﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺁﺗﺸﻲ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺭ ﺷﺐ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﺑﺮﻓﺮﺍﺯ ﮐﻮﻩ ﺑﻠﻨﺪ ﺍﻓﺮﻭﺧﺘﻪ ﮔﺮﺩﺩ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﻧﻮﺭﺍﻧﻴﺖ ﺷﻤﺎ ﻣﻬﺘﺪﻱ‬
‫ﺷﻮﻧﺪ‪.‬ﺑﺎﻳﺪ ﻃﻬﺎﺭﺕ ﺫﺍﺕ ﻭ ﺣﺴﻦ ﮔﻔﺘﺎﺭ ﺷﻤﺎ ﻃﻮﺭﻱ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﻧﻴﺎ ﺑﻮﺍﺳﻄ |ﻪ‬
‫ﻣﺸﺎﻫﺪ |ﻩ ﺣﺴﻦ ﮔﻔﺘﺎﺭ ﻭ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺷﻤﺎ ﺑﺴﻮﻱ ﭘﺪﺭ ﺁﺳﻤﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﻓﻴﺾ ﺟﺎﻭﺩﺍﻧﻲ ﻭ‬
‫ﺳﺮ ﭼﺸﻤ |ﻪ ﻓﻀﻞ ﺍﺑﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﻣﺘ ّﻮﺟﻪ ﮔﺮﺩﻧﺪ‪ ...‬ﻳﻘﻴﻦ ﺑﺪﺍﻧﻴﺪ ﮐﻪ ﻋﻈﻤﺖ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻧﺴﺒﺖ‬
‫ﺑﻪ ﺍﻳّﺎﻡ ﺳﺎﺑﻖ ﺑﻲ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻠﮑﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﻴﺎﺱ ﻧﻴﺴﺖ‪ ...‬ﺷﻤﺎ ﻧﻔﻮﺳﻲ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﮐﻪ ﺍﻧﻮﺍﺭ‬
‫ﺻﺒﺢ ﻇﻬﻮﺭ ﺭﺍ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﮐﺮﺩﻳﺪ‪ ...‬ﻣﻦ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻭﺯ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ ﺁﻣﺎﺩﻩ‬
‫ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺍﻡ‪ ...‬ﺭﺍﺯ ﻭ ﺍﺳﺮﺍﺭ ﻳﻮﻡ ﺍﷲ ﮐﻪ ﻣﻲ ﺁﻳﺪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﮑﺸﻮﻑ ﻧﻴﺴﺖ‪ ...‬ﺍﻳﻨﮏ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ‬
‫ﻭ ﻋﺮﺽ ﺟﻬﺎﻥ ﭘﺮﺍﮐﻨﺪﻩ ﺷﻮﻳﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻗﺪﻡ ﺛﺎﺑﺖ ﻭ ﻗﻠﺐ ﺑﻲ‪،‬ﺁﻻﻳﺶ ﺭﺍﻩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻣﺪﻥ‬
‫‪۵۳‬‬ ‫‪ ۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬

‫ﺭﻭﺯ ﺧﺪﺍ ﻣ ّﻬﻴﺎ ﻭ ّ‬
‫ﻣﺴﻄﺢ ﮐﻨﻴﺪ‪ ...‬ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺑﻨﺎﻡ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﻨﻴﺪ‪ ,‬ﺑﻪ ﺧﺪﺍ ﺗ ّﻮﮐﻞ ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ‬
‫ﻭ ﺑﺎﻭ ﺗ ّﻮﺟﻪ ﮐﻨﻴﺪ ﻭ ﻳﻘﻴﻦ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﻓﺘﺢ ﻭ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﺧﻮﺍﻫﺪ‬
‫ﺑﻮﺩ‪«.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﮐﻪ ﻫﺠﺪﻫﻤﻴﻦ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ ﺑﻮﺩ ﻭ‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ّ‬
‫ﮎ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻋﺎﺯﻡ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺷﺪﻧﺪ‪ ۱.‬ﺁﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﺯ ﺑﻨﺪﺭ ﺑﻮﺷﻬﺮ‬ ‫ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﻣﺒﺎﺭ ‪،‬‬
‫ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻭ ﻋﺸﻖ ﻭ ﻣﺤﺒّﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﻣﺤﺒﻮﺏ ﻣﻦ ‪ ،‬ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﭘﺸﺖ ﻭ ﭘﻨﺎﻩ ﺗﻮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ۲«.‬ﺩﺭﻳﺎ ﻃﻮﻓﺎﻧﻲ ﻭ ﻧﺎﺁﺭﺍﻡ ﺑﻮﺩ ﻭ ﮐﺸﺘﻲ‬
‫ﺑﺎ ﺷﺪﺕ ﺑﻪ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮕﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺭﺩ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﺴﺎﻓﺮﺍﻥ ﺑﻴﻤﺎﺭ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺁﺏ ﮐﺎﻓﻲ‬
‫ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﻧﻮﺷﻴﺪﻧﻲ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﺮﺱ ﻟﻴﻤﻮﻱ ﺷﻴﺮﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺟﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﺠﺎﺕ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺪﺕ ﺍﻳﻦ ﺗﻮﻓﺎﻥ ﻭ ﺁﺷﻮﺏ ﺩﺭ ﺩﺭﻳﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﻧﺰﻭﻝ ﺁﻳﺎﺕ ﻣﺸﻐﻮﻝ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﻫﻢ ﮐﺎﺗﺐ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ّ‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺴﺎﻓﺮﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﮐﺸﺘﻲ ﺑﻮﺩ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮﺗﺮﺍﺏ ‪ -‬ﺍﻣﺎﻡ ﺟﻤﺎﻋﺖ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ‪ -‬ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻣﺴﺎﻓﺮﺍﻥ ﮐﺸﺘﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫ﻧﺎﺭﺍﺣﺖ ﻭ ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻦ ﻧﺎﺳﺰﺍ ﻭ ﺍﻫﺎﻧﺖ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ‪ .‬ﺍﻳﻨﮑﺎﺭ‬
‫ﺳﺒﺐ ﻋﺼﺒﺎﻧﻴﺖ ﻧﺎﺧﺪﺍﻱ ﮐﺸﺘﻲ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﺧﺪﻣ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺭﺍ ﺍﺯ‬
‫ﮐﺸﺘﻲ ﺑﻪ ﺩﺭﻳﺎ ﺑﻴﺎﻧﺪﺍﺯﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭﺳﺎﻃﺖ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻧﮕﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﺧﺪﻣﻪ ﭼﻨﻴﻦ‬
‫ﮐﺎﺭﻱ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﻧﺎﺧﺪﺍ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﻭ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻭ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺣﺮﻓﻬﺎ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﺧﻮﺩﺵ ﺻﺪﻣﻪ ﻣﻲ ﺯﻧﺪ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺒﺨﺸﻴﻢ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﻣﮑﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ّ .‬‬ ‫ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۴۴‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﻋﺎﺯﻡ ﺷﻬﺮ ّ‬

‫‪ (۱‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺳﻔﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺛﺒﺖ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﻧﺪ )ﺍﺷﺮﺍﻕ ﺧﺎﻭﺭﻱ ‪ ،‬ﮐﺘﺎﺏ ﻣﺤﺎﺿﺮﺍﺕ ‪:(٧٢٩-٣١‬‬
‫ﻋﺰﻳﻤﺖ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ‪ ١۰‬ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ‪ ,١٨٤٤‬ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﺑﻮﺷﻬﺮ ‪ ١٩‬ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ‪ ,١٨٤٤‬ﺣﺮﮐﺖ ﺍﺯ ﺑﻨﺪﺭ ﺑﻮﺷﻬﺮ ‪ ٢‬ﺍﮐﺘﺒﺮ‬
‫‪ ,١٨٤٤‬ﻋﺰﻳﻤﺖ ﺍﺯ ّ‬
‫ﻣﮑﻪ ‪ ٧‬ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪ ,١٨٤٥‬ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﻨﻪ ‪ ١٦‬ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪ ,١٨٤٥‬ﻋﺰﻳﻤﺖ ﺍﺯ ﻣﺪﻳﻨﻪ ‪ ١٢‬ﻓﻮﺭﻳﻪ‬
‫ﺟﺪﻩ ‪ ٢٤‬ﻓﻮﺭﻳﻪ ‪ ,١٨٤٥‬ﺳﻔﺮ ﺑﺎ ﮐﺸﺘﻲ ‪ ٢٧‬ﻓﻮﺭﻳﻪ ‪ ,١٨٤٥‬ﻋﺰﻳﻤﺖ ﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ ٢٤‬ﻣﺎﺭﭺ ‪.١٨٤٥‬‬
‫‪ ,١٨٤٥‬ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ّ‬
‫‪ (۲‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪۱۵‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۵۴‬‬
‫ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺷﺘﺮﻱ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺭﺍﻩ‬
‫ﻣﮑﻪ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﮐﻌﺒﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﮐﻌﺒﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺩ ِﺭ ﮐﻌﺒﻪ‪ ,‬ﻣﻘﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺩﺭ‬
‫ﺣﻮﻝ ﺁﻥ ﻃﻮﺍﻑ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ‪ ,،‬ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺩﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻴﻠﻪ ﻫﺎﻱ ﺁﻥ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺍﻣﺮ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﺍﺋﺮﻳﻦ ﺍﻋﻼﻥ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﺍﺋﺮﻳﻦ ﺍﻳﻦ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪ ,‬ﺍّﻣﺎ ﻣﻌﻨﺎﻱ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﺭﮎ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﮑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻃﻲ ﺭﻭﺯ ﻫﺎﻱ ﺑﻌﺪ ﺧﺒﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻼﻥ ﺟﺪﻳﺪ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﭘﺨﺶ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺷﺮﻳﻒ ّ‬
‫ﻣﮑﻪ‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺗﻮﻗﻴﻊ ﻣﺨﺼﻮﺻﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ّ‬
‫ﻣﮑﻪ ﺗﻮﻗﻴﻊ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻓﺼﻞ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻭ ﻭﻗﺖ ﻧﺪﺍﺷﺖ‬ ‫ﺑﺒﺮﺩ‪ .‬ﺷﺮﻳﻒ ّ‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻌ |ﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻭﻗﺖ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻣﻮﮐﻮﻝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺍﻳﻦ ﺗﻮﻗﻴﻊ ﺭﺍ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮐﺮﺩ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺁﻥ ﭘﻲ ﺑﺮﺩ ﮐﻪ ﭼﻪ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﻬ ّﻤﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﻳﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﻭ‬ ‫ﻣﮑﻪ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ّ‬ ‫ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺷﻬﺮ ّ‬
‫ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭﺷﺎﻥ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﺪﻳﻨﻪ ﺑﻪ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﻣﻘﺒﺮﻩ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﺷﻴﺦ ﺍﺣﻤﺪ‬
‫ﺍﺣﺴﺎﻳﻲ ‪ -‬ﺑﻨﻴﺎﻥ ﮔﺬﺍﺭ ﻓﺮﻗ |ﻪ ﺷﻴﺨﻴﻪ ﮐﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﭘﻴﺸﮕﻮﻳﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ‪ ،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ ۲.‬ﻭ‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﺩﻋﺎ ﻭ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺩﺭ ﺩﻋﺎ ﻭ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﺍﺋﻤ |ﻪ ﺍﻃﻬﺎﺭ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ‬
‫ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﭘﻴﺶ ﺧﻮﻫﺪ ﺁﻣﺪ ﺩﺭ ﻫﺮﺍﺱ‬
‫ﻭ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﻭ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﭘﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﮎ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﻬﺎﺩﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺪﻭﺩ ﺷﺶ ﻣﺎﻩ ﺑﻌﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪ّ ,،‬‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﻭﺍﻧﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪:‬‬‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ّ‬
‫»ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻣﺼﺎﺣﺒﺖ ﻣﻦ ﻭ ﺗﻮ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺭﺳﻴﺪﻩ‪ .‬ﺳﺎﻋﺖ ﺟﺪﺍﻳﻲ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﻳﮕﺮ‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻧﻴﺎ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻧﺨﻮﺍﻫﻴﻢ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺳﺎﺣﺖ ﻗﺮﺏ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀ ﺑﺎﺯ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﻬﻢ ﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﺭﺳﻴﺪ‪«.‬‬

‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪.٦٩-٧١ «The Bab» ،‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪.٢‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ‪.٩٩‬‬
‫‪۵۵‬‬ ‫‪ ۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬

‫ﻗﺪﻭﺱ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺩﺍﻳﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﻓﺖ ﻭ ﭘﻴﻐﺎﻡ‬ ‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ّ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺩﺍﻳﻲ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﺰﺭﮒ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‬
‫ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ ﻏﻠﻐﻠﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻧﻲ ﺭﺍ‬ ‫ﺟﺪﻳﺪﻱ ﻇﻬﻮﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺎﺭﺱ ّ‬
‫ﺑﻪ ﺑﻮﺷﻬﺮ ﮔﺴﻴﻞ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﺁﻳﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ‬
‫ﺭﻓﺘﺎﺭﻣﺤﺒﺖ‪،‬ﺁﻣﻴﺰ ﺍﻳﻦ ﻗﺪﺭ ﺩﺭ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺷﺪﻧﺪ‬
‫ﻫﻤ |ﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻼﻣﺖ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﻧﺰﺩ ﺣﺎﮐﻢ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ّﻃﻲ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺣﺎﮐﻢ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ‬
‫ﻓﺮﺍﺷﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺍﻣﺮ ﮐﺮﺩ ﺳﻴﻠﻲ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺑﺰﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ّ‬
‫ﺣﺮﮐﺖ ﻋ ّﻤﺎﻣ |ﻪ ﺳﺒﺰ ﺭﻧﮓ ﺁﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﮐﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﺍﺻﻞ ﻭ ﻧﺴﺐ ﺷﺮﻳﻒ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ‬
‫ﺳﺮ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮ ﺗﺮﺍﺏ ﮐﻪ ﻋﺎﻗﺪ ﻋﻘﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺑﻮﺩ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺷﺮﻣﻨﺪﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻋ ّﻤﺎﻣﻪ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻧﻬﺎﺩ‪.‬‬
‫ﺷﻴﺦ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﭘﺮﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺁﻳﺎ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺍﻭ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻭﺍﺳﻄ |ﻪ ﺑﻴﻦ ﺍﻣﺎﻡ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺍﺳﺖ ؟ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﺍﻳﻨﻄﻮﺭ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﮐﻪ ﺭﺍﺿﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ‬
‫ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺭﻭﺯﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ ﺭﺳﻤﴼ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﻭﮐﻴﻞ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻭﮐﺎﻟﺖ ﺩﺍﻳﻲ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻋﻼﻥ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ‬
‫ﺍﺑﻮﺗﺮﺍﺏ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻮﺍﺯ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻧﻤﺎﺯ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﻭﺣﺪﺍﻧﻴﺖ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻭ ﻣﻘﺎﻡ ﻣ ّﻘﺪﺱ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﻭ ﺍﻣﺎﻡ ﻋﻠﻲ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭ ﺳﭙﺲ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ »ﻭﺍﺳﻄ |ﻪ ﻓﻀﻞ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺩﺭ‬
‫ﻗﺮﻭﻥ ﻭ ﺍﻋﺼﺎﺭ«‪ ۲‬ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﺍﻳﻦ ﺣﺪﻳﺚ ﻗﺮﺁﻧﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﺪ »ﻳﻮﻡ ﻇﻬﻮﺭ‬

‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ »‪.٨٩ «The Bab‬‬
‫‪ A Traveller’s Narrative (۲‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺍﻱ‪.‬ﺟﻲ‪ .‬ﺑﺮﺍﻭﻥ )ﮐﻤﺒﺮﻳﺞ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ؛ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ‬
‫ﮐﻤﺒﺮﻳﺞ ‪(١٨٩١،‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۵۶‬‬
‫ﻗﺎﺋﻢ ﻳﻮﻡ ﺭﺳﺘﺎﺧﻴﺰ«‪ ۱‬ﺍﺳﺖ ﺑﻴﺎﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺍﺯ ﻣﻨﺒﺮ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻪ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺣﺎﺿﺮ‬
‫ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺗﺎ ﻧﻤﺎﺯ ﺟﻤﻌﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎ ﺁﻭﺭﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮﺗﺮﺍﺏ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﺁﻧﮑﻪ ﻣﺒﺎﺩﺍ ﺻﺪﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﺑﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺮﺳﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍّﻣﺎ ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ ﺑﺮﺧﻲ ﺩﺭﻳﺎﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻭﺍﺳﻄ |ﻪ ﺑﻴﻦ ﺍﻣﺎﻡ ﻏﺎﺋﺐ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻴﺴﺖ ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ‬
‫ﺍﻭ ﺧﻮﺩ ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺼﻔﻴﻪ ﻭ ﭘﺎﮐﺴﺎﺯﻱ ﺩﻳﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺍﻭ ﺁﻥ ﮐﺴﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﻗﺮﻧﻬﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﻧﻈﺎﺭ ﻧﺎﭘﺪﻳﺪ ﺷﺪﻩ‪ ,‬ﻧﺒﻮﺩ ‪ -‬ﺍﻭ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭﮐﻠّﻲ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺑﻌﺪﻱ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﮔﺸﻮﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻈﻬﺮ ﮐﻠّﻲ ﻇﻬﻮﺭ ﺑﻌﺪﻱ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺳﺎﺯﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻔﻆ‬
‫ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺑﻼﻳﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﭘﻴﺶ ﺭﻭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺍﻣﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺗﺪﺭﻳﺞ ﻭ ﺁﺭﺍﻣﻲ‬
‫ﻇﺎﻫﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺳﺎﺧﺖ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺑﺎﻻ ﻣﻘﺎﻡ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺣﺮﻓﻬﺎﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻪ ﺧﺸﻢ‬
‫ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻓﺘﻮﺍﻳﻲ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺧﻮﺍﺳﺘﺎﺭ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﺏ ﻣﺤﺎﮐﻤﻪ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﺯ‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮ ﺗﺮﺍﺏ ﮐﻪ ﺍﻓﻀﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﻮﺩ ﺁﻥ ﻓﺘﻮﻱ ﺭﺍ ﺍﻣﻀﺎﺀ ﻧﮑﺮﺩ ﻧﻘﺸ |ﻪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻋﻤﻠﻲ ﻧﺸﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺎﺩﺭ‪ ,‬ﻫﻤﺴﺮ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺻﺪﺍﻱ ﺟﺎﺭﭼﻲ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﻣﻲ ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺧﻴﻠﻲ‬
‫ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪﴽ ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺣﺮﻓﻬﺎﻱ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺧﻴﻠﻲ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺎﺩﻣﺎﻧﻲ ﺑﻲ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺩﺭ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻋﺎﺋﻠ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺑﺴﺮ ﺑﺒﺮﺩ ﻭ‬ ‫ﺣﺎﻻ ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ّ‬
‫ﭘﻴﺎﻡ ﺍﻟﻬﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺑﻼﻍ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﮐﻪ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﺗﻌﺪﺍﺩﺷﺎﻥ ﺭﻭ ﺑﻪ‬
‫ﻓﺰﻭﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ ﺩﺭ ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﻗﻠﻤﺮﻭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﭘﺮﺍﮐﻨﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﺭﺍ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺁﮔﺎﻫﻲ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺷﻮﺭ ﻭ ﺷﻮﻗﻲ ﺩﺭ‬
‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ »‪ .٩٨ ، «The Bab‬ﺑﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ﻭ ﺁﻧﭽﻪ ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺍﻧﺪﮐﻲ‬
‫ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺍﺯ ﻫﺮ ﺩﻭ ﻣﺄﺧﺬ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ ، A Traveller’s Narrative (۲‬ﺝ ‪.٢‬‬
‫‪ (۳‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪ .٩٩«The Bab» ،‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﮐﻪ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺑﺎﺯﮔﻮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ ,‬ﺍﻳﻦ ﺍﺗﻔﺎﻕ‬
‫ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺣﻀﻮﺭ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺑﻪ ﻭﻗﻮﻉ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﻭ ﻋﻠﺖ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﺑﻮﺩ )ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪»،‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ« ‪.(١٩-٢٠‬‬
‫ﻱ »ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ« ‪.٢٠-٢١‬‬‫‪ (۴‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯ ‪،‬‬
‫‪۵۷‬‬ ‫‪ ۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬

‫ﻣﺮﺩﻡ ﭘﺪﻳﺪ ﺁﻭﺭﺩﻩ‪ ,‬ﺭﻭﺡ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻣﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻼﻫﺎ‪ ,‬ﻣﺠﺘﻬﺪﻳﻦ ﻭ ّ‬
‫ﺣﮑﺎﻡ ﺍﺯ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺍﺧﺒﺎﺭ ﺷﻮﺭﺍﻧﮕﻴﺰ ‪ ,،‬ﺍﺯ ﺷﺮﺡ ﻣﻌﺠﺰﺍﺕ‬ ‫ﻣّ‬
‫ﻭ ﺷﻴﻮ |ﻩ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺑﺎﺏ‪ ,‬ﮐﻪ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺟﻠﺐ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ ,‬ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺁﺷﻔﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﻳﺮﻱ ﻧﮕﺬﺷﺖ ﮐﻪ ﺯﻣﺰﻣﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮﻫﺎﻱ ﺗﺎﺯﻩ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﺸﻮﺭﻱ‬
‫ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫‪۳‬‬

‫ﻭﺣﻴﺪ‬

‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺎﻩ ‪ ,،‬ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ ,‬ﺑﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺟﻼﻝ ﻭ ﺷﮑﻮﻫﺶ ﺭﻭﻱ ﮐﻒ ﻣﺮﻣﺮﻳﻦ ﻗﺼﺮﺵ ﻗﺪﻡ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﮔﺰﺍﺭﺷﻬﺎﻱ ﺿﺪ ﻭ ﻧﻘﻴﺾ ﮐﺘﺒﻲ ﻭ ﺷﻔﺎﻫﻲ ﺣﮑﻤﺮﺍﻧﺎﻥ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ‬
‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺗﺤﻴّﺮ ّ‬
‫ﻭﺗﻔﮑﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺳﻴﺪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﺪﻋﻲ ﻭﺻﻮﻝ ﻭﺣﻲ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺳﺖ؟ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻗﺎﺋﻢ ﺁﻝ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬ ‫ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﮐﻴﺴﺖ ﮐﻪ ّ‬
‫ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻨﺪ ﻭ ﭘﻴﺮﻭ ﺍﻭ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ‪،‬؛ ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻣﺠﻨﻮﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺧﻮﺭﺷﻴﺪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺳﺘﺪ! ﺍﮔﺮ ﺟﻨﻮﻥ ﺩﺍﺭﺩ ﭼﺮﺍ ﺑﻌﻀﻲ ﻋﻠﻤﺎﺀ ‪ ,،‬ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﻭ ﻧﺠﺒﺎﺀ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ‬
‫ﺍﺯ ﺭﻋﺎﻳﺎﻱ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍﺯ ﻫﺮ ﻗﺸﺮ ﻭ ﻃﺒﻘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﭘﻴﺮﻭ ﺍﻭ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﮐﺸﻮﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻀﻄﺮﺏ ﻭ‬
‫ﻣﺘﻼﻃﻢ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ؟ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﮐﻪ ﺧﻮﺩ ﺻﻮﻓﻲ ﻣﺴﻠﮏ ﻭ ﺑﻪ ﻋﺮﻓﺎﻥ ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺑﻪ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺗﻮﺟ ّﻬﻲ ﺧﺎﺹ ﺩﺍﺷﺖ‪ ۱.‬ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺪﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻟﺤﻈﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩ ‪،‬ﻭ‬
‫ﺍﺯ ﭘﻨﺠﺮﻩ ﺑﻪ ﺩﺭﺧﺘﻬﺎﻱ ﺳﺮ ﺑﻪ ﻓﻠﮏ ﮐﺸﻴﺪ |ﻩ ﺑﺎﻍ ﻗﺼﺮ ﻧﮕﺎﻩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻣﮑﺜﻲ ﮐﺮﺩ ‪ ,،‬ﺑﻪ ﺁﺳﻤﺎﻥ‬
‫ﻧﮕﺎﻩ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﭼﻨﺪﻣﻴﻦ ﺑﺎﺭ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ :‬ﺁﻳﺎ ﺍﻳﻦ ﺍ ّﺩﻋﺎ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺩﺍﺭﺩ؟‬
‫ﻣﺮﺑﻲ ﻭ ﻣﺮﺷﺪ ﻣﺤ ّﻤﺪﺷﺎﻩ‪ ,۲‬ﮐﻪ‬ ‫ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ‪ ,،‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ ‪ّ ,،‬‬
‫ﺁﺧﺮﻳﻦ ﮔﺰﺍﺭﺷﻬﺎﻱ ﺣﺎﮐﻢ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺍ ﻣﺒﻨﻲ ﺑﺮ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﻭ ﺍﺧﺘﻼﻝ‬
‫ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﻳﺎﻟﺘﻲ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻫﻢ ﺳﺆﺍﻝ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﺍﻋﺘﻨﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍ ّﺩﻋﺎ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺩﺍﺭﺩ ﻳﺎ ﻧﻪ ﻧﺪﺍﺷﺖ! ﺍﻭ ﻣﻲ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﺪﺍﻧﺪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺷﻮﺭ ﻭ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺳﺮﮐﻮﺏ ﮐﻨﺪ؟ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﺎ ّﺩﻱ‬
‫ﻭ ﺍﻏﺮﺍﺽ ﺷﺨﺼﻲ ﺧﻮﺩ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﮐﻨﺪ ﻭ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺫﻫﻦ ﺷﺎﻩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺩﻭﺭ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ‪ ,‬ﺝ ‪٨٧، ,٢‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ﺗﺮﻱ‪ ، ١٨٩ ,‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ‪ .٥٦‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﻳﻘﺖ ﺷﺎﻩ ﻧﻌﻤﺖ ﺍﻟﻠﻬﻲ ﺑﻮﺩ )ﺍﻣﺎﻧﺖ ‪ ، ,٤٥٦‬ﺷﻤﺎﺭﻩ ‪(١٠‬‬
‫‪۵۹‬‬ ‫‪ ۳‬ﻭﺣﻴﺪ‬

‫ﮐﻨﺪ؟‬
‫ﺷﺎﻩ ﻣﺸﺘﺎﻕ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺪﺍﻧﺪ‪ .‬ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﻣﻲ‪،‬ﺗﺮﺳﻴﺪ ﺷﺎﻩ ﻫﻢ ﻣﺜﻞ ﻫﻤﻪ ﺗﺤﺖ‬
‫ﻧﻔﻮﺫ ﻭ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﮐﻼﻡ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ‪ - ۱‬ﺑﺎﺏ ‪ -‬ﻗﺮﺍﺭ ﮔﻴﺮﺩ‪ .۲‬ﺍّﻣﺎ ﺷﺎﻩ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
‫ﺑﻮﺩ ﮐﺴﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﻨﺪ ﻭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺭﺍ ﮔﺰﺍﺭﺵ‬
‫ﺩﻫﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﻓﺮﺩﻱ ﻻﺯﻡ ﺑﻮﺩ ﺩﺍﻧﺸﻤﻨﺪ ‪ ,،‬ﻣﻮﺭﺩ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﻭ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﺷﺎﻩ‪ .‬ﻓﺮﺩﻱ‬
‫ﺣﻘﻴﻘﺖ‪،‬ﺟﻮ ﻭ ﺭﺍﺳﺘﮕﻮ ﮐﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺭﺍ ﻫﺮ ﭼﻪ ﮐﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺩﻫﺪ‪ .‬ﺗﻨﻬﺎ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ‬
‫ﺣﺎﺋﺰ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺑﻮﺩ‪ :‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ‪.‬‬
‫ﻧﺴﺐ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺍﻣﺎﻡ ﻫﻔﺘﻢ ﺑﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺑﻴﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ‬
‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺍﻭ ﻓﻀﻼ ﻭ ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻫﻤ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣ ّﻬﻢ‪،‬ﺗﺮ ﻭ‬
‫ﻧﺰﺩﻳﮏ‪،‬ﺗﺮ ﭘﺪﺭﺵ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﮐﺸﻔﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻨﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻭ ﺷﺮﻉ‪,‬‬
‫‪،‬ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﻧﻈﺮﻳﺎﺕ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺗﺴﻠّﻄﻲ ﺷﮕﺮﻑ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ‬
‫ﻣﮑﻪ ﺳﻔﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﻭ ﻧﻴﺰ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻮﺩ‪.‬‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺑﻪ ّ‬
‫ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺳﺎﻋﺎﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺭﺍ ﺻﺮﻑ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺍﺩﻋﻴﻪ ﻭ ﺁﻳﺎﺕ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﻫﺮ‬
‫ﭼﻪ ﺑﺰﺭﮒ‪،‬ﺗﺮ ﺷﺪ ﺑﻪ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺗﺼ ّﻮﻑ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ .‬ﻧﮑﺘ |ﻪ ﻣ ّﻬﻢ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﭘﺪﺭ‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺩﺭ ﺑﺎﺏ‬
‫ﻧﻈﺮﻳﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺗﺤﺮﻳﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎ ﺑﻪ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﮐﺮﺩﻥ ﺳﻠﺴﻠ |ﻪ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﮐﻤﮏ‬
‫ﻼ ﻃﺎﻳﻔﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺗﺮﮎ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﻪ ﻓﺎﺭﺱ‪ ۳.‬ﭘﺲ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ‬ ‫ﻓﺮﺍﻭﺍﻧﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﻗﺎﺟﺎﺭﻫﺎ ﺍﺻ ً‬
‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺑﻪ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ۴.‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﺩﺭ‬
‫ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻟﻴﺎﻗﺖ ﻓﺎﺿﻠﻲ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻭ ﻋﺎﻟﻤﻲ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﻭ ﺷﺨﺼﻴﺘﻲ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺻﺪﺍﻗﺖ‬
‫ﻭ ﺍﻣﺎﻧﺖ ﺍﻭ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺯﺑﺎﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻣﺤﺘﺮﻡ ﺩﺭ ﻗﻠﻤﺮﻭ ﮐﺸﻮﺭ‬
‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺸﻤﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ‪.‬‬
‫ﺖ ﺍﺳﺐ ﻭ ﻫﺰﻳﻨ |ﻪ ﺳﻔﺮ‬ ‫ﺷﺎﻩ ﺩﺭ ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﺮﮐ ‪،‬‬

‫‪ (۱‬ﺁﻭﺍﺭﻩ ‪ ,،‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‪، ,‬ﮐﻮﺍﮐﺐ ﺍﻟﺪﺭﻳّﻪ‪ ,‬ﺝ ‪٥٢ ، ,١‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ﺗﺮﻱ‪ ، ,١٨٩ ، ,‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ‪٥٦‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪ ، The Bábís of Nayríz: History and Documents ,‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ :‬ﻗﺮﻥ ﺍ ّﻭﻝ ‪ ,،‬ﺿﻤﻴﻤ |ﻪ ‪٢‬‬
‫»ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ«‪، ٣٣ ,‬ﺷﻤﺎﺭﻩ ‪٦‬‬
‫‪١-٣ (۴‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۶۰‬‬
‫ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺷﻤﺸﻴﺮﻱ ﮔﺮﺍﻧﺒﻬﺎ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺍﮔﺮ ﺍﻳﻦ ﺍ ّﺩﻋﺎ ﺭﺍ ﺑﺎﻃﻞ ﻳﺎﻓﺖ ﺑﺎ‬
‫ﻣﺪﻋﻲ ﺩﺭﻭﻏﻴﻦ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪ ۱.‬ﺩﺭ ﺑﻬﺎﺭ ‪ ١٨٤٦‬ﻡ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬ ‫ﻫﻤﺎﻥ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺭ ﻳﺰﺩ ‪ ,،‬ﺩﺍﺭﺍﺏ ﻭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻨﺰﻝ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﻴﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﻭ ﻧﻔﻮﺫ ﮐﻼﻡ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻳﺪﺍﺭ ﻫﻤﺴﺮ ﻭ ﭼﻬﺎﺭ‬
‫ﻓﺮﺯﻧﺪﺵ ﺍﺯ ﺭﺍﻩ ﻳﺰﺩ‪ ۲‬ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺮﻭﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﺗﻮﻗﻔﻲ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﺩﺭ ﻳﺰﺩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬
‫ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻴﻬﻤﺎﻥ ﺣﺴﻴﻦ ﺧﺎﻥ ﺁﺟﻮﺩﺍﻥ‪،‬ﺑﺎﺷﻲ ﻭﺍﻟﻲ ﻓﺎﺭﺱ ‪ -‬ﺍﺯ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ‬
‫ﺳﺮﺳﺨﺖ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ‪ -‬ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ‬
‫ﺟﻮﺍﻥ ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺍﻭ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻭ ﻋﺪﺍﻭﺕ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﻧﺸﺎﻥ‬
‫ﺩﺍﺩﻥ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﺤﺘﺎﻁ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﻪ ﺩﻳﺪﺍﺭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻗﺪﻳﻢ ﺧﻮﺩ‪ ۳‬ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﻧﻈﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺪﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎﺕ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﺑﭙﺮﺳﺪ‪ .‬ﺩﻭﺳﺘﺶ ﺑﻪ ﺍﻭ‬
‫ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﻣﺒﺎﺩﺍ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺣﺮﻓﻲ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﮔﻔﺘ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﭘﺸﻴﻤﺎﻥ‬
‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺧﺼﻮﻣﺘﻲ ﮐﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻓﺎﺭﺱ ﮔﻔﺘﮕﻮ‬
‫ﺑﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺩﺍﻳﻲ ﺍﻭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﻓﺖ‬
‫ﻭ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺍﺯ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻣﺠﺎﻭﺭ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻓﺎﻣﻴﻠﺶ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺗﻌﻠﻖ ﺩﺍﺷﺖ ﻭﺻﻞ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮ ‪،‬ﺩ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺍﺯ ﻓﺎﺿﻞ‪،‬ﺗﺮﻳﻦ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﺩﺭﮐﻲ ﻋﻤﻴﻖ ﺍﺯ ﺗﻔﺎﺳﻴﺮ ﻭ‬
‫ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻧﻲ ﻭ ﺑ ‪،‬ﺎ ﺍ ّﻃﻼﻉ ﮐﺎﻣﻞ ﺍﺯ ﮐﺘﺐ ﻣﻘﺪﺳ |ﻪ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺳﺎﺑﻖ ‪ ,،‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ‬
‫ﺣﺪﻳﺚ ﻭ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺣﻔﻆ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺑﺎ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎﺗﻲ ﻭﺳﻴﻊ ﺍﺯ ﺍﻟﻬﻴﺎﺕ ﻭ ﺷﺮﻳﻌﺖ ‪ ,،‬ﺯﺑﺎﻥ ﻭ ﻧﺠﻮﻡ ‪,،‬‬
‫ﺖ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻧﺴﺎﻟﻲ ﺭﻭﺑﺮﻭﻱ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﻣﺘّﻘﻲ ﻭ ﭘﺮﻫﻴﺰﮐﺎ ‪،‬ﺭ‬ ‫ﺑﺎ ﺁﻥ ﻏﺮﻭﺭ ﻭ ﻋﻈﻤﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﺍﺷ ‪،‬‬
‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ‪١٣ ,‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻣﻄﺎﻟﻊﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ (، ٤٩٧‬ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﻳﺰﺩ ﺩﺍﺭﺍﻱ ﻫﻤﺴﺮ ﻭ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺴﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ )»ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﺳﻴّﺪ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ‪«،‬‬
‫‪ (١٧‬ﺍﻇﻬﺎﺭ ﻣﻲﺩﺍﺭﺩ ﮐ ‪،‬ﻪ »ﺍﺯ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﺍﺳﺖ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻳﺰﺩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺻﺎﺣﺐ ﭼﻬﺎﺭ ﻓﺮﺯﻧﺪ‪:‬‬
‫ﻳﮏ ﺩﺧﺘﺮ ﻭ ﺳﻪ ﭘﺴﺮ ﺷﺪ ﻭ ﺩﻭﻣﻴﻦ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺍﻭ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺻﺎﺣﺐ ﻳﮏ ﭘﺴﺮ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻠﻘﺐ ﺑﻪ ﻋﻈﻴﻢ ﺑﻮﺩ )ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪(١٢٣‬‬
‫ﻼ ﺷﻴﺦ ﻋﻠﻲ ّ‬ ‫‪ (۳‬ﻧﺎﻡ ﺩﻭﺳﺖ ﺳﻴّﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻣ ّ‬
‫‪ (۴‬ﮐﺸﻒ ﺍﻟﻐﻄﺎﺀ ‪٧٧-٨٧،‬‬
‫‪۶۱‬‬ ‫‪ ۳‬ﻭﺣﻴﺪ‬

‫ﻓﺎﻗﺪ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻓﻀﻞ ﻭﻣﺮﺗﺒﺘﻲ ﻧﺸﺴﺖ‪ ۱‬ﻭ ﺑﻪ ﻣﺪﺕ ﻳﮏ ﺳﺎﻋﺖ ﺩﺭﻣﻮﺭﺩ ﻭﺟﻮﻩ ﻣﺒﻬﻢ‬
‫ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺕ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﭘﺮﺳﻴﺪ ﻭ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﮔﻮﺵ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺳﺆﺍﻻﺕ ﺭﺍ ﻧﻮﺷﺖ ﻭ ﺑﻪ ﻫﺮﻳﮏ‬
‫ﭘﺎﺳﺨﻲ ﮐﻮﺗﺎ ‪،‬ﻩ ﺍّﻣﺎ ﻗﺎﻧﻊ‪،‬ﮐﻨﻨﺪﻩ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺑﺪﻳﻊ ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﻧﻈﻴﺮ ﺑﻮﺩﻥ ﺟﻮﺍﺑﻬﺎ ﺁﻥ ﻓﻘﻴﻪ ﺩﺍﻧﺸﻤﻨﺪ ﺭﺍ‬
‫ﺳﺨﺖ ﺗﮑﺎﻥ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺧﺠﻠﺖ ﻭ ﺷﺮﻣﺴﺎﺭﻱ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﻭﺟﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﻓﺮﺍ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻭﻗﺖ ﺭﻓﺘﻦ‬
‫ﻓﻘﻂ ﮔﻔﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﻃﺮﺡ ﺑﻘﻴ |ﻪ ﺳﺆﺍﻻﺕ ﺑﺎﺯ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮔﺸﺖ‪ .‬ﺩﻭﺳﺖ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺍﺵ ﺑﺎﺯ ﻫﻢ‬
‫ﺑﻪ ﺍﻭ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ‪» :‬ﻣﺒﺎﺩﺍ ﺑﻪ ﻋﻠﻢ ﻭ ﻣﻘﺎﻡ ﺧﻮﺩ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ |ﻩ ﺷﺎﻩ ﻫﺴﺘﻲ ﻣﻐﺮﻭﺭ‬
‫ﺷﻮﻱ! ﻣﺒﺎﺩﺍ ﺑﺮﺧﻼﻑ ﺍﺩﺏ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺳﺨﻨﻲ ﺑﮕﻮﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ ﭘﺸﻴﻤﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﻲ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺷﺪ‪«.‬‬
‫ﺪ ﺑﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ‬
‫ﺭﻭﺯ ﺩ ّﻭﻡ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺷﮏ ﻭ ﺗﺮﺩﻳﺪ‪،‬ﻫ ‪،‬ﺎ ﺩﺭ ﺑﻴﻢ ﻭ ﺍﻣﻴ ‪،‬‬
‫ﺖ ﻭﺍﺭﺩ ﺍﺗﺎﻕ ﺷﺪ ﻭﻧﺸﺴﺖ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﻭ ﭼﺎﻱ‬ ‫ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﻧﻔﻮﺫ ﮐﻼﻡ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﺩﺍﺷ ‪،‬‬
‫ﻭ ﺍﻧﮕﻮﺭ ﺗﻌﺎﺭﻑ ﮐﺮﺩ‪ ۳.‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﻪ ﭼﻬﺮ |ﻩ ﺁﻥ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﻧﮕﺮﻳﺴﺖ! ﺣﻴﺮﺕ ﻭ‬
‫ﺍﺿﻄﺮﺍﺏ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﻭﺟﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﻓﺮ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻫﻤ |ﻪ ﺳﺆﺍﻟﻬﺎ ﻭ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﻫﺎ ﺍﺯ ﺫﻫﻨﺶ ﭘﺎﮎ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭼﺎﻱ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﺷﻴﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﻣﻲ ﮔﺸﺖ‪ ,‬ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﭼﻨﺪ ﺳﺆﺍﻝ ﮐﻮﺗﺎﻩ‬
‫ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﺭﺑﻂ ﻃﺮﺡ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﭘﺎﺳﺦ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﮔﻔﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﻧﮕﻮﺭ ﺗﻌﺎﺭﻑ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺑﻪ ﻳﮏ ﻳﮏ ﺳﺆﺍﻻﺗﻲ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻳﺎ ﮔﺎﻩ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺍﻭ‬
‫ﺕ ﻓﻘﻂ ﮔﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪.‬‬ ‫ﺟﺮﻗﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﭘﺎﺳﺦ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻣﺎﺕ ﻭ ﻣﺒﻬﻮ ‪،‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﭘﺮﻳﺸﺎﻥ‪،‬ﺗﺮ ﻭ ﻣﻀﻄﺮﺏ‪،‬ﺗﺮ ﺍﺯ ﺩﻳﺮﻭ ‪،‬ﺯ ﺣﻴﺮﺕ ﺯﺩﻩ ﻣﺮﺧﺺ ﺷﺪ‪ .‬ﻧﺰﺩ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﺶ‬
‫ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺑﻌﺪﻱ ﺩﻭﺳﺘﺶ ﺑﺎ ﻟﺤﻦ ﺳﺮﺯﻧﺶ ﺁﻣﻴﺰﻱ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺍﻱ ﮐﺎﺵ ﻫﺮﮔﺰ‬
‫ﻗﺪﻡ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﮑﺎﺗﺐ ﻭ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻧﮕﺬﺍﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻳﻢ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻐﺮﻭﺭ ﻭ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ‬
‫ﻼ ﻣﻀﻄﺮﺏ ﻭ ﺑﻼﺗﮑﻠﻴﻒ ﺑﻮﺩ‪.‬‬ ‫ﻣﻌﻨﻮﻱ ﮐﻮﺭ ﺷﻮﻳﻢ‪ ۴«...‬ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺳ ّﻮﻡ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭﻱ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺍﮔﺮ‬
‫ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺳﻮﺭ |ﻩ ﮐﻮﺛﺮ ﺭﺍ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺑﺨﻮﺍﻫﻢ ‪ ،‬ﺑﻴﺎﻥ ﮐﻨﺪ ﻣﺴﻠّﻢ‬
‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﻦ ﺑﻪ ﺍﻃﺎﻋﺘﺶ ﮔﺮﺩﻥ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻬﻢ‪«.‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ ‪ ٤٦٥ ، ,٣‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ ‪٤٣ ، ١‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪١٢٤‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٤٦٦ ، ,٣ .‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪١٢٤-١٢٥‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۶۲‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﻭﻗﺘﻲ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺍﺭﺩ ﺍﺗﺎﻕ ﺷﺪ ﻧﮕﺎﻫﺶ ﺑﺎ ﻧﮕﺎﻩ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺗﻼﻗﻲ ﮐﺮﺩﻩ‪,‬‬
‫ﺟﺴﻢ ﻭ ﺫﻫﻦ ﻭ ﺭﻭﺣﺶ ﺑﻪ ﻟﺮﺯﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ ‪ .،‬ﺍﻭ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ‪ ,،‬ﺩﺭﺑﺎﺭﻳﺎﻥ ﻭ ﺷﺎﻩ ﺭﻓﺖ‬
‫ﻭ ﺁﻣﺪ ﺩﺍﺷﺖ‪ ,‬ﻭﻟﻲ ﻫﺮﮔﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﻫﺮﺍﺳﻲ ﺭﺍ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﮑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎﺕ‬
‫ﻭﺳﻴﻌﺶ‪ ,‬ﮐﻪ ﻃﻲ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮐﺴﺐ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﻮﺩﮐﻲ ﻣﻀﻄﺮﺏ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺑﻄﻮﺭﯼ ﮐﻪ ﺣﺘّﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﻪ ﮐﻠﻤﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻴﻨﺪﻳﺸﺪ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪» :‬ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﺳﻴﺪ ﺍﮔﺮ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺳﻮﺭ |ﻩ ﮐﻮﺛﺮ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻮ ﺑﻨﻮﻳﺴﻢ ﺁﻳﺎ ﻗﺒﻮﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻲ ﮐﻪ ﮐﻼﻡ ﻣﻦ‬
‫ﺳﺤﺮ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﺍﺯ ﻣﻨﺒﻊ ﻭﺣﻲ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺳﺖ؟«‬
‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ ﮔﺮﻳ |ﻪ ﺷﺪﻳﺪﻱ ﺑﻴﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺁﻥ‬
‫ﻓﻘﻂ ﺍﻳﻦ ﺁﻳﻪ ﻗﺮﺁﻥ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪:‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻟﻨﮑﻮﻧﻦ ﻣﻦ ﺍﻟﺨﺎﺳﺮﻳﻦ«‬
‫ّ‬ ‫»ﺭﺑّﻨﺎ ﻇﻠﻤﻨﺎ ﺃﻧﻔﺴﻨﺎ ﻭ ﺇﻥ ﻟﻢ ﺗﻐﻔﺮ ﻟﻨﺎ ﻭ ﺗﺮﺣﻤﻨﺎ‬
‫ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺍﺯ ﺩﺍﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﻗﻠﻤﺪﺍﻥ ﻭ ﮐﺎﻏﺬ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﻣﮑﺚ ﺑﻪ ﻧﺰﻭﻝ ﺁﻳﺎﺕ‬
‫ﺩﺭ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺳﻮﺭ |ﻩ ﮐﻮﺛﺮ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﻧﺰﻭﻝ ﺁﻳﺎﺕ ﺑﺎ ﻟﺤﻨﻲ ﻣﻠﮑﻮﺗﻲ ﺁﻳﺎﺕ ﺭﺍ‬
‫ﺗﺮﻧﻢ ﻣﻲ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﺗﻤﺎﻡ ﮐﺎﺭ ﺑﺎ ﻫﻢ ﭼﺎﻱ ﻧﻮﺷﻴﺪﻧﺪ‪ ,‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬ ‫ّ‬
‫ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﺁﻥ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺭﺍ ﻗﺮﺍﺋﺖ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﺎ ﮐﻤﺎﻝ‬
‫ﺗﻌﺠﺐ ﺗﻔﺎﺳﻴﺮﻱ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﮔﺎﻫﻲ ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﻠﻮﺕ ﺑﻪ‬ ‫ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺭﺍﺯ ﻭ ﻧﻴﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﺑﻪ ﺫﻫﻨﺶ ﻣﻲ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﻬﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺷﺪﺕ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﮔﻼﺏ ﭘﺎﺷﻴﺪﻧﺪ‪ ۳.‬ﺳﭙﺲ ﺁﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﮐﻪ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺭﺳﺎﻟﺘﺸﺎﻥ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺭﺍﻩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺳﺎﺯﻧﺪ ‪ ,،‬ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﻗﺒﻞ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﻭﺭ ﺟﺪﻳﺪﻱ‬
‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﺣﻠﻘ |ﻪ ﻇﻬﻮﺭﺍﺕ ﺍﻟﻬﻲ ﺁﻏﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﺎﻳﺪ‪:‬‬
‫ﺍﻟﺤﺒّﺔ ﻭ ﺑﺮﺃ ﺍﻟﻨّﺴﻤﺔ ﻟﻮ ﺃﻳﻘﻨﺖ ﺑﺄﻧﮏ ﻳﻮﻡ ﻇﻬﻮﺭﻩ ﻻ ﺗﺆﻣﻦ ﺑﻪ ﻷﺭﻓﻌﺖ‬ ‫»ﻓﻮ ﺍﻟّﺬﻱ ﻓﻠﻖ َ‬
‫ﻗﺮﺓ ﻋﻴﻨﺎﻱ‬
‫ﺃﻥ ﺍﺣﺪﴽ ﻣﻦ ﺍﻟﻨّﺼﺎﺭﻱ ﻳﺆﻣﻦ ﺑﻪ ﻟﺠﻌﻠﺘﻪ ّ‬ ‫ﻋﻨﮏ ﺣﮑﻢ ﺍﻹﻳﻤﺎﻥ‪ ...‬ﻭ ﻟﻮ ﻋﻠﻤﺖ ّ‬
‫‪۴‬‬ ‫ﻭ ﺍﺣﮑﻤﺖ ﻋﻠﻴﻪ ﻓﻲ ﺫﻟﮏ ّ‬
‫ﺍﻟﻈﻬﻮﺭ ﺑﺎﻹﻳﻤﺎﻥ ﻣﻦ ﺩﻭﻥ ﺃﻥ ﺍﺷﻬﺪ ﻋﻠﻴﻪ ﻣﻦ ﺷﻲﺀ‪«.‬‬

‫‪ (۱‬ﻗﺮﺁﻥ ﻣﺠﻴﺪ‪ ، ,‬ﺳﻮﺭ |ﻩ ﺍﻋﺮﺍﻑ‪ ,‬ﺁﻳ |ﻪ ‪ ، ,۲۳‬ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪١٢٥‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ‪٢٣٤ ,‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ‪١٢٥-١٢٦ ,‬‬
‫‪ (۴‬ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ‪١٠٠ ، The Dispensation of Bahá’u’lláh،‬‬
‫‪۶۳‬‬ ‫‪ ۳‬ﻭﺣﻴﺪ‬

‫ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺭﺍ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﺎ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﮐﺎﺗﺐ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻨﺴﺎﺥ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺳﻮﺭ |ﻩ ﮐﻮﺛﺮ ﻭ ﺗﻄﺒﻴﻖ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺍﺯ ﺍﺣﺎﺩﻳﺚ ﺑﺎ ﻣﺂﺧﺬ‬
‫ﻼ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺪﻳﻊ ‪ -‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻘﺎﻥ‬ ‫ﻣﻌﺘﺒﺮ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ‪ .‬ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺫﻫﻦ ‪ ,،‬ﻗﻠﺐ ﻭ ﺭﻭﺣﺶ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺣﺘّﻲ ﻧﺎﻣﺶ ﻫﻢ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﮐﺮﺩ‬
‫ﻣﺤﻘﻖ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺷﺎﻫﺪ ﻇﻬﻮﺭ ﻳﻮﻡ ﺟﺪﻳﺪ ‪ -‬ﻳﻮﻡ ﺍﷲ ‪ -‬ﻧﺎﻡ‬ ‫ّ‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﻱ »ﻳﮕﺎﻧﻪ«‪.‬‬
‫ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺍﻋﻄﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ :‬ﻭﺣﻴ ‪،‬‬
‫‪۴‬‬

‫ﺟﺪﺍﻳﻲ‬

‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﻧﺎﻣ |ﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺎﺭﺱ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﺧﻮﺍﻧﺪ! ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﭘﺲ‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻫﻢ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺎﺭﺱ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺍﻭ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺟﺎﺩﻭﻱ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ‬
‫ﺖ ﺍﮔﺮ ﺩﺍﻧﺸﻤﻨﺪ ﻭ ﻣﺤ ّﻘﻘﻲ ﭼﻮﻥ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩ ‪،‬ﻩ‬ ‫ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳ ‪،‬‬
‫ﭘﺲ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﺣﻘﻴﻘﺘﻲ ﺑﺎﺷﺪ!« ﻭ ﺑﻪ ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ‬
‫ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺑﻪ ﻣﻦ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﺩﺭ ﻣﺴﻠﮏ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺁﻣﺪﻩ‬
‫ﻭ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻩ ﺍﮔﺮ ﺍﻳﻦ ﻃﻮﺭ ﺑﺎﺷﺪ ﺍﻣﺮ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺧﺎﻟﻲ ﺍﺯ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺨﺼﴼ‬
‫ﺩﺭ ﺍﺩﻋﺎﻱ ﺍﻭ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﮐﻨﻴﻢ‪ «.‬ﺳﭙﺲ ﺩﺭ ﭘﺎﺳﺦ ﻧﺎﻣ |ﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺎﺭﺱ ﺷﺨﺼﴼ ﻧﻮﺷﺖ‪» :‬ﺭﺗﺒ |ﻪ‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻋﺎﻟﻲ ﻭ ﺩﺭﺟﻪ ﺍﻭ ﻣﺘﻌﺎﻟﻲ ﺍﺳﺖ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﻧﺒﻮﺕ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻱ ﻋﻠﻢ‬
‫ﻭ ﮐﻤﺎﻝ ﻭ ﻓﻀﻞ ﻭ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﮐﺎﻣﻠﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺭﻋﻴﺖ ﺭﺍ ﺳﺰﺍﻭﺍﺭ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ ﺟﻠﻴﻞ ﺳﺨﻨﻲ ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻫﺮﮔﺰ ﺑﺮﺧﻼﻑ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﻤﻠﮑﺖ‬
‫ﺳﺨﻨﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺒﻲ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﺫﻟّﺖ ﻭ ﺣﻘﺎﺭﺕ ﺩﻳﻦ ﻣﺒﻴﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺎﺷﺪ ﻣﻌﺘﻘﺪ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪«.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺎ ﺷﺎﻩ ﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﻣﻌﺎﺷﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﺁﺷﻨﺎﻳﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺣﮑﻤﺮﺍﻥ ﻓﺎﺭﺱ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺣﺴﻴﻦ ﺧﺎﻥ ﺁﺟﻮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺷﻲ‬
‫ﺖ ﭘﺲ ﺑﻪ ﺍﻭ ﭼﻴﺰﻱ ﻧﮕﻔﺖ ﺍﻣﺎ ﻃﻲ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺤ ّﻤﺪﺷﺎﻩ‬
‫ﺣﻖ ﻧﻴﺴ ‪،‬‬
‫ﻻﻳﻖ ﺍﺳﺘﻤﺎﻉ ﮐﻼﻡ ّ‬
‫ﺣﻘﺎﻧﻴﺖ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻭ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺒﻮﻝ ﻇﻬﻮﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﺩﻋﻮﺕ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ‬
‫ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺒﻮﻝ ﻇﻬﻮﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﺩﻋﻮﺕ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺣﺎﺝ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺗﺮﺗﻴﺒﻲ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ‬
‫‪۶۵‬‬ ‫‪ ۴‬ﺟﺪﺍﻳﻲ‬

‫ﻧﺎﻣﻪ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﻳﮑﻲ ﺍﺯﺩﻭﺳﺘﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺷﺎﻩ ﺑﺮﺳﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ‬
‫ﭘﻲ ﺑﺮﺩ‪ ۱‬ﻭﺍﺯ ﻣﮑﺎﺗﺒﺎﺕ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﻴﻦ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﻱ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ‪ ,‬ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺷﺎﻩ ﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﻣﺆﻣﻦ ﺷﻮﻧﺪ ﺩﺭ‬
‫ﻫﺮﺍﺱ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻄﻮﺭ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺎﺭﺱ ﻧﻮﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻭ ﺁﺷﻨﺎﻳﺎﻥ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺍﺷﺖ ﻭﻃﻲ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﻋﻠﻤﺎﺀ‬
‫ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺁﻥ ﻫﻢ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﮐﺮﺩ ﻭ‬
‫ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮﺧﻲ ﺁﺛﺎﺭ ﻣﺒﺎﺭﮐ |ﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺿﻤﻴﻤﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪ ۳.‬ﺍﻳﻦ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻧﺎﻣﻪ ﺳﺒﺐ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﭘﻴﺮﻭ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺭﺍ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﮐﺮﺩ ﻭ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻥ ﭘﺲ ﺍ ّﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﻣﺤﺪﻭﺩﻳﺖ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﺯ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺑﺮﻭﺟﺮﺩ ﺳﻔﺮ ﮐﻨﺪ‪ ۵‬ﻭ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺪﺭ ﺧﻮ ‪،‬ﺩ ﺳﻴﺪ‬
‫ﺟﻌﻔﺮ ﮐﺸﻔﻲ ﺑﺪﻫﺪ ﻭ ﺳﻔﺎﺭﺵ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﻭ ﻣﺬﺍﮐﺮﻩ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺩﺏ‬
‫ﺭﺍ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﭘﺪﺭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺍﺯ ﻣﺤ ّﻘﻘﻴﻦ ﺑﺮﺟﺴﺘ |ﻪ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺑﻮﺩ ﻭﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ‬
‫ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺧﻮﺩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۶.‬ﺍﻭ ﺩﺭﺳﺎﻝ ‪ ١٨٤٤‬ﻡ‪.‬‬
‫ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺧﺎﺭﻕ ﺍﻟﻌﺎﺩ |ﻩ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭ ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ‬
‫ﻣﮑﻪ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﻭ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻮﺩ‪.‬‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺣﺞ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺍﻭ ﺑﺮ ﮐﻠﻴ |ﻪ ﺍﺷﺎﺭﺍﺕ ﻭ ﺑﺸﺎﺭﺍﺕ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺩﺭ ﮐﺘﺐ ﻣﺬﻫﺒﻲ‬
‫ﻭﺍﻗﻒ ﺑﻮﺩ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺳﻠﮏ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺩﺭ ﻧﻴﺎﻣﺪ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺭ ﺑﺮﻭﺟﺮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﺪﺭﺵ ﺑﻪ‬
‫ﻃﻮﺭ ﮐﺎﻣﻞ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﻧﺒ ّﻮﺍﺕ ﻭ ﻋﻼﺋﻢ ﻣﻨﺪﺭﺝ ﺩﺭ ﺍﺣﺎﺩﻳﺚ ﺷﻴﻌﻪ ﺗﻮﺳﻂ‬

‫‪ (۱‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺳﺖ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺑﻮﺩ‪ ، A Traveller’s Narrative .‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ؛ ﺝ‪ .٢ .‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ‬
‫ﺍﻱ‪.‬ﺟﻲ‪ .‬ﺑﺮﺍﻭﻥ )ﮐﻤﺒﺮﻳﺞ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻤﺒﺮﻳﺞ ‪٨ (١٨٩١‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٢٣٥‬‬
‫‪ (۳‬ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﺿﻤﻴﻤ |ﻪ ‪(٢٢ ، ,٢‬ﻫﻤﺴﺮ ﺩ ّﻭﻡ ﻭﺣﻴ ‪،‬‬
‫ﺪ ﺻﻐﺮﻱ ‪ ،‬ﻭ ﭘﺴﺮﺷﺎﻥ ﺑﻨﺎﻡ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺩﺭﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺯﻧﺪﮔﻲ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪ ، ,‬ﻓﺼﻞ ‪٤ ، ٢‬‬
‫‪ (۵‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪١٢٧‬‬
‫‪ (۶‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ ,،‬ﺿﻤﻴﻤ |ﻪ ‪ ٢‬ﻭ ‪٣‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۶۶‬‬
‫ﺑﺎﺏ ﺗﺤ ّﻘﻖ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﭘﺪﺭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻫﻴﭽﻴﮏ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮔﻔﺘﻪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺭ ّﺩ‬
‫ﻧﮑﺮﺩ ﺍﻣﺎ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺳﮑﻮﺕ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﻫﺪ‪ ۱.‬ﺑﻌﺪﻫﺎ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻭﻗﺎﻳﻊ‬
‫ﺩﻭﺭ |ﻩ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺁﻳﺎ ﻋﻘﻞ ﺍﺯ ﺳﺮ ﭘﺴﺮ ﺗﻮ ﭘﺮﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩ! ﭘﺎﺳﺦ ﺩﺍﺩ ﻧﻪ! ﻭ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺩﺍﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺣﺎﻟﺖ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﮐﺮﻡ ﺑﻪ ﺁﻥ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺩﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺑﺎﺩ |ﻩ ﻣﺤﺒّﺖ ﺍﻟﻬﻲ ﺳﺮﻣﺴﺖ ﻭ ﻣﺪﻫﻮﺵ ﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮﺩ!‬
‫ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺎﺯ ﮔﺮﺩﻳﻢ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﺗﻦ ﺍﺯ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺩﻳﮕﺮ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ‬
‫ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺳﻔﺮ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺍﻧﺘﻈﺎﺭ ﻭﺭﻭﺩﺷﺎﻥ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﻭﺻﻴﺖ‪،‬ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺗﻨﻈﻴﻢ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻣﺮﻗﻮﻡ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﮐﻠﻴ |ﻪ ﺍﻣﻮﺍﻟﺸﺎﻥ ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻴﺖ ﻣﺒﺎﺭﮎ‪ ,‬ﺍﺛﺎﺛﻴ |ﻪ ﺁﻥ ﻭ ﻫﺮ ﺁﻧﭽﻪ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﺗ ّﻤﻠﮏ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﻫﻤﺴﺮ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺗﻌﻠّﻖ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﻓﻮﺕ ﻣﺎﺩﺭ ‪ ،‬ﻫﻤﺴﺮ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻣﺎﻟﮏ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺍ ّﻭﻟﻴﻪ ﺑﻮﺩ‬
‫ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻡ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﭘﻲ ﺑﺮﺩ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ‬
‫ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻣﺤﺒﻮﺑﻴﺖ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﺴﺮ ﻭ‬
‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺎ ﺧﻄﺮﺍﺕ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻣﺤﻠّﻲ ﻭ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﻪ‬
‫ﻣﺮﺍﺗﺐ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﻗﺒﻞ ﺑﻪ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺣﻤﻠﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﺷﺐ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻧﻲ ﻣﻮﻗﻌﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﻭ ﻣﺎﺩﺭ ﺷﻮﻫﺮﺷﺎﻥ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﺧﻮﺍﺑﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺻﺪﺍﻱ ﻗﺪﻣﻬﺎﻱ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺍﺯ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﺑﻪ ﺳﻮﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﮐﺮﺩ‪ ۳.‬ﺑﻌﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﭘﺪﻳﺪﺍﺭ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﺒﻘ |ﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺍﺯ‬
‫ﻓﺮﺍﺷﺎﻥ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﻭﺍﺭﺩ ﻃﺒﻘ |ﻪ ﺑﺎﻻ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻦ ﮐﺘﺎﺏ‪،‬ﻫﺎ ﻭ‬ ‫ﺁﻧﺠﺎ ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ّ‬

‫‪ (۱‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪٤‬‬
‫‪ (۲‬ﺁﻭﺍﺭﻩ‪ ، ,‬ﺝ‪.٥٧ ، ,١ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺩﺭ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ )‪ (١٦‬ﺍﻭ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻭ ﻣﺎﺩﺭ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ »ﻣﻨﺰﻟﺸﺎﻥ«‬
‫ﺧﻮﺍﺑﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ -‬ﺑﻪ ﺩﺭﺳﺘﻲ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺍﻭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺍﺳﺖ ﻳﺎ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺩﺍﻳﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻋﻠﻲ‪,‬‬
‫‪،‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺳﻴّﺪ ﻋﻠﻲ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ )‪ (١٣‬ﻭ ﻣﻘﺎﻟ |ﻪ ﺷﺨﺺ ﺳﻴّﺎﺡ )‪ (١٠-١١‬ﺍﻳﻦ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ‬
‫ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺳﻴّﺪ ﻋﻠﻲ ﺭﺥ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ ؛ ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ (١٤١‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪» :‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﻤﻴﺪ ﺧﺎﻥ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺍﻣﺮ ﺭﺍ ﺑﻌﻬﺪﻩ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻬﻤﺮﺍﻩ ﻓﺮﺍﺷﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺳﻴّﺪ ﻋﻠﻲ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﺍﻳﻲ ﻣﺎﺩﺭﻱ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺳﻴّﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺯﻧﺠﺎﻧﻲ ﻧﺎﻣﻲ ﻳﺎﻓﺖ‪ «...‬ﺍﻓﻨﺎﻥ )‪ (٥٦‬ﻣﻲ ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ‬
‫ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻟﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﺏ ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺳﺎﮐﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺭﺥ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫‪۶۷‬‬ ‫‪ ۴‬ﺟﺪﺍﻳﻲ‬

‫ﻧﻮﺷﺘﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪ ،‬ﺗﻘﺎﺿﺎﻱ ﭘﻮﻝ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‪ ، ,‬ﺩﺍﻳﻲ ﺍﻳﺸﺎﻥ‪,‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ‪ ,‬ﻭ ﻣﻬﻤﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺷﺐ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺗﺎ ﺻﺒﺢ‬
‫ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬ ‫ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﻧﺎﺗﻮﺍﻥ ﺍﺯ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻫﺮ ﮐﺎﺭﻱ ‪ ،‬ﺑﻴﺪﺍﺭ ﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪﴽ ّ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺩﺍﺭﻭﻏﻪ ﺑﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺒﺎﺩﺍ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺻﺪﻣﻪ ﺍﻱ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻲ‪،‬ﻣﻮﺭﺩ ﻫﻢ ﻧﺒﻮﺩ ﺯﻳﺮﺍ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺩﺭ ﭘﻲ‬
‫ﻢ ﺩﺍﺭﻭﻏﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ‬‫ﺑﻬﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﻭ ﻗﺘﻞ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺣﺎﮐ ‪،‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺭﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻪ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺍﺭﺍﻟﺤﮑﻮﻣﻪ ﺑﺒﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻭﺑﺎ ﺁﻣﺪﻩ‪ ۱‬ﺑﺎ ﺷﺘﺎﺏ ﺑﻪ ﺩﺍﺭﺍﻟﺤﮑﻮﻣﻪ ﻧﺰﺩ‬ ‫ﺩﺍﺭﻭﻏﻪ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ّ‬
‫ﺣﺴﻴﻦ‪،‬ﺧﺎﻥ ﺁﺟﻮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺷﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﺩ‪ .،‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻫﻞ ﻣﻨﺰﻝ ﺣﺴﻴﻦ‬
‫ﺧﺎﻥ ﻭﺑﺎ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺍﻭ ﻫﻢ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺍﺭﻭﻏﻪ ﻧﺎﭼﺎﺭﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ‬
‫ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﺍﺭﻭﻏﻪ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﺣﺴﻴﻦ ﺧﺎﻥ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﺼﻴﺤﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺳﺖ ﺍﺯ ﺍﺫﻳﺖ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺑﺮﺩﺍﺭﺩ‪ ۲.‬ﺣﺴﻴﻦ ﺧﺎﻥ ﺁﺟﻮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺷﻲ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﻧﻮﺷﺘﻪ‪:‬‬
‫‪۳‬‬
‫»ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺭﻫﺎ ﮐﻦ ﺗﺎ ﻫﺮ ﮐﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﺮﻭﺩ‪«.‬‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﻫﻴﭻ ﺧﺒﺮﻱ ﺍﺯ ﻫﻤﺴﺮﺷﺎﻥ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﻨﺪ ﻭ ﻫﻴﭽﮑﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‬
‫ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ‬
‫ﻣﺤﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﻭ ﺍﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‬‫ﻟﺒﺎﺱ ﻣﻨﺪﺭﺳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻮﺷﻴﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻟﺒﺎﺱ ﮔﺪﺍﻳﻲ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ّ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺍﺯ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺣﺎﻻ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻨﺪ‪ ۵.‬ﻭ‬

‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ‪ ، ,‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ‪١٦-١٧‬؛ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪١٤١‬‬
‫‪ . (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪١٤٢-١٤٣‬‬
‫‪ (۳‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ‪ ، A Traveller’s Narrative ،‬ﺝ‪ .١١ ، ,٢ .‬ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ (١٤٣‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺣﺎﮐﻢ ‪ ،‬ﺣﺴﻴﻦ ﺧﺎﻥ ‪ ،‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﻫﺮ ﮐﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺎﻧﺪﻥ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺻﻼﺡ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﺩﺍﺭﻭﻏﻪ‬
‫ﻼﻉ ﺣﺎﮐﻢ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬‫ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻃ ّ‬
‫‪ (۴‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪ ،‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ‪١٨‬‬
‫‪ (۵‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ ، (١٤٣‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻋﺰﻳﻤﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺩﺍﻳﻲ ﺧﻮﺩ‪ ,‬ﺣﺎﺟﻲ ﺳﻴّﺪ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ‪ ,‬ﺭﺍ ﺍﺣﻀﺎﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺳﻔﺎﺭﺷﺎﺕ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﺍﺯ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﻤﻴﺪ ﺧﺎﻥ ‪،‬ﺩﺍﺭﻭﻏ ‪،‬ﻪ‬
‫ﻣﺸﺨﺺ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ‬‫ّ‬ ‫ﻋﺎﺯﻡ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ »ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺷﺨﺺ ﺳﻴّﺎﺡ« )‪ (١٠-١١‬ﻭ ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ )‪(١٢‬‬
‫ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﺯ ﻣﻨﺮﻝ ﺧﻮﺩ ﻭ ﻳﺎ ﻣﻨﺰﻝ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﻤﻴﺪ ﺧﺎﻥ ﻋﺎﺯﻡ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ »ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۶۸‬‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﭼﻮﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﺭ ﺍﻣﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺗﺼﻤﻴﻢ‬
‫ﺗﺤﻤﻞ‬‫ﺭﺍﺿﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﻋﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻧﺎﺯﻝ ﻓﺮﻣﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ّ‬
‫ﺭﻧﺠﻬﺎ ﺑﺮ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺁﺳﺎﻥ ﺷﻮﺩ ﺭﺍ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ‪:‬‬
‫ﮐﻞ ﻋﺒِﺎ ٌﺩ ﻟَُﻪ َﻭ ُﮐ ٌﻞ ﺑِﺄﻣ ِﺮﻩِ ﻗﺎﺋُِﻤﻮﻥ«‪.‬‬
‫ﺒﺤﺎﻥ ﺍﷲ ُﻫ َﻮﺍﷲ ّ‬
‫» َﻫﻞ ﻣﻦ ُﻣﻔﺮﺝ َﻏﻴﺮ ﺍﷲ ﻗُﻞ ُﺳ َ‬
‫ﺗﻘﺪﻳﺮ ﺍﻟﻬﻲ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺩﺭ ﺍﻳﺎﻡ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮﺩ ﺩﻳﮕﺮﻫﻤﺴﺮﺧﻮﻳﺶ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﺯ ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ‪ ١٨٤٦‬ﺗﺎ ﻣﺎﻩ ﻣﺎﺭﭺ ‪١٨٤٧‬ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺩﺭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﺤﺒﺖ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺯﻳﺎﺩ ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺟﻠﺐ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺍﺯ ﺣﺴﺎﺩﺕ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﻮﻃﺌﻪ‬
‫ﺯﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺎﻧﻊ ﺍﺯ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﻣﺤﺒّﺖ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ‪,‬‬
‫‪،‬ﻣﻨﻮﭼﻬﺮﺧﺎﻥ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺎ ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﻮﺩ‪ ۳‬ﻣﺨﻔﻴﺎﻧﻪ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻭ‬
‫ﻣﻘﺪﺭ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﭼﻬﺎﺭ ﻣﺎﻩ ﺑﻌﺪ ﺭﺍ ﺑﺪﻭﻥ ﻫﻴﺞ ﻣﺸﮑﻞ ﻭ‬ ‫ﺣﺮﺍﺳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ّ .‬‬
‫ﺩﺭﺩﺳﺮﻱ ﺳﭙﺮﻱ ﮐﻨﻨﺪ‪ ۴.‬ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﺣﺎﮐﻢ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ‪ ,‬ﺍﻳﻤﺎﻧﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫ﺑﻄﻮﺭ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﻧﻤﻮﺩ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﻭ ﺛﺮﻭﺕ ﻭ ﺍﻣﻼﮐﻲ‬
‫ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﺮﻭﺩ ﻭ‬
‫ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻇﻬﻮﺭ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺭﺍﺑﻪ ﺍﻃﻼﻉ ﻣﺤ ّﻤﺪﺷﺎﻩ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﻋﻼﻡ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺍﻭ‬

‫ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ« )‪ (٩١‬ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺍﻓﻨﺎﻥ ﻭ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ )‪ (٢٠‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺳﻴّﺪ ﻋﻠﻲ ﻭ ﺳﻴّﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ ، ,‬ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ ﻭ‬
‫ﺩﻭ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻏﺮﻭﺏ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺗﻨﻬﺎ ﺍﺯ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺩﻭ ﻣﻨﺒﻊ ﺍ ّﻭﻝ‬
‫ﻭ ﮐﺘﺎﺏ ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ ‪ ،‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍ ﺳﻴّﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺯﻧﺠﺎﻧﻲ ﻋﺎﺯﻡ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﻧﺪ؛ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻓﻨﺎﻥ ﺁﻣﺪﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ ‪ ،‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍ ﺁﻗﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺍﺭﺩﺳﺘﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﻧﺪ‪.‬‬
‫‪٢١ (۱‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪١٤٤-١٤٥‬‬
‫ِ‬
‫‪ (۳‬ﺍﻣﺎﻧﺖ ‪ .٢٥٧، «Resurrection and Renewal» ،‬ﺗﺮﻱ ‪٩٣‬‬
‫‪ (۴‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ‪١١‬‬
‫‪۶۹‬‬ ‫‪ ۴‬ﺟﺪﺍﻳﻲ‬

‫ﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﮑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻭﻱ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺍﻣﺮ‬ ‫ﺭﺍ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﺩﺍﺭﺍﻳ ‪،‬‬
‫ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺮﺩﻡ ﻋﺎﺩﻱ ﻭ ﻣﺴﺘﻀﻌﻔﺎﻥ ﻭ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺍ ّﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ‬
‫ﻣﺪﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﺍﻭ‬‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﻓﺰﻭﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻋﻤﺮ ﺧﻮﺩ ﻣﻨﻮﭼﻬﺮﺧﺎﻥ ّ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﻻ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻭﻓﺎﺕ ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ ﺧﺎﻥ ‪ ،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻗﺼﺪ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺗﺮﺗﻴﺒﻲ‬
‫ﺩﻫﺪ ﺗﺎ ﺷﺎﻩ ﺑﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﻨﺪ‪ ۱.‬ﭘﺲ ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﻣﺎﺭﭺ ‪١٨٤٧‬ﻡ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻧﻲ ﺭﺍ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﻋﺰﺍﻡ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﻴﺎﻭﺭﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺣﺎﺝ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ ‪ ،‬ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ‪ ،‬ﮐﻪ ﺍﺯ ﻧﻔﻮﺫ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺮ ﺷﺎﻩ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺗﺮﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﺰﺩ ﺷﺎﻩ ﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺑﺪﻫﺪ ‪ ،‬ﺷﺎﻩ ﺭﺍ ﻗﺎﻧﻊ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ‬
‫ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺑﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺗﻌﻮﻳﻖ ﺍﻧﺪﺍﺯﺩ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﮐﻪ ﮐﺎﺭﻫﺎﻱ ﻣﻬﻢ‪،‬ﺗﺮ‬
‫ﺍﺯ ﺍﻣﻮﺭ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺷﺎﻩ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﻣﻮﺭ ﺭﺳﻴﺪﮔﻲ ﮐﻨﺪ‬
‫ﺷﺎﻩ ﺭﺍ ﻗﺎﻧﻊ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﺰﻭﻳﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ ﺷﺎﻩ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﻣﺎﮐﻮ ﺩﺭ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﻣﺤﺒﻮﺱ ﺳﺎﺯﻧﺪ ﻭ ﻣﻨﺘﻈﺮ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻣﺮﺍﺟﻌﺖ ﺍﻭ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺑﻌﺪﻱ ﺍﻭ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺎﮐﻮ ﺩﺭ ﻣﺮﺯ ﺭﻭﺳﻴﻪ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻟﻲ‪،‬ﺗﺮﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫ﺣﺪﻭﺩ ﺩﻫﻢ ﮊﻭﺋﻴﻪ ‪١٨٤٧‬ﻡ‪ .‬ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ ۴.‬ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ ﺩﻭﺭ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ‬
‫ﮐﻪ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺳﺨﺖ ﻭ ﺩﺷﻮﺍﺭﻱ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻢ ﮐﻢ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺭﻭﺡ ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﻣﻌﻨﻮﻱ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻗﻠﺒﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﺑﺮﺍﺯ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺮﮐﺖ‬ ‫ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻣﺰﺍﺭﻉ ﺧﻮﺩ ‪،‬ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﻗﻠﻌﻪ ّ‬
‫‪۵‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﻫﻮﺍ ﺳﺮﺩﺗﺮ ﻭ ﺳﺮﺩﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﺑﺮﻑ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺭﺍ ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪ ،‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺗﺮﻱ ‪ ،‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ‪٢٢٣ ، ,٣‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪١٥١- ١٥٣‬‬
‫‪ (۳‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪١٦٣‬‬
‫‪ (۴‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪ ،‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺗﺮﻱ ‪ ،٢٥٧،‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ‪٣‬‬
‫‪ (۵‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺭﻭﺍﻳﺎﺕ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺍﻏﻠﺐ ﻣﺮﺩﻡ ﻋﺎ ّﺩﻱ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﻣﻌﻨﻮﻱ ﻭ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺭﻭﺡ ﻭ ﻣﺤﺒﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻤﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻃﻠﺐ‬
‫ﺷﻴﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﻲ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﻭ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻓﺮﺩﻱ ّ‬
‫ﺑﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۷۰‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻫﺎ ﺭﺍﻩ ‪ ،‬ﺍﺯ ﻗﺰﻭﻳﻦ ﺗﺎ ﻣﺎﮐﻮ ﺭﺍ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻴﻤﻮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺮﺳﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩ ﭘﺪﺭﺵ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻘﺎﻡ ﺳﻴﺪ‬
‫ﺑﺎﺏ ﻗﺎﻧﻊ ﮐﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﻟﺮﺳﺘﺎﻥ ﺳﻔﺮ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺳﭙﺲ‬
‫ﺭﺍﻫﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺩﻳﮕﺮ ‪ ،‬ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ‪ ,،‬ﺍﺭﺩﺳﺘﺎﻥ‪ ,‬ﻳﺰﺩ‪ ,‬ﮐﺎﺷﺎﻥ ﻭ ﺍﺭﺩﮐﺎﻥ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ‪ ۱۹‬ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ‬
‫‪١٨٤٧‬ﻡ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﻭ ﺑﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺣﺘﻲ ﺑﺎ‬
‫ﺧﻮﺍﻫﺮ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﻫﺎﻳﺶ ﻓﻘﻂ ﻭ ﻓﻘﻂ ﺍﺯ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺍﻣﺮ ﺍﻭ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺍﻭﺍﺋﻞ ﺳﺎﻝ ‪ ١٨٤٧‬ﻡ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﺯ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺒﻠﻴﻎ‬
‫ﺍﻣﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﺑﺸﺘﺎﺑﻨﺪ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺑﺨﺶ ﻏﺮﺑﻲ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ‬
‫ﻭ ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻟﺮﺳﺘﺎﻥ ﺳﻔﺮ ﮐﺮﺩ‪ ۱.‬ﻭﻗﺘﻲ ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﻣﺎﮐﻮ‬
‫ﻣﺤﺒﻮﺱ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻗﺰﻭﻳﻦ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﭘﺎﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﻣﺤﺒﻮﺏ‬
‫ﺷﺪﺕ‬‫ﺧﻮﺩ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩ‪ ۲.‬ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﻭﮐﻮﻫﻬﺎﻱ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺳﺨﺖ ﻭ ﺳﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎﺩ ﺑﻪ ّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻭﺯﻳﺪ‪ .‬ﺑﺮﻑ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺭﻳﺪ‪ .‬ﺧﻮﺭﺷﻴﺪ ﻫﻢ ﮔﺎﻫﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺗﺎﺑﻴﺪ ﻭ ﮔﺎﻩ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﺑﺮﻫﺎ ﻣﺤﻮ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺳﺮﻣﺎﻱ ﺷﺪﻳﺪﻱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﺎ ﻗﻠﺒﻲ ﮔﺮﻡ ﻭ ﻣﻤﻠﻮ ﺍﺯ ﻋﺸﻖ ﺍﻟﻬﻲ ﺩﺭ‬
‫ﻣﻴﺎﻥ ﺁﻥ ﺳﺮﻣﺎﻱ ﺯﻣﺴﺘﺎﻧﻲ ﭘﺎﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﭘﻴﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺩ ّﺭﻩ ﻫﺎﻱ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﻭ ﺯﻳﺮ‬
‫ﻗﻠّﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﻭ ﺗﻴ ‪،‬ﺰ ﺩﺭ ﺷﻴﺐ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺗﻨﺪ ﻭ ﺳﺮﺍﺯﻳﺮﻱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭘﻮﺷﻴﺪﻩ ﺍﺯ ﺑﺮﻑ ﻭ ﻳﺦ ﻗﺪﻡ‬
‫ﺑﺮﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺭﻭﺯﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺳﻨﮕﻲ ﺳﭙﺮﻱ ﮐﺮﺩ ﺑﻪ ﺭﻭﺡ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻭ ﺟﺎﻧﺶ ﻗﻮﺕ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﻣﻌﻨﻮﻱ ﺑﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺍﺩ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﺧﺒﺮ ﺍﻗﺒﺎﻝ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﻣﺎﮐﻮ ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪ ﻭ ﺁﮔﺎﻩ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺯﺍﺋﺮﺍﻥ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ‬
‫ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﻧﺪ ﺗﺎ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎﺭ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﺳﺤﺮ ﻭ ﺟﺎﺩﻭﻳﻲ‬
‫ﺑﮑﺎﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ ‪ ،‬ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻊ ﺍﺯ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺗﻮﺟﻪ‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺷﻮﺩ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﻫﻢ ﺁﻭﺭﻳﻞ‪ ١٨٤٨‬ﻡ‪ .‬ﺍﺯ ﻣﺎﮐﻮ ﺑﻪ‬

‫‪ (۱‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪ ,‬ﻓﺼﻞ ‪١٣ ، ,٢‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪١٦‬‬
‫‪ (۳‬ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺑﻴﻦ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﻫﻴﭻ ﻣﻨﺒﻌﻲ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫‪۷۱‬‬ ‫‪ ۴‬ﺟﺪﺍﻳﻲ‬

‫ﭼﻬﺮﻳﻖ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﭼﻬﺮﻳﻖ ﻗﻠﻌﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻣﺮﺍﺗﺐ ﺩﻭﺭ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ‪،‬ﺗﺮ ‪ ،‬ﺩﺭ ﻣﺮﺯ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭﻱ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺁﻏﺎﺯ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲ )ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ( ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺪﺷﺖ‬
‫ﺩﻋﻮﺕ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲ ﺍﻟﻮﺍﺣﻲ ﺭﺍ ﻧﺎﺯﻝ ﻧﻤﻮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ‬
‫ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻫﺮﻳﮏ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻧﺎﻡ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻟﻘﺐ ﺑﻬﺎﺀ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﻭ ﻏﻴﺮﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﺩﺭ ﺑﺪﺷﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺧﻮﺩ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻭ ﻟﻘﺐ ﻃﺎﻫﺮﻩ ﻭ ّ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺟﺪﻳﺪ ﺧﻄﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺑﺪﺷﺖ‬
‫ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ‪ ,‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﻭ ﺁﺩﺍﺏ ﺳﻨّﺖ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺁﻥ‬
‫ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ ،‬ﮐﻨﺎﺭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻭ ﺁﺩﺍﺏ ﻭ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﺷﺮﻳﻌﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ‬
‫ﻗﺮﺓﺍﻟﻌﻴﻦ‪ ,‬ﻧﻘﺎﺏ ﺍﺯﭼﻬﺮﻩ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺗﮑﺎﻥ‪،‬ﺩﻫﻨﺪﻩ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻃﺎﻫﺮﻩ‪ّ ,‬‬
‫ﮐﻪ ﻧﻤﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﺗﻐﻴﻴﺮﺍﺕ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺑﻮﺩ ﺑﻴﺎﻥ ﮐﻨﻨﺪ |ﻩ ﻣﺤﻮ ﺳﻨﻦ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻭ ﺁﻏﺎﺯ ﺩﻭﺭﺍﻥ‬
‫ﭼﺪﻳﺪﻱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺗﺼ ّﻮﺭ ﺟﻼﻝ ﻭ‬
‫ﺷﮑﻮﻩ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺖ ﺩﺭ ﭼﻬﺮﻳﻖ ﻣﺤﺒﻮﺑﻴﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﻋﻼﻗ |ﻪ ﻣﺮﺩﻡ‬ ‫ﺩﺭ ﻧﻘﻄﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺩﻭﺭ ﺍﺯ ﺑﺪﺷ ‪،‬‬
‫ﺑﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﻋﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺩﻭﺭ ﻭ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﭘﻴﺮﻭ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺭﻭﻳﺸﻲ ﻭﺍﺭﺳﺘﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻣﺸﺎﻫﺪ |ﻩ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﺅﻳﺎ ﺍﺯ ﺭﺍﻫﻲ ﺩﻭﺭ ﺍﺯ ﻫﻨﺪﻭﺳﺘﺎﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﺗﺎ‬
‫ﺑﺎ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﻨﺪ‪ ۲.‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ ‪ ،‬ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻥ‬
‫ﻣﺤﺎﮐﻤ |ﻪ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺤﺎﮐﻤﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ ﻧﺎﺻﺮﺍﻟﺪﻳﻦ‪،‬ﺷﺎﻩ‬
‫‪،‬ﻭﻟﻴﻌﻬﺪ ﮐﺸﻮﺭ ﻭ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻃﺮﺍﺯ ﺍ ّﻭﻝ ﺗﺒﺮﻳ ‪،‬ﺰ ﻣﺮﮐﺰ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ‪,‬‬
‫‪۳‬‬
‫ﺍﻳﺎﻟﺘﻲ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﺤﺒﻮﺱ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺍﻧﺠﺎﻡ ﭘﺬﻳﺮﺩ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪١٨١-١٨٢‬‬
‫‪ (۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﺭﻭﻳﺶ ﻧﺎﻡ ﻗﻬﺮﺍﷲ ﺭﺍ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪۲۲۱‬‬
‫‪ (۳‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪٢٢٢-٢٢٣‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۷۲‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ‪ ،‬ﺗﺒﺮﻳﺰ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﺪﻧﺪ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺷﻬﺮ ﺍﺣﺴﺎﺳﺎﺕ‬
‫ﺷﺪﺕ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺗﺤﺮﻳﮏ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺤﺎﮐﻤﻪ ﺩﺭ ﻗﺼﺮ ﺣﺎﮐﻢ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺣﮑﺎﻡ ﺷﺮﻉ ﺗﺒﺮﻳﺰ ‪ -‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ‬ ‫ﻭﻟﻴﻌﻬﺪ‪ ,‬ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎﻱ ﻃﺮﺍﺯ ﺍ ّﻭﻝ ﻭ ّ‬
‫ﻣﻤﻠﮑﺖ ‪ -‬ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﻗﺼﺮ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺩﺭ ﻭﺭﻭﺩﻱ ﻭ ﺭﻭﻱ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎﻱ‬
‫ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻗﺼﺮ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﻭ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ‪ ،‬ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﺯﺩﺣﺎﻡ ﺟﻤﻌﻴﺖ‬
‫ﺑﻪ ﻗﺼﺮ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻡ ﻭﺭﻭﺩ ﺟﻼﻝ ﻭ ﺍﺑﻬﺖ ﺷﺨﺼﻲ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺳﺒﺐ‬
‫ﺳﮑﻮﺕ ﺣﺎﺿﺮﺍ ِﻥ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺮﺗﺒ |ﻪ ﺟﻠﺴﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﻧﻈﺎﻡ ﺍﻟﻌﻠﻤﺎﺀ ﮐﻪ ﺭﻳﺎﺳﺖ ﻣﺠﻠﺲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ‬
‫ﺖ ﺩﺭ ﺁﻏﺎﺯ ﺍﺯ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﺩﺍﺷ ‪،‬‬
‫»ﻣﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﻫﺴﺘﻢ ‪ ,،‬ﻣﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﻫﺴﺘﻢ! ﻣﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﻗﺎﺋﻢ‬
‫ﻣﻮﻋﻮﺩﻱ ﻫﺴﺘﻢ ﮐﻪ ﻫﺰﺍﺭ ﺳﺎﻝ ﺍﺳﺖ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻭ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺍﺳﻢ ﺍﻭ ﺭﺍ‬
‫ﻋﺠﻞ ﺍﷲ ﻓﺮﺟﻪ ﺑﺮ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻮﻳﺪ ﺍﺯ ﺟﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻗﻴﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻴﺪ ﻭ ﻣﺸﺘﺎﻕ ﻟﻘﺎﻱ ﺍﻭ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﻭ ّ‬
‫ﺯﺑﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺍﻧﻴﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺭﺍﺳﺘﻲ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻢ ﺑﺮ ﺍﻫﻞ ﺷﺮﻕ ﻭ ﻏﺮﺏ ﺍﻃﺎﻋﺖ ﺍﺯ ﮐﻼﻡ ﻣﻦ ﻭ ﺑﻴﻌﺖ‬
‫ﺑﺎ ﺷﺨﺺ ﻣﻦ ﻭﺍﺟﺐ ﺍﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺳﮑﻮﺗﻲ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﻭ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﺮ ﺟﻠﺴﻪ ﺣﮑﻤﻔﺮﻣﺎ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻧﮕﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﻭ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﺭﮎ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺭﻫﺒﺮﺍﻥ ﺷﻴﺨﻴﻪ ‪-‬‬
‫ﻓﺮﻗﻪ ﺍﻱ ﮐﻪ ﻫﺪﻑ ﻭ ﻣﻘﺼﻮﺩﺵ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻮﺩ ‪ -‬ﺑﺎ ﺑﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﭼﻨﻴﻦ‬
‫ﺍ ّﺩﻋﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﮐﺮﺩ ﺑﻪ ﻣﻼﻣﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﻇﻬﺎﺭ‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﮐﻼﻡ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﻟﻴﻞ ﺣ ّﻘﺎﻧﻴﺖ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺁﻥ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺷﻴﺨﻲ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﻭﺻﻒ ﻣﺠﻠﺲ ﺁﻳﺎﺗﻲ ﺑﻪ ﻟﺴﺎﻥ ﻗﺮﺁﻥ ﻧﺎﺯﻝ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﻭﺣﻲ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﻫﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﻋﺎﻟِﻢ ﺷﻴﺨﻲ‬
‫ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﮐﻼﻡ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻗﻄﻊ ﮐﺮﺩ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﻳﺮﺍﺩ ﻧﺤﻮﻱ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﺤﺎﮐﻤﻪ ﺑﻪ ﺳﺆﺍﻻﺗﻲ ﻣﺒﻬﻢ ﭘﻴﺮﺍﻣﻮﻥ ﺻﺮﻑ ﻭ ﻧﺤﻮ ﻋﺮﺑﻲ ﻭ ﻋﻠﻢ ﺍﻻﺑﺪﺍﻥ ﺗﺒﺪﻳﻞ‬
‫ﺷﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﭼﻮﻥ ﭼﻨﻴﻦ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﺍﺯ ﺟﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯﺑﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺁﻳ |ﻪ ﻗﺮﺍﻥ‬
‫ﻳﺼﻔﻮﻥ«‪ ۱‬ﻣﺠﻠﺲ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺠﺎﺩﻟ |ﻪ ﻋﻠﻤﺎﺀ‬ ‫ﺏ ﺍﻟﻌ ّﺰﺓِ َﻋ ّﻤﺎ ِ‬ ‫ﺒﺤﺎﻥ َﺭﺑّ َ‬
‫ﮏ َﻭ َﺭ ّ‬ ‫»ﺳ َ‬ ‫ُ‬

‫‪ (۱‬ﻗﺮﺁﻥ ﮐﺮﻳﻢ‪ ,‬ﺳﻮﺭ |ﻩ ﺻﺎﻓﺎﺕ‪ ,‬ﺁﻳ |ﻪ ‪۱۸۰‬‬
‫‪۷۳‬‬ ‫‪ ۴‬ﺟﺪﺍﻳﻲ‬

‫ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﭼﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﮐﺮ ‪،‬ﺩ ﮔﻔﺘﮕﻮﻫﺎﻱ ﻣﺠﻠﺲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﺮﺝ ﻭﻣﺮﺝ ﮐﺸﺎﻧﻴﺪ‪ .‬ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ‬
‫ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺷﻴﺦ ﺍﻻﺳﻼﻡ ﺗﺒﺮﻳﺰ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺷﺨﺼﴼ ﺑﻪ ﮐﻒ ﭘﺎﻫﺎﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺷﻼﻕ ﺯﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﺤﺎﮐﻤﻪ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻣﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﮐﻤﺎﻝ ﺧﻮﺩ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺍﻣﺎﻡ ﻏﺎﺋﺐ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎﻡ ﻏﺎﺋﺐ ﻳﻌﻨﻲ ﮐﺴﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺍّﻣﺖ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﺎﻳﺪ‬
‫ﻗﻴﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ‪ -‬ﺑﻠﮑﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻧﻔﺲ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭﮐﻠّﻲ ﺍﻟﻬﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﺷﺮﻳﻌﺘﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﻭ ﺷﺮﺍﻳﻊ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺭﺍ ﻧﺴﺦ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻭ ﺣﺎﻻ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯ ﻇﻬﻮ ‪،‬ﺭ ﭘﻴﺸﻮﺍﻳﺎﻥ‬
‫ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻭﺍﻻﻣﻘﺎﻡ ﺣﺮﻓﻬﺎﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺭ ّﺩ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﻲ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﺮﮔﺰ‬
‫ﺑﻪ ﻋﻬﺪ ﺍﻟﻬﻲ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﻧﺒﻮﺩﻩ ﻭ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺍﻭﺍﺋﻞ ﻣﺎﻩ ﺁﮔﺴﺖ ‪۱۸٤٨‬ﻡ‪ .‬ﺑﻪ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﭼﻬﺮﻳﻖ ﺑﺮﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭﺗﺒﺮﻳﺰ ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﻭ ﺷﺮﻉ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺍﺯﺳﻼﻣﺖ ﻋﻘﻞ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻋﺪﺍﻡ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﭘﺰﺷﮑﻲ‬
‫ﺍﻧﮕﻴﺴﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺩﮐﺘﺮ ﮐﻮﺭﻣﻴﮏ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﻌﺎﻳﻨﻪ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﻓﺮﺩ ﺍﺭﻭﭘﺎﻳﻲ‬
‫ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪:‬‬
‫»ﺟﻮﺍﺏ ﻫﺮ ﺳﺆﺍﻟﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻳﮏ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻼﻳﻢ ﻭ ﺯﻣﺰﻣ |ﻪ ﺩﻋﺎ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ ...‬ﺑﺎﺏ ﻓﻘﻂ‬
‫ﻳﮏ ﺑﺎﺭ ﺑﻪ ﻣﻦ ﺟﻮﺍﺏ ﺩﺍﺩ‪ ,‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺘﻢ ﻣﻦ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻧﻴﺴﺘﻢ ﻭ ﻋﻼﻗﻤﻨﺪﻡ‬
‫ﺩﺭ ﺑﺎﺭﻩ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺍﻭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺪﺍﻧﻢ ‪ ،‬ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺩﻳﻦ ﺍﻭ ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺷﻮﻡ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﻧﮕﺎﻫﻲ ﭘﺮ ﻣﻌﻨﻲ‬
‫ﮔﻔﺖ ﺑﺪﻭﻥ ﺷﮏ ﺍﺭﻭﭘﺎﻧﻴﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺩﻳﻦ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮔﺮﻭﻳﺪ‪ ...‬ﺍﻭ ﻓﺮﺩﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺁﺭﺍﻡ‪,‬‬
‫‪،‬ﻇﺮﻳﻒ ﺍﻧﺪﺍﻡ ﻭ ﻧﺴﺒﺘﺂ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﺟﺜﻪ ﻭ ﭼﻬﺮﻩ ﺍﻱ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﻫﺎ ﮐﺎﻣﻼ ﺳﻔﻴﺪ‬
‫ﺧﺎﺻﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪ ...‬ﺩﺭ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺻﺪﺍ ‪ ,،‬ﻗﻴﺎﻓﻪ‪ ,‬ﺍﻧﺪﺍﻡ‬ ‫ﺩﺍﺷﺖ‪، .‬ﺻﺪﺍﻳﺶ ﺁﺭﺍﻡ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺁﻫﻨﮓ ّ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻭ ﻇﺎﻫﺮ ﺍﻭ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻧﺎﺧﻮﺩﺁﮔﺎﻩ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺟﺬﺏ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪«.‬‬
‫ﻲ ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﻣﺮﻗﻮﻡ‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺗﻮﻗﻴﻊ ﻗﻬﺮﻳﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺭ ﻣﻼﻣﺖ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳ ‪،‬‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻫﻔﺘﻪ ﺑﻌﺪ ﺣﺎﻣﻲ ﺣﺎﺝ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ‪ ,‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺎﻩ‪ ,‬ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ ﻣﻬﻠﮑﻲ ﻣﺒﺘﻼ‬

‫‪ (۱‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪٢٢٩-٢٣١‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪.١٤٧، «The Bab» ،‬‬
‫‪ (۳‬ﺩﮐﺘﺮ ﮐﻮﺭﻣﻴﮏ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺑﺮﺍﻭﻥ ‪Edward Granville Browne and the Bahá’í Faith ،‬‬
‫‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪١٤٦-١٤٧‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۷۴‬‬
‫ﺷﺪ ﻭ ﺯﻭﺍﻝ ﻗﺪﺭﺕ ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﺁﻏﺎﺯ ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺷﻤﻨﺎﻥ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﺩﻭﺭ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﻭ ﮐﻤﮏ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﮐﺴﻲ ﺑﻪ ﻳﺎﺭﻱ ﺍﻭ ﻋﻼﻗﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻧﺸﺎﻥ‬
‫ﻧﺪﺍﺩ‪ .‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺎﻩ ‪ ,،‬ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ ,‬ﺩﺭ ﭼﻬﺎﺭﻡ ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ‪ ۱۸٤٨‬ﻡ‪ .‬ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﺣﺎﺟﻲ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ ﻫﻢ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﮔﺮﻳﺨﺖ ﻭ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻣﺮﺍﺟﻌﺖ ﮐﻨﺪ‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻣﺎﻧﻊ ﺍﻭ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺯﺍﺩﮔﺎﻫﺶ ﺁﺩﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﺑﺮﻭﺩ ﺍّﻣﺎ ﺍﺯ ﺳﻔﺮ‬
‫ﺍﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﻫﻢ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﺍﻭ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪ ﺑﻪ ﻣﺮﻗﺪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ّ‬
‫ﻣﻘﺪﺳﻴﻦ ﭘﻨﺎﻩ ﺑﺒﺮﺩ‬
‫ﺗﺤﺼﻦ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺒﻌﻴﺪ ﺷﺪ‪ ۲.‬ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺳﺎﻝ‬ ‫ﻭﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ّ‬
‫ﺷﻴﺦ‪،‬ﺍﻻﺳﻼﻡ ﺗﺒﺮﻳﺰ ﮐﻪ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﺷﻼﻕ ﺯﺩﻩ ﺑﻮﺩ ‪ ،‬ﻓﻠﺞ ﺷﺪ ﻭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﺎ ﺩﺭﺩ ﻭ ﺭﻧﺞ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫ﭘﺎﺋﻴﺰ ﻫﻤﺎﻥ ﺳﺎﻝ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻣﺮﺍﺟﻌﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﻭ ﺷﺶ ﻧﻔﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺣﺮﻭﻑ ﺣﻲ‬ ‫ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻼﺣﺴﻴﻦ ‪ّ ,،‬‬
‫ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺯﻋﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺷﺪﻳﺪ ﺑﺎ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻥ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﮐﺸﻮﺭ ﺩﺭﮔﻴﺮ‬
‫ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﺯ ﻫﻤ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬
‫ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﺑﻼﻗﺎﺻﻠﻪ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺷﻴﺦ ﻃﺒﺮﺳﻲ ﺑﺮﻭﺩ ﺍّﻣﺎ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ‬
‫ﺟﺎ ّﺩﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻣﺤﺎﺻﺮ |ﻩ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ‪ ۴.‬ﻣﺎﻫﻬﺎ ﻟﺸﮕﺮﻳﺎﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﺮﺍﺗﺐ ﮐﻤﺘﺮ ﺍﺯ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺑﻮﺩ ﭼﻴﺮﻩ ﺷﻮﻧﺪ ﻭﺣﺎﻻ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﺟﻨﺎﺏ‬ ‫ﻼﺣﺴﻴﻦ ﺗﻴﺮ ﺧﻮﺭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ّ‬ ‫ﺷﺪﺕ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﻧﺒﺮﺩ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺭﺍ ﺩﺭ ﭘﻴﺮﺍﻫﻦ ﺧﻮﺩ ﭘﻴﭽﻴﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺧﺎﮎ‬ ‫ﻗﺪﻭﺱ ﺟﺴﺪ ﺟﻨﺎﺏ ﻣ ّ‬
‫ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﻗﺸﻮﻥ ﺷﺎﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺩﺳﻴﺴﻪ ﻭ‬
‫ﻗﺪﻭﺱ ﺭﺍ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻗﺘﻞ‬ ‫ﻧﻴﺮﻧﮓ ﺷﮑﺴﺖ ﺩﺍﺩ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺟﻨﺎﺏ ّ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺑﻪ ﺷﺪﺕ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪١٤٠‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻣﺎﻧﺖ ‪ ,،‬ﻋﺒﺎﺱ‪Pivot of the Universe, Nasir al-Din Sháh Qájár and the ۱۸۹۶، ,‬‬
‫‪) -۱۸۳۱ ,Iranian Monarchy‬ﺑﺮﮐﻠﻲ ﻭ ﻟﻮﺱ ﺁﻧﺠﻠﺲ‪ ,‬ﮐﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴ ‪،‬ﺎ‬
‫‪١٥٠ (١٩٩٧‬‬
‫‪ (۳‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪١٤٠‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٢٣٢‬‬
‫‪ (۵‬ﻓﺼﻞ ‪٢٠‬‬
‫‪۷۵‬‬ ‫‪ ۴‬ﺟﺪﺍﻳﻲ‬

‫ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺳﻠﻮﻝ ﺳﻨﮕﻲ ﺯﻧﺪﺍﻥ ‪ ،‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺩﻭﺭ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ‪ ،‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻤﺎﻡ‬
‫ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ، ,‬ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰ ﺣﺘّﻲ ﺗﺤﻘﻴﺮ ﻭ ﺍﺳﺘﻬﺰﺍﺀ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﻣﺎﻧﻊ ﻋﺸﻖ ﻭ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺗﺸﺎﻥ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪ‪، ,‬ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻋﺸﻖ ﺑﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ‬
‫ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻓﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻳﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﺳﺎﮐﻦ‬
‫ﺩﺭ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﻗﻠﻌﻪ ﺍﺯ ﻧﻮﺭ ﭼﺮﺍﻏﺪﺍﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺭﻭﺷﻦ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺍﺯ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ‬
‫ﺪ‪ ۱‬ﺭﻭﺯ ﻭ ﺷﺐ‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺩﻭ ﺷﺎﻫﺪ ﺣ ّﻘﺎﻧﻴﺖ ﺧﻮﺩ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﺍﺳﺒﻲ ﮐﻪ ﺷﺎﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ﺗﺎ ﻟﺮﺳﺘﺎﻥ‪ ,‬ﺍﺯ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺗﺎ‬
‫ﺍﺭﺩﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺍﺯ ﺍﺭﺩﮐﺎﻥ ﺗﺎ ﻳﺰﺩ‪ ۲‬ﺑﻪ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺍﻣﺮ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﻭ ﺭﺍﺟﻊ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺻﺤﺒﺖ‬
‫ﻣﻘﺪﺭ ﺑﻮﺩ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﻣﺤﺒﻮﺑﺶ‪,‬‬‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺳﻴﺪ‪ ,‬ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ّ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‪ ,‬ﻓﺪﺍ ﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ ،٣٧‬ﺩﺭ ﻧﺎﻣﻪ ﺍﻱ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺎﻩ‬
‫‪ (۲‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪ ، ,‬ﻓﺼﻞ‪٢١ ، ,٢‬‬
‫‪۵‬‬

‫ﺣﺮﮐﺖ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲﺭﻳﺰ‬

‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻳﺰﺩ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺷﻬﺮ ﻳﺰﺩ ﺑﻪ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﻣﻮﺭ ﺷﻬﺮ ﺁﺷﻔﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻫﺮﺝ ﻭ ﻣﺮﺝ ﻭ‬
‫ﺁﺷﻔﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﺷﺪﺕ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩ ﻣﺎﻧﻊ ﺁﻥ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻣﻴﺪ‬
‫ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻧﻘﻄ |ﻪ ﭘﺎﻳﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻳﻦ ﺍﻏﺘﺸﺎﺵ ﺑﮕﺬﺍﺭﺩ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫ﺍﻭﺍﺧﺮ ﺳﺎﻝ ‪۱۸٤۹‬ﻡ‪ .‬ﺑﺎ ﺩﻭ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﻳﺰﺩ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﻳﺰﺩﻱ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﮐﺮﺩ ﺍﻣﺎ ﺑﻘﻴ |ﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﺮﺍﻗﺒﺖ ﻫﻤﺴﺮﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻳﺰﺩ ﺑﺎﻗﻲ ﮔﺬﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻨﺰﻝ ﻭ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﻏﺎﺭﺕ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻧﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻭ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺍﻭ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﭘﺎﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﮐﻮﻩ ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﻣﻴﻬﻤﺎﻥ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﻋﺎﻗﺒﺖ ﻧﺎﺍﻣﻴﺪ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ‬ ‫ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ّ‬
‫ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ۲.‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﺣﻴ |ﻪ ﺑﻮﺍﻧﺎﺕ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﻭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺭﻓﺖ‪ ۳.‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﻣﺴﺠﺪ ﺍﻋﻈﻢ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﺭﺍ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ‬

‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ‪ .٣٥٠‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﮐﺪﺍﻣﻴﮏ ﺍﺯ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪ‬
‫ﻭ ﮐﺪﺍﻡ ﺩﺭ ﻳﺰﺩ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻣﺆﻟﻔﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﻪ ﻧﺘﻴﺠ |ﻪ‬
‫ﻗﻄﻌﻲ ﺑﺮﺳﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪ .٣٥١‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ ﺷﻬﺮ ﻳﺰﺩ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﺭﺍ ﻗﻠﻊ ﻭ ﻗﻤﻊ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﺼﺎﺣﺐ ﮐﻨﻨﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺑﺎ ﺍﻳﻨﮑﺎﺭ ﺟﻴﺐ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﭘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺧﻄﺮ ﺁﻥ ﺍﺯ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻭﺣﻴﺪ ﮐﻤﺘﺮ ﺑﻮﺩ )ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪.(٣٩١‬‬
‫‪ (۳‬ﺩﺭ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ )ﺍﻓﻨﺎﻥ‪ :‬ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﻭ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭ ﻓﺎﺭﺱ ‪٤٩‬؛ ﺳﻴّﺪ ﺣﺴﻴﻦ‬
‫ﻫﻤﺪﺍﻧﻲ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ ،The Bábís of Nayríz: History and Documents‬ﻓﺼﻞ‪ (٦، ٦‬ﺁﻣﺪﻩ‬
‫‪۷۷‬‬ ‫‪ ۵‬ﺣﺮﮐﺖ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻴﺮﻳﺰ‬

‫ﻋﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺷﻴﺦ ﺍﻻﺳﻼﻡ ﺑﻮﺍﻧﺎﺕ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻘﺼﺪ ﺑﻌﺪﻱ ﺷﻬﺮ ﻓﺴﺎ ﺑﻮﺩ‪ّ .‬‬
‫ﺑﻮﺍﻧﺎﺕ ﮐﻪ ﻣﺠﺬﻭﺏ ﮐﻼﻡ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺗﺎ ﻓﺴﺎ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺴﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮔﺮﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ ﻭﻟﻲ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ‬
‫ﺻﺤﺒﺖ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﺣﺎﮐﻢ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﻦ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﻣﺤﺎﻓﻈﻪ ﮐﺎﺭ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﮔﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﺻﺤﺒﺖ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ ﺣﺘﻤﴼ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺷﻤﺎ‬
‫ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮐﺮﺩ‪ ۲.‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻓﺴﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻣﺘ ّﻮﺳﻞ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻃﻲ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﺯ ﺍﻏﺘﺸﺎﺷﻲ ﮐﻪ ﺻﺤﺒﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻭ‬
‫ﺍﻳﺠﺎﺩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﺑﺮﺍﺯ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﮐﺮﺩﺩ‪ ۳.‬ﺩﺭ ﻓﺴﺎ ﮐﺴﻲ ﺑﻪ ﺻﺤﺒﺘﻬﺎﻱ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺗﻮﺟﻪ‬
‫ﻧﮑﺮﺩ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﻣﯽ‪،‬ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫»ﺑﻪ ﻫﺮ ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﻡ ﻭ ﺍﻣﺮ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺭﺍ ﺍﺑﻼﻍ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻢ ﺍﮔﺮ ﮐﺴﻲ ﺑﻪ‬
‫ﻧﻔﺤﺎﺕ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻣﻨﺠﺬﺏ ﻧﺸﻮﺩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﻢ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻧﻘﻄﻪ ﺑﻤﺎﻧﻢ ﻭ ﺍﺯ ﺁﺏ ﻭ ﻃﻌﺎﻡ ﺁﻥ‬
‫‪۴‬‬
‫ﭼﻴﺰﻱ ﺗﻨﺎﻭﻝ ﮐﻨﻢ‪«.‬‬
‫ﭘﺲ ﺑﺎ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﺑﻌﺪﻱ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺤﻞ ﺑﻌﺪﻱ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﺭﻭﻧﻴ ‪،‬ﺰ ﻭﻗﺘﻲ ﭘﺪﺭ ﺯﻥ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‪ ,‬ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠﻲ‬ ‫ﺩﺭ ّ‬
‫ﺍﺯﻋﻠﻤﺎﻱ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﻭ ﺑﺎ ﻧﻔﻮﺫ ﻣﻨﻄﻘﻪ‪ ,‬ﻧﺎﻣ |ﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ‬
‫ﻼﺏ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺭﻭﻧﻴﺰ‬ ‫ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺭﻭﻧﻴﺰ ﺁﻣﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺑﺎ ﺑﻴﺶ ﺍﺯﺻﺪ ﺗﻦ ﺍﺯ ﻃ ّ‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯﻣﺮﺩﻡ ﻣﺠﺬﻭﺏ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺪ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ‬ ‫ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺳﺮﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﻓﺘﻨ ‪،‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻫﺸﺘﺎﺩ ﺳﺎﻟﻪ‪ ,‬ﻋﺎﻟﻢ ﻭ ﻗﺎﺿﻲ ﺷﺮﻉ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﻭﻗﺘﻲ ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬ ‫ﻣّ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻗﺎﺋﻢ ﺁﻝ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﺎﺋﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ ﺁﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﭘﺴﺮﺵ ﻣ ّ‬
‫ﻼ‬
‫ﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺷﺘﺎﻓﺖ‪ ۵‬ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻼﻗﺎﺕ‬ ‫ﻋﻠﻲ ﻧﻘﻲ ﻭ ﻧﻮﻩ ﺍﺵ ﻣ ّ‬
‫ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﻓﺖ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪.٣٥١‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪ ، ٣٩٢‬ﻓﺴﺎﻳﻲ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﻓﺼﻞ ‪.١٢ ، ,٨‬‬
‫‪ (۳‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪.٣٩٢‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .٣٥١-٣٥٢‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪.٥٣ ، ,١ .‬‬
‫‪ (۵‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ .٥٣‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ، ,‬ﮊﻭﺋﻦ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۷۸‬‬
‫ﺍ ّﻭﻝ ﻣﺆﻣﻦ ﺷﺪ‪.۱‬‬
‫ﺍﺯﺗﺠﺎﺭ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻫﻢ‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ﻗﻄﺐ‪ ۲‬ﻭﺣﺎﺟﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ّ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻋﺎﺯﻡ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺖ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‬ ‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﻟﺐ ﺷﮑﺮﻱ ﺑﺎ ﺍﻧﮕﺸﺘﺮﻱ ﺍﻫﺪﺍﻳﻲ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺍﻧﮕﺸ ‪،‬‬ ‫ﻣّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﻟﺐ ﺷﮑﺮﻱ ﻣﺒﺎﺷﺮ ﺍﻣﻼﮎ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ |ﻩ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﻞ‬ ‫ﻓﺎﻣﻴﻞ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺍﻣﻼﮎ ﺩﺍﻳﻲ ﺑﺰﺭﮒ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺑﻮﺍﻧﺎﺕ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺳﺎﻝ‪،‬ﻫﺎ ﻗﺒ ‪،‬‬
‫ﺍﺯ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۴۴‬ﻳﮏ ﺑﺎﺭ ﺁﻥ ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺭﺍﺿﻲ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺯﻳﺒﺎﻳﻲ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻫﻔﺖ ﺗﻦ ﺣﻮﺍﻟﻲ ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﻘﺒﺮ |ﻩ ﺩﻭ ﺷﺎﻋﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ‪ ,‬ﺣﺎﻓﻆ ﻭ ﺳﻌﺪﻱ‪ ,‬ﻧﺰﺩﻳﮏ‬
‫ﻣﻼﺣﺴﻴﻦ ﺑﺎ ﺳﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ‪ ,،‬ﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻗﺪﻡ‬ ‫ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﺍﻱ ﮐﻪ ﺟﻨﺎﺏ ّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺯ ﻣﻘﺎﻡ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺧﺒﺮ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﻔﺮ ﺑﻮﺷﻬﺮ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﺍﺳﺐ ﺗﺎ ﻣﺮﻭﺩﺷﺖ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ۴.‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻭ ﭘﺮﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺁﻳﺎ ﻧﻴﺎﺯﻱ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺍﻭ ﭘﺎﺳﺦ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰ ﻧﻴﺎﺯ ﻧﺪﺍﺭﺩ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺁﻥ‬ ‫ﺑﺎﺏ ﺍﻧﮕﺸﺘﺮ ﮔﺮﺍﻧﺒﻬﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻫﺪﻳﻪ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﺷﺪﺕ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ‬ ‫ﺳﻴﺪ ﺟﻮﺍﻥ ﻫﻴﭻ ﻧﻤﻲ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﻭﻟﻲ ﺧﻮﺏ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺍﻃﻼﻉ ﺍﺯ ﻣﻘﺎﻡ ﺍﻳﺸﺎ ‪،‬ﻥ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻝ‬ ‫ﻗﺪﺭﺕ ﻣﻌﻨﻮﻱ ﺍﻭ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭ ﺣﺎﻻ ﺑﺎ ّ‬
‫ﻼ ﺑﺎﻗﺮ‪ ,‬ﺍﻣﺎﻡ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,۵‬ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ |ﻩ‬ ‫ﺍﻧﺘﻈﺎ ‪،‬ﺭ ﺑﺎ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﻣ ّ‬
‫ﺟﺪ ﭘﺪﺭﻱ ﻣﺆﻟﻒ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫‪ (۱‬ﺍﻭ ّ‬
‫‪ (۲‬ﺩﺭ ﺻﻔﺤ |ﻪ ‪ ٣٥٢‬ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﻗﻄﺐ ﺭﺍ ﮐﺪﺧﺪﺍﻱ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ‪،‬ﮐﻪ ﺩﺭ‬
‫ﺻﻔﺤ |ﻪ ‪ ٣٥٤‬ﻧﺎﻡ ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﻮ ﻃﺎﻟﺐ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﮐﺪﺧﺪﺍﻱ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻧﺎﻡ ﺑﺮﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﺆﻟّﻔﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺑﺎﻭﺭﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺯﻳﺎﺩ ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﻮ ﻃﺎﻟﺐ ﮐﺪﺧﺪﺍﻱ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ) ﺍﺯ ﻳﮏ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ‬
‫ﺑﺎ ﭘﺮﻭﻓﺴﻮﺭ ﻧﺼﺮﺕ ﺍﷲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻨﻲ ‪ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪.(٢٠١٠‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻬﺮﻭﻧﺪﺍﻥ ﺑﺮﺟﺴﺘ |ﻪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﮐﻪ ﻧﺎﻡ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺷﺎﻣﻞ ‪ :‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﻮﻟﻘﺎﺳﻢ ‪ ،‬ﺍﺯ ﺑﺴﺘﮕﺎﻥ‬
‫ﺣﺎﮐﻢ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻮﺭﺍ ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺭﺿﺎ ‪ ،‬ﺍﺯ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺳﺎﺩﺍﺕ )ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ (٣٥٢‬ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ ﭼﻨﺪ‬
‫ﻣﻼ ﻋﻠﻲ »ﮐﺎﺗﺐ« ‪ ،‬ﻭ ّ‬
‫ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ﻭ ﭼﻬﺎﺭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ‪ .‬ﺍﺯ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﻮﻟﻘﺎﺳﻢ ‪،‬‬ ‫ﻧﺎﻡ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ّ :‬‬
‫ّ‬ ‫ّ‬
‫ﻳﻤﻲ ﺍﺯ ﺑﺴﺘﮕﺎﻥ ﺣﺎﮐﻢ ‪ ،‬ﺩﺍﻣﺎﺩ ﺗﻘﻲ ‪ ،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ‪ .‬ﺍﺯ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺳﺎﺩﺍﺕ ﮐﻪ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻮﺭﺍ‬
‫ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ ﺭﺿﺎ ‪ ،‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭘﺴﺮﻫﺎﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ‪ ،‬ﻭ ﺁﻗﺎ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﺣﺎﺟﻲ ﻋﻠﻲ )ﺷﻔﻴﻊ ‪(٣-٤‬‬
‫‪ (۴‬ﻓﻴﻀﻲ ‪.١٩٧‬‬
‫ّ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﻣﻌﻠّﻢ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺣﮑﺎﻡ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﻋﻠّﺖ ﺣﺴﺎﺩﺕ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬ ‫ّ‬ ‫ﻣﻼ‬‫‪ (۵‬ﭘﺪﺭ ﺍﻭ ّ‬
‫ّ‬ ‫ّ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻥ ﺷﻬﺮ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺭﺍﻧﺪﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ﻣﻼ ﺑﺎﻗﺮ ﺑﻮﺩ )ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ‪ ، ١٣٨‬ﻭ ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ‬
‫ﻧﻮﺭﺍ ﺷﻬﻴﺪ ﭘﻮﺭ ﺟﻴﻤﺮ ‪ ،‬ﻣﺎﺭﭺ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ ‪ ١٦٦ /‬ﺑﺪﻳﻊ‪ (.‬ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺍﺯ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﻳﺸﺎﻥ‪,‬‬
‫‪۷۹‬‬ ‫‪ ۵‬ﺣﺮﮐﺖ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻴﺮﻳﺰ‬

‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﺳﺎﮐﻨﻴﻦ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﻪ ﭘﻴﺮﻭﻱ ﺍﺯ ﻣ ّ‬
‫ﺍﺩﺍﺀ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻭ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻭ ﻣﺮﺟﻊ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﻋﺎ ّﺩﻱ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﺩﻳﻨﻲ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺭﻭﺯﻣﺮﻩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺗﺒﻌﻴﺖ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ ۲‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺍﮐﺜﺮﺳﺎﮐﻨﺎﻥ ﻣﺤﻠّ |ﻪ‬
‫ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﻧﺸﻴﻦ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﺘﻲ‬
‫ﻗﺒﻼ ﻭﻗﺘﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻟﻮﺣﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﺯ‬
‫ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﻭ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻭﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﮕﻮﻳﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﺩﻫﺪ‪.‬‬
‫ﻋﺪ |ﻩ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺯﻳﺎﺩﻱ‬
‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﻬﻤﻴﺪ ﮐﻪ ّ‬
‫ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺷﺎﻣﺪﮔﻮﻳﻲ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﻓﺘﻪ ﺍﻧﺪ ﻧﮕﺮﺍﻥ‬
‫ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﻭ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺳﻴﺪ‬ ‫ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺗﺮﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ ﺍﻭ ﺩﻭﺭ ّ‬
‫ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻭ ﺷﻮﺭﺵ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻣﺨﺼﻮﺻﴼ ﮐﻪ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻣﻘﺘﻮﻝ‬
‫ﺯﻳﻦ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﮐﻪ ﺳﺎﮐﻦ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﭘﻴﺮﻭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﺧﺸﻢ ﻭ ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺗﺮﺳﻴﺪ ﻭ ﺍﺑﺪﴽ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻴﺎﻳﺪ‪ .‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺍﻋﻼﻥ ﮐﻨﻨﺪﮐﻪ ﻫﻴﭻ ﮐﺲ ﻧﺒﺎﻳﺪ‬
‫ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﺮﻭﺩ ﻭ ﺍﮔﺮ ﮐﺴﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺍﻃﺎﻋﺖ ﻧﮑﻨﺪ ﻣﺎﻝ ﻭ ﺛﺮﻭﺕ ‪,،‬‬
‫ﻫﻤﺴﺮ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻭ ﺣﺘّﻲ ﺟﺎﻧﺶ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﻫﺪ ﺩﺍﺩ‪ ۴.‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﺧﻄﺎﺭ ﺩﺭ ﺗﺼﻤﻴﻢ‬

‫ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ﺍﺯﺩﺍﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﻧﻘﻞ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ّ‬
‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ ، ,١‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.١٩‬‬
‫‪ (۲‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ ٥٢‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪.٥٥ ,،١ .‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .٣٥٢‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪.٤٠٩ ، ,٢ .‬‬
‫ﻃﻲ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﺎﻥ ‪ ،‬ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ‬
‫‪ (۴‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٣٩٢‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ّ‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﮔﻠﻪ ﻫﺎﻱ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺷﻬﺮ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ .‬ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﺎﺳﺦ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺷﮑﺎﻳﺎﺕ ﻫﻤﻪ ﻣﺒﺎﻟﻐﻪ‬
‫ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺟﻬﺖ ﺑﺪﻧﺎﻡ ﮐﺮﺩﻥ ﺍﻭ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻭ ﻫﺮ ﺯﻣﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻓﻊ ﺍﻳﻦ ﺷﺒﻬﺎﺕ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬
‫ﺳﻔﺮ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺭ ﻫﺮﺍﺱ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺒﺎﺩﺍ ﺟﻨﮕﻬﺎﻱ ﺩﺍﺧﻠﻲ‬
‫ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺷﻮﺩ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﮔﺮﺩ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻧﺎﺳﺦ ﺍﻟﺘﻮﺍﺭﻳﺦ ﺗﺎﺭﻳﺦ‬
‫ﻗﺎﺟﺎﺭ ‪ ، ٤-٥ ،‬ﺩﺭ ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪،‬ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﮑﺎﺕ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﻮﻳﺴﺎﻥ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻏﻠﻄﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻭ ﺍﻧﮕﻴﺰﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻨﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﺮﺩﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﺳﺘﻌﺪﺍﺩ ﻭ ﻋﻠﻢ ﭘﺪﺭ ﺧﻮﺩ ﺑﻬﺮﻩ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۸۰‬‬
‫ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺁﺭﺯﻭﻱ ﺩﻳﺪﻥ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺗﺄﺛﻴﺮﻱ ﻧﮑﺮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺳﺮﮐﺸﻲ‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺳﺒﺐ ﺗﺮﺱ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺷﺪ ﻭ ﺍﻭ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻭ ﺷﻮﺭﺵ‬
‫ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺪﺍﺭﮎ ﻟﺸﮑﺮ ﻭ ﺳﭙﺎﻩ ﺑﻪ ﺯﺍﺩﮔﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ‬
‫ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ﺩﺭ ‪ ۴۰‬ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺁﻥ ﺭﻭﺳﺘﺎ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﺍﻥ‬
‫ﻣﺎﻫﺮﻱ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﺘﻤﺎ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺍﻭ ﻣﻲ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﺁﻥ ﺭﻭﺳﺘﺎ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺑﺰﺭﮔﻲ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ ﻟﺰﻭﻡ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﺴﺘ ّﻘﺮ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻮﺟﻬﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺮﺱ ﺍﺯ ﺧﺸﻢ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺮﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺩﻟﻴﻞ ّ‬
‫ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﮐﺴﺐ ﻣﻘﺎﻡ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﭘﺪﺭ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﺵ ﻋﻠﻴﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ‬
‫ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﺧﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ ﺗﻮﻃﺌﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻤﻠّﮏ ﺁﻥ‬
‫ﻣﻘﺎﻡ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻗﺘﻞ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ‬
‫‪ ،‬ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻗﻲ ﺩﺭ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﻣﺴﮑﻮﻧﻲ ﺧﻮﺩ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺟﻠﻮﻱ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻕ ﺭﺍ ﺩﻳﻮﺍﺭ‬
‫ﮐﺸﻴﺪ ﮐﻪ ﻫﻴﭻ ﺭﺍﻩ ﻓﺮﺍﺭ ﻳﺎ ﮐﻤﮑﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺍﺯ ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ ﺑﻤﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﻏﺒﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺍﺯﻣﺎﺟﺮﺍ ﻣﻄﻠّﻊ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﺩﺭ ﺩﻳﻮﺍﺭﺳﻮﺭﺍﺧﻲ ﺗﻌﺒﻴﻪ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺁﺏ ﻭ ﺧﻮﺭﺍﮎ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ‬
‫ﺍﺯ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﻧﺠﺎﺕ ﺑﺮﺍﺩﺭﺯﺍﺩﻩ ﻫﺎﻱ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺭﺍ ﮐﺸﻴﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻧﺠﺎﺕ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﮐﻤﮏ ﮐﺮﺩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺩ ّﻭﻡ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ‬
‫‪۲‬‬ ‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ّ‬
‫ﻣﻼﺣﺴﻦ ﻟﺐ ﺷﮑﺮﻱ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻋﻬﺪﻩ ﺩﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﺎ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ‬
‫ﺗﻌﺠﺐ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺯﻧﺪﻩ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﮔﻔﺖ‬ ‫ﺩﻳﻮﺍﺭ ﺟﻠﻮﻱ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻕ ﺭﺍ ﺧﺮﺍﺏ ﮐﻨﻨﺪ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ّ‬
‫ﻣﻌﻠﻮﻡ ﺍﺳﺖ ﻋﻤﺮ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﺩﻧﻴﺎﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺷﺮﻁ ﺁﻧﮑﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺳﺎﮐﻦ‬

‫ﻧﺪﺍﺭﺩ ‪ ،‬ﻭ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﺗﺤﺮﻳﮏ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺳﺖ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٥٢-٣٥٣‬‬
‫ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ﻫﻤﺴﺮ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﻮﺩ‪ ، ,‬ﺑﻪ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺯﻳﺎﺩ ﻫﻤﺎﻥ ﺑﺮﺍﺩﺭﻱ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻩ‬‫‪ (۲‬ﺧﻮﺍﻫﺮ ّ‬
‫ﺑﻮﺩ ) ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﺷﻬﻴﺪ ﭘﻮﺭ ‪ ،‬ﻣﺎﺭﭺ ‪ ١٦٦/٢٠١٠‬ﺑﺪﻳﻊ(‪.‬‬
‫‪۸۱‬‬ ‫‪ ۵‬ﺣﺮﮐﺖ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻴﺮﻳﺰ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺷﻮﻧﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺪّﺗﻬﺎ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﺣﮑﻢ ﺗﺤﻘﻴﺮﺁﻣﻴﺰ ﻭ ﻇﺎﻟﻤﺎﻧ |ﻪ ﺯﻳﻦ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‪،‬ﺧﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻫﻤﺨﻮﺍﺑﮕﻲ ﺍﻭ ﺑﺎ ﻧﻮﻋﺮﻭﺳﺎﻥ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺑﺨﺖ ﺑﺮﻭﻧﺪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﻭ ﺩﻟﺨﻮﻥ‬
‫ﺕ ﻣﺮﺩﻡ ﻏﻀﺒﻨﺎﮎ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۲‬ﻭ ﺣﺎﻻ ﺑﺎ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻴﺎ ‪،‬‬
‫ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻻﻳﻞ ﮐﺎﻓﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻴﺎﻳﺪ‪ ۳.‬ﺯﻳﺮﺍ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺗﺮﺳﻴﺪ ﻣﺮﺩﻡ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﻭﺭ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ‪ ,‬ﺍﺯ ﻓﺮﺻﺖ‬
‫ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻭ ﺍﻗﺪﺍﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ ﮐﻪ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺑﻪ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺳﻴﺪ‬
‫ﻳﺤﻴﻲ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎ ﻫﻤﺪﻟﻲ ﻭ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻫﻤﺪﺭﺩﻱ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻣﻘﺘﻮﻝ ‪ ،‬ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍّﻣﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻪ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ‪,‬‬
‫‪،‬ﺯﺍﺩﮔﺎﻩ ﭘﺪﺭﺵ‪ ,‬ﺭﻓﺖ‪ ۵‬ﻭ ﺩﺭ ﺯﺍﺋﺮ ﺳﺮﺍﻱ ﭘﻴﺮﻣﺮﺍﺩ ﮐﻪ ﺩﺭﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎ ﺑﻮﺩ ﺍﻗﺎﻣﺖ‬
‫ﮔﺰﻳﺪ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬
‫ﻧﺮﻭﻧﺪ‪ .۶‬ﺍّﻣﺎ ﺣﺪﺍﻗﻞ ﺑﻴﺴﺖ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺍﺧﻄﺎﺭ ﺭﺍ ﻧﺪﻳﺪﻩ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬
‫ﺭﺍ ﺗﺎ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۷.‬ﻫﺮ ﻳﮏ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺍﻣﻮﺍﺝ ﮐﻮﭼﮑﻲ ﺑﻪ‬
‫ﺗﺪﺭﻳﺞ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻧﻘﻼﺑﻲ ﺗﻮﻓﻨﺪﻩ ﻭ ﺳﻬﻤﮕﻴﻦ ﺧﺒﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٢٦۰ ، ,١ .‬‬
‫‪ (۲‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٢۰‬‬
‫‪ (۳‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ )‪ (٣٩٣‬ﮐﻪ ﻋﻠﺖ ﺁﻣﺪﻥ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯﺣﺎﮐﻢ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺷﺎﻳﺪ‬
‫ﺑﻬﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺷﻮﺩ ﺗﺎ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺎﺏ ﺻﺤﺒﺖ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺎﺯ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﺘﺐ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻗﺎﺟﺎﺭ‪ ,‬ﺭﻭﺿﺔ ﺍﻟﺼﻔﺎ ﻧﺎﺻﺮﻱ‪,‬‬
‫ﻱ ﻭ ﻓﺎﺭﺳﻨﺎﻣ |ﻪ ﻧﺎﺻﺮﻱ‪ ,‬ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﻋﻠّﺖ ﺁﻣﺪﻥ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ‬ ‫‪،‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺑﺮﻭﺟﺮﺩ ‪،‬‬
‫ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﻋﻠﻴﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﺳﻮﺀﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺷﻮﺭﺵ ﺑﻪ ﭘﺎ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﻭ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ‬
‫ﺿﺪ ﺣﺎﮐﻢ ‪ ،‬ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﻟﻴﻞ‬‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﻗﺼﺪ ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﺷﻮﺭﺷﻲ ﺭﺍ ﭼﻪ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺧﻮﺩ ﻭ ﭼﻪ ﺑﺮ ّ‬
‫ﺭﻭﺷﻨﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻣﺪﻥ ﺍﻭ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻥ ﺁﻭﺭﺩ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪ ,‬ﻫﻤﺴﺮ‪ ، ,‬ﻓﺮﺯﻧﺪ ﻭ ﺍﻗﻮﺍﻣﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﻭ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﺩﺍﺷﺖ‪ ,‬ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺿﻤﻦ ﺍﻭ ﺍﻣﻴﺪﻭﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺷﻬﺮ ﮔﻮﺵ ﺷﻨﻮﺍﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺻﻐﺎﺀ ﭘﻴﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺍﻭ‬
‫ﺣﺎﻣﻞ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﺑﻴﺎﺑﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺩﻻﻳﻞ ﮐﺎﻓﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺭﺳﺎﻟﺘﺶ ﺍﻋﻼﻥ ﭘﻴﺎﻡ ﺑﺎﺏ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﻴﭻ ﻋﻼﻗﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ‬
‫ﺍﻣﻮﺭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٢٦۰ ، ,١ .‬‬
‫‪ (۵‬ﺝ‪.٥٣ ، ,١ .‬‬
‫‪ (۶‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٣٩٢‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻭﺭﻭﺩ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۷‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ ٣٥٣‬؛ ﺷﻔﻴﻊ ‪٢‬‬
‫ﻧﻲﺭﻳﺰ‬

‫‪١٨٥٠‬‬
‫‪۶‬‬

‫ﺍﻋﻼﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ‬

‫ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ‬

‫ﺭﻭﺯ ‪ ۲۷‬ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ﺳﺎﻝ‪ ۱۸۵۰‬ﻡ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﻣﺼﻤﻢ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﻨﺒﺮ ﻣﺴﺠﺪ‬
‫ﺟﺎﻣﻊ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻨﺸﻴﻨﺪ ﻭ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﺭﺍ ﺍﻋﻼﻥ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺖ‬
‫ﻣﻌﻨﻮﻱ ﻭ ﺳﻔﺮﻫﺎﻱ ﺗﺒﻠﻴﻐﻲ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺧﺒﺮﻱ ﮐﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﮐﻮﭼﮏ ﻭ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺯ ﻓﻘﻴﺮ ﻭ ﻏﻨﻲ ‪،‬ﻭ ﻋﺎﻟﻢ ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﺳﻮﺍﺩ ﻏﻮﻏﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﭘﺎ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ ,،‬ﺷﻬﺮﻱ ﮐﻪ ﺳﺎﮐﻨﺎﻧﺶ‬
‫ﻓﺎﻣﻴﻞ ‪ ,،‬ﺩﻭﺳﺖ ‪ ,،‬ﻫﻤﺪﺭﺱ ﻭ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮ ﭘﻴﺮﻭ ﻭ ﻣﻘﻠّﺪ ﺍﻭ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺻﺤﺒﺖ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ‪ ,،‬ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺎ ﺍﻋﻼﻥ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺗﻮ ّﺳﻂ ﺍﻭ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﻪ ﻗﺮﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺳﮑﻮﺕ ﻭ ﺭﺧﻮﺕ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻝ ﻗﺒﻞ ﻭﻗﺘﻲ ﺳﻴﺪ‬
‫ﻳﺤﻴﻲ ﻃﻲ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﻭ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣ ّﻘﺎﻧﻴﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺑﻪ ﺟﻮﺵ ﻭ ﺧﺮﻭﺵ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ ، ,‬ﺑﻴﺶ ﺍﺯﭘﻴﺶ ﺁﺷﻔﺘﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﻼﻗﺎﺕ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻗﺒﻠﻲ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫ﻼ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﻭ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺩﻓﻌﻪ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ﺍﻇﻬﺎﺭ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺳﺒﺐ ﺁﺷﻮﺏ ﻭ ﺑﻠﻮﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺎﻳﺪ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﻭ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺩﻳﺪﺍﺭ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭ‬
‫ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻧﻴﺮﻳﺰ‬

‫ﻧﻤﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺰﻝ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫‪۸۷‬‬ ‫‪ ۶‬ﺍﻋﻼﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬

‫ﺁﺷﻨﺎﻳﺎﻥ‪ ۱‬ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﺻﻐﺮﻱ ﺧﺎﻧﻢ ﻭ ﭘﺴﺮﺧﻮﺩ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺷﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ‬
‫ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ‪ ۲‬ﻭ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﻐﺎﻡ ﺣﺎﮐﻢ ﺧﻼﻑ ﺭﺳﻢ ﻣﻴﻬﻤﺎﻥ‪،‬ﻧﻮﺍﺯﻱ ﺍﺳﺖ ‪ .،‬ﻣﻘﺼﻮﺩ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﺩﻳﺪﺍﺭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻭ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺁﺷﻨﺎﻳﺎﻥ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺻﺒﺢ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ‬
‫ﮔﺮﺩ ﻭ ﻏﺒﺎﺭﺳﻔﺮ ﺑﺮ ﺁﻥ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺑﺮ ﺑﺎﻻﻱ ﻣﻨﺒﺮ ﻧﺸﺴﺖ‪ .‬ﺑﻪ‬
‫ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ ﻭﺭﻭﺩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻗﺒﻞ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺟﻤﻊ‬
‫ﺪ ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ ‪ ،‬ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﺍﻋﻼﻥ‬‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﮕﺎﻩ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺳﭙﺲ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﺁﻝ ﻣﺤ ّﻤ ‪،‬‬
‫‪۳‬‬
‫ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺯ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﭘﻴﺎﻡ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺪﺗﻲ ﻣﺎﺕ ﻣﺒﻬﻮﺕ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪ ۴.‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻳﮏ ﻓﺮﺩ ﻣﻌﻤﻮﻟﻲ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻋﺰﻳﺰ ﻭ ﻣﺤﺘﺮﻡ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺣﺎﻻ ﺍﻭ ﺍﺯ ﻧﺴﺐ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺖ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﺁﻝ ﻣﺤﻤﺪ ‪ -‬ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ ‪ -‬ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ‬

‫ﺱ ‪ .٥١‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﺎﻧﻲ ﮐﺎﺷﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ‬‫‪ (۱‬ﺍﻓﻨﺎﻥ‪ ,‬ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭ ﻓﺎﺭ ‪،‬‬
‫‪ The Bábís of Nayríz: History and Documents ،‬ﻓﺼﻞ ‪ .٨ ، ,٦‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ‪ ،‬ﺝ‪.٤١۰، ,٢ .‬‬
‫ﺑﺪﺭﺳﺘﻲ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﻐﺎﻡ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﭼﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺭ ّﺩ ﻭ ﺑﺪﻝ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ -‬ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ‬
‫ﻭ ﻳﺎ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺣﺎﺝ ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪﺍﷲ ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ ﻓﺎﺿﻞ ﺑﻮﺩ )ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﺿﻤﻴﻤ |ﻪ ‪ .(٢،٢٢‬ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﻌﺪﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ‬
‫ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭﻟﻲ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻧﺒﺮﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺳﺎﮐﻦ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺧﻮﺍﻫﺮ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪ ،‬ﺟﻬﺎﻥ ﺑﻴﮕﻢ ﮐﻪ ﺧﻮﺩ ﻳﮏ ﭘﺴﺮ ﺩﺍﺷﺖ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺭﺍ ﺑﻌﻬﺪﻩ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻣﺘﻔﮑﺮ‬
‫ّ‬ ‫ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻣﻌﺎﺭﻑ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻳﺰﺩ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳﻴّﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﺸﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻓﻀﻼﻱ‬
‫ﺍﺳﻼﻣﯽ‪،‬ﺷﺪ‪) .‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﺿﻤﻴﻤ |ﻪ ‪.(٢،١٦‬‬
‫ّ‬
‫‪ (۳‬ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٢‬ﻭ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ (٤۰٩ ,، ٢ .‬ﺩﻭ ﻣﺮﺩ ﻣﺴﻠﺢ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻃﺮﻑ ﻣﻨﺒﺮ ﺍﺯ ﺍﻭ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ (٣٥٣‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺍﻱ ﻧﮑﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﺝ‪(٥٧-٥٨ ،١ .‬‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﺍ ّﻭﻝ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻣﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﭘﻴﻐﺎﻡ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺑﻼﻍ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺭﻭﺯ ﺭ ّﻭﻡ ﻧﻴﺰ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺣﺮﻓﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺭﻭﺯ ﺳ ّﻮﻡ ﮐﻪ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﻇﻬﻮﺭ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺍﻭ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩ‪ ...‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٣‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪١۰‬ﺭﻭﺯ ﭘﻲ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺁﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻣﺮﺩﻣﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻌﺪﺍﺩ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺯ ‪ ١۰۰۰‬ﻧﻔﺮ )ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ (٣٥٣‬ﺗﺎ ﺣﺪﻭﺩ ‪ ) ٢٥۰۰‬ﻓﻴﻀﻲ ‪(٥٤‬‬
‫ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪٥١-٥٢‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۸۸‬‬
‫ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺖ ﻃﺒﻖ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺍﺣﺎﺩﻳﺚ ﻭﺍﺟﺐ ﺍﺳﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺎﻡ ﺭﺍ ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ ﻭ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘﻴﺎﻡ ﺍﻟﻬﻲ ﺭﺍ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻭ ﻣﺆﻣﻦ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﭘﻴﺮﻭﻱ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﻫﻤ |ﻪ ﺩﺍﺭﺍﺋﻲ‬
‫ﻭ ﺣﺘّﻲ ﺟﺎﻥ ﻭ ﻣﺎﻝ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺑﺪﻫﻨﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﮔﺮﺩ‬
‫ﺣﻖ‬
‫ﺍﻭ ﺣﻠﻘﻪ ﺯﺩﻩ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﻫﺮ ﺑﻼ ﻭ ﻣﺼﻴﺒﺘﻲ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ّ‬
‫ﺁﻣﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺷﻌﻒ ﻭ ﺳﺮﻭﺭﻱ ﺑﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺗﺎ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ‬
‫‪۲‬‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺎ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﻣﻌﻨﻮﻱ ﭘﺮﻗﺪﺭﺗﻲ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻧﻴﺮﻭﻳﻲ ﮐﻪ ﻃﻲ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺳﺎﻝ‪،‬ﻫﺎ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺗﺮﮎ ﺟﺎﻩ ﻭ ﺟﻼﻝ ﻭ ﺛﺮﻭﺕ ﻭ ﻣﺆﺍﻧﺴﺖ ﺑﺎ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﻭﺟﻮﺩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺳﺮﺷﺎﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ‪ ,،‬ﻧﻴﺮﻭﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﺍﺭﺍﺩﻩ ﺍﻟﻬﻲ ﺭﺍ‬
‫ﺷﺪﺕ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺭﻭﺡ ﻭ ﺟﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ‬ ‫ﺩﺭﮎ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﻧﻔﻮﺫ ﮐﻼﻡ ﺍﻭ ﻫﻢ ّ‬
‫ﻧﻔﻮﺫ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﭼﻮﻥ ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻲ ﻗﻮﻱ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﻣﻈﻠﻮﻡ ﻭ ﺳﺘﻤﺪﻳﺪﻩ | ﭘﺎﮐﺪﻝ ﻭ‬
‫ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻭﺭ ﺧﻮﺩ ﺟﺬﺏ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﯽ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺟﻤﻊ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺻﺤﺒﺘﻬﺎﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺸﻨﻮﻧ ‪،‬‬
‫ﺍّﻣﺎ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍﺯ ﺧﺒﺮ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭ ﻧﻔﻮﺫ ﮐﻼﻡ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﺸﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺣﻀﻮﺭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٢‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ ﻭ ﺩﻭ ﺳ ّﻮﻡ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ‬
‫)ﺝ‪ (٤۰٩، ٢ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺗﺎ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻫﻔﺘ |ﻪ ﺍ ّﻭﻝ ﭼﻬﺎﺭﺻﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪.٣٥٣-٣٥٤‬‬
‫‪ (۳‬ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﻏﻴﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺻﻐﻴﺮ ﻭﺍﻗﻊ‬
‫ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻧﮕﻴﺰﻩ ﻭ ﮐﺎﺭﻫﺎﻱ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻮﺭﺵ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﻣﻴﮑﻨﺪ‪» :‬ﺩﺭ ﺑﺪﻭ ﻭﺭﻭﺩ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫ﺖ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻭ ﺍﮐﻨﺎﻑ ﺟﻤﻊ‬ ‫ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﴼ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﮐﺒﻴﺮ ﻭﺍﻓﻊ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺭﻓ ‪،‬‬
‫ّ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻣﺎﺩ |ﻩ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﻳﻦ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺑﻪ ﻧﻬﺼﺪ ﻧﻔﺮ ﻣﺮﺩ ﻣﺴﻠﺢ ﺑﻪ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﻭ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ‬
‫ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﻣﻨﺒﺮ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﺠﻮﻡ‬
‫ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﺤﻠﻪ ﺟ ّﻮﻱ ﺍﺯ ﻧﺎﺁﺭﺍﻣﻲ ﺑﺮﭘﺎ ﺳﺎﺧﺖ‪ «.‬ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻼﻥ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﻭﺣﻴﺪ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﺯﻣﺎﻧﻲ‬
‫ﺑﻪ ﺟﻤﻊ‪،‬ﺁﻭﺭﻱ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺟﻨﮕﻲ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺑﺎﺑﻴﻬﺎ ﺭﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ‬
‫)‪ (٣٥٤‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯﻱ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺟﺎ ﺑﻮﺩ‪ ، .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٣٩٥‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ‪ ١۰‬ﺭﻭﺯ ﭘﻴﺎﭘﻲ ﺩﺭ‬
‫ﺁﻥ ﺷﻬﺮ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫‪۸۹‬‬ ‫‪ ۶‬ﺍﻋﻼﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬

‫ﻣﺒﺎﺩﺍ ﻗﺪﺭﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻫﻢ ﮐﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﺳﻴﺪ‬
‫ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻣﻘﺎﺻﺪ ﺷﺨﺼﻲ ﺧﻮﺩ ﻳﮑﻲ ﻧﺪﻳﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﻭ ﺣﺘّﻲ ﺑﺎﻋﺚ‬
‫ﺭﻧﺠﺶ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺍﺯ ﺳﻮﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻴﺮﻭﻳﻲ ﻗﻮﻱ ﻋﻠﻴﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬
‫ﻭ ﭘﻴﺮﻭﺍﻧﺶ ﭘﺪﻳﺪ ﺁﻣﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺿﻤﻦ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺭﺍ ﻋﻠﻴﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﺸﻮﺭﺍﻧﺪ‪ ۱‬ﺑﻪ ﮔﺮﺩ‪،‬ﺁﻭﺭﻱ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺍﺯ ﺍﻳﻞ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﻃﻮﺍﻳﻒ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ‬
‫ﺳﻮﺧﺘﻪ ‪ -‬ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ‪ -‬ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﻭ ﺧﻴﺎﻝ ﮐﺸﺘﻦ ﺩﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﻲ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﺩ‬
‫ﺍﺯ ﺑﻴﺴﺖ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻭ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﻪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍ ﺟﻪ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﻓﺘﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﺴﺘ ّﻘﺮ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﻣﺘﺮﻭﮐﻪ ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﮑﺘﺎﺭ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺷﺮﻗﻲ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ‬
‫ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﺁﻥ ﺍﺯ ﺧﺸﺖ ﻭ ﮔﻞ ﻭ ﺳﻨﮓ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻧﻘﺸ |ﻪ‬
‫ﺁﻥ ﻣﺮﺑﻊ ﺷﮑﻞ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺍﺯ ﭼﻬﺎﺭ ﮔﻮﺷ |ﻪ ﺁﻥ ﺑﺮﺝ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﭼﻬﺎﺭ ﻣﺘﺮ‬
‫ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ‪ ۴.‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻧﺨﺴﺖ ﺩﻳﻮﺍﺭ |ﻩ ﺑﺮﺝ ﻭ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﻣﺘﺮﻭﮐﻪ ﺭﺍ ﺗﻌﻤﻴﺮ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺣﺎﺷﻴ |ﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺁﺑﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺪﺍﻡ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﺝ‬
‫ﺳﻨﮕﻲ ﺑﻪ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﺷﺶ ﻣﺘﺮ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺁﺟﺮﻫﺎﻱ ﻗﻬﻮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻤﺮﻧﮓ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺤﺼﻮﻝ ﮔﻨﺪﻡ ﻭ ﺫﺭﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺁﺳﻴﺎﺏ‪،‬ﻫﺎ ﺁﺭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻲ ﺁﺏ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻴﺎﺯ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮﺝ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺁﺳﻴﺎﺏ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﺑ ‪،‬‬
‫ﻣﻘﺮ ﺩﻳﺪﻩ‪،‬ﺑﺎﻧﻲ‬
‫ﺁﺳﻴﺎﺏ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﺑﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺧﺎﻭﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﻗﻠﻌﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﺭﺍ ّ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪(٤١۰ ، ,٢ .‬؛ ﻭ ﻫﻤﺪﺍﻧﻲ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪The Bábís of Nayríz: History and،‬‬
‫‪ ، Documents‬ﻓﺼﻞ ‪.١٢ ، ,٩‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ (٣٥٤‬ﻭ ﺷﻔﻴﻊ )‪ .(٣‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٣٩٥‬ﻭ ﻫﻤﺪﺍﻧﻲ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪The Bábís of :‬‬
‫‪ ، Nayríz: History and Documents‬ﻓﺼﻞ ‪ ٥ ،٩‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﺩﻭ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ (٣٥٤‬ﻭ ﺷﻔﻴﻊ )‪.(٣‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ ,،‬ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﻭ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭ ﻓﺎﺭﺱ ‪٥٢‬؛ ﻭ‬
‫ﻭ ﻫﻤﺪﺍﻧﻲ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ The Bábís of Nayríz: History and Documents‬ﻓﺼﻞ‪.١٣، ,٩‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﺍ ‪ ١٧‬ﻧﻔﺮ ﺩﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﮔﺎﻱ ﻣﺮﭼﻲ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ »ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﺻﺤﻨ |ﻪ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﻲ« ‪ ٦ ,،١٩٦٥‬ﻧﺸﺮﻳ |ﻪ ﺍﺧﺒﺎﺭ ﺍﻣﺮﻱ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۹۰‬‬
‫ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﺴﺘ ّﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﺗﻔﻨﮓ‪،‬ﭼﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺮﺝ ﻫﺎﻱ ﻣﻨﺰﻝ ﺷﺨﺼﻲ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺑﺎﻻﻱ ﺁﻥ ﺑﺮﺝ ﻫﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﺷﻬﺮ‬
‫ﺭﺍ ﺯﻳﺮ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ۱.‬ﻭﻗﺘﻲ ﻗﺴﻤﺖ ﺩﻳﺪﻩ‪،‬ﺑﺎﻧﻲ ﮐﺎﻣﻼ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺷﺪ ﻣﻨﺰﻝ ﮐﺪﺧﺪﺍﻱ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺗﺼﺮﻑ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ‬ ‫ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﺭﺍ ّ‬
‫ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻣﺴﻠّﺢ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺭﻭﻱ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻣﺴﺘ ّﻘﺮ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺍﺯ ﺻﺒﺢ ﺳﺤﺮ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻔﻨﮓ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﻣ ّ‬
‫ﻼ‬
‫ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺧﻮﺭﺩ‪ ۳.‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﺑﻪ ﺍﻗﺎﻣ |ﻪ ﻧﻤﺎﺯ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﺜﻞ ﻫﻤﻴﺸﻪ‬
‫ﺩﺭ ﺣﻴﻦ ﺩﻋﺎ ﻭ ﻧﻤﺎﺯ ﺑﺎ ﭼﺸﻤﺎﻧﻲ ﺍﺷﮑﺒﺎﺭ ﺍﺯ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﺭﮎ ﺯﻣﺎﻥ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻗﺎﺋﻢ ﻧﺎﺋﻞ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺟﺎﻧﻔﺸﺎﻧﻲ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﻱ ﺍﻭ‬
‫ﻼ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﻣﻨﺰﻝ ﮐﺸﺎﻧﺪ‪ .‬ﻣﺪﺗّﻲ ﺑﻌﺪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬ ‫ﺍﺻﺎﺑﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﻣﮑﺘﻮﺑﻲ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺗﺒﺮﻳﮏ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﺍﻭ‬
‫ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﻭ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺻﺪﻣﻪ ﺩﻳﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺧﻮﻧﺶ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺍﻣﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﻳﺨﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﻫﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﻍ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺷﺎﻳﻊ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﮐﺸﺘﻪ‬
‫ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﺍﻳﻨﮑﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺟﺪﻳﺪﺍ ﺑﻪ ﺩﻳﻦ ﺑﺎﺑﻲ ﮔﺮﻭﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ‬
‫ﻋﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺷﺪ ﺑﻪ ﻃﻮﺭﻱ‬ ‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺘﺮﺳﺎﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺍﺧﺒﺎﺭ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺮﺱ ﻭ ﻭﺣﺸﺖ ّ‬
‫‪۵‬‬
‫ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﮔﺮﻭﻩ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭ ﺣﺎﮐﻢ ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﻃﻠﻮﻉ ﮐﺮﺩ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺎ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ (٦٠، ١ .‬ﺯﻣﺎﻥ ﻭﻗﻮﻉ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﺩﺛﻪ ﺭﺍ ﺳﻲ ﺍﻡ ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ‪ ١٨٥٠‬ﻡ‪ .‬ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﻮﻃﺎﻟﺐ )ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪.(٣٥٤‬‬
‫‪ (۳‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٣٩٦‬ﻭ ﻓﻴﻀﻲ )‪(٥٧‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪ ﮐﻪ ّ‬
‫ﻣﻼ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺑﺮ ﺑﺎﻡ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺑﻪ‬
‫ﺩﻟﻴﻞ ﺁﻧﮑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺭﺥ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺍﺳﺘﻨﺒﺎﻁ ﻣﺎ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ّ‬
‫ﻣﻼ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺑﺮ ﺑﺎﻻﻱ ﺑﺎﻡ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﻮﺩ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬ﻭ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﻳﻢ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٥٥‬‬
‫‪ (۵‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٢٠‬‬
‫‪۹۱‬‬ ‫‪ ۶‬ﺍﻋﻼﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺩﻓﺎﻉ ﺑﻪ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻳﮏ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺤﺎﺻﺮ |ﻩ ﻗﻠﻌﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﻭ‬
‫ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺭﺍﻩ ﺁﺏ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﻗﻄﻊ ﮐﻨﻨﺪ‪ ۲.‬ﺁﻥ ﺭﻭﺯﺗﻌﺪﺍﺩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻳﺎﺭﺍﻧﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ ﻭ ﺗﺎ ﻏﺮﻭﺏ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﻔﺘﺎﺩ ﻭ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺍ ﮔﺸﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﭼﻨﺪﺗﻦ ﺍﺯ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .۴‬ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﻟﺤﻈ |ﻪ ﺍ ّﻭﻝ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ‬
‫‪۶‬‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺍﺯﺗﺮﺱ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .۵‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻠﻪ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻗﺒﻼ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻓﻴﺮﻭﺯﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻋﺎﻗﻼﻧﻪ ﻭ ﻣﺤﺘﺎﻃﺎﻧﻪ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﺪ‪ ۷.‬ﻭ ﺣﺎﻻ ﮐﻪ ﺳﭙﺎﻩ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍﺯ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ‬
‫ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺷﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ‬
‫ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻓﻴﺮﻭﺯﻣﻴﺮﺯﺍ ﭘﻴﺎﻣﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﻭ ﻧﻮﺷﺖ ﺗﻨﻬﺎ ﺭﺍﻩ ﺗﻮﻗّﻒ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻗﺘﻞ ﻭ ﮐﺸﺘﺎﺭ ﺧﺮﻭﺝ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺭ ﭘﺎﺳﺦ ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ‬
‫ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﺧﻮﺍﺳﺘﺎﺭ ﺟﻨﮓ ﻭ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻧﺒﻮﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﻧﺤﻮ |ﻩ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺣﮑﻮﻣﺖ‬

‫‪ (۱‬ﻓﻴﻀﻲ )‪ (٥٨‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻓﻮﺝ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٣٩٦‬‬
‫ﺧﺎﺻﻲ ﺩﺍﺭﺩ‬‫‪ (۳‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .٣٥٥‬ﺷﻔﻴﻊ ﺍﻳﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﺍ ‪ ٧٠‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪ .‬ﻋﺪﺩ ‪ ٧٢‬ﺩﺭ ﻣﺬﻫﺐ ﺷﻴﻌﻪ ﺍﻫﻤﻴﺖ ّ‬
‫ﺯﻳﺮﺍ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﺍﻣﺎﻡ ﺳ ّﻮﻡ ﺷﻴﻌﻴﺎﻥ‪ ,‬ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﻓﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﻭ ﻣﺎﺟﺮﺍﻱ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﮐﺮﺑﻼ ﺑﻪ ﻓﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪﻭ‬
‫ﻢ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪,‬‬
‫ﺪ ﻫﻔﺘﺎﺩ ﻭ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴ ‪،‬‬
‫ﺷﻴﻌﻴﺎﻥ ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﺰﻳﻪ ﻭ ﺳﻮﮒ ﺍﻳﻦ ﻋﺰﺍ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺸﻴﻨﻨ ‪،‬‬
‫ﺑﺎﺑﻴﻬﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻭ ﺍﺳﻨﺎﺩ‪ ,‬ﻓﺼﻞ ‪ .٤ ، ,٧‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﺭﺍ‬
‫‪ ١٨٠-٢٠٠‬ﻧﻔﺮ ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺍﻓﻨﺎﻥ )‪ (٥٢‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ‪ ٧‬ﻧﻔﺮ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۵‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ (٣٥٥‬ﻭ ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٦‬ﻭ ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٣٩٦‬ﻭﻗﻮﻉ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﮐﻪ ﺳﭙﺎﻩ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ‬
‫ﺭﺳﻴﺪ ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۶‬ﺗﺎﺝ ﺍﻟﺪﻳﻦ‪، ,‬ﺯﻳﻨﻌﻠﻲ‪ ,‬ﭘﺴﺮ ﺍﺳﮑﻨﺪﺭ ‪ ،‬ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﻮﺍﻟﻘﺎﺳﻢ )ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .(٣٥٥‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪،‬ﻭ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﺎﻧﻲ ﻭ‬
‫ﻫﻤﺪﺍﻧﻲ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻣﺮﺩ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻳﺰﺩ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻧﻤﻮﺩ‬
‫ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺩﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻧﻔﺮﻱ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺒﺮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ‪ .‬ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﺟﺎﺯﻩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﻨﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﺩﻋﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪ ...‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ (٤١١ ، ,٢ .‬ﺩﻭ‬
‫ﺗﻦ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺣﺎﻣﻞ ﭘﻴﺎﻣﻲ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺎﻡ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻗﺼﺪ ﺑﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺍﻓﻨﺎﻥ )‪ (٥٣‬ﻓﻘﻂ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ‪ -‬ﺟﻮﺍﻥ ﻳﺰﺩﻱ ‪ -‬ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۷‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٤١٢ ، ٢ .‬‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ‬

‫ﺩﺭﺧﺘﻲ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ﮐﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺧﻴﻤﻪ| ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﮐﺮﺩ‬
‫‪۹۳‬‬ ‫‪ ۶‬ﺍﻋﻼﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬

‫ﻣﺘﻌﺠﺐ ﻭ ﺣﻴﺮﺗﺰﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻭ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺁﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺭﻭﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎﺯ‬ ‫ﮐﺎﻣﻼ ّ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩ ﺩﺭ ﻏﻴﺮ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺣﻤﻼﺕ ﺧﻮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺭﺍ ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺷﺐ ﮐﻪ ﻓﺮﺍﺭﺳﻴﺪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﻫﻔﺖ ﻧﻔﺮﻩ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ ﭘﺴﺮﻫﺎﻱ‬
‫ﺟﻮﺍﻥ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﻫﻨﻮﺯ ﭘﺎﻧﺰﺩﻩ ﺳﺎﻝ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ‬
‫ﻭ ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺍﺭﺩﻭﮔﺎﻩ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﺁﻧﭽﻨﺎﻥ‬
‫ﻣﺠﺮﺏ‪،‬ﺗﺮﻳﻦ ﻭ ﻣﺎﻫﺮﺗﺮﻳﻦ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻫﺎ ﻫﻢ‬ ‫ﻣﺘﻬﻮﺭﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻫﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﺘﻲ ّ‬
‫ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺣﺎﮐﻢ ‪ ،‬ﻋﻠﻲ ﺍﺻﻐﺮ ﺧﺎﻥ ﻭ ﭼﻨﺪ‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺣﺎﮐﻢ ﺍﺳﻴﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ ۲.‬ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﺑﻌﺪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬
‫ﺪ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪ ۳‬ﻫﻤﺮﺍﻩ ﮐﺮﺩ‬‫ﻭﺣﻴ ‪،‬‬
‫ﺗﺎ ﭘﻴﻐﺎﻡ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﺒﺮﺩ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺑﺎ ﮔﺸﻮﺩﻥ ﺩﺭﻫﺎﻱ ﻗﻠﻌﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺗﺼﻮﺭ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺷﻠﻴﮏ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ّ‬
‫ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺳﺮ ﺷﻮﻕ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﻭ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺷﺎﻥ ﺑﻪ‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠ |ﻪ ﺍﻳﺜﺎﺭ ﻭ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ ﺩﺭ ﺭﺍﻫﻲ ﮐﻪ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺮﺳﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﮐﻤﺎﻝ ﺍﺷﺘﻴﺎﻕ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺍﻣﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﻓﺪﺍ‬
‫‪۵‬‬
‫ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٥٥-٣٥٦‬؛ ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٤‬ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺍﮔﺮ ﺗﻮ‬
‫ﺳﺮﻭﺭ ﺷﻬﺪﺍ ﻫﺴﺘﻲ ‪ ،‬ﭘﺲ ﻣﻦ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺷﻤﺮ ﺑﻨﺎﻣﻢ ﺑﺎﮐﻲ ﻧﺪﺍﺭﻡ«‪ .‬ﻭ ﺍﻳﻦ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﻔﺘﮕﻮ‬
‫ﺑﻴﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﮐﺮﺑﻼ ﻭ ﻣﺎﺟﺮﺍﻱ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺷﺒﺎﻫﺘﻲ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺷﻤﺮ ﮐﺴﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ‬
‫ﻗﻴﺎﻡ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺁﺏ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺍﻭ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻧﺶ ﺑﺴﺖ‪ .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٣٩٧‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﺟﻮﺍﺏ ﺯﻳﺮﮐﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺳﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺩﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﻧﮑﺸﻨﺪ‪ .‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﻮﻳﺴﺎﻥ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﻫﻢ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪ ﻭﻟﻲ ﺑﻪ‬
‫ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﻳﻦ ﻳﮏ ﺣﻴﻠﻪ ﺑﻮﺩ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺍﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪) .‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ .(٦۰‬ﺭﺍﻩ ﺁﺑﻲ ُﺧﺒﺮ ﺍﺯ ﮐﻨﺎﺭ ﻗﻠﻌﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﺩ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﺍﻩ ﺁﺑﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻴﻬﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٤‬ﻳﺮﺍﺩﺭ ﺣﺎﮐﻢ ﻋﻠﻲ ﺍﺻﻐﺮ ﺧﺎﻥ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٣٩٧‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺳﻪ ﭘﺴﺮ ﺑﻪ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﺗﺎ ﺷﻬﺮ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺟﺪ ﻋﻠﻲ ﻧﺨﺠﻮﺍﻧﻲ ‪ ,،‬ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻀﻮﻳﺖ‬‫‪ (۳‬ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺑﺎﺑﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺍﻣﻴﺮ ‪ّ ،‬‬
‫ﺑﻴﺖ ﺍﻟﻌﺪﻝ ﺍﻋﻈﻢ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ ,‬ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﻓﻴﻀﻲ ‪٦۰‬‬
‫‪ (۵‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪٥٥‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۹۴‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻣﻀﻄﺮﺏ ﻭ ﻫﺮﺍﺳﻨﺎﮎ ﺑﺎ ﺑﻘﻴﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ‬
‫ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ﺩﺭ ﺳﻲ ﻭ ﺩﻭ ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮔﺮﻳﺨﺖ‪ .‬ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺑﻮﺩ‬
‫ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﻮﺩ‪ ۱.‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﺑﻪ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻓﻴﺮﻭﺯ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ‬
‫ﺍﺯ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﻮﭘﺨﺎﻧ |ﻪ ﺳﻨﮕﻴﻦ ‪ ,،‬ﭘﻴﺎﺩﻩ ﻧﻈﺎﻡ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻭ ﻣ ّﻬﻤﺎﺕ ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺳﻮﺍﺭﻩ ﻧﻈﺎﻡ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻢ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻧﻔﺴﻲ ﺗﺎﺯﻩ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬‫ﺣﺎﻻ ﺑﺎ ﻋﻘﺐ‪،‬ﻧﺸﻴﻨﻲ ﺳﭙﺎﻩ ﺣﺎﮐ ‪،‬‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﻗﻠﻌﻪ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻳﮏ ﭼﺎﻩ‬
‫ﺁﺏ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﻗﻠﻌﻪ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺍﺯ ﻫﻤﺮﺯﻣﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﮐﺎﺭﻱ‬
‫ﮐﺮﺩ‪ :‬ﺁﻗﺎ ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﻳﺰﺩﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻳﺰﺩ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻮﺩ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻧﻴﺮﻭﻱ‬
‫ﺟﻨﮕﻲ ﺷﺪ‪ .‬ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﻲ ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ ﻗﻠﻌﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﻳﻮﺳﻒ‬
‫‪،‬ﺍﻟﺪﻳﻦ ﻣﺴﺆﻭﻝ‬ ‫ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺛﺒﺖ ﺧﺮﺝ ﻭ ﻣﺨﺎﺭﺝ ﺭﻭﺯﺍﻧﻪ ﺷﺪ ﻭﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﺷﻤﺲ ّ‬
‫ﻣﺮﺍﻗﺒﺖ ﺍﺯ ﺯﻣﻴﻦ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻗﻠﻌﻪ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﺒﺰﻱ ﻭ ﻣﻴﻮﻩ ﮐﺎﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺷﺪ‪ ۳.‬ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﺍﺣﻤﺪ ﻋﻤﻮﻱ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﭼﻨﺎﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﻗﻠﻌﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﺷﺪ ﻭ‬
‫ﺷﻴﺨﺎ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﻧﻈﺎﺭﺕ ﺑﺮ ﺍﺟﺮﺍﻱ ﺩﺳﺘﻮﺭﻫﺎ ﺷﺪ‪ ۴.‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺣﺎﮐﻢ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺭﻭﺯﺍﻧ |ﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻳﮏ ﺷﻌﺮ ﺣﻤﺎﺳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺳﺮﻭﺩ‪ ۵.‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ‬
‫ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺩﻥ ﻳﮏ ﺷﻌﺮ ﺣﻤﺎﺳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﻧﺒﺮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎﺯﮔﻮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ‬
‫ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ ۶.‬ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺗﻘﻲ ﻫﻢ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﺍﻥ‬
‫ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﻠﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‬
‫ﺩﺭ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﺨﺎﺭﺝ ﺩﻓﺎﻋﻲ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﮐﻤﮏ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﮐﺮﺩ‪ ۷.‬ﺍﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺛﺒﺖ‬
‫ﻧﺎﻡ ﺍﺷﺨﺎﺻﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﭙﻴﻮﻧﺪﻧﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﺩﺍﻭﻃﻠﺐ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ‬

‫‪ (۱‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٣٩٧‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٥٦‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٦٦، ,١ .‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٥٦‬‬
‫‪ (۵‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٤‬‬
‫‪ (۶‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ‪٦٦‬‬
‫‪ (۷‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ ٧٩‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪(١٣١ ، ١ .‬‬
‫‪۹۵‬‬ ‫‪ ۶‬ﺍﻋﻼﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬

‫ﻧﻮﺷﺘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻨﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﺎ ﮐﻤﺎﻝ ﻣﻴﻞ ﻭ ﺍﺷﺘﻴﺎﻕ ﺁﻣﺎﺩﮔﻲ ﻭ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﻨﺪ‪ ۱.‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲ ﮐﻪ‬ ‫ﻓﺪﺍ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺟﺎﻥ ﻭ ﻣﺎﻝ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺍﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩ ّ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﻟﻘﺐ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﻬﻢ ﻣﺎﻩ ﺁﭘﺮﻳﻞ ‪ ١٨٦٣‬ﻡ‪ .‬ﻟﻮﺡ ﺍﻳ ّﻮﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﻣﺆﻣﻦ ﮐﻪ ﺑﻼﻳﺎﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺭﺍ ﻣﺘﺤ ّﻤﻞ ﺷﺪ ﻧﺎﺯﻝ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺻﺒﺮ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺴﻴﺎﺭﺳﺘﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺧﻄﺎﻁ ﺧﻮﺵ ﺫﻭﻕ ﻭ ﻗﺮﻳﺤﻪ‪،‬ﺍﻱ‬ ‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ّ‬
‫ﻳﮑﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﺮﺯﻣﺎ ‪،‬ﻥ ﻣ ّ‬
‫ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ‪ ۳.‬ﺍﻭ ﺷﻴﻔﺘ |ﻪ ﺍﻣﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺩﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﭘﺴﺮ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬ ‫ﺍﺻﺤﺎﺏ ﻗﻠﻌﻪ ﭘﻴﻮﺳﺖ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺧﺮﺩﺳﺎﻝ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺍﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﻣﺤﻤﺪ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﻮﻻﻱ ﺧﻮﺩ ﭘﺸﺖ ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻼ ّ‬‫ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﺩ‪ّ .‬‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺩﺭ ﺗﺼﻤﻴﻢ‬ ‫ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺑﻨﺎﻱ ﮔﺮﻳﻪ ﻭ ﺯﺍﺭﻱ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﺍﻟﺘﻤﺎﺱ ﮐﺮﺩ ﻭﻟﻲ ﻣ ّ‬
‫ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺩﺭ‬‫ﺧﻮﺩ ﭘﺎ ﺑﺮﺟﺎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮ ﺍﻭ ﻣﺤﺰﻭﻥ ﻭ ﺩﻟﺸﮑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ ّ‬
‫ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﺒﺮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﮐﻪ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﮔﺸﺖ‪،‬ﺯﻧﻲ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻮﺩ‬
‫ﺗﻴﺮﻱ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺍﻭ ﺍﺻﺎﺑﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺯﻧﺪﻩ ﻣﺎﻧﺪ ﺍﻣﺎ ﺍﺳﻴﺮ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺷﺪ‪ .‬ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ‬
‫ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺣﺎﮐﻢ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﮐﻮﺩﮐﻲ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺩﺵ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺪﺍﻭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﻭ ﭘﺪﺭﺵ ﺑﻪ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﺭﻓﺖ ﻭ ﻣﺪﺕ‬ ‫ﻣّ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺷﺶ ﻣﺎﻩ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺪﺕ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ‬ ‫ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﻭ ﻋﻼﻗ |ﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻥ ّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺑﭙﻴﻮﻧﺪﻧﺪ‪ ۵.‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺗﻤﺎﻳﻠﻲ‬
‫ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺳﺴﺖ ﺍﺭﺍﺩﻩ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺍﻧﺪﮎ ﺳﺨﺘﻲ ﻋﻘﻴﺪﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺘﺰﻟﺰﻝ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﺑﻪ‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٥‬‬
‫‪http://bahai-library.com/provisionals/surih.sabr.html (۲‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻭ ﭘﺪﺭ ﭘﺪﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﺩﻳﺐ ﻃﺎﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭘﺴﺮ ﺍﻭ‪ ,‬ﺣﺎﺝ ﻣﺤﻤﺪ ﺭﺣﻴﻢ ﭘﺪﺭ ﻟﻘﺎ ﺧﺎﻧﻢ‪ ,‬ﻣﺎﺩﺭ ﺍﺩﻳﺐ‬
‫ﻃﺎﻫﺮﺯﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺩﺭ‬‫‪ (۴‬ﺭﺑﺎّﻧﻲ‪ .‬ﻓﺼﻞ ‪ ,١٩ ، ,١۰‬ﺍﻳﻦ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺣﺎﮐﻢ ﻋﻠﻲ ﺍﺻﻐﺮ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺑﻴﻮﮔﺮﺍﻓﻲ ﮐﺎﻣﻠﻲ ﺍﺯ ّ‬
‫ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪ www.nayriz.org‬ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۵‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ (٢،٤١,٤ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﭼﻬﺎﺭ ﺻﺪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻭ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ‬
‫ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ (٦٣ ، ,١ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﺍ ‪ ٦۰۰‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۹۶‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﭙﻴﻮﻧﺪﻧﺪ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﻣﺴﺎﻋﻲ ﭘﺪﺭ ﺯﻥ ﺧﻮﺩ ﺷﻴﺦ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠﻲ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻭ ﻣﻤﺘﺎﺯ ﺷﻬﺮ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺍﺻﻮﻝ‬
‫ﺪ ﺩﺍﻭﻃﻠﺒﺎﻥ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻭ‬ ‫ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺟﺪﻳﺪ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺩﻫ ‪،‬‬
‫ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺩﺍﻭﻃﻠﺒﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﺍﻧﻴﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺳﻨﮕﺮ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺩﻓﺎﻋﻲ ﺁﻧﺠﺎ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻭﻇﻴﻔﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺩﺭ ﻣﺤﻠ |ﻪ‬
‫ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ ‪،‬؛ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺨﻮﺑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻣﺤﻠّﻪ ﺭﺍ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻈﺮ ﻗﺮﺍﺭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺩﻫﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺪﺕ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﻣﻮﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﻭﺷﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺻﻒ‪،‬ﺁﺭﺍﻳﻲ ﺻﻮﺭﺕ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻳﮏ ﻃﺮﻑ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎﻱ ﻟﺸﮕﺮ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ‬
‫ﺟﻨﮕﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﻱ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺍﺟﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬
‫ﻋﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ‪ ,‬ﺍﺻﺤﺎﺏ ﻭ ﻳﺎﺭﺍﻧﺶ‪ ,‬ﮐﻪ ﺍ ‪،‬ﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ‪ ,،‬ﺑﺮﺧﻲ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻭ ّ‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﻋﺎﺩﻱ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ ,‬ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﻫﻤﮕﻲ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ‬
‫ﺷﺨﺼﻴﺘﻲ ﮐﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﺯ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ‬‫ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﻟﺒﺴﺘﻪ ﻭ ﭘﻴﺮﻭ ﺍﻭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ّ .،‬‬
‫ﻭ ﻣﺤﺒّﺖ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﺣﻀﺮﺕ ﻗﺎﺋﻢ ﮐﻪ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺭﺳﻮﻝ‬
‫ﺧﺪﺍ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ )ﺹ( ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺷﺄﻥ ﻭ ﻫﻢ ﻃﺮﺍﺯ ﺍﻭ ﺩﺍﻧﺴﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺷﺨﺼﻴﺘﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺣﻀﺮﺕ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺧﻄﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ‬
‫ﺭﺍ ﮐﻪ ﻗﺒﻼ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺤﺎﮐﻤﻪ ﻭ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺳﺮﮐﺮﺩﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﻳﮏ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﺘﻨ ّﻔﺬ ‪،‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻭﻇﺎﻳﻒ ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﻗﻀﺎﻭﺕ ﻭ ﺩﺍﻭﺭﻱ ﻭ ﺻﺪﻭﺭ ﺣﮑﻢ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺟﺮﻡ ﻭ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺧﻄﺎﺋﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ ,‬ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ﻣﺠﺪﺩﴽ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺘﻲ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩ |ﻩ ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺎﺭﺱ ﺍﺭﺳﺎﻝ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﻧﻴﺮﻭﻱ‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٥‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ »ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻫﻔﺘﺎﺩ ﻧﻔﺮ« ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺍﻩ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﻭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ‬
‫ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺭ ﺍ ّﻭﻝ ﻭﺍﺭﺩ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺪ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ ،٥‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻬﻲ ﺍﺯ‬
‫ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻫﻨﻮﺯ ﺍﻋﻼﻥ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪۹۷‬‬ ‫‪ ۶‬ﺍﻋﻼﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬

‫ﺗﻘﻮﻳﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﻋﺰﺍﻡ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﻣﺒﻠﻎ ﭘﻨﺞ ﻫﺰﺍﺭ ﺗﻮﻣﺎﻥ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻣﺒﻠﻎ ﻗﺒﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﻮﺩ ﭘﻴﺸﮑﺶ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﻐﺎﻡ ﻭ ﭘﻴﺸﮑﺶ ﺭﺍ ﺑﺎ‬
‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻳﮏ ﺍﺳﺐ ﺑﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﮔﻤﺎﺷﺘﮕﺎﻥ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺳﭙﺮﺩ ‪،‬ﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺕ ﻻﺯﻡ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻭﻱ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﻧﺎﻣﻪ ﻭ ﭘﻮﻝ ﺭﺍ ﺷﺨﺼﴼ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﻗﺎﺻﺪ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻃﻮﺍﻳﻒ ﮐﻮﭺ‪،‬ﻧﺸﻴﻦ‬
‫ﭼﺎﺩﺭ ﺯﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻗﺪﺭﻱ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻧﻔﺴﻲ ﺗﺎﺯﻩ ﮐﻨﺪ ﺍﺯ ﺍﺳﺐ ﭘﻴﺎﺩﻩ‬
‫ﺷﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺻﺮﻑ ﻧﺎﻫﺎﺭ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭼﺎﺩﺭﻫﺎ ﺭﻓﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﻳﮏ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ‬
‫ﺣﺎﺝ ﺳﻴﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺍﻣﺎﻡ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺩﺭ ﺑﻮﺍﻧﺎﺕ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺳﻔﺮ ﺗﺠﺎﺭﺗﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺖ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺳﺐ ﻣ ّﺰﻳﻦ ﺑﻪ ﺯﻳﻦ ﻭ ﺭﮐﺎﺏ ﮔﺮﺍﻧﻘﻴﻤﺖ‬
‫ﺭﺍ ﺩﻳﺪ ﺍﺯ ﺻﺎﺣﺐ ﺍﺳﺐ ﺟﻮﻳﺎ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺍﺳﺐ ﻣﺘﻌﻠّﻖ ﺑﻪ ﻗﺎﺻﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ‬
‫ﻃﺮﻑ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻋﺎﺯﻡ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺣﺮﻑ ﺳﻴﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺷﻤﺸﻴﺮ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻏﻼﻑ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﺸﻴﺪ ‪ ،‬ﺍﺯ ﺍﺳﺐ ﺧﻮﺩ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭼﺎﺩﺭﻱ ﮐﻪ ﻗﺎﺻﺪ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺻﺮﻑ ﻏﺬﺍ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ ‪ ،‬ﺭﻓﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺻﺎﺣﺒﺎﻥ ﭼﺎﺩﺭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺩﺳﺖ ﻭ‬
‫ﭘﺎﻱ ﺁﻥ ﻗﺎﺻﺪ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻃﻨﺎﺏ ﺑﺒﻨﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺩﻫﻨﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺍﺯ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬
‫ﺍﺯﺷﺪﺕ ﺗﺮﺱ ﻭ ﻭﺣﺸﺖ ﻓﻮﺭﴽ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ ﺭﻭﮔﺮﺩﺍﻧﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ ﭼﺎﺩﺭ ّ‬
‫ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﻗﺎﺻﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﺯ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺖ‬
‫ﺍﻭ ﺟﻮﻳﺎ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻗﺎﺻﺪ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺳﺎﺩﮔﻲ ﻭ ﮔﺴﺘﺎﺧﻲ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺭﺍ ﮔﻔﺖ‪ .‬ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﺮﻭﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺗﻨﻲ ﭼﻨﺪ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺖ ﻭ ﻧﺤﻮ |ﻩ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻫﻤﺎﻥ ﺟﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﻭ ﻋﺮﻳﻀ |ﻪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺎﺭﺱ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ‬
‫ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﻘﺪﺍﺭﻱ ﻫﺪﺍﻳﺎ ﻋﺎﺯﻡ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﭘﻴﻐﺎﻡ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ‬
‫ﻣﻼ ﺑﺎﻗﺮ )ﺷﻔﻴﻊ ‪٦‬؛ ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪(٤۰۰‬‬ ‫‪ّ (۱‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .٣٥٧-٣٥٧‬ﺭﻭﺍﻳﺎﺕ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻧﻴﺰ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٦‬ﻭ ﻧﻴﮑﻼﺱ‬
‫)‪ (٤۰۰-٤۰١‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺣﻘﺎﻧﻴﺖ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﻨﺪ ﻭ ﻭﻗﺘﻲ ّ‬
‫ﻣﻼ ﺑﺎﻗﺮ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﮐﺮﺩ ﺍﻭ‬
‫ﻼ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺭﺍ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﺪ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ّ‬
‫ﻣﻼ ﺑﺎﻗﺮ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﻭ‬ ‫ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﻓﻴﻀﻲ )‪ (٦١‬ﺭﻭﺍﻳﺘﻲ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ّ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺑﻴﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻧﺰﺩ ﺑﺎﺑﻴﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ ﺑﻪ ﮔﻤﺎﻥ ﺁﻧﮑﻪ ﺧﺎﺋﻦ ﺍﺳﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﺆﻟﻔﻴﻦ‬
‫ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺍﻫﻤﻴﺘّﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺄﺧﺬ )ﻓﻴﻀﻲ( ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۹۸‬‬
‫ﺑﻠﻨﺪﭘﺎﻳ |ﻪ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺍﺭﺳﺎﻝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺑﺪﮔﻮﻳﻲ ﺍﺯ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻭ ﮔﻔﺘﺎﺭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺑﺪﻱ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺍﺫﻫﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻭ ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻭﺍﺩﺍﺭﺩ ﺗﺎ‬
‫ﺟﺪﻱ ﻋﻠﻴﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﻮﺭﴽ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺷﻮﻧﺪ‪ ۱.‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻗﺪﺍﻣﻲ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺑﻠﻨﺪ ﭘﺎﻳ |ﻪ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺍﺯ ﻋﺎﻣﻼﻥ ﺍﺻﻠﻲ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻓﻴﺮﻭﺯﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻧﺒﺮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺭﺩ‬
‫ﺩﻭ ﻟﺸﮕﺮ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺳﻮﺍﺭﻩ ﻧﻈﺎﻡ ﻭ ﻣﻬ ّﻤﺎﺕ ﺑﻪ ﺳﺮﮐﺮﺩﮔﻲ ﻣﻬﺮ ﻋﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻭ‬
‫ﻣﺼﻄﻔﻲ ﻗﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪ ۳.‬ﺍﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ‬
‫ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﻮﺷﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﻱ ﻣﺠﺎﻭﺭ ﻭ ﺍﺯ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻃﻮﺍﺋﻒ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺑﻴﺎﺑﺎﻥ ﻧﺸﻴﻦ ﻧﻴﺰ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻳﻲ ﺟﻤﻊ‪،‬ﺁﻭﺭﻱ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ‪.‬‬
‫ﮐﻨﺴﻮﻝ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺧﻮﺩ ﺷﺮﻭﻉ ﺍﻳﻦ ﻟﺸﮕﺮﮐﺸﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺍﺯ ‪ ۲۴‬ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ﺗﺎ ﭘﻨﺠﻢ ﻣﺎﻩ ﮊﻭﺋﻦ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۰‬ﻡ‪ .‬ﻃﻮﻝ ﮐﺸﻴﺪ ﺭﺍ ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮﺡ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ‪:‬‬
‫ﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺣ ّﻮﺍﺭﻳﻮﻥ ﺑﺎﺏ ﮐﻪ ﭼﻨﺪﻱ ﻗﺒﻞ ﺩﺭ‬ ‫»ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴ ‪،‬‬
‫ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮ ‪،‬ﺩ ﻫﺰﺍﺭ ﻭ ﭘﺎﻧﺼﺪ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﺟﺎﻳﻲ‬
‫ﻣﺘﺮﺻﺪ ﻭﺭﻭﺩ ﺍﻭ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﻨﺪ‪ ,‬ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻩ‬ ‫ﮐﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ّ‬
‫ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﻗﻠﻌﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺮ ﭘﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺯﺩ ﻭ ﺧﻮﺭﺩﻫﺎﻳﻲ ﻫﻢ ﺻﻮﺭﺕ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻃﺒﻖ ﮔﺰﺍﺭﺵ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻭﺍﺻﻠﻪ ‪ ۸۰‬ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﺎﻥ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ‬
‫ﺪ ﻧﺎﺻﺮ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﻳﮏ ﻫﻨﮓ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﻭ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺳﻴ ‪،‬‬
‫ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺗﻮﭖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺭﻭﺯ‬
‫ﺳﻮﻡ ﻣﺎﻩ ﺟﻮﻥ ﻣﻬﺮ ﻋﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻧﺎﺻﺮ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻳﮏ ﻫﻨﮓ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻭ‬

‫‪٣٥۸ (۱‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺮﺍﻱ ﺑﻴﻮﮔﺮﺍﻓﻲ ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮﺗﺮﺍﺏ ‪ ،‬ﺍﻣﺎﻡ ﺟﻤﻌ |ﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪ www.nayriz.org‬ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ .٥٣‬ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﺒﺪﺍﷲ ﺧﺎﻥ‪ -‬ﺷﺨﺺ ﺩ ّﻭﻣﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺣﺎﮐﻢ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺑﻮﺩ‬
‫‪ -‬ﺍﻳﻦ ﻗﻮﺍ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺷﺎﻳﺪ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﷲ ﺧﺎﻥ ﻗﻮﺍﻱ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺭﺍ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﺩﻫﻲ ﮐﺮﺩ ﺍّﻣﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﺎ ﺁﻧﺎﻥ ﻧﺮﻓﺖ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻧﻮﺍﺩﮔﺎﻥ ﻣﻬﺮ ﻋﻠﻲ ﺧﺎﻥ‪,‬‬
‫ﻓﺮﺝ ﺍﷲ ﺧﺎﻥ‪ ، ,‬ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺩﻭﺍﺭﺩ ﺑﺮﺍﻭﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﮐﺎﺭﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﺟﺪﺍﺩﺵ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﺮﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮐﺮﺩ‪) .‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ‪ ، ,‬ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪.(٥۸‬‬
‫‪ (۴‬ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ‪ ,‬ﺍﻳﺮﺝ‪ ,‬ﭘﻨﺞ ﻣﻌﺎﺩﻥ ‪ ,،‬ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ‪ ,،‬ﺑﺎﺷﻨﻲ ‪ ,،‬ﺩﻩ ﭼﺎﻩ ‪ ,،‬ﻣﻮﺷﮑﺎﻥ ﻭ ﺭﺳﺘﻖ )ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪.(٢۸‬‬
‫‪۹۹‬‬ ‫‪ ۶‬ﺍﻋﻼﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﺎﻳﺪﺍﺭﻱ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺩﻭ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺗﻮﭖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﻭﺍﻧﻪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﻣﻬﺮ ﻋﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺑﺎ ﻟﺸﮕﺮ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺑﺪﻧﺒﺎﻝ ﺍﻭ ﻣﺼﻄﻔﻲ ﻗﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻳﮏ ﻟﺸﮕﺮ‬
‫ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﻮﻣﻲ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻬﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ ۲.‬ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺳﻂ ﻣﺎﻩ ﮊﻭﺋﻦ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۰‬ﻡ‪.‬‬
‫ﺪ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺳﻮﺍﺭﻩ ﻧﻈﺎﻡ ‪,،‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﺭﻭﻥ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﺷﺪﻧ ‪،‬‬
‫ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻴﺎﻥ ‪ ,،‬ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻃﻮﺍﻳﻒ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺗﻮﭖ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﺑﻪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺳﻤﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﺆﻣﻦ ‪۱۰۹-۱۱۰‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤۰١‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ (٤۱٦ ,،٢ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﭘﻨﺞ ﻫﺰﺍﺭ ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ (٧٢ ، ,۱ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪۷‬‬

‫ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﻣﺆﻣﻨﺎﻥ‬

‫ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻗﻠﻌﻪ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﻧﻔﺮ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺟﻨﮕﻲ ﺍﺟﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﻱ ﺍﻃﺮﺍﻑ‬
‫ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍ ﺟﻪ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻧﺘﻈﺎﺭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ‬
‫ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﭼﻨﺎﻥ ﻗﺪﺭﺗﻲ ﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻫﺮ‬
‫ﻳﮏ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﻟﺸﮕﺮﻱ ﺭﺍ ﺷﮑﺴﺖ ﺩﻫﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﺒﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺰﺩﻭﺭﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﺣﻘﻮﻕ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻧﺎﭼﻴﺰﻱ ﺍﺟﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﻭ ﻫﻴﭻ‬
‫ﻣﺴﻠﺤﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻃﺒﻖ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﻣﺸﻐﻮﻝ‬ ‫ﺍﻧﮕﻴﺰﻩ ﺍﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﺮﻭﻉ ﺣﻤﻠّ |ﻪ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺗﺪﺍﺭﮎ ﺧﻴﻤﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﺩﺭ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ ﺷﻤﺎﻝ ﻗﻠﻌﻪ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺳﻨﮕﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺧﻴﻤﻪ ﻭ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺷﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺭﻭﻱ ﻗﻠﻌﻪ ﺁﺗﺶ ﮔﺸﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍ ّﻭﻝ‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﻼﺯﻣﺎﻥ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﮐﻪ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺩﺍﺩ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺳﺐ‬
‫ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺗﻴﺮ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﺠﺮﻭﺡ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺗﻴﺮﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺩﻳﻮﺍﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﻻﻱ ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ‬
‫ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻮﺩ ﺍﺻﺎﺑﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻼﺕ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺗﻮﭘﺨﺎﻧ |ﻪ‬
‫ﻟﺸﮕﺮ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺗﻴﺮﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺁﻥ ﺷﺐ ﺷﻠﻴﮏ ﺷﺪ ﻭ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺍﺯ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺣﻤﻠﻪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﻫﻢ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﺧﺎﺻﻲ ﻧﻴﻔﺘﺎﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﻫﻮﺍ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﺷﺪ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ‬

‫‪ (۱‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤۰١‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٧‬ﺁﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮐﻪ ﺧﺎﮎ ﺁﻥ ﺳﺮﺥ ﺭﻧﮓ ﺑﻮﺩ ﮐﻮﻩ ﺳﺮﺧﻪ ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ . (۳‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٥۸‬‬
‫‪۱۰۱‬‬ ‫‪ ۷‬ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﻣﺆﻣﻨﺎﻥ‬

‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﺮ ﭘﺴﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪ ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﻳﺰﺩﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻳﺰﺩ‬
‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ‪ ۱۴‬ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻟﺸﮕﺮ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ‬
‫ﺷﺒﻴﺨﻮﻥ ﺑﺰﻧﻨﺪ‪ ۲.‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﻳﮏ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩ ﻧﻮﺩ ﺳﺎﻟ |ﻪ ﮐ ّﻔﺎﺷﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺳﺮ ﺗﺎ ﭘﺎ ﻫﻴﺠﺎﻥ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺯﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﭘﺴﺮ ﺟﻮﺍﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩﻱ ﺷﺮﮐﺖ ﻧﮑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﻭ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺁﻣﺎﺩﮔﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ,‬ﻭﻟﻲ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻧﻴﻤﻪ ﺷﺐ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻏﻼﻡ ﺭﺿﺎ ﻳﺰﺩﻱ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺩﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﺍﺯ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﻟﺸﮕﺮ ﭘﻴﺶ‬
‫ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻳﮏ ﺣﺮﮐﺖ ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﻭ ﺑﺎ ﻓﺮﻳﺎﺩ »ﺍﷲ ﺍﮐﺒﺮ« ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﺷﻤﺸﻴﺮﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺭﺍ ﺍﺯ ﻏﻼﻑ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﺸﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺯ ﻃﻨﻴﻦ ﺻﺪﺍﻱ ﺍﺳﻠﺤ ‪،‬ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ ﺩﺭﻳﺎﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﺒﺮﺩﻱ ﺩﺭ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺻﺪﻫﺎ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻋﺠﻠﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫ﮐﻤﮏ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﺑﺎﻡ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ‬
‫ﺑﻠﻨﺪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﺻﺪﺍﻱ ﻓﺮﻳﺎﺩﻫﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ‬
‫ﻓﺮﻳﺎﺩ »ﺍﷲ ﺍﮐﺒﺮ« ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﺭ ﻓﻀﺎﻱ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻗﻠﻌﻪ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻴﭽﻴﺪ ﻭ ﺳﺒﺐ ﻭﺣﺸﺖ ﻭ ﺩﻟﻬﺮ |ﻩ‬
‫‪۶‬‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺷﺐ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺗﺎ ﺻﺒﺢ ﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺍﺷﻌ |ﻪ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺳﺤﺮﮔﺎﻫﻲ ‪،‬ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﻭﻳﺮﺍﻥ ﻟﺸﮕﺮ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺴﺘﻪ‪ ,‬ﺍّﻣﺎ ﭘﻴﺮﻭﺯ‪,‬‬
‫ﮐﻪ ﺑﺎ ﺯﺧﻤﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﮐﺸﺘﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ,۷‬ﺭﺍ ﻧﻤﺎﻳﺎﻥ ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺣﻤﻠ |ﻪ‬

‫‪ (۱‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٤۰١‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺁﻥ ﺷﺐ‪ ,‬ﺷﺐ ﺷﺸﻢ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﺭﺑّﺎﻧﻲ »‪ «The Bábís of Nayríz: History and Documents‬ﻓﺼﻞ ‪ ،٧ ، ,۸‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ‬
‫ﺍﺯ ﺗﺎﺭﻳﺦ‪،‬ﻧﻮﻳﺲ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﻗﺎﺟﺎﺭ ‪ ,،‬ﺳﭙﻬﺮ‪ ,،‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺧﻤﭙﺎﺭﻩ‪،‬ﻫﺎ ﻭ‬
‫ﮔﻠﻮﻟﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﺻﺪﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻧﺨﻮﺍﻫﻨﺪ ﺯﺩ‪ ,‬ﺑﻠﮑﻪ ﻫﺮ ﮔﻠﻮﻟﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺷﻠﻴﮏ ﺷﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﺑﺮﺧﻮﺍﻫﺪﮔﺸﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻨﺎﺩ ﺑﻪ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﮔﻔﺘﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻭﺣﻴﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺻﺤﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬‫ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ّ‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٧‬‬
‫‪ (۴‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤۰٢‬‬
‫‪ (۵‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٧‬‬
‫‪ (۶‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٥٩-٣٦٠‬‬
‫‪ (۷‬ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﮐﺸﺘﻪ‪،‬ﺷﺪﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺷﺮﺡ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ :‬ﻏﻼﻣﺮﺿﺎﻱ ﻳﺰﺩﻱ)ﺑﻪ ﻏﻴﺮ ﺍﺯ‬
‫ﻣﻼ ﻣﻬﺪﻱ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ(؛ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺍﻭ؛ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮ ﺧﻴﺮﺍﷲ؛ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺣﺴﻴﻦ ﻗﻨّﺎﺩ ‪ ,،‬ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻏﻨﻲ؛ ﺍﺻﻐ ‪،‬ﺮ ﭘﺴﺮ ّ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۰۲‬‬
‫ﺁﻥ ﺷﺐ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺷﺼﺖ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﮓ ﺗﺮﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻟﺸﮕﺮ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻫﻢ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺣﺮﻳﻒ ﻗﺪﺭﺗﻤﻨﺪﻱ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﺑﻌﺪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﻳﺸﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ‬
‫ﻣﻘﺪﻣﺎﺕ ﻋﺮﻭﺳﻲ ﺩﺧﺘﺮﺵ ﻃﻮﺑﻲ ﺭﺍ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻪ ﺩﺭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ‪ّ .‬‬
‫ﻭ ﻳﮏ ﻗﺒﺎﻟ |ﻪ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻃﺒﻖ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﻴﺎﻥ ﻧﻮﺷﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺑﺎﺭﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﭼﻨﻴﻦ‬
‫ﺳﻨﺪﻱ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﻋﻘﺪ ﻭ ﺍﺯﺩﻭﺍﺟﻲ ﺑﺎ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻬﺮ ﻭ ﺍﻣﻀﺎﺀ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ‪ ,،‬ﺩﺍﻣﺎﺩ ﻭ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺷﺎﻫﺪﺍﻥ ﺩﺭ ﺭﻭﻱ ﺍﻳﻦ ﻗﺒﺎﻟﻪ ﺛﺒﺖ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺳﻨﺪ ﮐﻪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﻪ ﺧﻂ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﭼﻨﻴﻦ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪:‬‬
‫»ﻗَﺪ ﻗﻀﻲ ﺍﷲ ﺑﻴﻦ ﺃﻣﺔ ﻃﻮﺑﻲ ﺑﻨﺖ ﻋﺒﺪﻩ ﻳﺤﻴﻲ ﻭ ﻫﻮﺍﷲ ﺭﺏ ﺍﻟﺴﻤﺎﻭﺍﺕ ﻭ ﺭﺏ‬
‫ﺍﻻﺭﺽ ﻭ ﺭﺏ ﺍﻟﻌﺎﻟﻤﻴﻦ ﻭ ﻋﺒﺪﻩ ﻣﺤﻤﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﺍﺑﻦ ﺍﻟﻤﺮﺣﻮﻡ ﺍﻟﻤﻘﺘﻮﻝ ﺍﻟﻤﻈﻠﻮﻡ ﻣﺤﻤﺪ‬
‫ﺑﺎﻗﺮ ﻭﻫﻮ ﺍﷲ ﺭﺏ ﺍﻟﺴﻤﻮﺍﺕ ﻭ ﺭﺏ ﺍﻻﺭﺽ ﻭ ﺭﺏ ﺍﻟﻌﺎﻟﻤﻴﻦ ﻭ ﻗﺪ ﺭﺿﻲ ]ﺩﺍﻣﺎﺩ[ ﺑﺎﷲ‬
‫ﺭﺏ ﺍﻟﻌﺎﻟﻤﻴﻦ ﻭ ﻗﺪ ﻗﺪﺭ ﺍﷲ ﻣﻬﺮ ﺃﻣﺘﻪ ﺗﺴﻊ ﻋﺸﺮ ﻣﺜﻘﺎﻝ‬‫ﺭﺏ ﺍﻻﺭﺽ ﻭ ّ‬ ‫ﺭﺏ ﺍﻟﺴﻤﻮﺍﺕ ﻭ ّ‬ ‫ّ‬
‫ﻣﻦ ﺫﻫﺐ ﺍﻟﺨﺎﻟﺺ ﻓﻌﻠﻲ ﺍﻟﻌﺒﺪ ﻭ ﻫﻮ ﻣﻦ ﺭﺯﻕ ﺍﻟﺠﻨﺔ ﺃﻥ ﻳﻌﻄﻴﻴﻬﺎ ﻭ ﻫﻲ ﻭﺭﻗﺘﻪ ﺍﻟﺠﻨﺔ ﻭ‬
‫ﻗﺪ ﺍﻭﻗﻌﺖ ﺍﻟﻌﻘﺪ ﺑﺈﺫﻥ ﺍﷲ ﺗﻌﺎﻟﻲ ﻭ ﺃﻭﻟﻴﺎﺋﻪ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﻣﻨﻬﺎﺝ ﻭﻟﻴﻪ ﻭ ﺣﺠﺘﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﺍﻟ ّﺰﻣﺎﻥ‬
‫ﺻﻠﻮﺍﺕ ﺍﷲ ﻋﻠﻴﻪ ﻭ ﻋﻠﻲ ﺁﺑﺎﺋﻪ ﻭ ﺷﻴﻌﺘﻪ ﻭ ﺍﻟﻮﺭﻗﺔ ﻏﺎﺑﺘﻪ ﻋﺴﻲ ﺍﷲ ﺍﻥ ﻳﺮﺿﻴﻴﻬﺎ ﺑﻤﺎ ﻗﺪﺭ‬
‫ﻟﻬﺎ ﻭ ﻗﻀﻲ‪ .‬ﻗﻞ ﺍﷲ ﺣﻖ ﻭ ﺍﻥ ﻣﺎﺩﻭﻥ ﺍﷲ ﺧﻠﻖ ﻭ ﮐﻞ ﻟﻪ ﻋﺎﺑﺪﻭﻥ‪ .‬ﻗﻞ ﺍﷲ ﺭﺏ ﻭ ّ‬
‫ﺇﻥ‬

‫ﻣﺬﻫﺐ؛ ﻋﺒﺪﺍﷲ ‪،‬‬ ‫ﻣﻼ ﺟﻌﻔﺮ ّ‬
‫ﻦ ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻣﺤ ّﻤﺪ؛ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺑﺎﻗﺮ ﺻﺒّﺎﻍ؛ ّ‬ ‫ﻋﺒﺪﺍﻟﮑﺮﻳﻢ؛ ﺣﺴﻴ ‪،‬‬
‫ﻦ ﭘﺴﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺷﻤﺲ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﻣﻠﻴﮑﻲ‪،‬ﺩﻭﺯ؛‬ ‫ﺣﺪﺍﺩ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺣﺴ ‪،‬‬ ‫ﺪ ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺭﺟﺐ ّ‬ ‫ﻣﻼ ﻣﻮﺳﻲ؛ ﻣﺤ ّﻤ ‪،‬‬‫ﭘﺴﺮ ّ‬
‫ّ‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺯﺍﺭﻉ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺑﺎﻗﺮ ﮐﻔﺸﺪﻭﺯ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ‪،‬ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ﮐﺎﺷﻲ ﺳﺎﺯ؛ ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ‪،‬‬
‫ﻣﻼ ﻋﺒﺪﺍﷲ؛ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ؛ ﺍﺑﻮﻃﺎﻟﺐ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮ ﺍﺣﻤﺪ ﻧﺨﻮﺩ ﺑﺮﻳﺰ؛ ﺍﮐﺒﺮ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﺎﺷﻮﺭ؛ ﺗﻘﻲ‬ ‫ﭘﺴﺮ ّ‬
‫ﻣﻼ ﺟﻌﻔﺮ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ؛ ﺣﺴﻴﻦ ﺧﺎﻥ ‪،‬ﭘﺴﺮﺷﺮﻳﻒ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻗﺮﺑﺎﻥ؛ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬ ‫ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮ ّ‬ ‫ﻳﺰﺩﻱ؛ ّ‬
‫ﮐﺎﻇﻢ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻋﻠﻲ؛ ﺁﻗﺎ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻋﻠﻲ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻮﺭﺍ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻌﻴﻨﺎ‪ .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٤۰٢‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺑﺮ ﻃﺒﻖ »ﻓﺎﺭﺳﻨﺎﻣﻪ« ﺳﻴﺼﺪ ﻧﻔﺮ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻭ ﺻﺪ ﻭ ﭘﻨﺠﺎﻩ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﺸﺘﻪ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺭﺍ ﺣﺪﻭﺩ ﺷﺼﺖ ﻧﻔﺮﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪ .٤۰٣‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺣﻤﻠ |ﻪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺩﺭ ﺷﺐ ﺑﻌﺪ ﺻﻮﺭﺕ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ‪ ١٠٠‬ﺳﺮﺑﺎﺯ‬
‫ﻭ ‪ ۵۰‬ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ ۶ ,C۷‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻤﻠ |ﻪ ﺩ ّﻭﻡ ﺭﻭﺯ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺻﻮﺭﺕ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﺿﻤﻴﻤ |ﻪ ‪١٧-١٨ ، ٢‬‬
‫‪۱۰۳‬‬ ‫‪ ۷‬ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﻣﺆﻣﻨﺎﻥ‬

‫ﻣﺎﺩﻭﻥ ﺍﷲ ﻋﺒﺪ ﻭ ﮐﻞ ﻟﻪ ﺳﺎﺟﺪﻭﻥ ﻓﻲ ﺷﻬﺮ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﺍﻟﻤﻌﻈﻢ‪ ۱‬ﻓﻲ ﺳﻨﺔ ﺍﻟﺴﺎﺩﺱ ﻣﻦ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﺤﻖ‪«.‬‬
‫ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺖ ﻣﺨﺎﺭﺝ ﻣﺤﺎﺻﺮ |ﻩ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﻋﺠﺰ ﻭ ﻧﺎﺗﻮﺍﻧﻲ‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﺩﺍﺭ |ﻩ ﺍﻣﻮﺭ ﻭ ﻣﺨﺎﺭﺝ ﺟﻨﮓ ﺁﺷﮑﺎﺭﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻭ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﺯﻳﻦ‬
‫ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﻣﺸ ّﻮﺵ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺑﺎ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ‬
‫ﻟﺸﮕﺮ ﺑﻪ ﻣﺸﺎﻭﺭﻩ ﻧﺸﺴﺖ ﻭ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﺣﻴﻠﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺣﻤﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﺟﻨﮓ ﺭﺍ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻣﺘ ّﻮﻗﻒ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻗﺮﺁﻧﻲ ﮐﻪ ُﻣﻬﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﺎﻣﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪:‬‬
‫»ﻣﺎ ﺗﺎﮐﻨﻮﻥ ﻧﻤﻲ ﺩﺍﻧﺴﺘﻴﻢ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﺩﺍﺭﺍﻱ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺩﻳﻦ ﻭ ﺁﻳﻴﻦ‬
‫ﺷﻤﺎ ﭘﻲ ﻧﺒﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻳﻢ ﻭ ﺧﻴﺎﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻳﻢ ﮐﻪ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺍﺯ ﺷﻤﺎ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺩﻳﻦ ﻣﺒﻴﻦ ﺍﺳﻼﻡ‬
‫ﺍﺳﺖ ﻭ ﭼﻨﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻨﺪﺍﺷﺘﻴﻢ ﮐﻪ ﺣﺮﻣﺖ ﻗﻮﺍﻋﺪ ﺍﺳﻼﻡ ﺭﺍ ﻣﺮﺍﻋﺎﺕ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻴﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺟﻬﺖ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﺮﺩﻳﻢ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻴﻢ ﺩﻳﻦ ﻭ ﺁﻳﻴﻦ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺑﺒﺮﻳﻢ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻭﺍﺧﺮ ﻓﻬﻤﻴﺪﻳﻢ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﻣﻘﺼﻮﺩ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻧﺪﺍﺭﻳﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﻋﻘﻴﺪ |ﻩ ﺷﻤﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ‬
‫ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﻴﺪ ﺷﺨﺼﻲ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺧﺪﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻭﺣﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ﻭ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ‬
‫ﺍﻭ ﺟﻤﻴﻌﴼ ﺭﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭﺳﺖ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺮ ﺟﻤﻴﻊ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﻭﺍﺟﺐ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺣﻘﺎﻧﻴﺖ‬
‫ﺍﻭ ﺍﻋﺘﺮﺍﻑ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻧﺼﺮﺕ ﺍﻭ ﻗﻴﺎﻡ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ .‬ﻣﺎ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﻴﻢ ﺑﻪ ﺻﺪﻕ ﺍﻳﻦ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺷﻤﺎ‬
‫ﺍﻗﺮﺍﺭ ﮐﻨﻴﻢ ﻣﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺷﻤﺎ ﺍﺯ ﻗﻠﻌﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﻳﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻟﺸﮕﺮﮔﺎﻩ ﺑﻴﺎﻳﻴﺪ‬
‫ﻭ ﺑﺎ ﻣﺎ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﻨﻴﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺻﺪﻕ ﮔﻔﺘﺎﺭ ﻣﺎ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﻴﺪ ﺍﻳﻦ ﻗﺮﺁﻥ‬
‫ﻣﺠﻴﺪ ﺭﺍ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺎ ُﻣﻬﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻴﻢ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻤﺎ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﺳﺘﻴﻢ ﻭ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﻳﺎﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻴﻢ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺻﺪﻕ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺷﻤﺎ ﺑﺮ ﻣﺎ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﺑﺎ ﮐﻤﺎﻝ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻭ ﺧﻠﻮﺹ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ‬
‫ﺻﺤﺖ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺛﺎﺑﺖ ﮐﻨﻴﺪ ﻣﺎ‬ ‫ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺮ ﻋﮑﺲ ﺍﮔﺮ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺘﻴﺪ ٌ‬
‫ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﻭﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺍﺫﻳﺖ ﻧﺨﻮﺍﻫﻴﻢ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺷﻤﺎ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎﺯﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﻳﺪ‪«...‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻣﻴﺪﻭﺍﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﺪﻋﻪ ﻭ ﻧﻴﺮﻧﮓ ﮐﺎﺭﺳﺎﺯ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ‬

‫‪ (۱‬ﺟﻮﻥ ‪ -‬ﺟﻮﻻﻱ ‪١٨٥٠‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٠٠ ,،١ .‬‬
‫ﺪ ﻧﻴﺎﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻳﻦ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺩﺭ ﻧﻮﺷﺘﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺩﻭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻏﻴﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺴﺘﻨ ‪،‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٦١-٣٦٢‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۰۴‬‬
‫ﺍﺯ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻭ ﺍﺯ ﻳﺎﺭﺍﻧﺶ ﺟﺪﺍ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﭘﺎﺳﺦ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﮔﺮ ﺑﻪ ﻓﻀﻞ ﻣﻦ ﻣﻌﺘﺮﻓﻴﺪ ﻭ ﻣﺮﺍ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺭﺳﻮﻝ ﺧﺪﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻴﺪ ﭘﺲ‬
‫ﺍﺯ ﭼﻪ ﺭﻭﻱ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﮐﻔﺮ ﺭﺍ ﻋﻠﻴﻪ ﻣﺎ ﺑﺮﺍﻧﮕﻴﺨﺘﻴﺪ ﻭ ﻣﺎ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﻧﻤﻮﺩﻳﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻣﺮ‬
‫ﺍﻟﻬﻲ ﺭﻭﻱ ﺑﺮﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻳﺪ ﻭ ﺑﺮ ﺍﻭ ﺷﻮﺭﺵ ﮐﺮﺩﻳﺪ؟ ﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺘﺮﺳﻴﺪ ﺍﺯ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻭ ﺭﻭﻱ‬
‫ﺯﻣﻴﻦ ﻓﺴﺎﺩ ﻧﮑﻨﻴﺪ ﻭ ﺍﻣﺮ ﺍﻟﻬﻲ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﻧﮑﻨﻴﺪ ﻭ ﺑﺘﺮﺳﻴﺪ ﺍﺯ ﺧﺪﺍﻳﻲ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺁﻓﺮﻳﺪ‬
‫ﻭ ﺭﻭﺯﻱ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺁﻳﺎﺕ ﺟﺪﻳﺪ ﻭ ﺑﺪﻳﻊ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﻧﺎﺯﻝ ﻓﺮﻣﻮﺩ‪ .‬ﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﻦ ﺟﻬﺎﻥ ﮔﺬﺭﺍ‬
‫ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﻭﺭ ﺁﻥ ﺳﭙﺮﻱ ﺧﻮﻫﺪ ﺷﺪ ﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺷﻤﺎ ﻭ ﮐﺴﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺘﻢ ﻭ ﺑﻴﺪﺍﺩ ﺷﻤﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻮﻱ ﻣﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺑﻨﮕﺮﻳﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﻠﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭘﻴﺶ ﺍﺯ ﺷﻤﺎ‬
‫ﭼﻪ ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺮ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻩ ﺩﺭﺱ ﻋﺒﺮﺕ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺁﻳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ‪ ,‬ﻣﻦ ﻓﻘﻂ ﺑﻨﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻫﺴﺘﻢ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩ‪،‬ﺍﻡ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﺁﻳﺎﺕ ﺍﻭ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺣﻖ ﺑﺮ ﺯﺑﺎﻥ ﺍﻋﻠﻲ ]ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ[ ﻧﺎﺯﻝ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﻭﺭ ﺩﺍﺭﻡ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺣﻀﻮﺭ‬
‫ﻣﻦ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺷﻤﺎ ﺳﺒﺐ ﻧﺎ ﺧﻮﺷﻨﻮﺩﻱ ﺷﻤﺎ ﺍﺳﺖ ﺳﻔﺮ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ‬
‫ﺳﻮﻱ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﺭﻓﺖ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰﻱ ﺍﺯ ﺷﻤﺎ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻢ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﮐﻪ‬
‫ﻣﺪﻋﻲ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﺑﺘﺮﺳﻴﺪ ﺍﺯ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻭ ﺧﻮﻥ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﺶ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﻧﺮﻳﺰﻳﺪ‪ .‬ﺍﻣﻮﺍﻝ‬ ‫ّ‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺎﻃﻞ ﻣﮕﻴﺮﻳﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮐﺎﻓﺮ ﻧﺸﻮﻳﺪ‪ .‬ﺍﻳﻨﻬﺎ ﭘﻨﺪﻫﺎﻱ ﻣﻦ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﺯ‬
‫ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻣﻦ ﭘﻴﺮﻭﻱ ﮐﻨﻴﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻇﻬﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻓﻖ ﺭﻭﺡ ﺍﺷﺮﺍﻕ ﮐﺮﺩﻩ ﺩﻭﺭﻱ ﻧﮑﻨﻴﺪ ﻭ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﺤﺮﻭﻡ ﻧﻨﻤﺎﻳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﺁﻳﺎ ﻣﻲ ُ‪،‬ﮐﺸﻴﺪ ﮐﺴﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﺪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻳﮑﺘﺎ‬
‫ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭ ﻣﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﮐﻪ ﺁﻳﺎﺗﻲ ﺭﺍ ﻧﺎﺯﻝ ﮐﺮﺩﻩ ﮐﻪ ﺍﺫﻫﺎﻥ ﻭ ﺧﺮﺩﻫﺎﻱ ﻫﻤ |ﻪ‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﺍﺩﺭﺍﮎ ﺁﻥ ﻧﺎﺗﻮﺍﻥ ﺍﺳﺖ؟ ﺑﺮ ﺧﻮﺩﺗﺎﻥ ﺭﺣﻢ ﮐﻨﻴﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻣﻴﺎﻝ ﺧﻮﺩﺧﻮﺍﻫﺎﻧﻪ‬
‫ﭘﻴﺮﻭﻱ ﻧﮑﻨﻴﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ ﺍﻳﻦ ﺩﻧﻴﺎﻱ ﻓﺎﻧﻲ ﮔﺬﺭﺍ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ﺣﻀﻮﺭ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻳﮑﺘﺎﻳﻲ ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﻳﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﻣﻘﺘﺪﺭ ﻭ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﻪ ﺫﺍﺕ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﺩﺭ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺩﻧﻴﺎ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﻳﺪ ﺍﺯ ﺷﻤﺎ ﺳﺆﺍﻝ ﺧﻮﻫﺪ ﺷﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﺮ ﮐﺎﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻗﻠﻤﺮﻭ‬
‫ﺑﺎﻃﻞ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﻳﺪ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺣﮑﻢ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﻋ ّﺰ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺯ ﻗﺒﻞ ﻧﺎﺯﻝ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺷﺪﻩ ﻭ ﻣﺤﺘﻮﻡ ﺍﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﻗﺮﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘ ‪،‬ﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻮﺳﻴﺪﻩ ﻭ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪:‬‬
‫‪ (۱‬ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺯ ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺷﺨﺼﻲ »ﻟﻮﺡ ﺍﻳّﻮﺏ« ﺗﻮﺳﻂ ﺧﺎﺿﻊ ﻓﻨﺎﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ‪ ٢١ ،‬ﺁﭘﺮﻳﻞ ‪bahailibrary..١٩٩٧‬‬
‫‪org/provisional/surih.sabr.html‬‬
‫‪۱۰۵‬‬ ‫‪ ۷‬ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﻣﺆﻣﻨﺎﻥ‬

‫»ﺳﺎﻋﺖ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ «.‬ﺳﭙﺲ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﮐﺮﺩﻩ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﺍﻳﻦ ﺟﻨﮓ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺷﮏ ﺣﻴﻠﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻴﺶ ﻧﻴﺴﺖ ﻭﻟﻲ ﻣﻦ ﺑﻪ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺯﻳﻦ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‪،‬ﺧﺎﻥ‬‫ﺩﻋﻮﺕ ﺑﻪ ﺻﻠﺢ ﺑﺪﻭﻥ ّ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺧﻮﺍﻫﻢ ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﺩﺭﺳﺘﻲ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺛﺎﺑﺖ ﮐﻨﻢ‪«.‬‬
‫ﺗﺼﻮﺭ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻥ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺑﻪ‬ ‫ﺍﺻﺤﺎﺏ ﺍﺯ ّ‬
‫ﻧﺰﺩﺷﺎﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﺩﭼﺎﺭ ﻭﺣﺸﺖ ﻭ ﺍﺿﻄﺮﺍﺏ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﺮﻳﻪ ﻭ ﺯﺍﺭﻱ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ؛ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ ﺣﺎﻻ ﭼﻪ ﮐﺴﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ؟‬
‫ﺍﺻﺤﺎﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﺪﺍﺣﺎﻓﻈﻲ ﺗﺎ ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﺠﺎ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ‬
‫ﺩﺭﺧﺖ ﺗﻮﺕ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻧﺼﺎﻳﺢ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﺑﻴﺎﻥ‬
‫ﻋﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻫﻢ ﺭﻭﻱ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﻗﻠﻌﻪ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻪ‬ ‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۲.‬ﻫﻤﻪ ﺩﻭﺭﺍﻳﺸﺎﻥ ﺣﻠﻘﻪ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ّ‬
‫ﺣﺮﻑ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﮔﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﺎ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺗﺸﻮﻳﻖ‪،‬ﺁﻣﻴﺰ ﻭ‬
‫ﺳﺘﺎﻳﺶ ﻋﻤﻠﻴﺎﺕ ﺩﻓﺎﻋﻲ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﻭ ﺷﮑﺮ ﻭ ﺳﭙﺎﺱ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺳﺨﺘﻲ ﻭﺩﺍﻉ ﺭﺍ ﮐﺎﻫﺶ‬
‫ﺩﻫﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪:‬‬
‫»ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺖ ﻣﺎ ﺍﻋﻼﻥ ﻧﺪﺍﻱ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﻭ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻻﺯﻡ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﻗﺼﺪ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺪﺍﻧﻴﻢ‪ .‬ﻣﺎ ﻓﻘﻂ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﻣﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﮐﻨﻴﻢ‪ .‬ﻣﺎ‬
‫ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﺸﺎﻥ ﺑﺪﻫﻴﻢ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﻋﻮﺕ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﭘﻴﺎﻡ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﺎ ﺧﺸﻮﻧﺖ‬
‫ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻔﺘﻪ ﺍﻧﺪ]ﻭ ﻣﺎ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺩﻓﺎﻉ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻳﻢ ‪ [،‬ﺍﻣﺎ ﺣﺎﻻ ﮐﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﺻﻠﺢ ﻭ ﺁﺷﺘﻲ‬
‫ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺑﺮ ﻣﺎ ﻓﺮﺽ ﻭ ﻭﺍﺟﺐ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﻭﻳﻢ ﻭ ﺑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻮﺵ‬
‫ﺑﺪﻫﻴﻢ ﺣﺘﻲ ﺍﮔﺮ ﺍﻳﻦ ﺩﻋﻮﺕ ﺣﻴﻠﻪ ﻭ ﻧﻴﺮﻧﮓ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﺁﻧﭽﻪ ﺍﺭﺍﺩ |ﻩ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺳﺖ ﺍﺗﻔﺎﻕ‬
‫ﺧﻮﻫﺪ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﻗﺼﺪ ﻣﺎ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺷﻮﻳﻢ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺎ ﺭﺍ ﻟﺸﮕﺮ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﺪﺍﻧﻨﺪ ﻧﻪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺣﻖ ﻭ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﺸﻨﺎﺳﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﻟﺸﮕﺮ ﺟﻨﮓ ﻭ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﻟﺸﮕﺮ ّ‬
‫ﺳﭙﺲ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭﺩﺍﻉ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺪ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﻫﻢ ﺗﻼﻭﺕ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﻭ ﺁﻳﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﻏﻠﺐ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧ ‪،‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .٣٦٢‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٢٩‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ، ٧٩، ١ .‬ﺷﻤﺎﺭﻩ ‪١‬‬
‫ﺍﻟﺪﺭﻳﻪ« ‪٢٠٨ ،‬‬
‫‪ (۳‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺁﻭﺍﺭﻩ ‪» ،‬ﮐﻮﺍﮐﺐ ّ‬
‫‪ (۴‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ، ٧٩، ١ .‬ﺷﻤﺎﺭﻩ ‪.١‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٣١‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۰۶‬‬
‫ﻭﻥ ﺃﻥ ﻳُ ْﻄ ِﻔﺌُﻮﺍ ﻧُﻮ َﺭ ﺍﷲ ﺑِﺄﻓْ َﻮﺍ ِﻫ ِﻬ ْﻢ َﻭﻳَْﺄﺑَﻰ ﺍﷲ ﱠ‬
‫ﺇﻻ ﺃﻥ ﻳُﺘِ ﱠﻢ ﻧُﻮ َﺭُﻩ َﻭﻟَ ْﻮ َﻛ ِﺮَﻩ‬ ‫ِﻳﺪ َ‬
‫»‪...‬ﻳُﺮ ُ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﻟْ َﻜﺎﻓِ ُﺮ َ‬
‫ﻭﻥ‪«.‬‬
‫ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﭼﻨﺪ ﺗﻦ ﺍﺯ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﺍﺯﺟﻤﻠﻪ ﺣﺎﺟﻲ ﺳﻴﺪ ﻋﺎﺑﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ‬
‫ﻟﺸﮕﺮ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻧﺶ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺯ ﺩﻭﺭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻈﺎﻫﺮ ﺑﻪ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺍﺯ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺎﻩ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻌﺎﺭﻑ ﻭ ﺗﻤﻠﻖ ﻭ ﺗﺸﺮﻳﻔﺎﺕ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﻋﻮﺕ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﺑﻪ ﺧﻴﻤ |ﻪ ﻣﺠﻠّﻠﻲ ﮐﻪ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺮﭘﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺣﺎﮐﻢ‬
‫ﻭ ﺩﻭ ﺍﻓﺴﺮ ﺍﺭﺷﺪ ﻧﺸﺎﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺑﻘﻴﻪ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺎﺭ ﻭ ﻣﺘﺎﻧﺖ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ‬
‫ﻳﺤﻴﻲ ﺁﻥ ﺩﻭ ﺭﺍ ﻣﺮﻋﻮﺏ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻭﻗﺘﻲ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﻣﻘﺘﺪﺭﺍﻧ |ﻪ‬
‫ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﭘﺮﻳﺸﺎﻥ‪،‬ﺗﺮ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﻣﻮﻻﻱ ﻣﻦ ﺑﻪ ﻣﻦ ﻭﻋﺪﻩ ﺩﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﻧﺼﺮﺕ ﺍﻣﺮﺵ ﺷﻬﻴﺪ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﮕﺮ‬
‫ﻣﻦ ﺍﺯ ﺍﻭﻻﺩ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺷﻤﺎ ﻧﻴﺴﺘﻢ؟ ﭼﺮﺍ ﺑﻪ ﻣﺨﺎ ﻟﻔﺖ ﻣﻦ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻳﺪ؟ ﭼﺮﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ‬
‫ﻣﺮﺍ ﺑﮑﺸﻴﺪ؟ ﺑﻪ ﭼﻪ ﺟﻬﺖ ﻣﺮﺍ ﻣﺤﮑﻮﻡ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻳﺪ ؟ ﭼﺮﺍ ﻣﻼﺣﻈ |ﻪ ﺍﻧﺘﺴﺎﺏ ﻣﺮﺍ ﺑﻪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﷲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﻭ ﻣﺮﺍﻋﺎﺕ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻴﺪ؟«‬
‫ﺳﻪ ﺭﻭﺯ ﺗﻤﺎﻡ ﻇﺎﻫﺮﺍ ﺑﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﻭ ﮐﻤﺎﻝ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺑﺠﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺣﺮﻑ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﮔﻮﺵ ﻓﺮﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﺘﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ‬
‫ﺍﻣﺎﻡ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﻫﺮ ﺑﺎﺭ ﮐﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺻﺤﺒﺖ‬
‫ﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ ﻋﻮﺽ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺁﻧﻬﺎ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻓﺮﺻﺘﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﺗﺎ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﻗﺘﻞ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﮐﻨﻨﺪ ‪ ,،‬ﺯﻳﺮﺍ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﻪ‬
‫ﺧﻮﺑﻲ ﺁﮔﺎﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﺗﻔﺎﻗﻲ ﺑﻴﻔﺘﺪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﺳﺮ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺑﻪ ﺣﻤﻠ |ﻪ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺯﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﻫﺮ ﺍﻗﺪﺍﻣﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺴﺎﺏ ﺷﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺑﻮﺩ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻗﺮﺁﻥ ﻣﺠﻴﺪ ‪ ،‬ﺳﻮﺭ |ﻩ ﺗﻮﺑﻪ ‪ ،‬ﺁﻳ |ﻪ ‪٣٢‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٦٢-٣٦٣‬‬
‫‪ (۳‬ﻓﻴﻀﻲ ‪٦٥‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٦٣‬‬
‫‪۱۰۷‬‬ ‫‪ ۷‬ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﻣﺆﻣﻨﺎﻥ‬

‫ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺻﺒﺢ ﻭﻗﺘﻲ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﻧﺪ‬
‫ﺪ‪ ,۱‬ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۲.‬ﺍّﻣﺎ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﻣﺎﻧﻊ ﺷﺪﻧ ‪،‬‬
‫ﺍﺻﺤﺎﺏ ﻣﻮﻓّﻖ ﺷﺪ ﺍﺯ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﺑﻪ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﮕﻮﻳﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺭ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺍﺳﻴﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ۳.‬ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﭼﻮﻥ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ‬
‫ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﺳﺮﺍﺳﻴﻤﻪ ﺍﺯ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺎﻩ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺁﺳﺎﻧﻲ‬
‫ﺣﻤﻠ |ﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺧﻨﺜﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۴.‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻟﺸﮕﺮ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻋﺘﺮﺍﺽ ﺑﻪ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻠﻪ ﻧﺰﺩ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺗﻮﺍﻓﻖ‪،‬ﻧﺎﻣﻪ ﺑﻴﻦ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﮔﻔﺖ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﻣﻦ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺗﻮﺍﻓﻖ‪،‬ﻧﺎﻣﻪ‬
‫ﺍﺳﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ ﺍﻧﮑﺎﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﻣﻮﺍﻓﻘﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺘﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﻗﻠﻌﻪ‬
‫ﺣﻞ ﺻﻠﺢ ﺟﻮﻳﺎﻧﻪ ﺭﺳﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ‬ ‫ﺑﻔﺮﺳﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻨﻮﻳﺴﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻟﺸﮕﺮ ﺑﻪ ﻳﮏ ﺭﺍﻩ ّ‬
‫‪۵‬‬
‫ﻫﻤ |ﻪ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺍﻳﻦ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺭﺍ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺩ ّﻭﻣﻲ ﻫﻢ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮﻱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺩ ّﻭﻡ ﺑﻪ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﻗﻠﻌﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﮐﺎﻣﻼ ّ‬
‫ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺍ ّﻭﻝ ﺭﺍ ﺑﺎﻭﺭ ﻧﮑﻨﻴﺪ ﻭ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺷﺒﻴﺨﻮﻥ ﺑﺰﻧﻴﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﺩﻭ ﺍﻳﻦ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ‪،‬ﻫﺎ‬

‫‪ (۱‬ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ (٣٦٣‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ »ﺳﻪ ﺭﻭﺯ ﻭ ﺳﻪ ﺷﺐ« ﺩﺭ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺘﻌﺪ ّﺩﻱ‬
‫ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﺗﻼﺵ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺻﺒﺢ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪﻱ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪،‬‬
‫»ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭ ﻓﺎﺭﺱ« ‪٥٤‬؛ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ ‪(١١، ٦‬؛ ﻫﻤﺪﺍﻧﻲ‬
‫‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ ‪.(١٥ ،٩‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪٥٤‬؛ ﻫﻤﺪﺍﻧﻲ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ ‪(١٥ ، ,٩‬؛ ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ ‪(٦، ٧‬؛ ﺣﺎﺟﻲ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ ‪.(١١ ,، ٦‬‬
‫‪ (۳‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ .٦٥‬ﺍﻳﻦ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ‪ ,‬ﺷﻔﻴﻊ ﻭ ﻧﻴﮑﻼﺱ ﻧﻴﺎﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﻓﻴﻀﻲ ‪٦٢-٦٣‬؛ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﺎﻧﻲ‪ ، ,‬ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ‪ .( ١١ ,،٦‬ﺍﻳﻦ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ‪,‬‬
‫‪،‬ﺷﻔﻴﻊ ﻭ ﻧﻴﮑﻼﺱ ﻧﻴﺎﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﭼﻴﺰﻱ ﺫﮐﺮ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺍّﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ‬
‫ﻣﺆﻟﻔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﻭﻗﻮﻉ ﺁﻥ ﻣﺤﺘﻤﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻌﺪﴽ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻴﻬﺎ ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫ﻣﺘﻘﺮﻕ‬
‫ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﻫﻢ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻪ ﻭ ّ‬
‫ﺳﺎﺧﺖ‪) .‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪٥٤‬؛ ﻫﻤﺪﺍﻧﻲ ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﻓﺼﻞ ‪.(۱۵ ,،٩‬‬
‫‪ (۵‬ﻓﻴﻀﻲ ‪٦٢-٦٣‬؛ ﻫﻤﺪﺍﻧﻲ ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ ‪(١٥-١٦ ,،٩‬؛ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ‬
‫‪(١١ ، ,٦‬؛ ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪.٥٤‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۰۸‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﺎﺭ ﻭﻓﺎ ﺩﺍﺭ ﺧﻮﺩ ﺣﺎﺝ ﺳﻴﺪ ﻋﺎﺑﺪ ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﻩ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻣﺎ ﺣﺎﺝ ﺳﻴﺪ ﻋﺎﺑﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﻫﺪﺍﻳﺎ ﻭ ﻭﻋﺪﻩ ﻭ ﻭﻋﻴﺪﻫﺎﻱ ﺣﺎﮐﻢ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻗﻄﻌﻪ‬
‫ﺯﻣﻴﻨﻲ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﻗﻠﺒﴼ ﻳﺎﺭ ﻭ ﻳﺎﻭﺭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﻧﺰﺩ ﺣﺎﮐﻢ‬
‫ﺭﻓﺖ ﻭ ﻫﺮ ﺩﻭ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩ‪ ۲.‬ﺣﺎﮐﻢ ﻓﻘﻂ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺍﻭﻝ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ‬
‫ﭘﺲ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺪﻫﺪ ﻭ ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺑﻪ ﻟﺸﮕﺮ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺑﺎﺵ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﭘﻴﻐﺎﻡ ﻭﺣﻴﺪ ﮔﻴﺞ ﻭ ﻣﺘﺤﻴﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﭼﻮﻥ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ‬
‫ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻮﺩ ﺍﻃﺎﻋﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﻭﺳﺎﻳﻞ ﺧﻮﺩ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﺁﻣﺎﺩ |ﻩ‬
‫ﺗﺮﮎ ﻗﻠﻌﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺣﺘﻲ ﺳﻼﺡ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﻭﺭ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪ ۳.‬ﺁﻥ ﺷﺐ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺍﻣﻦ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺭﺍ ﺍﻃﺎﻋﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‬
‫ﻭ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ ﺩﻫﻨﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ‬
‫ﻗﻠﻌﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺭﺍﻩ ﻫﺎﻱ‬
‫ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺭﺍﻩ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻋﻘﺐ ﻧﺸﻴﻨﻲ ﺭﺍ ﺑﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺩﺳﺘ |ﻪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ‬
‫ﺍﺯ ﺟﻠﻮ ﻭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻲ‪،‬ﭘﻨﺎﻩ ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﺩﻓﺎﻉ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺳﻼﺡ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺷﻠﻴﮏ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ‬
‫ﺳﻤﺖ ﺟﻠﻮ ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺧﻄﻮﻁ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻫﻢ ﺑﺸﮑﻨﻨﺪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺪﺕ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯ‪،‬ﻫﺎ‬ ‫ﺁﻧﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﺷﻤﺸﻴﺮ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﻭ ّ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺣﻤﻠﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻘﻴﻪ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﻧﺎﭼﺎﺭﻱ ﺑﺎ ﭘﺮﺗﺎﺏ ﺳﻨﮓ ﻭ ﭼﻮﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺷﻠﻴﮏ ﺳﻼﺡ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺷﺐ ﻫﻮﺍ ﺭﺍ ﺭﻭﺷﻦ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻳﮑﻲ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﺮ‬
‫ﺿﺠ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺯﺧﻤﻲ ﻭ ﻧﻴﻤﻪ‪،‬ﺟﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺳﺮ ﻭ‬ ‫ﺧﺎﮎ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ ۶.‬ﺻﺪﺍﻱ ﻧﺎﻟﻪ ﻭ ّ‬

‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٦٤‬؛ ﺷﻔﻴﻊ ‪٩‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٣١٣، ١ .‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٣٣‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤٠٤‬؛ ﺷﻔﻴﻊ ‪ .١٠‬ﺍﻓﻨﺎﻥ‪ ,‬ﻫﻤﺪﺍﻧﻲ ﻭ ﺟﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺩ ّﻭﻡ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٦٤‬؛ ﺷﻔﻴﻊ ‪١٠‬‬
‫‪ (۴‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .١٠‬ﺍﻳﻦ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﺷﻔﻴﻊ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۵‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٦٤‬‬
‫‪ (۶‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ،٨٦ ، ,١ .‬ﺷﻤﺎﺭ |ﻩ ‪ .١‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ‪ ٤٠٠‬ﻧﻔﺮ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺗﻠﻔﺎﺕ‬
‫»ﺑﺴﻴﺎﺭ ﮐﻢ« ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﻭ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻣﺠﺮﻭﺣﻴﻦ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ )‪(١٠‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﺎﻥ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.٣٤‬‬
‫‪۱۰۹‬‬ ‫‪ ۷‬ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﻣﺆﻣﻨﺎﻥ‬

‫ﺻﺪﺍ ﻭ ﻫﻴﺎﻫﻮﻱ ﺟﻨﮓ ﻭ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﻫﺎ ﮔﻢ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﻭ‬
‫ﺑﺎﻻﻱ ﻣﻨﺎﺭﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻥ ﻣﺴﺘ ّﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺳﻠﺤ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ‬
‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻨﺎﻩ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺴﺠﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﮐﻨﻨﺪ‪ ۱.‬ﺍﺯ ﺑﺎﻻﻱ‬
‫ﻣﻨﺎﺭﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺠﺪ ﻭ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﺁﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺤﻠّﻪ‬
‫ﺭﺍ ﺯﻳﺮ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻳﺪﻧﺪ ﺷﻠﻴﮏ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺯ ﺻﻒ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺑﮕﺬﺭﻧﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﺭﺍﻩ ﺭﺍ ﺗﺎ ﺷﻬﺮ‬
‫ﺩﻭﻳﺪﻩ ‪ ,،‬ﺧﺴﺘﻪ ﻭ ﻣﺠﺮﻭﺡ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﺗﺎ ﭘﻨﺎﻩ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪﺍّﻣﺎ ﺑﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﮔﻠﻮﻟ |ﻪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻫﺎ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﻣ ّﻮﻓﻖ ﺷﺪ‪ .‬ﻗﻠﻌﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺧﺎﻟﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ‬
‫‪۳‬‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﺸﺘﻪ ﻳﺎ ﻓﺮﺍﺭﻱ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﺍﻭ ﺩﺭ ﻓﮑﺮ ﮐﺸﺘﻦ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺣﺘّﻲ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻓﺘﻮﺍﻱ ﻗﺘﻞ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻧﺶ ﺭﺍ ﺻﺎﺩﺭ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۴‬ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺳﺎﺩﻩ ﻧﺒﻮ ‪،‬ﺩ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻭ‪ ,‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻟﺸﮕﺮ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺣﻔﻆ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﻭ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺟﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﻭ ﻗﺮﺁﻥ ُﻣﻬﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺩﺭ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﮐﻮﻩ ﺳﺮﺥ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ‬
‫ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻭﺭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻣﺸﻮﺭﺕ ﻧﺸﺴﺖ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﺍﺭﺗﺶ ﻗﺪﻡ‬
‫ﭘﻴﺶ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﺁﻣﺎﺩﮔﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺟﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﺧﻮﺍﺳﺘ |ﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍﻋﻼﻡ‬
‫ﺪ ﺍﻣﺎ ﻣﻦ ﻫﻴﭻ‬ ‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﮔﻔﺖ ﺷﻤﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻔﻆ ﺟﺎﻥ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺧﻮﺭﺩﻩ‪،‬ﺍﻳ ‪،‬‬
‫ﺳﻮﮔﻨﺪﻱ ﻧﺨﻮﺭﺩﻩ‪،‬ﺍﻡ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﻢ ﺍﻳﻦ ﺛﻮﺍﺏ ﺭﺍ ﺑﺒﺮﻡ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ‬
‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٦٤‬؛ ﺷﻔﻴﻊ ‪١٠‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .٣٦٤-٣٦٥‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .١٠‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻮﻓّﻖ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﻣﻨﺎﺭ |ﻩ ﻣﺴﺠﺪ ﺑﭙﺮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﺑﻪ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﺷﻠﻴﮏ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﺍّﻣﺎ ﺯﻧﺪﻩ ﻣﺎﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺩﺭ ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺷﺮﮐﺖ‬
‫ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .٣٦٥‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٠‬‬
‫‪ (۴‬ﻓﻴﻀﻲ‪ .٦١‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٨٧ ، ,١ .‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۱۰‬‬
‫ﺍﺯ ﺍﻋﻀﺎﺀ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﻳﺎ ﺻﺪﻣﻪ ﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻗﺪﻡ ﭘﻴﺶ ﮔﺬﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺩﺭﺗﻨﺒﻴﻪ ﻭ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﻭﺣﻴﺪ ﺳﻬﻤﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻼ ﺑﺎﻗﺮ‪ ,‬ﭘﻴﮏ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬ ‫ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻣ ّ‬
‫ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻣﺸﺘﺎﻗﺎﻧﻪ ﺩﺍﻭﻃﻠﺐ ﺷﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻣﻠﺤﻖ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ‬
‫ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﺍﺩ |ﻩ ﺣﺎﮐﻢ‪ ,‬ﭘﺴﺮ ﻋﻠﻲ ﺍﺻﻐﺮ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﮐﻪ ﭘﺪﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩ ﻫﺎ ﺍﺯ‬
‫ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺗﺸﻨ |ﻪ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﺘّﺤﺪ ﺷﺪﻩ ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﺟﺴﺎﺭﺗﻲ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‬
‫ﻭ ﻫﻤﮕﻲ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻧﺰﺩ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻋ ّﻤﺎﻣﻪ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻋﻼﻣﺖ ﺍﺻﻞ ﻭ ﻧﺴﺐ‬
‫ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﺳﺮ ﺍﻭ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﻭﺭ ﮔﺮﺩﻥ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﭘﻴﭽﻴﺪﻧﺪ‪.۱‬‬
‫ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌﺪ ﺟﺴﺪ ﻋﻨﺼﺮﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﭘﻲ ﺩﺭ ﭘﻲ‬
‫ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪.‬‬
‫ﺁﻧﮕﺎﻩ ﻋ ّﻤﺎﻣ |ﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺳﺒﻲ ﺑﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺟﺴﻢ ﻣﺠﺮﻭﺡ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ‬
‫ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻬﺮ ﺑﮕﺮﺩﺍﻧﻨﺪ‪ ۲.‬ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻧﺎﺳﺰﺍ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ ﻭ ﺳﻨﮓ ﭘﺮﺗﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎ ﺩﻭﺭ ﺟﺴﺪ ﻧﻴﻤﻪ‪،‬ﺟﺎﻥ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺭﻗﺼﻴﺪﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻧ |ﻪ ﺁﻥ ﺁﺷﻮﺏ ﻭ ﻏﻮﻏﺎ‬
‫ﻭ ﺷﻮﺭ ﻭ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﺟﻨﻮﻥ ﺁﻣﻴﺰ ﮐﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺑﻴﺨﻮﺩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ‬
‫ﮔﺮﺩ ﻭ ﻏﺒﺎﺭﻱ ﮐﻪ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﻓﺮﻳﺎﺩﻫﺎﻱ ﺧﺸﻢ ﻭ ﻏﻀﺐ ﺗﻤﺎﺷﺎﭼﻴﺎﻧﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺭﻭﻱ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻫﺎﻱ ِﮔﻠﻲ ﻳﺎ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺭﻭﺡ ﭘﺮﻓﺘﻮﺡ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺟﺴﺪ‬
‫ﻋﻨﺼﺮﻱ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻣﻠﮑﻮﺕ ﺍﺑﻬﻲ ﭘﻴﻮﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺟﺴﺪ ﺑﻲ ﺟﺎﻥ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﭘﻮﺳﺖ ﺳﺮ ﺭﺍ ﮐﻨﺪﻩ ﻭ ﺩﺍﺧﻞ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ‬

‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )‪ .(٣٦٥‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٤٢٤‬ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺫﻳﻞ ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺷﺨﺺ ﻣﺬﮐﻮﺭ‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﮐﺸﺘﻦ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﻋﻼﻡ ﺁﻣﺎﺩﮔﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ :‬ﺻﻔﺮ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﺩﺭ‬
‫ﻧﺒﺮﺩ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺁﻗﺎ ﺧﺎﻥ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﻋﻠﻲ ﺍﺻﻐﺮ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ‬
‫ﺻﺤﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺪﺍﺭﺩ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺍﻭ‬
‫ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺑﺮ ﺩﺭﺳﺘﻲ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺩﺭ ﺑﺎﺭ |ﻩ ﻣﺮﮒ ﺑﺎﻗﺮ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ّ ,‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﮐﺸﺘﻦ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺍﻭﻃﻠﺐ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺧﻮﻥ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ‪٤٣‬؛ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٣٦٥‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٨٩ ، ,١ .‬؛ ﻓﻴﻀﻲ‪٧٠‬؛ ﺷﻔﻴﻊ )‪(١١‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﭘﺎﻫﺎﻱ‬
‫ﺍﻭ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻃﺎﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ ﺝ‪٣٦٥ ، ,١ .‬‬
‫‪۱۱۱‬‬ ‫‪ ۷‬ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﻣﺆﻣﻨﺎﻥ‬

‫ﮐﺎﻩ ﭘﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﺎﮐﻢ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻔﺮﺳﺘﻨﺪ‪ ۱.‬ﭘﺎﻫﺎﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺳﺐ ﺑﺴﺘﻨﺪ ﻭ‬
‫ﺟﺴﻤﺶ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ ﻭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺮﺩﻡ ﻫﺮ ﺑﻲ‪،‬ﺣﺮﻣﺘﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ‬
‫ﮏ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻣﻨﺰﻝ‬ ‫ﺑﺮ ﺍﻭ ﻭﺍﺭﺩ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺻﺤﻨ |ﻪ ﻓﺠﻴﻊ ﺗﺎ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﻧﻈﺮ ﺑﻴ ‪،‬‬
‫ﺯﻳﻦ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‪،‬ﺧﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺯﻧﻬﺎﻱ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺳﺎﺩﺍﺕ ﺑﺎ ﻃﺒﻞ ﻭ ﺩﻫﻞ ﺁﻭﺍﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻗﺼﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﻧﮕﺎﺭ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺠﻠﺲ ﺟﺸﻨﻲ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺍﺷﻌﺎﺭ ﻭ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﺻﺪﺍﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ‬
‫ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﺪﻧﺪ‪ ۲.‬ﺍﮔﺮ ﺟﺴﺪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺯﻳﺮ ﺳﻨﮓ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺁﻥ ﭘﺮﺗﺎﺏ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻣﺪﻓﻮﻥ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻣﺮﺩﻡ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻗﻄﻌﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﮐﻢ ﮐﻢ ﺁﻥ ﺣﺎﻟﺖ‬
‫ﺳﮑﺮ ﻭ ﻧﺸﺌ |ﻪ ﺟﻨﻮﻥ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﮐﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺖ ﻭ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﻣﻨﺰﻝ ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﻏﺎﺭﺕ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺎﮐﻲ ﺷﻬﺮ ﻳﮑﺒﺎﺭﻩ ﺍﺯ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺧﺎﻟﻲ‬
‫ﺷﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺷﺐ ﻣﺎﻩ ﻫﻤ |ﻪ ﻧﻮﺭ ﻧﻘﺮﻩ ﻓﺎﻡ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺭﻭﻱ ﺳﻨﮓ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﺟﺴﺪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻧﺜﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﭼﻨﺪ ﺑﺎﺑﻲ ﺟﺴﺪ ﺑﻲ‪،‬ﺳﺮ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺩﻳﻮﺍﺭ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺩﻓﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۴.‬ﺍﻳﻦ ﺍﻫﺎﻧﺖ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺟﺴﺪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬ ‫ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻫﻲ ﺩﺭ ﺁﻥ ّ‬
‫ﻭﺍﺭﺩ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺩﻝ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺭﺩ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﻲ‪،‬ﺑﻲ‪،‬ﺧﺎﻧﻢ‬
‫ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﭘﺴﺮ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﺍﻥ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻲ ﺑﻲ ﺧﺎﻧﻢ ﺯﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻣﻌﺘﻘﺪﻱ ﺑﻮﺩ‬
‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ، ,۱.‬ﻓﺼﻞ ‪٧‬؛ ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤٠٦‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .٣٦‬ﺷﺮﺡ ﺩﻗﻴﻖ ﻭ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﻣﺮﮒ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﺮﺱ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻓﻘﻂ ﺷﺮﺡ ﮐﻠﻲ ﺍﺯ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ )‪ (٤٣‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺷﺪ؛ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻳﮏ ﻣﻨﺒﻊ ﻣ ّﻮﺛﻖ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﻮﻣﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﺪ ﮐﻪ ﻳﮏ ﺯﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ‬
‫ﺳﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻧﻮﺷﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﻣﺆﻟﻔﻴﻦ ﺍﺯ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﺆﻟّﻔﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺭﻭﺍﻳﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻝ‪،‬ﺗﺮﻳﻦ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‬
‫‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﭘﻮﺳﺖ ﺳﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﻨﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺍﺧﻞ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﮐﺎﻩ ﭘﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪﴽ‬
‫ﺟﻤﺠﻤ |ﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﻳﮏ ﺯﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١١‬؛ ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ ‪٤٣‬؛ ﻓﻴﻀﻲ ‪٧‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٣٦‬؛ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .٣٦٦‬ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻓﻘﻂ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‬ ‫ﺯﻧﻬﺎ ﺍﺯ ّ‬
‫)ﻓﺼﻞ ‪ (٧‬ﺑﻪ ﺯﻧﻬﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺳﺎﺩﺍﺕ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻭ ﻓﻘﻂ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﻳﮏ »ﮔﺮﻭﻩ ﺍﻭﺑﺎﺵ«‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٩٠ ,، ١ .‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍ ّﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﻪ ﭘﺎﺭﺍﮔﺮﺍﻑ ﻗﺒﻠﻲ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺏ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺝ‪ .٩٠ ,،١ .‬ﻓﻴﻀﻲ‪ .٧٠‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .٣٧‬ﺍﻳﻦ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﺳﻴّﺪ ﺟﻼﻝ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﻋﺒﺪﺍﷲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﺩﺭ ﻣﺮﮐﺰ ﺑﺎﺯﺍﺭ‬
‫ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻗﺮﻧﻬﺎ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻴﺮﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۱۲‬‬
‫ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺳﻴﺪ ﻭ ﺍﻭﻻﺩ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ‪.‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﻲ‪،‬ﺑﻲ ﺧﺎﻧﻢ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﺟﻤﺠﻤ |ﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻴﺎﻭﺭﺩ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺁﻭﺭ ‪،‬ﺩ ﺑﻲ‪،‬ﺑﻲ ﺧﺎﻧﻢ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺷﺴﺖ ‪ ,،‬ﺩﺭ ﭘﺎﺭﭼ |ﻪ ﺍﺑﺮﻳﺸﻤﻲ‬
‫ﭘﻴﭽﻴﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺟﻌﺒﻪ ﺍﻱ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﻭ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯﻱ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻣﺨﻔﻲ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺖ‪ ۲.‬ﻭﻗﺘﻲ‬
‫ﺁﺗﺶ ﺧﺸﻢ ﻭ ﻏﻀﺐ ﺷﻬﺮ ﮐﺎﻣﻼ ﻓﺮﻭﮐﺶ ﮐﺮﺩ ﺳﺮ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ‬
‫ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺟﺴﺪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺩﺭ ﻗﺒﺮﻱ ﺑﺪﻭﻥ ﻧﺎﻡ ﺩﻓﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺑﻲ‪،‬ﺑﻲ‬
‫ﺧﺎﻧﻢ ﺟﻌﺒﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺳﺮ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﺨﻔﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﮏ ﺷﻲﺀ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺭﺍﺯ ﻭ ﻧﻴﺎﺯ ﮐﺮﺩ‪:‬‬
‫»ﺍﻱ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﻣﻦ ﺗﻮ ﺁﮔﺎﻫﻲ ﮐﻪ ﻣﻦ ﺩﺭ ﺳﺒﻴﻞ ﻣﺤﺒّﺖ ﺗﻮ ﺍﺯ ﺟﻬﺎﻥ ﻭ ﺟﻬﺎﻧﻴﺎﻥ‬
‫ﺗﻮﮐﻞ ﮐﺮﺩﻡ ﻭ ﺩﺭ ﮐﻤﺎﻝ ﺍﺷﺘﻴﺎﻕ ﻣﻨﺘﻈﺮﻡ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺎﺣﺖ ﻗﺪﺱ ﺗﻮ‬ ‫ﮔﺬﺷﺘﻢ ﻭ ﺑﻪ ﺗﻮ ّ‬
‫ﻣﺸﺮﻑ ﺷﻮﻡ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﺟﻤﺎﻝ ﺗﻮ ﺭﺍ ﺑﺎ ﭼﺸﻤﺎﻥ ﻋﻨﺼﺮﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻡ‪ .‬ﺧﺪﺍﻳﺎ ﺗﻮ ﺷﺎﻫﺪﻱ‬
‫ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﻮﻧﺨﻮﺍﺭ ﺷﺮﻳﺮ ﺑﺎ ﻣﻦ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺧﻮﺍ ﺳﺘﻪ‪،‬ﻫﺎ‬
‫‪۵‬‬
‫ﻭ ﺍﻣﻴﺎﻝ ﺍﻭ ﻧﺸﺪﻡ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺑﻴﻌﺖ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻢ‪«.‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﻭ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺍﻋﻼﻥ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﺁﻝ ﻣﺤ ّﻤﺪ‪ ,‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‪ ,‬ﻭ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﺣﻘﺎّﻧﻴﺖ ﺍﻭ‬
‫ﻭ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺩﻳﻦ ﻭ ﺁﺋﻴﻦ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺛﺮﻭﺕ ﻭ ﺷﻬﺮﺕ ‪ ,،‬ﺟﺎﻩ ﻭ ﺟﻼﻝ ‪ ,،‬ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣﻨﺼﺐ ﺩﺭﺑﺎﺭ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪﺷﺎﻩ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﺗﺎ ﻧﺜﺎﺭ ﺟﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫ﺍﻭ ﺭﺍ ﻭﺣﻴﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﻳﮕﺎﻧﻪ ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﻫﻤﺘﺎ ﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺩﻭ ﺷﺎﻫﺪ ﺍﻣﺮ ﺍﻟﻬﻲ ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ‬
‫ﻧﻔﺲ ﻣﻘﺪﺱ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﻧﻬﻢ ﮊﻭﺋﻦ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۰‬ﻡ‪ .‬ﺩﺭ ﺳﻦ ﭼﻬﻞ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ‬

‫‪ (۱‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ ، ٧١‬ﺷﻤﺎﺭ |ﻩ ‪١‬‬
‫‪ (۲‬ﻓﻴﻀﻲ ‪٧١‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٣٧‬‬
‫‪ (۳‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٩٩-٢٠٠‬‬
‫‪ (۴‬ﻓﻴﻀﻲ ‪٧١‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٣٧‬‬
‫‪ (۵‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .٣٦٦‬ﺍﻳﻦ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﻫﻤﺎﻥ ﮐﻠﻤﺎﺗﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ﺩﺭ ﮐﺮﺑﻼ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ‬
‫ﺑﺮﺳﺪ ﺑﻴﺎﻥ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻪ ﺩﺭﺳﺘﻲ ﻧﺸﺎﻥ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺩﺭ ﭼﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﺎﻥ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‬
‫ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻣﺆﻟﻔﻴﻦ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺭﺩ ﺑﻪ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺧﻮﺩ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺗﻮﺳﻂ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺭﺍ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۱۱۳‬‬ ‫‪ ۷‬ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﻣﺆﻣﻨﺎﻥ‬

‫ﺿﺮﺑﺎﺕ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ ﮐﺸﺘﻪ ﻭ ﺳﺮﺵ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺟﻬﺖ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻧﺎﺯﻝ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ‬
‫ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪» :‬ﺗﻮ ﺷﺮﺑﺖ ﻭﺣﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ‬
‫ﺍﻟﻬﻲ‪ ,‬ﺟﻤﺎﻝ ﺍﺑﻬﻲ‪ ,‬ﻧﻮﺷﻴﺪﻱ«‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻟﻮﺡ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﮑﺎﻥ‬
‫ﻣﻘﺪﺳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻤﺎﺭﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺲ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﺎﺟﺖ ﺧﻮﺩ ﺩﻋﺎ ﻭ ﺭﺍﺯ ﻭ ﻧﻴﺎﺯ ﮐﻨﺪ‬‫ّ‬
‫ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﺪﺭ ﻭ ﻣﺎﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﻃﻠﺐ ﻋﻔﻮ ﻭ ﻏﻔﺮﺍﻥ ﮐﻨﺪ ﻃﻠﺐ ﻭ ﺣﺎﺟﺖ ﺍﻭ ﺑﺮﺁﻭﺭﺩﻩ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪:‬‬

‫ﺍﻟﻘﺎﻫﺮ َ‬
‫ﻓﻮﻕ ﺧﻠﻘﻪ‬ ‫ُ‬ ‫ﻫﻮﺍﻟﻘﺎﺋﻢ ﻋﻠﻲ ﺃﻣﺮﻩِ ﻭ‬
‫ﺃ ّﻭﻝ ﻣﻮﺝ ﻋﻠﻲ ﻣﻦ ﺑﺤﺮ ﺭﺣﻤﺔ ﺭﺑﮏ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﻋﻠﻴﮏ ﻳﺎ ِّﺳﺮﺍﻟﻔﺮﻗﺎﻥ َﻭ ُﻣﺴﺘَ ِﺴ ﱠﺮ ﺍﻟﺒﻴﺎﻥ‪.‬‬
‫ﺍﻟﺮﺣﻴﻖ ﺍﻟﻮﺣﻲ ﻣﻦ ﻳﺪ ﺍﻟﻌﻨﺎﻳﺔ ﻭ ﺍﻷﻟﻄﺎﻑ ﻭ ﻓُﺰﺕ ﺑﻠﻘﺎﺀ َﻣﻦ َ‬
‫ﮐﺎﻥ‬ ‫ﺃﺷﻬﺪ ﺇﻧﮏ ﺷﺮﺑﺖ ّ‬
‫ﻣﻮﻋﻮﺩﺍ ﻓﻲ ﺍﻟﮑﺘﺐ ﻭ ﺍﻟ ّﺰﺑﺮ ﻭ ﺍﻷﻟﻮﺍﺡ‪ .‬ﺃﻧﺖ ﺍﻟﺬﻱ ﺃﺟﺒﺖ ﺇﺫ ﺍﺭﺗﻔﻊ ﺍﻟﻨّﺪﺍﺀﻭ ﺃﻗﺒﻠﺖ ﺇﺫ‬
‫ﻇﻬﺮ ﺍﻷﻓﻖ ﺍﻷﻋﻠﻲ ﻓﻲ ﻳﻮﻡ ﻓﻴﻪ ﺃﻋﺮﺽ ﻣﻦ ﻓﻲ ﻧﺎﺳﻮﺕ ﺍﻹﻧﺸﺎﺀﻋﻦ ﺍﷲ ﻣﻮﻟﻲ ﺍﻟﻮﺭﻱ‪.‬‬
‫ﻓﺎﺡ ﻭ ﻗﻤﻴﺺ ﺍﻟﻤﺎﻟﮏ ﺍﻟﻘﺪﻡ ﺇﺫ ﺗﻀ ّﻮﻉ‪.‬‬ ‫ﺃﻧﺖ ﺍﻟﺬﻱ ﻭﺟﺪﺕ ﻋﺮﻑ ﺍﻟﻨّﺒﺈ ﺍﻷﻋﻈﻢ ﺇﺫ َ‬
‫ﺃﺷﻬﺪ ﺇﻧّﮏ ﻧﺼﺮﺕ ﺩﻳﻦ ﺍﷲ ﻭ ﺃﻣﺮﻩ ﺑﻘﻠﻤﮏ ﻭ ﻟﺴﺎﻧﮏ ﻭ ﻳﺪﮎ ﺇﻟﻲ ﺃﻥ ﻓﺪﻳﺖ ﻧﻔﺴﮏ‬
‫ﺍﻟﺸﻬﺎﺩﺓ ﺑﺎﺳﻤﻪ ﻭ ﺣﺒّﻪ ﻭ ﺃﺧﺬﮎ ﺳﮑﺮ ﺳﻠﺴﺒﻴﻞ ﺍﻟﻌﺮﻓﺎﻥ‬ ‫ﻓﻲ ﺳﺒﻴﻠﻪ ﻭ ﺷﺮﺑﺖ ﮐﻮﺛﺮ ّ‬
‫ﺇﻟﻲ ﺃﻥ ﻃﺮﺕ ﺑﻘﻮﺍﺩﻡ ﺍﻹﻳﻘﺎﻥ ﻓﻲ ﻫﻮﺍﺀ ﻟﻢ ﻳﺴﻤﻊ ﻓﻴﻪ ﺇﻻّ ﻫﺰﻳﺰ ﺃﺭﻳﺎﺡ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺭﺑّﮏ‬
‫ﻣﺎﻟﮏ ﺍﻷﺩﻳﺎﻥ‪ .‬ﺃﻧﺖ ﺍﻟﺬﻱ ﺑﻤﺼﻴﺒﺘﮏ ﻧﺎﺣﺖ ﺍﻟﺬﺭﺍّﺕ ﻭ ﺑﮑﺖ ﻋﻴﻮﻥ ﺍﻟﻤﻤﮑﻨﺎﺕ‪.‬‬
‫ﺃﺷﻬﺪ ﺑﮏ ﻇﻬﺮﺕ ﮐﻨﻮﺯ ﺍﻷﺭﺽ ﻭ ﻟﺌﺎﻟﻲ ﺍﻟﺒﺤﺮ ﻭ ﺑﮏ ﺗﺰﻳّ َﻦ ﺭﺃﺱ ﺍﻟﻌﺮﻓﺎﻥ ﺑﺈﮐﻠﻴﻞ‬
‫ﺍﻟﺮﺣﻴﻖ ﺍﻟﻤﺨﺘﻮﻡ ﺃﻣﺎﻡ ﺍﻟﻮﺟﻮﻩ ﻭ ﺷﺮﺑﺖ ﺑﺎﺳﻢ ّ‬
‫ﺭﺑﮏ ﺍﻟﻘﻴ ّﻮﻡ‪.‬‬ ‫ﺍﻟﺒﻴﺎﻥ‪ .‬ﺃﻧﺖ ﺍﻟﺬﻱ ﺃﺧﺬﺕ ّ‬
‫ﻋﻠﻴﮏ ﻭ ﻋﻠﻲ ﺍﻟّ َ‬
‫ﺬﻳﻦ‬ ‫ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺍﻟﻤﺸﺮﻕ ﻣﻦ ﺃﻓﻖ ﺍﻟﻔﻀﻞ ﻭ ﺍﻟﻨّﻮﺭ ﺍﻟﻼﺋﺢ ﻣﻦ ﺳﻤﺎﺀ ﺍﻟﻌﺪﻝ َ‬
‫ﻣﻌﮏ ﻭ ﺃﻗﺒﻠﻮﺍ ﺇﻟﻲ ﻣﻦ ﺃﻗﺒﻠﺖ ﺇﻟﻴﮏ ﻭ ﺃﻋﺮﺿﻮﺍ ﻋ ّﻤﻦ ﺃﻋﺮﺿﺖ ﻋﻨﻪ ﻭ ﻗﺎﻣﻮﺍ‬ ‫ﺟﺎﻫﺪﻭﺍ َ‬
‫ﺣﻮﻟﮏ‪ .‬ﺃﺳﺌﻠﮏ ﻳﺎ‬ ‫َ‬ ‫ﻋﻠﻲ ﻧﺼﺮﺕ ﺍﻷﻣﺮ ﻣﻌﮏ ﻭ ﻓﻲ ﻇﻠّﮏ ﻭ ﻓﺎﺯﻭﺍ ﺑﻠﻘﺎﺋﮏ ﻭ ﻃﺎﻓﻮﺍ‬
‫ﮐﺘﺎﺑﮏ ﻭ ﺑﺰﻓﺮﺍﺕ‬ ‫َ‬ ‫َ‬
‫ﺗﻮﺣﻴﺪﮎ ﻭ ﺑﺄﺳﺮﺍ ِﺭ‬ ‫ﻓﺎﻃﺮﺍﻟﺴﻤﺎﺀ ﺑﻠﺌﺎﻟﻲ ﺑﺤﺮ‬
‫ّ‬ ‫ﺇﻟﻬﻲ ﻭ ﺇﻟﻪ ﺍﻷﺳﻤﺎﺀ ﻭ‬
‫ﺍﻟﻤﻨﻴﻒ ﺑﺄﻥ‬ ‫ﺍﻟﺸﺮﻳﻒ ﻭ ﺍﻟﻤﻘﺎ َﻡ ُ‬ ‫َ‬
‫ﻫﺠﺮﮎ ﻭ ﺑﻬﺬﺍ ﺍﻟﻘﺒﺮ ّ‬ ‫ﺑﻴﻦ ﻭ ﻋﺒﺮﺍﺕ ﺍﻟﻤﺨﻠﺼﻴﻦ ﻓﻲ‬‫ﺍﻟﻤﻘﺮ َ‬
‫ّ‬
‫‪ (۱‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺗ ّﻮﺳﻂ ﻃﺎﻫﺮﻩ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ,،‬ﻧﺒﻴﻞ ﻫﺎﻧﺎ ‪ ,،‬ﻋﺎﺑﺮ ﻣﺠﻴﺪ ﻭ ‪،‬ﺭﻭﺯﺍﻥ ﻭﻟﻨﻴﭻ ‪ .،‬ﻣﺘﻦ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‬
‫‪ www.nayriz.org‬ﻣﻮﺟﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۱۴‬‬
‫ﻳﺰﻭﺭﻩ‬
‫ُ‬ ‫ﺍﻟﺮﻣﺲِ ﺍﻷﻃﻬ ِﺮ ﻭ ُ‬
‫ﺯﺍﺭﻩ ﺃﻭ‬ ‫ﺏ ﺇﻟﻲ ﻫﺬﺍ ّ‬
‫ﻳﺘﻘﺮ ُ‬
‫ﺏ ﺃﻭ ّ‬‫ﺗﻘﺮ َ‬
‫ﺗﻐﻔﺮ ﻟﻲ ﻭ ﻟﻮﺍﻟﺪﻱ ﻭ ﻟﻤﻦ ّ‬
‫ﻟﻮﺟﻬﮏ ﻳﺎ ﻣﺎﻟﮏ ﺍﻟ ِﻘﺪﺭ‪ .‬ﺃﻱ ّ‬
‫ﺭﺏ ﺃﺳﺌﻠﮏ ﺑﻪ ﻭ ﺑﻤﻦ ﺍﺳﺘﺸﻬﺪ ﻓﻲ ﺳﺒﻴﻠﮏ ﺑﺄﻥ ﺗﻘﻀﻲ‬
‫ﻟﻲ ﺣﻮﺍﺋﺠﻲ ﻭ ﺣﻮﺍﺋﺞ ﺧﻠﻘﮏ ﺍﻟّﺬﻳﻦ ﺗﻤﺴﮑﻮﺍ ﺑﻌﻬﺪﮎ ﻭ ﻣﻴﺜﺎﻗﮏ ﻭ ﺫﺍﻗﻮﺍ ﺣﻼﻭﺓ‬
‫ﺃﻧﺖ ﺍﻵﻣﺮ ﺍﻟﻌﻠﻴﻢ ﺍﻟﺤﮑﻴﻢ‪.‬‬ ‫ﺑﻴﺎﻧﮏ‪ .‬ﱠ‬
‫ﺇﻧﮏ َ‬ ‫َ‬

‫ﻃﻮﺑﻲ ﺧﺎﻧﻢ ﺩﺧﺘﺮ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻣﺪﺗﻬﺎ ﺍﺯ ﺧﺒﺮ ﺷﻬﺎﺩﺕ‬
‫ﭘﺪﺭﺵ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻏﻤﮕﻴﻦ ﻭ ﺍﻓﺴﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺧﻮﺍﺏ ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﭘﺪﺭﺵ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﻗﺪﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺯﻧﻨﺪ ﻭ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺣﺮﮐﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺳﺒﺐ‬
‫ﺗﺴﻠّﻲ ﺧﺎﻃﺮ ﺍﻭ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﺅﻳﺎ ﺳﻼﻃﻴﻦ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺭﺍ ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻭﺣﺸﺖ ﻓﺮﺍﺭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺗﺎﺝ ﻭ ﻋ ّﻤﺎﻣﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﺘﺪ‪.‬‬
‫ﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯﺧﺎﻧ |ﻪ ﺷﻬﺮ‬ ‫ﺩﻩ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴ ‪،‬‬
‫ﺗﺒﺮﻳﺰ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺗﺶ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ‬
‫ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺩﻫﻨﺪ ﺑﺎ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﻭ ﻓﻮﺝ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺻﺪﻫﺎ ﺗﻴﺮ ﺑﻪ‬
‫ﺍﻭ‪ ,‬ﮐﻪ ﻫﻤﭽﻮﻥ »ﺑﺎﺏ« »ﺩﺭﻱ« ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻭﺻﻮﻝ ﺑﻨﺪﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﺣﻖ ﺑﺎﺯ ﺷﺪﻩ ‪ ,،‬ﺷﻠﻴﮏ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺟﺴﺪﻫﺎﻱ ﭘﺎﺭﻩ ﭘﺎﺭﻩ ﺭﺍ ‪ -‬ﺻﻮﺭﺕ ﺍﻭ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ -‬ﺩﺭ ﮔﻮﺩﺍﻟﻲ ﺧﺎﺭﺝ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺷﻬﺮ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٤٩‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺮﺍﻱ ﺷﺮﺡ ﮐﺎﻣﻞ ﻭ ﮔﻔﺘﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﺎﻫﺪﺍﻥ ﻋﻴﻨﻲ ﻭ ﺗﻔﺎﻭﺗﻬﺎﻱ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﺭﻭﺍﻳﺎﺕ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﺑﺪﻥ ﺍﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺑﻪ ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ﻫﺎﻱ ﭘﻴﺘﺮ ﺗﺮﻱ ‪ ٣١-٣٣‬ﻭ ‪ ٣٨-٣٩‬ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ‬
‫ﺷﻮﺩ‪) .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ﺍﻱ‪.‬ﺍﻝ‪ .‬ﺍﻡ‪ .‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﭘﻴﺘﺮ ﺗﺮﻱ ‪ ، Prophet in Modern Times ،‬ﺝ‪Series, Babi ۱ .‬‬
‫‪) Studies‬ﺍﻳﺎﻻﺕ ﻣﺘّﺤﺪ |ﻩ ﺍﻣﺮﻳﮑﺎ؛ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﻟﻮﻟﻮ ‪.(٢٠٠٨ ،‬‬
‫‪۸‬‬

‫ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ‬

‫ﺩﺭ ﻫﻮﺍﻱ ﮔﺮﻡ ﻳﮏ ﺻﺒﺢ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻧﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﻮﺩ ﻗﻨﺴﻮﻝ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻧﮕﻠﻴﺲ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ‬
‫ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺭ ﺩﻓﺘﺮ ﮐﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻧﺒﺮﺩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﻣﻲ ﻧﻮﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻣﺎﻩ ﮊﻭﺋﻦ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۵۰‬ﻡ‪ .‬ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﮐﻤﮑﻲ ﺩﺭ‬
‫ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﻭ ﺑﻴﺴﺘﻢ ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ‬
‫ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﺳﻮﻡ ﮊﻭﺋﻦ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﻮﺩ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﻭ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﺯﻧﺪﻩ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻗﺮﺍﺭ‬
‫ﺍﺳﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻀﻮﺭ ﻧﺰﺩ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺳﻴﺰﺩﻩ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﮔﺬﺍﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺁﻭﻳﺨﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺧﻮﺩ ﻧﻮﺷﺖ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﻨﺪ ﺩﺭ ‪ ۲۵‬ﮊﻭﺋﻦ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺍﺯ‬
‫ﻼﺩ ﺑﻪ‬‫ﻼﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﻳﺪﻥ ﺳﺮ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺍّﻣﺎ ﻭﻗﺘﻲ ﺟ ّ‬‫ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺟ ّ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺳﺮ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ‪ ۲۶‬ﮊﻭﺋﻦ ﺩﻭ‬
‫ﺗﻦ ﺍﺯ ﻏﻼﻣﺎﻥ ﻣﻬﺮﻋﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻃﺒﻖ‬
‫ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﻮﺩ ﺷﺎﻳﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻏﺎﺭﺕ ﻭ ﭼﭙﺎﻭﻝ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﻮﺩ ﻭ ﺷﺎﻳﻌﺎﺗﻲ ﮐﻪ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻫﻤﮕﻲ ﺩﺭﺳﺖ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ‬
‫ﺍﺯ ﺷﮑﺴﺖ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ ‪ ,،‬ﭘﻮﺳﺖ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺭﺍ‬
‫ﮐﻨﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺍﺧﻞ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﮐﺎﻩ ﭘﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺮ ﻧﻴﺰﻩ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺣﺎﻻ ﺍﻳﻦ ﺳﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺆﻣﻦ ‪١١٠-١١١ ،The Bábí and Bahá’í Religions ،‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۱۶‬‬
‫ﻧﺸﺎﻧ |ﻪ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﻭ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﭘﻴﺸﮑﺶ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻓﻴﺮﻭﺯ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻭﺍﻟﻲ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﻓﺎﺭﺱ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮊﻧﺪﻩ ﻭ ﭘﺎﺭﻩ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﺷﺘﺮ ﺳﻮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭ ﻣﺮﺩﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺯﻧﺠﻴﺮ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺭﺍﻩ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ‬
‫ﭘﻴﺎﺩﻩ ﻫﻢ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻧﻮﺍﺧﺘﻦ ﺷﻴﭙﻮﺭ ﻭ ﻃﺒﻞ ﭘﻴﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺟﻤﻴﻌﺖ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻟﺸﮕﺮ ﭘﻴﺮﻭ ‪،‬ﺯ ﻣﻐﺮﻭﺭﺍﻧﻪ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﺍﺳﺐ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻒ ﺧﺴﺘﮕﻲ ﻭ ﺟﺮﺍﺣﺖ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬ ‫ﺷﺪﺕ ﺿﻌ ‪،‬‬ ‫ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺳﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺯ ّ‬
‫ﺪ ﺷﻤﺸﻴﺮﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﺩﻳﮕﺮ ﺗﻮﺍﻥ ﺣﺮﮐﺖ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺑﺎﻻﻱ ﺳﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻓﺘﻨ ‪،‬‬
‫ﺭﺍ ﺍﺯ ﻏﻼﻑ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺳﺮ ﺁﻥ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﻫﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺑﺮ ﻧﻴﺰﻩ ﻫﺎ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭﺟﺴﺪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺑﻪ ﺣﺮﮐﺖ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺧﻮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﺑﻌﺪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ »ﻗﺒﺮ ﺑﺎﺑﻲ« ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻟﺸﮕﺮ ﭘﻴﺮﻭﺯﻣﻨﺪ ﺑﺎ ﺳﻲ ﺍﺳﻴﺮ ﻣﺮﺩ ﻭ ﭘﻨﺠﺎﻩ ﺍﺳﻴﺮ ﺯﻥ ﻭ ﮐﻮﺩﮎ‪ ۳‬ﺩﺭ ﺩﻫﻢ ﮊﻭﺋﻴﻪ ﺑﻪ‬
‫ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﻮﺩ ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺍﺷﻴﺎﻱ ﻗﻴﻤﺘﻲ ﻭ ﮔﺮﺍﻧﺒﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻏﺎﺭﺕ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺣﺎﮐﻢ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﻭﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺍﺳﺮﺍﺀ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺍ ﺭﻭﺯ ﺟﺸﻦ ﻭ ﺷﺎﺩﻱ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻬﻴﻴﺞ ﻣﺮﺩﻡ ﻭﺳﺎﻳﻞ ﻟﻬﻮ ﻭ ﻟﻌﺐ ﻭ ﻋﻴﺎﺷﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ‬
‫ﺳﺎﺯ ﻭ ﺩﻫﻞ ﻭ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﻭ ﻫﻠﻬﻠ |ﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﻪ ﻋﻼﻣﺖ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ‬
‫ﭘﺮﭼﻢ ﻭ ﺑﻴﺮﻕ ﺍﻓﺮﺍﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﺣﺎﻝ ﻭ ﻫﻮﺍﻳﻲ ﻗﺎﻓﻠ |ﻪ ﺍﺳﺮﺍﺀ ﺑﺎﺑﻲ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻬﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺑﺎ ﭘﺎﻫﺎﻱ ِﮔﻞ‪،‬ﺁﻟﻮﺩ‬
‫ﺩﺭ ﺯﻧﺠﻴﺮ ﻧﻴﻤﻪ ﻟﺨﺖ ‪ ،‬ﻭ ﺯﻧﻬﺎ ﺧﺴﺘﻪ ﻭ ﺑﻴﺠﺎﻥ‪ ۵‬ﻫﻤﺮﺍﻩ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﻭﺣﺸﺖ‪،‬ﺯﺩﻩ ‪ ,۶‬ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ‬

‫‪ (۱‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ‪.n. H ، ٢٥٨، A Traveller’s Narrative ،‬‬
‫‪ (۲‬ﺁﻗﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎ ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ ,،‬ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪، The Bábís of Nayríz: History and Documents :‬‬
‫ﻓﺼﻞ‪٤ ,١٠‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٣١-٣٢ ,٤ .‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٥٢، ١ .‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﺆﻣﻦ ‪١١٠-١١١ ،The Babi and Baha’i Religions،‬‬
‫‪ (۵‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤٠٧‬‬
‫‪ (۶‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ‪ .n. H ، ٢٥٨ ,A Traveller’s Narrative ،‬ﺍﺩﻭﺍﺭﺩ ﮔﺮﻧﻮﻳﻞ ﺑﺮﺍﻭﻥ »ﻳﮑﺴﺎﻝ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ‬
‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺮﺩﺳﺎﻝ ﻧﻴﺰ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬‫ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ« )‪ (٣١٧‬ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﺳﺮﺍﺀ ّ‬
‫‪۱۱۷‬‬ ‫‪ ۸‬ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ‬

‫ﺧﻮﺭﺟﻴﻨﻲ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﺷﺘﺮﻫﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺁﻧﻬﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺑﺎ ﻧﻴﺰﻩ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ‪ ،۱‬ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺩﻳﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﻈﺮﻩ ﺩﻟﺨﺮﺍﺵ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﻧﺎﺭﺍﺣﺖ ‪ ،‬ﺑﺎ ﺍﺣﺴﺎﺱ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺗﺮﺱ ﻭ ﺷﺮﻣﻨﺪﮔﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺭﺋﻴﺲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯﻃﻮﺍﻳﻒ ﭼﺎﺩﺭﻧﺸﻴﻦ ﺩﺭ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﻓﺎﺭﺱ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺪ ﻭﺭﻭﺩ ﺍﻳﻦ ﻗﺎﻓﻠﻪ ﻭ‬
‫ﺳﺮ ﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫»ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﺁﻥ ﺳﻴﺪ ﻣﺤﺘﺮﻡ ]ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ[ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﻣﺎ ﺁﻣﺪﻧﺪ‬
‫ﺗﺎ ﺍﺯ ﻣﺎ ﭼﻨﺪ ﺭﺃﺱ ﺷﺘﺮ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺍﺳﺮﺍ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺷﺘﺮ ﺑﺪﻭﻥ ﺯﻳﻦ ﺑﻪ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﺍﺯ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﻭﺣﺸﺖ‪،‬ﺯﺩﻩ ﺷﺪﻡ ﻭﻟﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻢ‬
‫ﺍﺯ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺣﺎﮐﻢ ﺳﺮﭘﻴﭽﻲ ﮐﻨﻢ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻤﻴﻦ ﻫﻢ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺍﺯ ﺧﻴﻤ |ﻪ ﻟﺸﮕﺮ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ‬
‫ﻃﺮﻑ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﻓﺘﻢ ﺗﺎ ﺣﺪ ﺍﻗﻞ ﻣﻦ ﺷﺎﻫﺪ ﺑﺪﺭﻓﺘﺎﺭﻱ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﺎ ﺍﺳﺮﺍﺀ ﻧﺒﺎﺷﻢ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ‬
‫ﻧﻴﻢ ﻓﺮﺳﻨﮕﻲ‪ ۳‬ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪﻡ ﺍﺯ ﺧﺴﺘﮕﻲ ﺩﺭﺍﺯ ﮐﺸﻴﺪﻡ ﺗﺎ ﻗﺪﺭﻱ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﮐﻨﻢ‪.‬‬
‫ﺧﻮﺍ ﺑﻢ ﺑﺮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﺷﺪﻡ ﺩﻳﺪﻡ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻴﺮﻭﻥ‬
‫ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﮔﺮﻭﻩ ﺩﺭ ﺳﺮ ﻫﺮ ﮐﻮﻱ ﻭ ﺑﺮﺯﻧﻲ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺳﺎﺯ ﻭ ﺩﻫﻞ ﺁﻭﺍﺯ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺑﺎ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺪﮐﺎﺭﻩ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻋﻴﺎﺷﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﮔﻮﺷﻪ ﮐﻪ ﻧﮕﺎﻩ‬
‫ﻋﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺭﺍ ﻣﺴﺖ ﺍﺯ ﺷﺮﺍﺏ ﻭ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺩﻋﻮﺍ ﺩﻳﺪﻡ‪ .‬ﺑﻮﻱ ﮐﺒﺎﺏ ﻭ ﺷﺮﺍﺏ ﻭ‬ ‫ﮐﺮﺩﻡ ّ‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﺩﺍﻳﺮﻩ ﻭ ﺗﻨﺒﮏ ﻓﻀﺎ ﺭﺍ ﭘﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﻌﺠﺐ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯﺷﺪﻡ‪.‬‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﺍﺯ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﮐﻼﻓﻪ ﺷﺪﻡ‪ ,‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻢ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺑﺮﻭﻡ‪ ,‬ﺑﺒﻴﻨﻢ ﭼﻪ‬ ‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ّ‬
‫ﺧﺒﺮ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺯ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﺷﻬﺮ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪﻡ ﺩﻳﺪﻡ ﺭﻗﺺ ﻭ ﭘﺎﻳﮑﻮﺑﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎﻝ‬
‫ﻧﻈﻴﺮﺵ ﺭﺍ ﻧﺪﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻡ‪ ,‬ﺑﺮﭘﺎﺳﺖ‪ .‬ﻣﺮﺩﻫﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻋﻴﺎﺷﻲ ﻭ ﻟﻬﻮ ﻭ ﻟﻌﺐ ﺑﺎ ﺯﻧﺎﻥ ﻫﺮﺟﺎﻳﻲ‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﺷﺘﺮﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻡ ﮐﻪ ﺣﺪﻭﺩ ‪ ۴۰‬ﺗﺎ ‪ ۵۰‬ﺯﻥ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺁﻧﻬﺎ‬ ‫ﻭ ﺑﺪﮐﺎﺭﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ّ‬
‫ﻧﺸﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻧﻴﺰﻩ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ ﺣﻤﻞ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ .،‬ﺗﺎ ﺁﻥ ﻣﻮﻗﻊ ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻋﻴﺎﺷﻲ ﻭ ﺷﺮﺍﺑﺨﻮﺍﺭﻱ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ‬
‫ﺍﻳﻨﮑﻪ ﭼﺸﻤﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻗﺎﻓﻠﻪ ﻭ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﺑﻲ‪،‬ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺷﺮﻭﻉ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺟﻴﻎ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٢٤٣ ، ,٢ .‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤٠٧‬‬
‫‪ (۳‬ﺣﺪﻭﺩﴽ ﺑﺮﺍﺑﺮ ‪ ٣‬ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۱۸‬‬
‫ﮐﺸﻴﺪﻥ ﻭ ﮔﺮﻳﻪ ﻭ ﺷﻴﻮﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻗﺎﻓﻠ |ﻪ ﺍﺳﺮﺍ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻫﻤﻪ ﺁﺫﻳﻦ‪،‬ﺑﻨﺪﻱ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺗﺎ ﺍﺭﮒ ﺣﺎﮐﻢ )ﻗﺼﺮ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺣﺎﮐﻢ( ﺭﺍﻫﻲ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺁﻧﻘﺪﺭ‬
‫ﺗﻤﺎﺷﺎﭼﻲ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﻗﺎﻓﻠ |ﻪ ﺍﺳﺮﺍﺀ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺣﺪﻭﺩ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯﻇﻬﺮ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺳﺮﺍﺀ ﺑﻪ ﮐﺎﺥ ﺣﺎﮐﻢ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻧ ّﻮﺍﺏ ﺩﺭ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ‬
‫ﮐﻼﻩ‪،‬ﻓﺮﻧﮕﻲ ﻭ ﺑﺎﻍ ﻣﺠﺎﻭﺭ ﺁﻥ ﻣﻬﻤﺎﻧﻲ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺑﺮﭘﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮ ﺗﺨﺖ ﻧﺸﺴﺘﻪ‬
‫ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻭﺍﻻ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣ ّﻬﻢ ﺷﻬﺮ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺍﻭ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺟﻠﻮﻱ ﺣﺠﺮﻩ‪،‬ﻫﺎ ﻭ‬
‫ﺍﺗﺎﻕ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﮐﻼﻩ ﻓﺮﻧﮕﻲ ﭘﺮﺩﻩ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺯﻧﺎﻥ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻧ ّﻮﺍﺏ ﻫﻤﻪ‬
‫ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺍﻳﻦ ﭘﺮﺩﻩ‪،‬ﻫﺎ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺳﻨﺞ ﻭ ﺷﻴﭙﻮﺭ ﺍﺳﺮﺍﺀ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺎﻍ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﻭﺍﺭﺩ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ‬
‫ﺍﻭ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﺧﺎﻥ ‪ ,،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩ |ﻩ ﻗﺎﺟﺎﺭ‬
‫ﻣﻔﺼﻞ ﻋﻤﻠﻴﺎﺕ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﻭ‬ ‫ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﺳﻢ ﻭ ﺭﺳﻢ ﺍﺳﺮﺍﺀ ﺳﺆﺍﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮ ‪،‬ﺩ ﺑﺎ ﺁﺏ ﻭ ﺗﺎﺏ ّ‬
‫ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ‪،‬ﺁﻣﻴﺰ ﻭ ﺑﺎﺷﮑﻮﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺷﺮﺡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻧ ّﻮﺍﺏ‬
‫ﺳﺆﺍﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺳﻴﺪ ﺍﻳﻦ ﺁﺩﻡ ﮐﻴﺴﺖ؟ ﺁﻥ ﻳﮑﻲ ﭼﻪ ﮐﺴﻲ ﺍﺳﺖ؟ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺿﻤﻦ‬
‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺍﺳﺮﺍﺀ ﺍﺯ ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﮐﺎﺭﺩﺍﻧﻲ ﺧﻮﺩ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺗﻤﺎﻡ ﺍﺳﺮﺍﺀ ﺯﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﺜﻨﺎﺀ ﻳﮏ ﭘﺴﺮ ﺑﭽ |ﻪ ‪ ۵‬ﺳﺎﻟﻪ ﮐﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ ‪ .،‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﺁﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺷﺮﻳﻒ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻣﺮﺧﺺ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻬﺮ ﺩﺭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍﻱ ﻣﺘﺮﻭﮐﻲ ﺍﺯ ﺩﻭﺭ |ﻩ ﮐﺮﻳﻢ ﺧﺎﻥ ﺯﻧﺪ ﺟﺎ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪«.‬‬
‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﺳﻴﺮ ﻟﻨﮕﺎﻥ ﻟﻨﮕﺎﻥ ﻭ ﺧﻤﻴﺪﻩ‪،‬ﻗﺎﻣﺖ ﺑﻪ ﺍﺗﺎﻕ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ‪،‬ﻫﺎ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺖ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻮﺩ ﻭ ﺳﻘﻒ ﮐﻼﻩ‪،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻭ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﻣﺮﻣﺮﻱ ﻭ ﻳﮏ ﻓ ّﻮﺍﺭ |ﻩ ﺁﺏ ﺩﺍﺷ ‪،‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﮑﺎﻥ ﻣﺠﻠّﻞ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺟﺸﻦ‬
‫ﻭ ﺷﺎﺩﻱ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺳﺮﺍﺀ ﺭﺍ ﮐﺸﺎﻥ ﮐﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻟﺸﮕﺮ‬
‫ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﻳﮑﻲ ﻳﮑﻲ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻓﻴﺮﻭﺯ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ‬
‫ﮐﺴﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﻭﺣﻴﺪ ‪ ,،‬ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﻳﺰﺩﻱ‪ ,‬ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻣﻬﻢ‬
‫‪ (۱‬ﺍﻓﻨﺎ ‪،‬ﻥ »ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭ ﻓﺎﺭﺱ« ‪٥٦-٥٧‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺮﺍﻭﻥ ‪٣١٧‬‬
‫‪۱۱۹‬‬ ‫‪ ۸‬ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ‬

‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺷﻴﺨﺎ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺍﺟﺮﺍﻱ ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺕ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﺷﮑﻨﺠﻪ‬
‫ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ ۱.‬ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺎ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻪ‬
‫ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻬﺪﻱ‪ ,‬ﻋﻤﻮﻱ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ‪ ,،‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﺣﻤﻠ |ﻪ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﺩﺭ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ .،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻬﺪﻱ ﺩﺭﺯﻧﺪﺍﻥ ﺩﺭﺍﺛﺮ ﺷﮑﻨﺠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﺪﻳﺪ ﺟﺴﻤﻲ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬

‫ﻟﻮﺣﻲ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻫﻤﺴﺮ ﻭﻓﺎ‬

‫ﺯﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍﻳﻲ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﭘﺎﺩﮔﺎﻥ ﺍﺭﺗﺶ ﺑﻮﺩ ﺑﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺁﻧﺠﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺷﮕﺪﺭﺍﻧﻲ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻣﺤﻠّﻲ ﺗﺤﺖ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺑﻘﻴ |ﻪ‬

‫‪ (۱‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﻮﺩ ‪ ،‬ﻗﻨﺴﻮﻝ ﮐﺸﻮﺭ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺩﺭ ﺷﺸﻢ ﺍﮐﺘﺒﺮ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺗﺎﺭﻳﺦ‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺍﺯ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺩﻳﺮﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪» :‬ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﻣﻬﺮ ﻋﻠﻲ‪،‬ﺧﺎﻥ‬
‫ﻼﺩ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺳﺮﺩﺍﺭ )ﻣﺄﻣﻮﺭ( ﺳﻴّﺪ ﻳﺤﻴﻲ‬ ‫ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻓﻴﺮﻭﺯ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺟ ّ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻫﺮ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﻳﺰﺩﻱ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٤٢٣، ,٢ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺑﺮﺍﻭﻥ ‪ .٣١٧‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٤٨‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۲۰‬‬
‫‪۱‬‬ ‫ﻣﺮﺩﻫﺎ ﻭ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺎﻳﻲ ﺩﻳﮕﺮ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﺳﻴﺮ ﻭ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﺭﺍ ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺮﺩﻡ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻟﻌﻦ ‪,،‬‬
‫ﺗﻮﻫﻴﻦ ﻭ ﺍﺳﺘﻬﺰﺍﺀ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﻫﻤﺴﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺯﻧﺪﮔﻲ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮ ‪،‬ﺩ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪» :‬ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺩﻳﺪﻡ ﮐﻪ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺧﻴﻠﻲ ﺷﻠﻮﻍ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺑﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ ﺷﻴﭙﻮﺭ ﻭ ﺳﺮﻧﺎ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻓﻬﻤﻴﺪﻡ ﮐﻪ ﻫﻤ |ﻪ ﺁﻥ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺷﺎﺩﻱ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺁﻭﺭﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﺳﺮﺍﺀ ﺑﺎﺑﻲ ﻧﻴﺰ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻬﺮ ﺷﺪﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﺒﺲ ﺑﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺧﻴﻠﻲ ﺩﺭ‬
‫ﺣﺪ ﺍﻗﻞ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺍﻳﻦ ﺷﻬﺪﺍ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻭ ﻣﻼﻗﺎﺕ‬ ‫ﺁﺭﺯﻭﻱ ﺁﻥ ﺑﻮﺩﻡ ّ‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻢ‪ .‬ﺍﻓﺴﻮﺱ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪﻫﺎ ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺪ ﺣﺘﻲ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻫﻢ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩ‪«.‬‬ ‫ﮔﺪﺍﻳﻲ ﺑﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﺎ ﺁﻣﺪﻧ ‪،‬‬
‫ﺑﻘﻴﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﺳﻴﺮ ﻭ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳ ‪،‬ﺰ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‬
‫ﺧﺎ ‪،‬ﻥ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﻳﺎﺯﺩﻩ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﺎﻩ ﺑﺮﺳﻨﺪ ﻭ ﻃﻲ ﻋﺮﻳﻀﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺍﻳﻦ ﻇﻠﻢ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺷﮑﺎﻳﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﻫﻤﺎﻥ ﺷﺒﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﺠﻮﻡ ﺑﺮﺩﻩ ﺷﺪﻩ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ ,۳‬ﻭﻟﻲ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ‬
‫ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﻳﮏ‬
‫ﻧﻔﺮ ﻣ ّﻮﻓﻖ ﺷﺪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﻋﺮﻳﻀ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﺎﻩ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪ ۵.‬ﻭ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﻘﺎﺭﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻭﺭﻭﺩ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺣﺎﻻ ﺧﺸﻢ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺗﺎﺯﻩ ﻭﺍﺭﺩ ﺧﺎﻟﻲ‬
‫‪ (۱‬ﺑﺮﺍﻭﻥ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺭﺍ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ (۹۰، ,١ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﺑﻘﻴّ |ﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﺍ‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﮐﻴﺴﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺳﺮ ﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ﻣﻨﺰﻟﻲ ﻧﺰﺩﻳﮏ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺟﺎ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻢ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﺍﻓﻨﺎﻥ ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪The Bábís of Nayríz: History and :‬‬ ‫‪ (۲‬ﻣﻨﻴﺮﻩ ﺧﺎﻧ ‪،‬‬
‫‪، Documents‬ﻓﺼﻞ ‪٣٢ ، ,١۰‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪٥٧‬‬
‫‪ (۴‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤۰۹‬‬
‫‪ (۵‬ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﺍﺩﺧﻮﺍﺳﺖ ﺭﺍ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺯ‪ :‬ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺍﺑﻮﺍﻟﺤﺴﻦ‪ ,‬ﺁﻗﺎ ﺷﻴﺦ ﻫﺎﺩﻱ ‪ ,،‬ﻋﻤﻮﻱ‬
‫ﻫﻤﺴﺮ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‪، ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ ﻭ ﺍﺑﻮﻟﻘﺎﺳﻢ ﺍﺑﻦ ﺣﺎﺟﻲ ﺯﻳﻨﺎ ‪ ,،‬ﺍﮐﺒﺮ ﺍﺑﻦ ﻋﺎﺑﺪ‪ ، ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻦ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﺑﺎﺑﺎ )ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪.(٤۰۹‬‬
‫‪۱۲۱‬‬ ‫‪ ۸‬ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ‬

‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﮔﻮﺵ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻴﺦ ﻳﻮﺳﻒ ﺭﺍ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ ‪ .،‬ﺑﺎﺑﻲ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻏﻞ ﻭ‬
‫ﺪ ﻭ ﺑﻘﻴﻪ ﺭﺍ ﺷﺪﻳﺪﴽ ﮐﺘﮏ ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺷﮑﻨﺠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ‬ ‫ﺯﻧﺠﻴﺮ ﺑﺴﺘﻨ ‪،‬‬
‫ﺪ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ‬ ‫ﻭﺍﺭﺩﻩ ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺧﺘﻨ ‪،‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺧﺸﻢ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠ |ﻪ ﺟﻨﻮﻥ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﺑﻪ ﺳﺮﺷﻤﺎﺭﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ‪ .‬ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺍﻣﻼﮐﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻏﺼﺐ ﮐﺮﺩ‬
‫ﻭ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻫﺰﺍﺭ ﺳﺮﺑﺎ ‪،‬ﺯ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﻳﻼﺗﻲ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﺵ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ ﻫﺮ‬
‫ﮐﺴﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﺎ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﺮ ﮐﺴﻲ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺣﺎﮐﻢ ﺭﻓﺘﺎﺭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻭ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻨﺎﺯﻝ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ ﺭﺍ ﻭﻳﺮﺍﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺨﺶ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﺯ ﭼﻮﺏ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺁﺗﺶ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ ۲‬ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﻭ ﺛﺮﻭﺗﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺍﺯ ﻃﻼ ﻭ ﻧﻘﺮﻩ ﻭ ﭘﻮﻝ ﺭﺍﻳﺞ ﻣﻤﻠﮑﺘﻲ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻏﺎﺭﺕ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﺮﻓﺘﺎﺭ ﭼﻪ ﻣﺠﺎﺯﺍﺗﻲ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﻋﻠﻒ ﺧﺸﮏ ﺯﻳﺮ ﻧﺎﺧﻦ ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ‬
‫ﻭ ﺁﺗﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺗﻮﻱ ﺯﻏﺎﻟﻲ ﺩﺍﻍ ﻭ ﺁﻫﻦ ﺩﺍﻍ ﺭﻭﻱ ﺑﺪﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻴﻨﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺳﻮﺭﺍﺥ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻃﻨﺎﺑﻲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺳﺮ ﻃﻨﺎﺏ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺗﮑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﺪﻳﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ‬
‫ﻟﺬﺕ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺗﺤﻘﻴﺮ‬ ‫ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺗﻤﺎﺷﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﻥ ﺁﻥ ّ‬
‫ﻭ ﺗﻮﻫﻴﻦ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻨﺪ‪ ۴‬ﻭ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﮐﺮﺩ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻣﻼﮎ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺍﺳﻨﺎﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ‬
‫ﺑﺪﻫﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺍﻭ ﺻﺎﺣﺐ ﻣﺎﻝ ﻭ ﺛﺮﻭﺕ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺷﺪ‪ ۵.‬ﺁﻥ ﺳﺎﻝ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪ ، ٢٢ ,، ٤ .‬ﺷﻤﺎﺭ |ﻩ ‪١‬‬
‫‪٤٢١-٤٢٢ (۲‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺆﻣﻦ ‪١١١‬‬
‫‪ (۴‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤۰٨‬‬
‫‪ (۵‬ﻃﺎﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ ﺝ‪١٤۰ ,١ .‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۲۲‬‬
‫ﻗﺤﻄﻲ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﭘﺪﻳﺪ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﺍﺯ ﻳﮏ ﻃﺮﻑ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺁﻣﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﺫﺧﻴﺮ |ﻩ ﻏﻠّ |ﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍﻣﺼﺮﻑ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺯﻳﻦ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‪،‬ﺧﺎﻥ‬
‫ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻧﺒﺎﺭ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺫﺧﻴﺮ |ﻩ ﻏﻠّﻪ ﭘﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﮔﺰﺍﻓﻲ‬
‫ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻔﺮﻭﺷﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﭼﻨﺎﻥ ﺑﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪ ﻏﻠّﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﺣﺘﮑﺎﺭ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻋﺎﺩﻻﻧﻪ‪،‬ﺗﺮﻱ ﻋﺮﺿﻪ ﮐﻨﺪ‪ ۱.‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻮﻫﻴﻦ ﻭ ﺗﺤﻘﻴﺮ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻣﮑ ‪،‬ﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻮﺯﻳﻊ ﻏﻠّﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺷﻬﺮ ﻣﻌﻴّﻦ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﻭﺭﻭﺩﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﺤﻞ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺸﺎﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ‬
‫ﮐﻪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻣﺤﻞ ﺑﺮﺍﻱ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﻴﺮ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗُﻒ ﺑﻴﺎﻧﺪﺍﺯﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮﻱ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺍﺣﺘﺮﺍﻣﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻗﺎﺋﻞ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﮑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺟﻴﺮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻫﻢ ﻧﺼﻴﺒﺸﺎﻥ ﻧﺸﺪ‪.‬‬
‫ﺩﻭ ﻧﻔﺮﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻧﻈﺎﺭ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻮﺭﺩ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﺤﻘﻴﺮ ﻭ ﺗﻮﻫﻴﻨﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ‬
‫ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩﻱ ﻭ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺣﺎﻣﻴﺎﻥ ﭘﺮ ﻗﺪﺭﺕ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﻫﻢ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍ ّﻭﻝ ﺩﺳﺘﻮﺭﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺻﺎﺩﺭ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩﻱ ﺍﺯﻋﻠﻤﺎﺀ ﻃﺮﺍﺯ ﺍ ّﻭﻝ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳ ‪،‬ﺰ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺑﻠﻨﺪ ﭘﺎﻳﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻮﺩ‬
‫ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﻳﺰﺩ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻓ ّﻌﺎﻻﻧﻪ ﺑﻪ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺍﻣﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﻣﻌﺎﺷﺮﺕ‬
‫ﻭ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺑﺎ ﺍﻭ ﻋﺪ |ﻩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻧﺪﺍﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﻟﺒﻴﮏ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﻭ ﺍﺯ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻣﺘﻴﺎﺯﺍﺗﻲ ﮐﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﮔﺬﺷﺖ‬
‫ﻭ ﺍﺯ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺸﺎﻭﺭﺍﻥ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﺭﺍ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻥ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ‪ ۴‬ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﻣﻨﺰﻝ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺗﺼﺎﺣﺐ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٢۹٣-٢۹٤ ، ,٣ .‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١١‬‬
‫‪ (۳‬ﻫﺮ ﺩﻭ ﺍﻳﻦ ﺍﺷﺨﺎﺹ ﺍﻟﻮﺍﺣﻲ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﻃﺎﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ ﺝ‪ .١٣٨ ، ,١ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١۰٧‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻑ ﺁﻗﺎ ﺳﻴّﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩﻱ ﺩﮐﺘﺮ ﻃﺎﻫﺮ |ﻩ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ,،‬ﻫﻤﺴﺮ‬
‫ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳ ‪،‬ﻪ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪۱۲۳‬‬ ‫‪ ۸‬ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ‬

‫ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻨﺒﻴﻪ ﻭ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺍﻭ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﻋ ّﻤﺎﻣ |ﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻋﻼﻣﺖ‬
‫ﺳﻴﺎﺩﺕ ﻭ ﻧﺸﺎﻧ |ﻪ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﺭﺗﺒ |ﻪ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ ‪ ،‬ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ ﻭ ﺑﺴﻮﺯﺍﻧﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺷﺮﻭﻉ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﺫﻳﺖ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺷﺮﺡ ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩﻱ ﺍﻳﻦ ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﻭ ﻗﺒﻮﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ‬
‫ﻃﺮﻑ ﻭﻱ ﻫﻤﮕﻲ ﺑﺎﺯﮔﻮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪:‬‬
‫»ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩ ﻣﺤﺘﺮﻡ ﺩﺍﻧﺸﻤﻨﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺳﺎﻋﺘﻬﺎ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺩ ِﺭ ﺍﻧﺒﺎﺭ ﻏﻠّﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻳﺴﺘﺎﺩ ﻭ‬
‫ﺍﻧﺒﻮﻩ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﻴﺮ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻫﺮﻳﮏ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ‬
‫ﺍﻭ ﺗﻒ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﺪﻭﻥ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﻲ ﻭ‬
‫ﺩﻟﺨﻮﺭﻱ ﺁﺭﺍﻡ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺭﻭﺣﻲ ﺳﺮﺷﺎﺭ ﺍﺯ ﻣﺤﺒّﺖ ﻭ ﻣﺴﺮﻭﺭ ﺍﺯ ﻭﺻﺎﻝ‬
‫ﺖ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺳﭙﺎﺳﮕﺰﺍﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬ ‫ﺩﻭﺳ ‪،‬‬
‫ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺍﺑﺎﺀ ﺩﺍﺭﻧﺪ ‪ .،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺗُﻒ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻦ ﺑﻪ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﮐﺎﺭﻱ ﻧﺎﺷﺎﻳﺴﺖ ﻣﻲ ﺩﺍﻧﻨﺪ ‪ .،‬ﺑﺎ ﮔﺸﺎﺩﻩ ﺭﻭﻳﻲ ﻭ‬
‫ﻣﺤﺒﺖ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺩﻳﺮ ﺷﻮﺩ ﺷﻤﺎ ﻫﻢ ﺑﻴﺎﻳﻴﺪ ﻭ ﺳﻬﻢ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺭﺍ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻦ ﺍﻫﻤﻴﺘﻲ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﻦ ﺗُﻒ ﺑﻴﺎﻧﺪﺍﺯﻳﺪ‪ .‬ﻣﻦ ﺁﻥ ﺭﺍ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﺎ ﺩﺳﺘﻤﺎﻝ ﭘﺎﮎ ﻣﻲ ﮐﻨﻢ‪«.‬‬
‫‪۳‬‬
‫ﭼﻮﺏ ﻭ ﻓﻠﮏ ﻳﮑﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭘﺎﻫﺎﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ﺍﻧﻈﺎﺭ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻪ ﺗﺨﺘﻪ ﭼﻮﺑﻲ ﺑﺴﺘﻨﺪ ﻃﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﺑﺪﻥ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻭﺍﮊﮔﻮﻥ ﻗﺮﺍﺭ‬
‫ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﮐﻒ ﭘﺎﻫﺎﻱ ﺍﻭ ﺭﻭ ﺑﻪ ﻫﻮﺍ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﺑﺎ ﺷﻼﻗﻲ ﻣﺤﮑﻢ ﺑﻪ ﮐﻒ ﭘﺎﻱ ﺍﻭ‬
‫ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﻒ ﭘﺎﻳﺶ ﺷﮑﺴﺖ ﻭ ﭼﻨﺪ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺯﺭﺩ ﭘﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭘﺎﻳﺶ‬
‫ﭘﺎﺭﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻭﻗﺖ ﻳﮑﺒﺎﺭ ﺟﻠﻮﻱ ﻣﻨﺰﻝ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻋﻴﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﺘﮏ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ ‪.،‬‬
‫ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺻﺎﺣﺒﺨﺎﻧﻪ ﻳﺎ ﺭﻫﮕﺬﺭﺍﻥ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺍﺫﻳﺖ ﻣﺘﺄﺛﺮ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ‬
‫ﭘﻮﻟﻲ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺑﺪﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﺩﺳﺖ ﺍﺯ ﺯﺩﻥ ﺍﻭ ﺑﺮ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺭﺍ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﺩﺭ ﭼﻨﺪ‬
‫ﻣﺤﻠﻪ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺍﺫﻳﺖ ﺑﻪ ﻣﺪﺕ ‪ ۹‬ﻣﺎﻩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮﻫﻤ |ﻪ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺗﺤﻤﻞ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﭘﺎﻫﺎﻱ ﺍﻭ ﻣﺘّﻮﺭﻡ ﺷﺪ‬

‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ .٣٦٧‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١١‬‬
‫‪ (۲‬ﺣﺒﻴﺐ ﻃﺎﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﻃﺎﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ ‪ ،‬ﺝ‪١٣٩-١٤٢ ، ,١ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٤٦، ,١‬؛ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪١٣ ، ,١۰‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۲۴‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻤﻲ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺭﺍﻩ ﺑﺮﻭﺩ‪.‬‬
‫ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺗﺎﺟﺮ ﺟﻮﺍﻥ ﻭ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺩﺭﺳﺘﮑﺎﺭﻱ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺩﺍﺷﺖ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﭼﻨﺎﻥ ﺍﻣﺎﻧﺖ‪،‬ﺩﺍﺭ ﻭ ﺩﺭﺳﺘﮑﺎﺭ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻼﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‬ ‫ﺫﺧﻴﺮ |ﻩ ﻣﺎﻟﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺤﻔﻮﻅ ﺑﻮﺩﻥ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺍﻣﺎﺩ ﻣ ّ‬
‫‪ -‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۰‬ﻡ‪ .‬ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ ‪ -‬ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ‬
‫ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻭ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﺯ ﺭﻭﻧﻴﺰﻋﺎﺯﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻮﺍﺯ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺁﻣﺪ ﻭ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺟﺎﺭﭼﻲ‬
‫ﺍﺳﺘﺨﺪﺍﻡ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﻼﻗﺎ ﺕ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﺎ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺳﺎﺯﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ‬
‫ﺪ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻗﻠﻌ |ﻪ‬
‫ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﻋﻠﻴﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻟﺸﮕﺮﮐﺸﻲ ﮐﺮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺧﻮﺍﺟﻪ ﭘﻴﻮﺳﺖ ﻭ ﻣﺨﺎﺭﺝ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺍ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ‬
‫ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﻴﺮﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺷﻼﻕ ﺯﺩﻩ ﺩﺍﺧﻞ ﺣﻮﺽ ﺁﺏ‬
‫ﻳﺦ ﺑﻴﺎﻧﺪﺍﺯﺩ‪ ۲.‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﺟﻮﺍﻥ‪،‬ﺗﺮ ﻭ ﻗﻮﻱ‪،‬ﺗﺮ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﺮﺩ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﻓﻘﻂ ﺷﺎﻣﻞ ﺍﻭ ﺑﺸﻮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﺪﻥ ﺷﻼﻕ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺣﻮﺽ ﺁﺏ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﺁﺏ ﺑﻪ ﺭﻧﮓ ﺳﺮﺥ ﺩﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺗﻤﺴﺨﺮ ﻭ ﺗﻮﻫﻴﻦ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺭﻫﮕﺬﺭﺍﻥ ﺑﺎﺑﺖ ﺗﻤﺎﺷﺎﻱ ﺁﻥ ﺻﺤﻨﻪ ﭘﻮﻝ ﺑﺪﻫﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺭﺍ ﭼﻨﺪﻳﻦ‬
‫ﻭ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﺍﻳﻦ ﺻﺪﻣﺎﺕ ﺍﻭ ﺯﻧﺪﻩ ﻣﺎﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺿﺮﺑﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺷﻼﻕ ﻭ ﺁﺏ ﺳﺮﺩ ﺑﺪﻥ ﺍﻭ ﻧﺎﻗﺺ ﺷﺪ ﻭ ﭼﺸﻢ ﻫﺎﻳﺶ ﮐﻢ ﮐﻢ ﻧﺎﺑﻴﻨﺎ ﮔﺸﺖ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻫﻲ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﺸﻮﻧﺖ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﻫﻤﺴﺮﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ‬
‫ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻭ ﺩﻭﺳﺘﻲ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺍﺷﺖ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ‬
‫ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﻲ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺗﺎ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻳﮏ ﺷﺐ ﺧﻮﺍﺏ ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ‬
‫ﻫﻴﮑﻞ ﺳﻴﺎﻩ‪،‬ﭘﻮﺵ ﺍﺯ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﺎﺑﺖ ﺍﻳﻦ ﺭﻓﺘﺎﺭﻫﺎﻱ‬
‫ﻭﺣﺸﻴﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﻭﻻﺩ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺭﻭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺭﺩ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻳﻦ ﺧﻮﺍﺏ‬
‫ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮐﺮﺩ ﻭ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﺑﺪﻱ‬
‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﻭﻟﻲ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺍﻋﺘﻨﺎﻳﻲ ﻧﮑﺮﺩ‪ .‬ﺯﻥ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺭﺍ‬

‫‪ (۱‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪١٣ ، ,١۰‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١١‬‬
‫‪ (۳‬ﻓﻴﻀﻲ ‪٧٨‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٥١‬‬
‫‪۱۲۵‬‬ ‫‪ ۸‬ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ‬

‫ﭼﻨﻴﻦ ﺩﻳﺪ ﺧﻮﺩﺵ ﺷﺨﺼﴼ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺷﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺩﺍﺭﻭﻏ |ﻪ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺳﺎﺩﺍﺕ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺗﻤﺎﺱ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻫﻤﺎﻥ ﺷﺐ ﭘﻨﺞ ﻗﺎﻃﺮ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﺍﺯ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭﺵ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ‬
‫ﻳﺰﺩﻱ ﻭ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﻣﺨﻔﻲ ﺑﺒﺮﺩ‪ .‬ﺁﻥ ﺩﻭ ﺭﺍ‬
‫ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﻗﺎﻃﺮﻫﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻫﺮﺍﺕ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺣﻮﺯ |ﻩ ﻗﺪﺭﺕ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‪،‬ﺧﺎﻥ ﺧﺎﺭﺝ‬
‫ﺑﻮﺩ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺩﻭ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﺎﻩ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺷﻬﺮﻣﺎﻧﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺮﺍﺣﺎﺕ ﻭ ﺯﺧﻤﻬﺎﻳﺸﺎﻥ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﻬﺒﻮﺩ ﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺷﺘﻬﺎﻱ ﺳﻴﺮﻱ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺛﺮﻭﺕ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻭﺍﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﻏﺎﺭﺕ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺣﺘّﻲ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﺍﺑﻮﻃﺎﻟﺐ ﺍﺯ ﺳﺎﻻﺭﻫﺎﻱ ﺩﻭﻟﺘﻤﻨﺪ ﺳﺎﮐﻦ ﺩﺭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺤﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﻪ ﻧﺰﺩ ﺷﺎﻩ ﺷﺨﺺ ﻣﻌﺘﺒﺮﻱ ﺑﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﮔﺮﻓﺘﺎﺭ ﺣﺮﺹ ﻭ ﻃﻤﻊ ﺣﺎﮐﻢ‪ ,‬ﺯﻳﻦ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‬
‫ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺍﺑﻮ ﻃﺎﻟﺐ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﻧﺠﻴﺮ ﺑﺴﺘﻪ ﻭ ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻣﻌﺪﻥ ﺑﺒﺮﻧﺪ ﻭ‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻥ ﺳﻴﺪ ﺍﺑﻮ ﻃﺎﻟﺐ ﺑﻪ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭ ﺗﻔﺤﺺ‬
‫ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ ﺯﻳﻦ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﭼﻨﻴﻦ ﻋﻤﻠﻲ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﻍ ﮔﻔﺖ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﺍﺑﻮﻃﺎﻟﺐ ﺭﺍ ﺑﺎﻋﺚ ﻫﻤﻪ ﻣﺸﮑﻼﺗﻲ ﻣﻲ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺟﻮﺩ‬
‫ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺧﺼﻮﻣﺖ ﺷﺨﺼﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﺳﻴﺪ ﺍﺑﻮ ﻃﺎﻟﺐ ﺭﺍ ﻣﺴﻤﻮﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﮐﺸﺘﻪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻼ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺯﻭﺭ‬ ‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺛﺮﻭﺕ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻣ ّ‬
‫ﺧﻄﺎﻁ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻫﻔﺘﺎﺩ ﻭ ﺩﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ‬ ‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ّ‬‫ﺗﺼﺮﻑ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻣ ّ‬ ‫ّ‬
‫ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺯﺧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﮑﺴﺖ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﻭﺭﺍﻥ‬
‫ﻧﻘﺎﻫﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﮔﺬﺭﺍﻧﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯ ﮔﺸﺖ ﺧﺒﺮ‬
‫ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺩﻫﺸﺘﻨﺎﮎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺍﺵ ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﻦ ﺩﻭﻟﺖ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ‬
‫ﭼﺸﻤﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺍﺗﻮﻱ ﺯﻏﺎﻟﻲ ﺩﺍﻍ ﻭ ﺁﻫﻦ ﺩﺍﻍ ﺑﺮ ﺑﺪﻥ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﮐﻮﭼﮑﺘﺮ ﺍﻭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﻭ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﻨﺪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺍﻣﻼﮎ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ‬
‫ﻼ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺠﺎﺕ ﺟﺎﻥ ﭘﺴﺮ ﻋﺰﻳﺰﺷﺎﻥ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ‬ ‫ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻣ ّ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺎﻟﻤﻴﺮﻱ ‪٢٧-٣١‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪.٤٠٨-٤٠٩‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .١١‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪٢٣ ، ,١۰‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۲۶‬‬
‫ﻫﻤﻪ ﺍﺳﻨﺎﺩ ﻭ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺍﻓﺴﻮﺱ ﮐﻪ ﺁﻥ ﭘﺴﺮ ﺧﺮﺩﺳﺎﻝ ﺗﺤﺖ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻓﺸﺎﺭ ﻭ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﻭ ﺟﺮﺍﺣﺖ ﺟﺎﻥ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺍﻳﻦ ﺍﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭﻫﺎﻱ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ‬
‫ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﺎ ﺩﺳﺖ ﺧﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﺑﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﭘﻨﺎﻩ‬
‫ﻋﺪﻩ ﮐﻪ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻣ ّﻘﺪﺭ‬ ‫ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ ۲.‬ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﻡ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩﻱ ﺷﺪﻳﺪﺗﺮ ﻭ ﺧﻮﻧﻴﻦ‪،‬ﺗﺮ ﺑﺠﻨﮕﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻘﻴ |ﻪ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻫﻤﻪ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﺟﺴﺎﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺧﻨﺪﻗﻲ ﺩﺭ ﺣﻴﺎﺕ ﻣﺤﻮﻃ |ﻪ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﺭﻭﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﺎﮎ ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺍﻳﻦ ﻇﻠﻢ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﺁﻧﭽﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻴﺎﻥ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻧﺎﺍﻣﻴﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﮔﺮﻓﺖ ‪ -‬ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ‪ .‬ﺍﻭ‬ ‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ﻣﺼﻤﻢ ﺷﺪ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺧﻮﻥ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﻴﮕﻨﺎﻩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﺨﺼﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺍﻭ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﻫﻤ |ﻪ‬ ‫ّ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﻭ ﻣﻈﺎﻟﻢ ﺑﻮﺩ ﺑﮕﻴﺮﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﮐﺴﻲ ﻧﺒﻮﺩ ﺟﺰ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﻳﺎ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﮐﺸﻮﺭ‬
‫ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ :‬ﻧﺎﺻﺮﺍﻟﺪﻳﻦ ﺷﺎﻩ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﺎﻟﻤﻴﺮﻱ ‪٢٥-٢٦‬‬
‫ّ‬
‫‪ (۲‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ .٧٩‬ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠﻲ‪ ,‬ﻣﻼ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‪ ,‬ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻗﻄﺒﺎ ‪ ,،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ‪,‬‬
‫‪،‬ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ‪ ، ,‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺗﻲ‪، ,‬ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﭘﺴﺮ ﺻﺎﻟﺢ‪، ,‬ﺳﻴّﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﻭ ﺳﻴّﺪ ﺣﺴﻦ‬
‫ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ‪ّ ,،‬‬
‫ﻣﻼ‬ ‫ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ﭘﺴﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻗﺎﺳﻢ‪ ,‬ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﭘﺴﺮ ّ‬ ‫ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺣﺎﺟﻲ ﺳﻴّﺪ ﺍﺣﻤﺪ ‪ّ ,،‬‬
‫ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺗﻲ‪ ,‬ﺷﻴﺦ ﻳﻮﺳﻒ ‪ ،‬ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﻗﺎﺋﺪ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﺎﺑﺪ‪,‬‬‫ﻋﻠﻲ ﺍﮐﺒﺮ ﭘﺴﺮ ّ‬
‫‪،‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .١٥٨، ,١ .‬ﻓﻴﻀﻲ ‪٧٢‬‬
‫‪۹‬‬

‫ﺳﻮﺀ ﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬

‫ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺣﻮﺍﺭﻳﻮﻥ ﻭ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺷﻴﺦ‬
‫ﻃﺒﺮﺳﻲ‪ ,‬ﻭﺍﻗﻌ |ﻪ ﺯﻧﺠﺎﻥ ﻭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟ |ﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﻭﺣﻴ |ﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺗﻀﻌﻴﻒ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺳﺮ ﻧﺎﺍﻣﻴﺪﻱ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺗﻼﻓﻲ‪،‬ﺟﻮﻳﺎﻧﻪ ﺑﺰﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮏ ﻣﺎﺩﺭ ﺩﻟﺴﻮﺯ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺪ ﺁﺯﺍﺭ ‪ ،‬ﺷﮑﻨﺠﻪ ﻭ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﭘﺴﺮﺵ ﺑﻮﺩ‬
‫ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻣﻼﮎ ﻭ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍ ﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﭼﻨﺪ ﻗﻄﻌﻪ ﺟﻮﺍﻫﺮ‬
‫ﮔﺮﺍﻧﺒﻬﺎ ﻭ ﮔﺮﺩﻥ‪،‬ﺑﻨﺪ ﻣﺮﻭﺍﺭﻳﺪﻱ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻳﺶ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺴﺮ ﺑﺰﺭﮔﺶ ﻣ ّ‬
‫ﻼ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﺑﻬﺎﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۱‬ﻋﺎﺯﻡ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎ ﭼﻨﺪ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻢ ﻓﮑﺮ ﻭﻫﻢ ﺭﺃﻱ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﺳﺮﮐﺮﺩﮔﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻧﻘﺸﻪ ﺍﻱ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺟﻮﻳﺎﻧﻪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺳﺮﮐﺮﺩ |ﻩ ﺁﻥ ﮔﺮﻭﻩ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﺎﺑﻲ‪ ۲‬ﺑﻪ ﺩﻳﺪﺍﺭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲ ﻧﻮﺭﻱ‬
‫ﻣﻠﻘﺐ ﺑﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﻭ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ |ﻩ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﺩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻧﻘﺸﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﮐﺸﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺁﮔﺎﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺳﺎﺯﺩ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻃﺒﻖ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺷﻔﻴﻊ )‪ (١٢‬ﺁﻥ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺣﺎﺝ ﻗﺎﺳﻢ ﻭ ﺣﺴﻴﻦ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﻋﻠﻲ ﻧﻘﻲ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ،‬ﺍﮔﺮﭼﻪ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ )‪ (١٢‬ﺣﺮﮐﺖ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﮐﻪ ﺑﻌﺪﴽ ﺑﻪ ﺭﻓﺘﻦ ﻣ ّ‬
‫ﺳﻪ ﻣﺮﺩ ﻭ ﺧﻮﺩﮐﺸﻲ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺯﻧﻬﺎ ﺩﻭ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻭﺍﻗﻌ |ﻪ ﺍﻭﻝ ﺭﺥ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ ، ,٤ .‬ﺹ‪(٢٢‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﻳﮑﺴﺎﻝ ﻭ ﻧﻴﻢ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺁﻥ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩﺵ ﺩﺭ ﮐﻮﻫﻬﺎﻱ ﺑﺎﻻ ﻃﺎﺭﻡ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ؛ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ‬
‫ﻣﺮﮒ ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﻳﺰﺩﻱ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٤٠٧‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﻣﺮﺩ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﺑﻪ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺷﮑﺴﺖ ﻧﺒﺮﺩ ﻓﻠﻌﻪ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﺎﻡ ﺍﻭ ﻋﻈﻴﻢ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۲۸‬‬
‫ﻣﺼﺮﺍﻧﻪ ﺍﺯ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﺪ ﻭ ّ‬
‫ﻧﻘﺸﻪ ﻣﻨﺼﺮﻑ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﺪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﺍﻱ ﮐﻪ ﮐﺸﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺧﻼﻑ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﻣﺒﺎﺩﺭﺕ ﺑﻮﺭﺯﻧﺪ ﺍﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﺮﻳﮏ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺪ‬
‫ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﻋﻮﺍﻗﺐ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻭﺣﺸﺘﻨﺎﮎ ﺧﻮﺍﻫﺪ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ ۱‬ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺩﺭ ﺍﻧﺘﻈﺎﺭ ﻣﻮﻋﻮﺩﻱ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻭ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﺩﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ‪ ،‬ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﺟﺪﻳﺪ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎ ﺧﺎﻥ ﻧﻮﺭﻱ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺁﺷﻨﺎﻳﻲ‬
‫ﺩﺍﺷﺖ‪ ,‬ﻧﺎﻣ |ﻪ ﮔﺮﻡ ﻭ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻭ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻣﻴﺪﻭﺍﺭﻱ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﺩﺭ ﺁﺷﺘﻲ ﺩﺭﺁﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻣﺎ ﭼﺮﺧﻬﺎﻱ ﮔﺮﺩﻭﻧ |ﻪ ﻗﺴﻤﺖ ﻭ ﺗﻘﺪﻳﺮ ﺑﻪ ﺣﺮﮐﺖ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺗ ّﻮﻗﻒ ﺁﻥ ﻣﻤﮑﻦ‬
‫ﻧﺒﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻧﺸﺮﻳ |ﻪ ﻫﻔﺘﮕﻲ ﻃﻬﺮﺍﻥ ‪ ،‬ﺑﻪ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪ ۱۲‬ﺁ ﮔﺴﺖ ‪ ۱۸۵۲‬ﻡ‪ .‬ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﻴﻢ‪:‬‬
‫»ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺁﺏ ﻭ ﻫﻮﺍﻱ ﺭﻭﺩﺑﺎﺭ ﻗﺪﺭﻱ ﺧﻨﮏ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻗﺮﻗﺎﻭﻝ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺯﻳﺎﺩﻱ‬
‫ﺪ ﺍﻋﻠﻴﺤﻀﺮﺕ ﻗﺼﺪ ﻧﻤﻮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯﻱ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻭﺷﺎﻥ ﺗﭙﻪ ﺩﻳﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﻧ ‪،‬‬
‫‪۳‬‬
‫ﻋﺰﻳﻤﺖ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ )ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﮐﺎﺥ ﻳﻴﻼﻗﻲ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻧﻲ(«‬
‫ﻭ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﻧﺎﻣﻪ ﺩﻳﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪:‬‬
‫»ﺍﻋﻠﻴﺤﻀﺮﺕ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ‬
‫ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻧﺸﺎﻥ ﺁﻣﺎﺩ |ﻩ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﮑﺎﺭ ﺑﺎﺷﻨﺪ ‪ .،‬ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺍﺯﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻟﻌﻨﺘﻲ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻳﮏ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﺯﺩ‪" :‬ﻋﺮﻳﻀﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺍﺭﻡ"‪ .‬ﭼﻨﺪ‬
‫ﺗﻦ ﺍﺯ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭﺍﻥ ﺍﻋﻠﻴﺤﻀﺮﺕ ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺻﺪﺍﻱ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ ﺍﻭ ﭼﻪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﺪ ‪ .،‬ﺍﻣﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﻮﻧﺪ ﺁﻥ ﺷﺨﺺ ﺗﻔﻨﮕﻲ ﺍﺯ ﺟﻴﺐ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺍﻋﻠﻴﺤﻀﺮﺕ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺍﻟﺤﻤﺪ ﷲ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻟﻄﻒ ﻭ ﺍﻋﺎﻧﺖ‬
‫‪۴‬‬
‫ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭ ﺗﻴﺮ ﺑﻪ ﺧﻄﺎ ﺭﻓﺖ‪«.‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٤٤٠‬‬
‫‪٤٣٩ (۲‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻣﺎﻧﺖ ‪٢٠٥‬‬
‫‪ (۴‬ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺍﺗﻔﺎﻗﻴّﻪ ‪ ،‬ﺷﻤﺎﺭﻩ ‪ ،٨١‬ﺑﻪ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﭘﻨﺠﺸﻨﺒﻪ ﺳﻮﻡ ﺫﻱ ﺍﻟﻘﻌﺪﻩ ‪ ١٢٦٨‬ﻫﺠﺮﻱ ﻗﻤﺮﻱ؛ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪The :‬‬
‫‪۱۲۹‬‬ ‫‪ ۹‬ﺳﻮﺀ ﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬

‫ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻧﺎﻣ |ﻪ ﻫﻔﺘﻪ ﺑﻌﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪:‬‬
‫»ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ ,،‬ﺯﻧﺠﺎﻥ ﻭ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻥ‬
‫ﺷﺮﮐﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺟﺮﺍﺣﺎﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎ ﺑﺮ ﺗﻨﺶ ﺩﻳﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺑﺎ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ‬
‫ﻣﺤﺎﻓﻈﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﻭ ﻣﺄﻣﻮﺭﺍﻥ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺳﻠﻄﻨﺘﻲ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻫﻢ ﺟﺴﺪﺵ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺭﺍ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺑﺎ ﺳﻨﮓ ﻭ ﭼﻮﺏ ﺯﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺧﺎﮎ ﻳﮑﻲ ﺷﺪ‪«.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻧﺘﻴﺠ |ﻪ ﺳﻮﺀﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﺁﮔﺴﺖ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۲‬ﻡ‪ .‬ﻳﮏ ﺳﻠﺴﻠﻪ‬
‫ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺧﺸﻮﻧﺖ‪،‬ﺑﺎﺭﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻮﺟﻲ ﭘﺮﺷﺘﺎﺏ ﺩﺍﻣﻦ ﻫﻤ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ‬
‫ﺷﺪﺗﻲ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﻗﺒﻞ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ‬ ‫ﺷﮑﻨﺠﻪ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎ ّ‬
‫ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺧﺼﻮﻣﺖ‪،‬ﺟﻮﻳﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺭﺅﺳﺎﻱ ﺩﻳﻦ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺎﺭ ﺩﻳﮕﺮ‬
‫ﻓﺮﺻﺘﻲ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺩﺭ ﻗﻠﻊ ﻭ ﻗﻤﻊ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻣﻼﮎ ﻭ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺻﺎﺣﺐ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮏ ﺍﻓﺴﺮ ﺍﺗﺮﻳﺸﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺳﺎﮐﻦ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﺩﻳﺪﻥ ﺻﺤﻨﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻓﺠﻴﻊ ﺁﺯﺍﺭ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻧﭽﻨﺎﻥ ﺗﺮﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﻐﻠﺶ ﺍﺳﺘﻌﻔﺎﺀ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻭﻱ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫»ﺍﺑﺪﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﻈﻠﻮﻣﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﺗﺶ ﻇﻠﻢ ﻣﺸﺘﻌﻞ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﮐﻮﻱ ﻭ ﺑﺮﺯﻥ ﺭﺍ ﻧﻮﺭﺍﻧﻲ‬
‫ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﻦ ﺑﺎ ﭼﺸﻢ ﺧﻮﺩ ﺷﺎﻫﺪ ﻭﺿﻊ ﻣﻮﺣﺸﻲ ﺑﻮﺩﻡ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ‬
‫ﺳﻼﺳﻞ ﻭﺍﻏﻼﻝ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺳﻴﻨﻪ ﻭ ﺷﺎﻧ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺷﮑﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﺩﺭ ﺷﮑﺎﻓﻬﺎ ﻓﺘﻴﻠ |ﻪ ﺳﻮﺯﺍﻥ‬
‫ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺎ ﺟﻤﺎﻋﺘﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ ﻭ ﺑﺎﺯﺍﺭﻋﺒﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﻓﺘﻴﻠﻪ‪،‬ﻫﺎ‬

‫‪ Bábís of Nayríz: History and Documents‬ﻓﺼﻞ ‪٢٠ ,١٠‬؛ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﺒﻴﻞ )‪(٤٤٠‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺩﻭ ﻣﺮﺩ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﻮﺀ ﻗﺼﺪ ﻣﺒﺎﺩﺭﺕ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ :‬ﺻﺎﺩﻕ ﺗﺒﺮﻳﺰﻱ ﻭ ﻓﺘﺢ ﺍﷲ ﻗﻤﻲ‪ .‬ﺍﻣﺎﻧﺖ )‪ (٢٠٥‬ﭼﻬﺎﺭ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﻧﺎﻡ‬
‫ﻱ ﻭ ﻓﺘﺢ ﺍﷲ ﻗﻤﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﺎﻩ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺣﺎﺝ ﻗﺎﺳﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‬‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ‪ :‬ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪ ، ,‬ﺻﺎﺩﻕ ﺗﺒﺮﻳﺰ ‪،‬‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤﺪﺳﺖ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﮔﺰﺍﺭﺷﻬﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﺯ ﺯﺑﺎﻥ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺍﺭﻭﭘﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﻪ ﺗﺎ ﺷﺶ‬
‫ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ)ﻣﺆﻣﻦ ‪ ،The Babi and Baha’i Religions‬ﻓﺼﻞ ‪.(٧‬‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺩﺭ‬ ‫ﻲ ﻓﺼﻞ ‪ .٢٠، ,١٠‬ﺑﻴﻮﮔﺮﺍﻓﻲ ﻣﺨﺘﺼﺮ ﻣ ّ‬ ‫‪ (۱‬ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺍﺗﻔﺎﻗﻴّﻪ ‪ ,،‬ﺷﻤﺎﺭ |ﻩ ‪٨٢‬؛ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑﺎﻧ ‪،‬‬
‫ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪ www.nayriz.org‬ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٤٤٣‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۳۰‬‬
‫ﭘﺲ ﺍﺯ ﺗﻤﺎﺱ ﺑﺎ ﮔﻮﺷﺖ ﺑﻤﺜﺎﺑ |ﻪ ﺷﻤﻌﻲ ﮐﻪ ﺗﺎﺯﻩ ﺧﺎﻣﻮﺵ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺯﺧﻢ‬
‫ﺁﻧﺎﻥ ﺩﻭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬ﺍﻳﻦ ﺳﺘﻤﮕﺮﺍﻥ ﺷﺮﻗﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻗﺴﺎﻭﺕ ﻭ ﺳﻨﮕﺪﻟﻲ ﺍﺑﺘﮑﺎﺭﻱ ﺑﮑﺎﺭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻋﻘﻞ ﺩﺭ ﺣﻴﺮﺕ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﺑﺘﺪﺍ ﭘﻮﺳﺖ ﺍﺯ ﮐﻒ ﭘﺎﻱ ﻣﻠﻬﻮﻓﻴﻦ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﺳﭙﺲ‬
‫ﺳﻢ ﺳﺘﻮﺭﺍﻥ ﻧﻌﻞ ﺯﺩﻩ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺑﻪ ﻃﻲ‬ ‫ﺩﺭ ﺭﻭﻏﻦ ﺩﺍﻍ ﺷﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﭼﻮﻥ ّ‬
‫ﺿﺠﻪ ﻭ ﺯﺍﺭﻱ ﻭ ﻳﺎ ﺷﮑﻮﻩ‬ ‫ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻭﺻﻒ ﺍﺯ ﺷﺨﺺ ﺑﺎﺑﻲ ﺻﺪﺍﻱ ّ‬
‫ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﻗﺮﺍﺭﻱ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ ,‬ﺑﻠﮑﻪ ﺑﮑﻤﺎﻝ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﻫﺮ ﻣﺸ ّﻘﺖ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﻮﺩ‬
‫ﺗﺎ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺟﺴﻢ ﻧﺤﻴﻒ ﻃﺎﻗﺖ ﻫﻤﻘﺪﻣﻲ ﺑﺎ ﺭﻭﺡ ﺧﻔﻴﻒ ﻭ ﻟﻄﻴﻒ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺷﺪﺕ ﻋﺬﺍﺏ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﺣﺎﻝ ﺷﺎﻳﺪ ﺗﺼ ّﻮﺭ‬ ‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﺣﻴﻦ ﺁﻥ ﺍﺳﻴﺮ ﺑﻲ‪،‬ﺗﻘﺼﻴﺮ ﺍﺯ ّ‬
‫ﺟﻼﺩﺍﻥ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺳﻴﺮﺍﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺑﺪﺑﺨﺖ ﺑﻲ‪،‬ﭘﻨﺎﻩ‬ ‫ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ ﮐﻪ ﺣﺮﺹ ﻭ ﻭﻟﻊ ّ‬
‫ﺑﺎ ﮐﺸﻴﺪﻥ ﺧﻨﺠﺮ ﺑﺮ ﺣﻨﺠﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﺼﻴﺒﺖ ﻋﻈﻴﻢ ﻧﺠﺎﺕ ﻣﻲ‪،‬ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﻧﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺑﻠﮑﻪ‬
‫ﺁﻥ ﻣﻈﻠﻮﻣﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻀﺮﺏ ﺗﺎﺯﻳﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺗﺎ ﻟﺤﻈ |ﻪ ﻭﺍﭘﺴﻴﻦ ﮐﻪ ﺍﻧﺪﮎ‬
‫ﺭﻣﻘﻲ ﺍﺯ ﺣﻴﺎﺕ ﺩﺭ ﮐﺎﻟﺒﺪ ﺁﻧﺎﻥ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﻣﺒﺘﻼ ﻣﻲ‪،‬ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‬
‫ﺗﺎ ﺟﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺗﺎﺯﻩ ﺍﺯ ﺟﺴﺪ ﺑﻲ‪،‬ﺟﺎﻥ ﺩﺳﺖ ﺑﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺁﻥ ﺍﺟﺴﺎﺩ‬
‫ﻣﺠﺮﻭﺡ ﻭ ﻣﺸﺒّﮏ ﺭﺍ ﻭﺍﮊﮔﻮﻥ ﺑﻪ ﺩﺭﺧﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻫﺪﻑ ﺳﻬﺎﻡ ﻣﺮﺩﻡ ﺳﻨﮕﺪﻝ‬
‫ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﻴﺮ ﺍﻧﺪﺍ ‪،‬ﺯ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺁﺯﻣﺎﻳﺶ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻭ ﺑﻴﺮﺣﻤﻲ ﻭ ﺷﻘﺎﻭﺕ ﺧﻮﻳﺶ‬
‫ﺭﺍ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺩﻫﻨﺪ ﻭ ﻣﻦ ﺧﻮﺩ ﺍﺟﺴﺎﺩﻱ ﺭﺍ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﮐﺮﺩﻡ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺻﺪﻫﺎ ﺭﺻﺎﺹ ﺷﺮﺣﻪ‬
‫ﺷﺮﺣﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ ...‬ﻣﻦ ﭼﻮﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺻﻔﺤﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﺍﻭﺭﺍﻕ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﮑﻨﻢ ﭘﻴﺶ ﺧﻮﺩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﻢ ﻻﺑﺪ ﻫﻤﻮﻃﻨﺎﻥ ﻋﺰﻳﺰ ﻣﻦ ﺑﺴﺨﺘﻲ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺍﻳﺎﺕ ﺭﺍ ﺑﺎﻭﺭ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺁﻥ‬
‫ﺭﺍ ﺧﺎﻟﻲ ﺍﺯ ﺍﻏﺮﺍﻕ ﻧﺨﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﻤﺮﺩ‪ .‬ﺍﻱ ﮐﺎﺵ ﻣﻦ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻗﻴﺪ ﺣﻴﺎﺕ ﻧﺒﻮﺩﻡ ﻭ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺣﻮﺍﺩﺙ ﻧﺎﮔﻮﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺭﺃﻱ ﺍﻟﻌﻴﻦ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﻧﻤﻮﺩﻡ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﻣﺘﺄ ّﺳﻔﺎﻧﻪ ﺧﺪﻣﺖ ﻭ ﻭﻇﻴﻔ |ﻪ‬
‫ﻣﻦ ﺍﻳﺠﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﺎﻳﺪ ﮐﻪ ﻏﺎﻟﺒﴼ ﺷﺎﻫﺪ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻈﺎﻟﻢ ﻭ ﻓﺠﺎﻳﻊ ﺑﺎﺷﻢ‪ .‬ﻣﻊ ﺍﻟﻮﺻﻒ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﭼﺸﻤﻢ ﺣﺘّﻲ ﺍﻻﻣﮑﺎﻥ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﻇﺮ ﻫﻮﻟﻨﺎﮎ ﻧﻴﻔﺘﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻳّﺎﻡ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺩﺭ‬
‫ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻲ‪،‬ﻣﺎﻧﻢ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﺭﻭﺡ ﻭ ﺭﻭﺍﻧﻢ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺑﻴﺰﺍﺭ ﻭ ﺟﺎﻥ ﻭ ﻭﺟﺪﺍﻧﻢ ﻣﻨﺰﺟﺮ ﻭ ﻣﺘﻨ ّﻔﺮ‬
‫ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻣﻴﺪﻭﺍﺭﻡ ﻫﺮﭼﻪ ﺯﻭﺩﺗﺮ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻋﺎﻣﻠﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﺣﺮﮐﺎﺕ ﺭﺯﻳﻠﻪ ﻗﻄﻊ‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻢ ﻭ ﺭﺍﻩ ﺩﻳﺎﺭ ﺧﻮﻳﺶ ﭘﻴﺶ ﮔﻴﺮﻡ‪«۱...‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍ ‪،‬ﺭ ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ﺹ ‪٤٤٣ -٤٤٤‬‬
‫‪۱۳۱‬‬ ‫‪ ۹‬ﺳﻮﺀ ﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬

‫ﺷﺎﻩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﺑﺮﺩ ﺍﻣﺎ ﺧﻴﻠﻲ ﺗﺮﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺱ ﻭ ﻭﺣﺸﺖ‬
‫ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ‪ ۱.‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﺳﻮﺀ ﻗﺼﺪﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺍﺭﻭﭘﺎﻳﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻣﻮﻓ ّﻘﻴﺖ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺷﺪﻩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﻫﻤ |ﻪ‬
‫ﺍﻃﺮﺍﻓﻴﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻣﻈﻨﻮﻥ ﻭ ﻣﺸﮑﻮﮎ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻓﮑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻫﻤﺪﺳﺖ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﮔﺎﻩ ﺗﺼﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﻣﺠﺪﺩﺍ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﮐﺸﻮﺭﺵ‬
‫ﺩﺧﺎﻟﺖ ﺧﻮﻫﻨﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺣﺘﻲ ﺑﻪ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﺟﺪﻳﺪ ﻧﻴﺰ ﻣﻈﻨﻮﻥ ﺑﻮﺩ ‪ ،‬ﺯﻳﺮﺍ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺷﻤﻦ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻣﻮﺍﻇﺐ ﺑﺎﺷﺪ ﺷﺎﻳﺪ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﻫﻢ ﺑﻪ‬
‫ﻓﮑﺮ ﻧﻘﺸﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻦ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺗﺨﺖ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﻣﺎﺩﺭ ﺷﺎﻩ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺩﺭ ﻓﮑﺮ‬
‫ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺑﺮﺩﻥ ﻳﮏ ﺑﺎﺑﻲ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﻭ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﻳﻌﻨﻲ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻭﺳﻴﻪ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﻭ ﭼﻨﺪ ﺗﻦ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻭﺍﻻ ﻣﻘﺎﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺎ ﭘﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﺭﺩﻭﻱ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﺍﺣﻀﺎﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﻴﮕﻨﺎﻫﻲ ﻭ ﺑﺮﮐﻨﺎﺭﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﺧﺸﻮﻧﺖ‪،‬ﺑﺎﺭ‪ ,‬ﻳﻌﻨﻲ‬
‫ﺳﻮﺀ ﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﺷﺎﻩ‪ ,‬ﺛﺎﺑﺖ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻃﺎﻋﺖ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻡ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺑﻨﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺳﺮ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﻭ ﭘﺎﻱ ﺑﺮﻫﻨﻪ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺑﺎ ﺯﻧﺠﻴﺮﺗﺎ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺯﻳﺮ ﺁﻓﺘﺎﺏ‬
‫ﺳﻮﺯﺍﻥ ﺭﺍﻩ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﻫﻢ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺑﻪ‬
‫ﻧﺤﻮﻱ ﺑﻪ ﺍ ّﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺍﻭ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﭘﻴﺮﺯﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺳﻨﮕﻲ ﺑﻪ ﺍﻭ ﭘﺮﺗﺎﺏ‬
‫ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺟﻠﻮﻳﺶ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﻧﮑﻨﻴﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺑﺨﻴﺎﻝ‬
‫ﺧﻮﺩ ﮐﺎﺭ ﺛﻮﺍﺑﻲ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺑﺪﻫﺪ‪ ۲«.‬ﺩﺭ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺧﻤﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺭ‬
‫ﺯﻳﺮﺯﻣﻴﻦ ﺗﺎﺭﻳﮏ ‪ ،‬ﻣﺘﻌﻔﻦ ﻭ ﺑﺪﺑﻮ ﺣﺒﺲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺯﻧﺠﻴﺮ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﺑﺮ ﮔﺮﺩﻧﺸﺎﻥ‬
‫ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺛﺮ ﺁﻥ ﺗﺎ ﺁﺧﺮ ﺣﻴﺎﺕ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﮔﺮﺩﻥ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﭘﺴﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ‪ ،‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﭘﺪﺭﺵ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﻳﮑﺮﻭﺯ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺣﻴﺎﻁ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺭﻓﺘﻪ ﭘﺪﺭ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺭﻭﺯﺍﻧﻪ ﭼﻨﺪ‬
‫ﺩﻗﻴﻘﻪ ﺍﺯ ﻣﺤﻮﻃ |ﻪ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ .‬ﻫﻴﮑﻞ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺑﻄﻮﺭﻱ ﺗﻐﻴﻴﺮ‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﻣﺮﻳﺾ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺰﺣﻤﺖ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻮﻱ ﺳﺮ ﻭ ﻣﺤﺎﺳﻦ ﺁﺷﻔﺘﻪ ﻭ ﭘﺮﻳﺸﺎﻥ ﻭ ﮔﺮﺩﻥ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺯﻳﺮ ﻓﺸﺎﺭ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺯﻧﺠﻴﺮ‬
‫‪ (۱‬ﺍﻣﺎﻧﺖ ‪٢٠٥‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ‪٤٤٥‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۳۲‬‬
‫ﺁﻫﻨﻴﻦ ﺁﻣﺎﺱ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻣﺠﺮﻭﺡ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻗﺎﻣﺖ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺑﺮ ﺍﺛﺮ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﺯﻧﺠﻴﺮﺧﻤﻴﺪﻩ‬
‫ﻭ ﻧﺎﺗﻮﺍﻥ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺸﺎﻫﺪ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﻭﺿﻊ ﻧﺎﮔﻮﺍﺭ ﭼﻨﺎﻥ ﺗﺄﺛﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﺭﻭﺣﻴ |ﻪ ﺁﻥ ﻃﻔﻞ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺣﺴﺎﺱ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻧﮕﺮﺩﻳﺪ‪«.‬‬ ‫ّ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺩﺭ ﺳﺠﻦ ﺭﻭﻳﺎﻳﻲ ﺯﻳﺒﺎ ﺩﻳﺪ‪:‬‬
‫»ﺩﺭ ﺷﺒﻰ ﺍﺯ ﺷﺒﻬﺎ ﺩﺭ ﻋﺎﻟﻢ ﺭﺅﻳﺎ ﺍﺯ ﺟﻤﻴﻊ ﺟﻬﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﻛﻠﻤ |ﻪ ﻋﻠﻴﺎ ﺍﺻﻐﺎ ﺷﺪ‪ :‬ﺇﻧّﺎ‬
‫ﻧﻨﺼﺮﮎ ﺑﮏ ﻭ ﺑﻘﻠﻤﮏ ﻻﺗﺤﺰﻥ ﻋ ّﻤﺎ ﻭﺭﺩ ﻋﻠﻴﮏ ﻭ ﻻﺗﺨﻒ ﺇﻧّﮏ ﻣﻦ ﺍﻵﻣﻨﻴﻦ ﺳﻮﻑ‬
‫ﻳﺒﻌﺚ ﺍﷲ ﮐﻨﻮﺯ ﺍﻷﺭﺽ ﻭ ﻫﻢ ﺭﺟﺎﻝ ﻳﻨﺼﺮﻭﻧﮏ ﺑﮏ ﻭ ﺑﺎﺳﻤﮏ ﺍﻟّﺬﻱ ﺑﻪ ﺍﺣﻴﻲ ﺍﷲ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺃﻓﺌﺪﺓ ﺍﻟﻌﺎﺭﻓﻴﻦ‪«.‬‬
‫ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﻣﻮﻋﻮﺩﻱ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‬
‫ﻭ ﺩﺭﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻭ ﮔﺸﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ‬
‫ﺑﻪ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺗﺒﻌﻴﺪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﻳﮏ ﻋﻤﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺩﺭ ﺗﺒﻌﻴﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﺗﺤﻘﻖ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺭﺍ‬
‫ﺁﻏﺎﺯ ﮐﻨﺪ ‪ ,،‬ﺗﺒﻌﻴﺪﻱ ﮐﻪ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻲ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ ۳‬ﺍﻣﺎ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﺍﻱ ﺑﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺑﻼﻍ ﭘﻴﺎﻡ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﻪ‬
‫ﺟﻬﺎﻧﻴﺎﻥ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺍﺳﻠﻤﻨﺖ ‪٦١، Bahá’u’lláh and the New Era ،‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ‪ ،٤٤٦‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ‪١‬‬
‫‪ ١٢ (۳‬ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪١٨٥٣‬‬
‫ﻧﻲﺭﻳﺰ‬

‫‪١٨٥٣‬‬
‫‪۱۰‬‬

‫ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﺑﻠﻮﺍ ﺩﺭ ﻧﻲﺭﻳﺰ‬

‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺣﺎﮐﻢ ﻭﻗﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭ ﻓﮑﺮ ﻗﻠﻊ ﻭ ﻗﻤﻊ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﺟﻮﺩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺍﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﻣﺠﻨﻮﻥ ﻭ ﺩﻳﻮﺍﻧﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﭘﺎﮎ ﮐﻨﺪ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ‬
‫ﺑﺮﺿﺪ ﺍﻭ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ّ‬ ‫ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺗﺮﺳﻴﺪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺍﻭ ﻫﻤﺪﺳﺖ ﺷﺪ ‪،‬ﻩ‬
‫ﺗﺼﺮﻑ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺑﺮ ﺛﺮﻭﺕ‬ ‫ﻋﻠّﺖ ﺩﻳﮕﺮ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻣﺎﻝ ﻭ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ّ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺑﻴﺎﻓﺰﺍﻳﺪ‪ ۱.‬ﻗﺴﻤﺖ ﺍﻋﻈﻢ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ ‪ ,،‬ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﺳﺎﮐﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺳﻘﻮﻁ ﻭ ﺷﮑﺴﺖ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺑﻪ ﻭﻳﺮﺍﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ ۲‬ﻭ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻥ ﻣﺤﻠّﻪ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﺟﺎﻥ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺩﺭ ﮐﻮﻩ ﻫﺎ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻫﺴﺘ |ﻪ‬
‫ﻳﮏ ﻧﻬﻀﺖ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻣﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺧﺒﺮ ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﮐﺎﺭﮔﺎﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺗﻬﻴ |ﻪ ﺳﺮﮐﻪ ﻭ ﺷﺮﺍﺏ‬
‫ﻭ ﺷﻴﺮ |ﻩ ﺍﻧﮕﻮﺭ ﺩﺭ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﮐﻮﻩ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ ۳.‬ﺑﺎ‬
‫ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺷﺎﻳﻌﺎﺗﻲ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﻮﻃﺌ |ﻪ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺑﺮﺩﻥ ﺧﻮﺩﺵ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫ ‪،‬ﺎ ﺗﺮﺱ ﻭ ﺍﺿﻄﺮﺍﺏ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺑﺮ ﺍﻭ ﻣﺴﺘﻮﻟﻲ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺍﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺭﻭ ﺑﻪ‬

‫‪ (۱‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻗﺎﺑﻞ ﺁﺑﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ‪ ,،‬ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ ,،‬ﻓﺼﻞ ‪٢ ، ,١٣‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪، ,‬ﻓﺼﻞ ‪١١,٣‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .١٢‬ﻓﺎﺿﻞ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﺭﺍ ﺷﺶ ﻣﺎﻩ ﺑﻌﺪ ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺤﺎ ﮐﻪ ﻓﺼﻞ ﺍﻧﮕﻮﺭ‪،‬ﭼﻴﻨﻲ‬
‫ﺍﻭﺍﺧﺮ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺷﻔﺎﻫﻲ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻭﻗﻮﻉ ﺣﻮﺍﺩﺙ ﺑﻴﺎﻥ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ‬
‫ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﻩ ﺻﺤﻴﺢ‪،‬ﺗﺮ ﺁﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﮐﺎﺭﺧﺎﻧ |ﻪ ﺷﻴﺮ |ﻩ ﺍﻧﮕﻮﺭ ﺳﺎﺯﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﺁﮔﺴﺖ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ‬
‫ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺳﻮﺀ ﻗﺼﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺑﺎﻻ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۳۶‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﻓﺰﻭﻧﻲ ﺑﻮﺩ‪ .۱‬ﻟﺬﺍ ﺑﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺍﻓﺰﻭﺩ‪.‬‬
‫ﻭﺣﺸﺖ ﺍﻭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺍﮔﺮ ﭘﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﭘﺎﻳﻴﺰ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۲‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺟﺴﻮﺭ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﺎ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺛﻤﺮ |ﻩ‬
‫ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺑﻴﻦ ﺩﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﻩ ﺑﺮﺍﺩﺭﺍﻥ ﻭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺯﺭﻣﻘﺎﻟﻲ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۲۳‬ﻡ‪ .‬ﺑﺪﻧﻴﺎ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﻣﺎﻟﮏ ﻳﮏ ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺳﺘﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺗﻤﺎﻡ‬
‫ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﺟﺰﻭ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ‪،‬ﻫﺎ ﮐﺎﺭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺳﻬﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺤﺼﻮﻝ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺳﻬﻢ ﮐﻤﻲ‬
‫ﺑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻫﻢ ﮐﻪ ﺻﺎﺣﺐ ﻭ ﻣﺎﻟﮏ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺭﻭﺳﺘﺎ ﺑﻮﺩ ﻋﻠﻲ‬
‫ﻱ ﻣﺒﺎﺷﺮ ﺧﻮﺩ ﻭ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺍﺩﺍﺭ |ﻩ‬ ‫ﺕ ﮐﺎﺭﺩﺍﻧﻲ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺭﻫﺒﺮ ‪،‬‬‫ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩ ﻟﻴﻞ ﺟﺮﺃ ‪،‬‬
‫ﺍﻣﻮﺭ ﻭ ﺳﺮﮐﺸﻲ ﺩﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎ ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ﻭ ﺭﺳﺘﻖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻋﻠﻲ‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﺩﻭﺳﺘﺶ ﺣﺴﻦ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻫﻔﺘﺎﺩ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺭﺍﻫﺰﻧﺎﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺭﺍﻫﺰﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﻧﺪﻫﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻢ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻗﻀﻴﻪ ﺳﺒﺐ ﻣﺤﺒﻮﺑﻴﺖ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﺷﻬﺮﺕ ﺍﻭ ﺑﻪ ﻋﺪﺍﻟﺖ‬ ‫ﺭﺍ ﺑﺨﺸﻴﺪ ﻭ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﻭ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻟﻄﻒ ﻭ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﺑﻮﺩ ﻭﻟﻲ ﺭﻭﺯ‬
‫ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﻴﺰﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻫﻢ ﻣﺜﻞ ﻫﻤﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣﻨﺼﺐ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻗﺘﻞ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﮐﻪ ﻭﺍﺭﺙ ﺍﺻﻠﻲ ﺑﻮﺩ ‪ ،‬ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ‬
‫ﺁﻥ ﺭﺍ ﻏﺼﺐ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎ ﻇﻠﻢ ﻭ ﺳﺘﻢ ﺑﺮ ﻣﺮﺩﻡ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻠّﺖ ﻫﻢ‬
‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻣﺪ ﻭ ﭘﻴﺎﻡ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺍﺑﻼﻍ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ‬
‫ﻋﺪﻝ ﻭ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺍﻟﻬﻲ ﺟﺪﻳﺪ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪ‪ ۴.‬ﺍّﻣﺎ ﺑﺎ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ‬
‫ﺷﮑﻨﺠ |ﻪ ﻭﺣﺸﺘﻨﺎﮐﻲ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺳﻘﻮﻁ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﭘﻴﺶ ﺁﻣﺪ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ‬
‫ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺠﺎﻭﺭ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪ ﺗﺎ ﭘﺎﺋﻴﺰ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۲‬ﻡ‪ .‬ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﻨﻄﻘﻪ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٧٣-١٧٩ ، ,١ .‬‬
‫‪ (۲‬ﺁﺑﺎﺩﻩ ﺍﻱ‪ ، ,‬ﻧﻘﻞ ﻭ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪,٢ ,١٣‬ﺷﻔﻴﻊ ﺹ ‪١٢‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٢٦٩ ، ,١ .‬‬
‫‪ (۴‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪ ، ,‬ﻓﺼﻞ ‪٢٦ ، ,١٠‬‬
‫‪۱۳۷‬‬ ‫‪ ۱۰‬ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﺑﻠﻮﺍ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ‪.‬‬
‫ﺣﺎﻻ ﺍﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﮐﺮﺩﮔﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ‬
‫ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ‪ ,،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ﻗﻄﺐ ‪ ,،‬ﺣﺎﺟﻲ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠﻲ ‪ -‬ﭘﺪﺭ ﺯﻥ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‪ -‬ﻭ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺍ ‪،‬ﻭ ﻣﻼ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻭ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺴﺮﺵ ﻭ ﻧﻪ ﻧﻔﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﻳﮏ‬
‫ﺪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻋﺪﺩ ﻧﻮﺯﺩﻩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﻳﺎﻧﺖ‬ ‫ﮔﺮﻭﻩ ﻧﻮﺯﺩﻩ ﻧﻔﺮﻱ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﻋﺪﺩ ﻭﺍﺣ ‪،‬‬
‫ﻼ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺳﺮﮐﺸﻲ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ‬ ‫ﻣﻘﺪﺳﻲ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠﻲ ﻭﻣ ّ‬ ‫ﺑﺎﺑﻲ ﻋﺪﺩ ّ‬
‫ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻭ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻨﻮﺯ ﺍﻃﻼﻉ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ‬
‫ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﻗﻄﺐ ﺑﻪ ﮐﻮﻩ ﻫﺎ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﭘﻴﺪﺍ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪،‬ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﺗﺎ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺎ ﺣﺎﮐﻢ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻢ ﮐﻢ‬
‫ﻭ ﺑﺎ ﺍﺣﺘﻴﺎﻁ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ۲.‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻣﺨﻔﻴﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ‬
‫ﻓﻘﺮ ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﭼﻴﺰﻱ ﺑﻪ ﺗﻨﮓ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻏﺬﺍ‪ ,،‬ﻟﺒﺎﺱ ‪،‬ﻭ ﺭﻭﻏﻦ ﭼﺮﺍﻍ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﻟﺐ ﺷﮑﺮﻱ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻃﺮﻳﻖ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﻟﮕﺮﻡ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ ۳.‬ﻣ ّ‬
‫ﻭ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﻮﺩ‪ ۴.‬ﺩﺭ ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ‪ ۱۸۵۲-۱۸۵۳‬ﻡ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻓ ّﻌﺎﻟﻴﺖ‪،‬ﻫﺎ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺩﺍﺩ‬
‫ﻭ ﺑﻪ ﺗﺪﺭﻳﺞ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﺤﺎﻓﻞ ﺟﻤﻊ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﻭﮐﻢ ﮐﻢ ﻗﺪﺭﺕ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻳﺎﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻭﺍﺣﻮﺍﻝ ﺭﺍ ﭼﻨﻴﻦ ﺩﻳﺪ ﺩﺭ ﻓﮑﺮﺣﻤﻠ |ﻪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﻪ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ‪ ,،‬ﻣﺮﺍﺩ ﻭ ﻣﺮﺷﺪ‬

‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٤٧١‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٧٣-١٧٩ ، ,١ .‬‬
‫‪ (۳‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٤١٠‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩ ﻭﻟﻲ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺖ ﻫﻴﭻ ﺍﺗﻬﺎﻣﻲ ﺑﻪ‬
‫ﺍﻭ ﻭﺍﺭﺩ ﮐﻨﺪ ﻟﺬﺍ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٤١٠‬ﻭ ﺷﻔﻴﻊ )‪ (١٤‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪ ﮐﻪ ﭘﻨﺞ ﻣﺮﺩ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﮑﺸﻨﺪ‪ :‬ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﻭ ﺳﻪ ﭘﺴﺮﺵ ‪ ,،‬ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ ,،‬ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺣﺴﻦ‪ ,‬ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻋﻠﻲ ﻭ‬
‫ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻗﺎﺳﻢ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻗﻄﺐ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺷﺪﻳﺪﴽ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺑﺮ ﺁﻥ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺁﻥ ﮐﺎﺭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‬
‫ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ﻟﺐ ﺷﮑﺮﻱ ﻫﻢ ﺩﺭ‬ ‫ﺧﺎﻥ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ (١٧١ ، ١ .‬ﻭ ﻓﻴﻀﻲ )‪ (٨٩‬ﻫﺮ ﺩﻭ ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ّ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﻤﺪﺳﺖ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﻧﻮﺭﺍ )ﺷﻬﻴﺪ ﭘﻮﺭ ( ﺟﻴﻤﺮ )ﻣﺎﺭﭺ ‪ ، ٢٠١٠‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ‪ ١٦٦‬ﺑﺪﻳﻊ(‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۳۸‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻓﺠﻴﻊ‪،‬ﺗﺮﻳﻦ ﻭﺿﻌﻲ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ‪ ,،‬ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫ﺑﻌﻀﻲ ﺍﻋﻀﺎﻱ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪،‬ﻭ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺁﺷﻨﺎﻳﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺣﻮﺍﺩﺙ ﻭ‬
‫ﻭﻗﺎﻳﻊ ﻭﺣﺸﺘﻨﺎﮎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺳﺮ ﮔﺬﺭﺍﻧﻴﺪﻩ ﻭ ﺣﺎﻻ ﺗﺤﺖ ﻓﺸﺎﺭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬
‫ﻭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺷﺪﻳﺪﻱ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ,‬ﺍﻏﻠﺐ ﺑﻪ ﻓﮑﺮﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺹ ﮐﻪ‬
‫ﻲ ﺑﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﭼﺸﻢ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ‬ ‫ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ ﻭ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﺳﻼﻣ ‪،‬‬
‫ﭼﺸﻢ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﺠﺎﻫﺪﻱ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ؛‬
‫ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﻗﺎﺋﻤﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﻫﻤ |ﻪ ﺳﺘﻢ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﺁﻣﺪﻩ ﺭﺍ‬
‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺟﻬﺎﻥ ﭘﺮ ﺍﺯ ﻋﺪﻝ ﻭ ﺩﺍﺩ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬ﺣﺎﻻ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﻲ ﻳﺎﺭ ﻭ ﻳﺎﻭ ‪،‬ﺭ‬
‫ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﭘﻨﺎﻩ ﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻇﻠﻢ ﺣﺎﮐﻢ ﻭ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺑﺎﻳﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻋﻘﻴﺪ |ﻩ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺩﻓﺎﻉ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺩﻭﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪ ﺟﻬﺎﺩ ﺩﻓﺎﻋﻲ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ‬
‫ﺯﻳﻦ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﻗﺘﻞ ﺣﺎﮐﻢ‪ ۱‬ﺭﺍ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺷﺎﻳﻊ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻭﻗﺎﻳﻊ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺑﺎ ﺧﺸﻮﻧﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻣﺨﺎﻟﻒ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺁﺭﺯﻭﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺋﻞ ﺑﻬﺎﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﻡ‪ ۳.‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺤﻠّ |ﻪ‬
‫ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﻭ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺑﻪ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺍﺩ‪ ۴.‬ﺍﻭ ﺩﺭ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﻫﻢ ﺣﺎﻣﻲ ﻭ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺤﻠّ |ﻪ‬ ‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﻟﺐ ﺷﮑﺮﻱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﻣ ّ‬ ‫ﭘﻲ ﻗﺘﻞ ﻣ ّ‬
‫ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﻢ ﺑﺎ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺯﻳﻦ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‪،‬ﺧﺎﻥ‬
‫ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻧﺴﺒﺖ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﻗﺘﻞ ﺳﺮﺩﺍﺭ ‪ ,،‬ﻗﻄﺐ ﻭ‬
‫ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺮ ﻣﻲ ﭘﺮﻭﺭﺍﻧﺪ‪ ۵.‬ﺍﻣﺎ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻧﺰﺩﻳﮑﺎﻥ ﺣﺎﮐﻢ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ّ‬
‫ﻣﻄﻠﻊ‬
‫‪۶‬‬
‫ﺷﺪ ‪،‬ﻭ ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺩ ﻭ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﻋﻤﻠﻲ ﻧﺸﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٧٠-١٧٢، ,١ .‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﻬﺮﺍﺑﺨﺎﻧﻲ ‪١٦٢‬‬
‫ﺻﺤﺖ ﺩﺍﺭﺩ‪.‬‬ ‫ّ‬ ‫ﻣﻄﻠﺐ‬ ‫ﺍﻳﻦ‬ ‫ﮐﻪ‬ ‫‪،‬ﺭﺳﺪ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻣ‬ ‫ﻧﻈﺮ‬ ‫ﺑﻪ‬ ‫ﺷﻔﻴﻊ‬ ‫ﻭ‬ ‫ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‬ ‫‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫‪ (۳‬ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﻧﻮﺷﺘﻪ‬
‫‪ (۴‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (١٤‬ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﻫﻔﺘﺎﺩ ﻧﻘﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﺤﻠﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻭ‬
‫ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ »ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﻳﮓ ﺁﺏ ﺟﻮﺵ ﺑﻴﺎﻧﺪﺍﺯﻧﺪ«‪.‬‬
‫‪ (۵‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٧٠-١٧٢، ,١ .‬‬
‫‪ (۶‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٤‬‬
‫‪۱۳۹‬‬ ‫‪ ۱۰‬ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﺑﻠﻮﺍ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﻏﺮﻭﺏ ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺟﻤﻌﻪ‪ ۱‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﺤﺎﻓﻈﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ‬
‫ﺣ ّﻤﺎﻡ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﮐﻨﻨﺪ‪ ۲.‬ﺣﻤﺎﻡ ﺷﻬﺮ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﻗﺪﻳﻤﻲ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻳﮏ‬
‫ﺍﺗﺎﻕ ﺑﻴﺮﻭﻧﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺭﺧﺘﮑﻦ ‪ .،‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻟﺒﺎﺱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﻳﮏ ﺣﻮﻟﻪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺣﻮﺽ ﺩﺍﻏﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﻮﻃ |ﻪ ﺍﺻﻠﻲ ﺑﻮﺩ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻳﮏ‬
‫ﺩﻻّﮎ ﺑﺪﻥ ﺷﺨﺺ ﺭﺍ ﮐﻴﺴﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﺴﺘﺸﻮ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﺣﻮﺽ ﺁﺏ‬
‫ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺯﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﺴﺘﺸﻮﻱ ﺑﻌﺪﻱ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺧﻴﻠﻲ ﮐﺜﻴﻒ ﻭ ﻣﺘﻌ ّﻔﻦ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﮐﺲ ﺍﺟﺎﺯ |ﻩ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﺣﻤﺎﻡ‬ ‫ﺻﺒﺢ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺣﻤﺎﻡ ﺭﺍ ﺧﻠﻮﺕ ﮐﺮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﻧﺪﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺧﺪﻡ ﻭ ﺣﺸﻢ ﺑﻪ ﺣﻤﺎﻡ ﺷﻬﺮ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ‬
‫ﻭﺍﺭﺩ ﺣﻤﺎﻡ ﺷﻮﺩ ﺍﺯﻣﺤﺎﻓﻈﻴﻨﺶ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﺑﺎﻡ ﺣﻤﺎﻡ ﺑﺮﻭﻧﺪ ﻭ ﺧﻮﺏ ﻫﻤﻪ‬
‫ﺟﺎ ﺭﺍ ﺑﺎﺯﺭﺳﻲ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﺧﻄﺮﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﻭ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ‬
‫ﻣﺸﮑﻮﮐﻲ ﺭﺍ ﺍﻃﻼﻉ ﺑﺪﻫﻨﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺧﺒﺮ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺩﺭﺳﺎﻋﺖ ﺍ ّﻭﻟﻴ |ﻪ ﺻﺒﺢ ﭘﻨﺞ ﻣﺮﺩ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﻣﺨﻔﻴﺎﻧﻪ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻃﻼﻉ ﻭ ﺍﺟﺎﺯ |ﻩ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻭﺍﺭﺩ ﺣﻤﺎﻡ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺯﻭﺍﻳﺎﻱ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﺍﺗﺎﻕ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﺘﺸﻮﻱ ﺣﻤﺎﻡ ﺑﻪ ﮐﻤﻴﻦ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ .،‬ﻭﻗﺘﻲ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‬
‫ﺧﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻕ ﺑﻴﺮﻭﻧﻲ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻳﺶ ﺭﺍ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩﻩ‪ ,‬ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺩﺍﺧﻞ ﺣﻤﺎﻡ ﺷﻮﺩ ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ‬
‫ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﺎ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﻫﺎﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﺩﺭﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﭼﺎﻗﻮﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺍﻭ‬
‫ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﺪﻣ |ﻪ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺗﺮﺱ ﻓﻘﻂ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﺎ ﺑﺪﻥ‬
‫ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺤﺎﻓﻈﺎﻥ ﺍﻭ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۴.‬ﭼﻨﺪ ﻟﺤﻈﻪ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﻪ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻏﻠﺘﻴﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺣﺎﻝ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪١١٤‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٤١٠‬ﻭ ﺷﻔﻴﻊ)‪ (١٣‬ﺗﺮﻭﺭ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﺟﻤﻌﻪ ﺑﻪ ﻭﻗﻮﻉ ﭘﻴﻮﺳﺖ‪ .‬ﻣﺆﻣﻦ )‪The Babi‬‬
‫‪ (١٤٧، and Baha’i Religions‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺭﺍ ‪ ٢٦‬ﻣﺎﻩ ﻣﺎﺭﭺ ﺳﺎﻝ ‪ ١٨٥٣‬ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺭﻭﺯ ﻳﮑﺸﻨﺒﻪ‬
‫ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺧﺰﻳﻨ |ﻪ ﺣﻤﺎﻡ ﺭﺍ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻗﺎﺳﻢ‬
‫ﻱ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ ‪ (٢، ,٣‬ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﻭﺭ ﺷﺮﮐﺖ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺍﻭ‬ ‫‪ (۵‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ .(١٤‬ﺁﺑﺎﺩﻩ‪،‬ﺍ ‪،‬‬
‫ﺗﺼﻮﺭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺷﺨﺺ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻌﺪﴽ ﺑﻪ ﺿﺮﺏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺍﺯ ﭘﺎ‬‫ﻳﮏ ﻋﻤﻠ |ﻪ ﺑﻨّﺎ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ ّ‬
‫ﺩﺭﺁﻣﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۴۰‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻭ ﺑﺎﺟﻨﺎﻕ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ‬ ‫ﺷﺨﺼﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﺷ ‪،‬‬
‫ﺪ‪ ۱‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻗﺒﻼ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﺣﻘﻮﻕ ﻭ ﻣﻮﺍﺟﺐ ﻟﺸﮕﺮ ﺩﺭ‬ ‫ﺟﺪﻳ ‪،‬‬
‫ﺍﻳﺎﻟﺖ ﻓﺎﺭﺱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﺘﻨ ّﻔﺬ ﺁﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﺎ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ‬
‫ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻓ ّﻌﺎﻟﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﻋﻤﻠﮑﺮﺩ‬
‫ﻏﻠﻂ ﻭ ﺿﻌﻒ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ‪ ،‬ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺗﻘﻲ ﺧﺎﻥ ﺍﻣﻴﺮ‬
‫ﻧﻈﺎﻡ‪ ,‬ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻓﺎﺭﺱ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۲‬ﻡ‪ .‬ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﻧﻌﻴﻢ‪ ۲‬ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎﺭﻣﺪﺍﺭﺍ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﻭ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺩﺭ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺳﺮﮐﻮﺏ ﻭ ﻧﺎﺑﻮﺩ‬
‫ﮐﻨﺪ‪ ۳.‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺣﮑﻤﺮﺍﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﺑﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ‬
‫ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﻣﻮﺭ ﺭﻭﺯﺍﻧ |ﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﻈﺎﺭﺕ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﺪﻭﻥ‬
‫ﻣﺸﻮﺭﺕ ﺑﺎ ﺍﻭ ﻭ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻫﺮ ﮐﺎﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻣﺪﺍﺭﺍ ﺑﺎ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺧﻨﺜﻲ ‪ ،‬ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺭﺍ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﻧﺎﺭﺍﺿﻲ ﻣﻲ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻗﺘﻞ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺧﻮﺩ ﺑﻨﺎﻡ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺑﺮﻭﺯ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺧﺸﻮﻧﺘﻲ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﻱ‬
‫ﮐﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻫﻔﺘﻪ ﺑﻌﺪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﺎ ﻓﻮﺝ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺪ‪ ۵.‬ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺍﺩﺍﻱ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻭ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ ﻣﺤﺒّﺖ ﺧﻮﺩ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺍﻭ‬

‫‪ (۱‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺗﻘﻲ ﺧﺎﻥ ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﮐﻪ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﻗﺘﻞ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺻﺎﺩﺭ ﮐﺮﺩ ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵١‬ﻡ‪ .‬ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻥ‬
‫ﺑﻌﻠﺖ ﺳﻮﺀ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻗﺪﺭﺕ ﺍﺯ ﻣﻘﺎﻡ ﺧﻮﺩ ﻋﺰﻝ ﺷﺪ‪ .‬ﺗﻤﺎﻡ ﻣﻨﺎﺻﺐ ﻭ ﻋﻨﺎﻭﻳﻦ ﺍﺯ ﺍﻭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﮔﻔﺘﻪ‬ ‫ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ّ‬
‫ﺟﻼﺩ ﺍﺯ ﺻﺪﻭﺭ ﺣﮑﻢ ﻗﺘﻞ ﺑﺎﺏ ﻭ ﭘﻴﺮﻭﺍﻧﺶ ﺍﺑﺮﺍﺯ ﭘﺸﻴﻤﺎﻧﻲ‬‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺍﺟﺮﺍﻱ ﺣﮑﻢ ﻗﺘﻞ ﺧﻮﺩ ﺗﻮﺳﻂ ّ‬
‫ﻭ ﺗﺄﺳﻒ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪) .‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪ .(٢٦، ٤ .‬ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ‪ ۱۸۵١‬ﻡ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎ ﺧﺎﻥ ﻧﻮﺭﻱ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺻﺪﺭ‬
‫ﺍﻋﻈﻢ ﺟﺪﻳﺪ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﺆﻣﻦ ‪ .٥١٥‬ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺎﺭﺱ ﻃﻬﻤﺎﺳﺐ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻧﻮ |ﻩ ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺷﺎﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ‪ ١٨٥٣‬ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ‬
‫ﻓﻴﺮﻭﺯ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻡ ﺭﺍ ﺗﺎ ﺳﺎﻝ ‪ ١٨٥٨‬ﺣﻔﻆ ﮐﺮﺩ)ﻣﺆﻣﻦ ‪.(٤٨٥‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٢٦ ، ,٤ .‬‬
‫‪ (۴‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٥‬‬
‫‪ (۵‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٢٨ ، ,٤ .‬‬
‫‪۱۴۱‬‬ ‫‪ ۱۰‬ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﺑﻠﻮﺍ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﭼﺸﻢ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﮓ ﻭ ﮔﺮﻳﺰﻫﺎ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺑﺮﺳﺪ‬
‫ﻭ ﺻﻠﺢ ﻭ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺍّﻣﺎ ﺯﻥ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ‪ ,،‬ﺣﺎﮐﻢ ﻣﻘﺘﻮﻝ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﺑﻪ ﻓﮑﺮ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻧﺰﺩ ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﻧﻌﻴﻢ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﻗﺘﻞ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﮕﻴﺮﺩ ﻭ ﺩﺭﻋﻮﺽ ﻭﻋﺪﻩ‬
‫ﺩﺍﺩ ﺗﻤﺎﻡ ﺟﻮﺍﻫﺮﺍﺕ ﺧﻮﺩ ﻭ ﻫﺮﭼﻪ ﺍﺯ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺭﺍ‪ ,‬ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ‬
‫ﺑﺨﻮﺍﻫﺪ‪ ,‬ﺑﻪ ﺍﻭ ﺑﺪﻫﺪ‪ ۱.‬ﻧﻘﺸ |ﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩﻱ ﺍﻭ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﻋﻮﺕ‬
‫ﮐﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻋﺮﺽ ﺷﮑﺎﻳﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻴﺎﻳﻨﺪ ﻭ ﻭﻗﺘﻲ ﻫﻤﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻧﺠﺎ ﺟﻤﻊ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﮐﺮﺩ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺟﺎﺭ ﺑﺰﻧﺪ ﻫﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺣﮑﻮﻣﺖ‬
‫ﺷﮑﺎﻳﺘﻲ ﺩﺍﺭ ‪،‬ﺩ ﻳﺎ ﻣﺎﻝ ﻭ ﺍﻣﻮﺍﻟﺶ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﺒﺮﺍﻥ ﺧﺴﺎﺭﺕ ﻧﺰﺩ ﺍﻭ ﺑﻴﺎﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﻨﻨﺪ ﻳﺎ ﺭ ّﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﺯﺟﺮ ﻭ‬
‫ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﻗﺪﺭﻱ ﻣﺸﮑﻮﮎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ ﻭﻟﻲ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺗﺼﻤﻴﻢ‬
‫ﻢ ﺩﻋﻮﺗﺶ ﺭﺍ ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﺖ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴ ‪،‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﺁﺯﺍﺭ ﺍﺯﺣﮑﻮﻣﺖ ﻏﺮﺍﻣﺘﻲ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﻨﻨﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺩﻭﺳﺘﺎ ‪،‬ﻥ‬
‫ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﺪﻝ ﺍﻟﻬﻲ ﻣﻮﮐﻮﻝ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ‪ ,،‬ﻗﻄﺐ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺍﻣﻴﺪ ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ ﻭ ﺁﺷﺘﻲ ﺑﺎ‬
‫ﻣﻘﺮ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍﻫﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬ ‫ﺩﻭﻟﺖ ﻭ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ّ‬
‫ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﻮﺍﻇﺐ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺣﺘّﻲ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺯ ﭼﻨﮕﺸﺎﻥ ﻓﺮﺍﺭ ﻧﮑﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﻘﺮ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺍﻳﻨﮑﻪ‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﮔﺮﻭﻩ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺣﻴﺎﻁ ّ‬
‫ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻧﻔﺮ ﻭﺍﺭﺩ ﺣﻴﺎﻁ ﺷﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻫﻤ |ﻪ ﺩﺭﻫﺎ ﺭﺍ ﻗﻔﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ِ .‬ﻭﻟﻮِﻟﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺷﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﮐﺘﮏ ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﺪﻭﺩ ﺻﺪ ﻭ ﭘﻨﺠﺎﻩ ﻧﻔﺮ‬
‫ﻭ ﺷﺎﻳﺪ ﻫﻢ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﻗﻄﺐ‬
‫ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﻭﻗﺘﻲ ﺧﺒﺮ ﺍﻳﻦ ﺧﺪﻋﻪ ﻭ ﻧﻴﺮﻧﮓ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﭘﺨﺶ ﺷﺪ ﺯﻧﺎﻥ‬

‫‪ (۱‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪٤٧١‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٥‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ (١٧٤ ,١ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺭﺍ ‪ ١٣٠‬ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۴۲‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﺧﻴﻠﻲ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﻧﺎﺍﻣﻴﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻬﺮﻋﻠﻲ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﺩﺭﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺻﺪﺭ‬
‫ﺍﻋﻈﻢ ﺧﺒﺮ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺪﻭﻥ ﺟﻨﮓ ﻭ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰﻱ ﺍﻋﻼﻡ‬
‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﻫﻢ ﻧﺎﻣﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﺎﻩ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺷﺎﻩ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﺍﺯ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ‬
‫ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﻔﺮﺳﺘﻨﺪ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﮐﻨﺘﺮﻝ ﺩﺭ‬
‫ﺪ ﻣﻴﺮﺯﺍﻧﻌﻴﻢ ﻫﻢ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﻣﻮﺭ ﻓﻮﺭﻱ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬ ‫ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ‪ ۲‬ﻭ ﺗﺎ ﺯﻣﺎﻥ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻥ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ‬
‫ﻧﺎﻡ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ِﺳﻤﺖ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺭﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻤﺎﺷﺖ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﺩﺭ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺎﻟﻴﺎﺕ ﺑﺎ‬
‫ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻴﺎﻥ ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﺷﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺎﻟﻴﺎﺕ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺤﻤﻴﻞ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﮐﻪ ﻧﻤﻲ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﭼﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﮑﻨﺪ ﺍﺯ ﻋﻠﻲ‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭ ﮐﻤﮏ ﺧﻮﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺭﺳﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ‬
‫ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺁﻧﺠﺎ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺣﺴﺎﺏ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﺎ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻫﺪﺍﻳﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻳﮏ ﻋﺒﺎﻱ ﮔﺮﺍﻥ ﻗﻴﻤﺖ‪ ۳‬ﻭ‬
‫ﻭﻋﺪ |ﻩ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻥ ﻣﺎﻳﻤﻠﮏ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‪ ۴‬ﺍﺯ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺗﻘﺎﺿﺎﻱ ﮐﻤﮏ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺻﻤﻴﻤﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺩﺍﺷﺖ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ ﻭ‬
‫ﺑﺎ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﮐﻪ ﺳﺮﺩﺍﺭ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻣﺎﻟﻴﺎﺕ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻳﺪﻥ ﺍﻭ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﻣﺎﻟﻴﺎﺕ ﺭﺍ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫‪۵‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﻫﻢ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٥‬‬
‫ّ‬
‫ﻲ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﻨﺪ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ ﺷﮑﻲ‬
‫‪ (۲‬ﻓﻴﻀﻲ ﺹ ‪ .١٠٦‬ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ‪ ،‬ﻣﺜﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧ ‪،‬‬
‫ﻧﺪﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﻧﻌﻴﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﺮ ﺳﺮ ﮐﺎﺭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٦‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻌﺎﻧﻲ ‪٢٢٩‬‬
‫‪ (۵‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ )ﻣﻌﺎﻧﻲ ‪ (٢٢٩‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﻃﻐﻴﺎﻥ ﺧﺮﺍﺟﮕﻴﺮﻱ ﺧﺎﻣﻮﺵ ﺷﺪ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍﻧﻌﻴﻢ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﻮﺩ ﺩﻋﻮﺕ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺟﺒﺮﺍﻥ ﻣﺤﺒﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﮑﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ‬
‫ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻧﻘﺸﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ﭼﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺍﺯ ﻗﺒﻮﻝ ﺩﻋﻮﺕ ﺧﻮﺩﺩﺍﺭﻱ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍ ّﻭﻝ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ‬
‫ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۱۴۳‬‬ ‫‪ ۱۰‬ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﺑﻠﻮﺍ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺖ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﻦ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ‬
‫ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ ۱.‬ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺯﺍﺩﮔﺎﻩ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﺘﻨ ّﻔﺬ ﻭ ﻣﺄﻣﻮﺭﺍﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺍﺭﺍﺩﺕ‬
‫ﻼ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﻲ‬ ‫ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺭ ﭘﻲ ﻗﻠﻊ ﻭ ﻗﻤﻊ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,۲‬ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ‬
‫ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﺷﻴﺮﺍ ‪،‬ﺯ‪ ۳‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺣﺮﮐﺖ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎﻱ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺩﻥ‬
‫ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ۴.‬ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﻮﺍﻟﻔﻀﻞ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺩﻭﻟﺖ‬
‫ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺍﺣﺘﻤﺎﻻ ﺟﺎﻧﺐ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺷﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺎﻩ‬
‫ﺍﮐﺘﺒﺮ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۵۳‬ﻡ‪ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﺑﻪ ﻧﮑﻮﻫﺶ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺩﺍﺯﺩ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ‬
‫ﺑﻲ‪،‬ﺟﻬﺖ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻮﺩﻥ ﻣﺘّﻬﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺗﻬﻤﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍ ّﺫﻳﺖ ﻭ‬
‫ﺁﺯﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺎﻧﺪ ﻭ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻲ‪،‬ﮔﻨﺎﻩ ﺭﺍ ﻏﺼﺐ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎﻋﺚ‬
‫ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﻧﺎ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ‪ ۵.‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻭﻱ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺗّﻔﺎﻗﺎﺕ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻓﺎﺭﺱ‬
‫ﺪ ﺻﺪﺭﺍﻋﻈﻢ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺑﺴﺘﮕﺎﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﮐﺎﺭ‬‫ﺩﺭ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﻧﺰﺩ ﺷﺎﻩ ﺧﻮﺍﻧﺪﻩ ﺷ ‪،‬‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٦‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٧٦ ، ١ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﻨﺴﻮﺑﻴﻦ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮﺗﺮﺍﺏ ‪ ،‬ﺍﻣﺎﻡ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺷﻴﺮﺍﺯ )ﻓﻴﻀﻲ ‪.(١٠٦‬‬
‫‪ (۴‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٠٢-١٠٣‬‬
‫‪ (۵‬ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺘﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﭼﻨﻴﻦ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪» :‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻏﻠﻂ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺗﻬﻤﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ ﮐﻪ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺩﺳﺘﻮﺭﻱ ﺍﺯ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻧﻤﻮﺩ ﮐﻪ ﺻﺪ ﻭ ﻫﻔﺪﻩ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺳﺎﮐﻨﻴﻦ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻏﻞ ﻭ ﺯﻧﺠﻴﺮ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺍﻭ ﺑﺎ ﺍﻓﺮﺍﺩﺵ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ‬
‫ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﻏﺎﺭﺕ ﻭ ﭼﭙﺎﻭﻝ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﻭ ﺍﺯ ﻫﻴﭻ ﺍﺫﻳﺘّﻲ ﮐﻮﺗﺎﻫﻲ ﻧﮑﺮﺩ‪ .‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧﻲ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﻬﺎ ﭘﻨﺎﻩ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺧﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ‬
‫ﻗﺒﻞ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﻳﮏ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻫﻲ ﮐﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻬﺮﺍﺳﺖ ﭘﻨﺎﻩ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺳﭙﺲ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﺮﻭﺭ ﺭﺍ‬
‫ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺑﮕﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ‬
‫ﺍﻭ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺩﻫﻨﺪ‪ .‬ﻭ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩﺵ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺤﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺼﺪ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪ .‬ﺁﺷﻮﺏ ﻫﻮﻟﻨﺎﮐﻲ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ‬
‫ﺑﭽﻪ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻧﺤﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭼﻮﺏ ﻭ ﻓﻠﮏ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻣﻴﺎﻥ ﻳﮏ ﭘﺴﺮ ّ‬
‫ﺑﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺯﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﺣﺎﺟﻲ ﻗﻮﺍﻡ ‪ ،‬ﻭﺯﻳﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ‪ ،‬ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﺭﺍ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﻣﺎﻧﻊ‬
‫ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺑﻘﻴ |ﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻓﻲ ﺍﻟﻮﺍﻗﻊ ﺍﮔﺮ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺑﻤﺎﻧﺪ ﺍﻭ ﺑﺎﻋﺚ‬
‫ﺑﻠﻮﺍﻳﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﺪﺳﺖ ﺷﺨﺼﻲ ﭼﻮﻥ ﺍﻭ ﺑﺪﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺭﻓﺘﺎﺭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ« ﻣﺆﻣﻦ ‪ ١٤٧-١٤٨‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۴۴‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﺮﮐﻨﺎﺭ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺳﺮﻱ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺑﺎﺧﺒﺮ‬ ‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﻪ ﻣﺨﻔﻴﺎﻧﻪ ﻭ ﺑﻄﻮﺭ ّ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﻪ ﮔﺮﻭﻩ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪﻧﺪ‪ :‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ‬
‫ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻣﺤﻠّﻪ ‪ ,،‬ﺗﻔﻨﮕﺪﺍﺭﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﺮﮐﺮﺩﮔﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺩﺭ ﻳﮏ ﻣﻨﺰﻝ ﺩﻳﮕﺮ‪.‬‬
‫ﮔﺮﻭﻩ ﺳ ّﻮﻡ ﻫﻢ ﮐﻪ ﺭﻫﺒﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﻗﻄﺐ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳ ‪،‬ﺰ‬
‫ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﺑﺎﻏﺴﺘﺎﻥ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ، ۲‬ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ‬
‫ﺍﻣﻼﮎ ‪ ,،‬ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻳﻲ ﺣﺼﺎﺭﮐﺸﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎ ﭘﻨﺎﻩ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺑﺮﮒ‪،‬ﻫﺎ ﻭﺷﺎﺧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﺭﻫﻢ ﭘﻴﭽﻴﺪ |ﻩ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﻣﻮ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‬
‫ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﺩﺭﺳﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﮔﺮﻭﻩ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺳﺎﻋﺖ ﺧﺒﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻣﻲ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺍﻭﺿﺎﻉ‬
‫ﻭ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻭ ﺷﻬﺮ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻪ ﻭﺣﺸﺖ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﺍﮔﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﺷﺎﻩ ﻭ‬
‫ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﻓﺮﻳﺐ ﺩﻫﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﻳﮏ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﻧﺰﺩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﻭ ﮔﻔﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻓﻊ ﺍﺷﺮﺍﺭ ﺩﺭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﻣﺠﺎﻭﺭ‬
‫ﻧﻴﺎﺯﻣﻨﺪ ﮐﻤﮏ ﺁﻧﻬﺎﺳﺖ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺍﺯ ﺧﺪﻣﺖ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻗﺒﻼ ﺑﺎﺭﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﻦ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺭ ّﺩ ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﻗﺎﺻﺪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﮐﻪ ﺁﻥ ﻫﻢ ﺑﻲ ﺍﺛﺮﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻧﻮﻣﻴﺪﻱ ﭼﻨﺪ ﺗﻦ ﺍﺯ‬
‫ﺳﻼﺣﺪﺍﺭﺍﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎ ِﻥ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﺑﺎﺩﻱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺭﺍ‪ ,‬ﮐﻪ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺑﻲ ﺧﺒﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪,‬‬
‫ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺩﺍﺷﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻃﺮﺍﻓﻴﺎﻥ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﻪ ﺍﻭ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﻄﺮﻧﺎﮐﺘﺮ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺳﺨﺘﻲ‬
‫ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﺯﻳﮏ ﻃﺮﻑ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺗﻘﺎﺿﺎﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻓﺮﻳﺐ ﻭ ﺧﺪﻋﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻴﺶ ﻧﺒﻮﺩ‬
‫ﻗﺒﻮﻝ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯﻳﮏ ﻃﺮﻑ ﺑﺎﻳﺪ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﻃﻬﺮﺍﻥ‬
‫ﺗﺤﻮﻳﻞ ﻣﻲ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﻳﮏ ﺭﺍﻩ ﺩﺍﺷﺖ‪ :‬ﺗﻮ ّﺳﻞ ﺑﻪ ﺯﻭﺭ ﻭ ﺍﺳﻠﺤﻪ‪.‬‬

‫‪ ،١٤٧-١٤٨ (۱‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٦‬‬
‫‪ (۳‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪١٦‬‬
‫‪۱۴۵‬‬ ‫‪ ۱۰‬ﺷﻮﺭﺵ ﻭ ﺑﻠﻮﺍ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬

‫ﭘﺎﺋﻴﺰ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﻡ‪ .‬ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﻗﺸﻮﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺣﻀﺎﺭ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻧﺒﺮﺩ ﺩ ّﻭﻡ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪۱۱‬‬

‫ﻧﺒﺮﺩ ﺩﺭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ‬

‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺴﺎﺭﺕ ﺩﺭ ﺟﻨﮕﺠﻮﻳﻲ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﻫﻢ ﺍﻳﻦ ﺭﺍ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺗﺮﺱ ﻭ ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﺑﻪ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺁﻥ ﭘﻨﺎﻩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻣﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﻭﻟﻲ ﻓﻘﻂ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮﻱ ﻭﺍﺭﺩ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻭ ﭼﻮﺏ ﻭ ﺳﻨﮓ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻓﺮﻳﺎﺩﺯﻧﺎﻥ »ﺍﷲ ﺍﮐﺒﺮ«‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺁﻧﻘﺪﺭ‬
‫ﺗﻌﻘﻴﺐ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺍﺯ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺩﺭ‬
‫ﺷﻬﺮ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺳﺮ ﻭ ﺻﺪﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﺩﺭﮔﻴﺮﻱ ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ‬
‫ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺷﺪﺕ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫ﺻﻒ‪،‬ﺁﺭﺍﻳﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻧﺒﺮﺩ ّ‬
‫ﻳﮏ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺁﻣﺎﺩﮔﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺍﻋﻼﻥ ﮐﻨﺪ ﮐﻔﻦ‬
‫ﭘﻮﺷﻴﺪﻩ‪ ,‬ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺳﻮﺍﺭﻩ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ‬
‫ﻣﻘﺮ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ‬ ‫ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻔﻦ ﭘﻮﺵ ﻫﻢ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭﺁﻧﺠﺎ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺣﺒﺲ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺣﺎﻻ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﺻﺤﻨ |ﻪ ﺯﺩ ﻭ ﺧﻮﺭﺩ ﻭ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺣﺪﻭﺩ ﺩﻭﻳﺴﺖ‬
‫ﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﻔﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭼﻬﺎﺭ ﺟﻬﺖ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .١٦-١٧‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪١١٤‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ‪،‬ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﺑﻮﺩ )ﺷﻔﻴﻊ ‪.(١٧‬‬
‫‪۱۴۷‬‬ ‫‪ ۱۱‬ﻧﺒﺮﺩ ﺩﺭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺗﻤﺎﻡ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻇﻬﺮ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﺎ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻳﺎﺭﺍﻧﺸﺎﻥ‬
‫ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺩﺧﻤﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺭ‬
‫ﺯﻳﺮﺯﻣﻴﻦ ﻣﻨﺰﻝ ﺣﺎﮐﻢ ﻗﺒﻠﻲ ﺷﻬﺮ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۲.‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺩﺭﻫﺎﻱ ﻗﻔﻞ ﺷﺪﻩ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﭼﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﻪ ﻓﮑﺮ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺭﺍﻩ ﻓﺮﺍﺭﻱ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌﺪ ﺻﺪﺍﻱ ﭼﺎﻗﻮﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪﻧﺪ ﻓﻀﺎ ﺭﺍ ﭘﺮ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﺩﺧﻤﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻣﻴﺪ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺭﺍﻩ ﻓﺮﺍﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ‬
‫ﻧﺎﻡ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺑﻪ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺧﻴﺎﻧﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﮐﺮﺩ‪ ۳.‬ﺍﻭ ﮔﻔﺖ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺍﺷﺘﺒﺎﻩ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﻦ ﺷﻤﺸﻴﺮﻱ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺍﺯﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﺣﺮﻓﺶ ﺳﺮ ﻫﻤ |ﻪ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﻣﺪﺧﻞ ﻭﺭﻭﺩﻱ ﻣﺴﺠﺪ ﻧﻈﺮﺑﻴﮏ‪ ,‬ﮐﻪ ﺳﻪ ﺳﺎﻝ‬
‫ﻗﺒﻞ ﺩﺭ ﺟﻠﻮﻱ ﺁﻥ ﺟﺴﺪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺳﻨﮕﺒﺎﺭﺍﻥ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍ‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺻﻒ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﺸﻴﺪﻩ‪ ,‬ﺑﻪ ﺍﻭ ﺷﻠﻴﮏ ﮐﺮﺩ‬
‫ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﺸﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺷﻤﺸﻴﺮﻱ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﺭﺍ ﻳﮑﻲ ﻳﮑﻲ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺟﻠﻮﻱ ﺍﻭ ﺯﺍﻧﻮ ﺑﺰﻧﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺭﺍ ﺑﺮ ﮔﺮﺩﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺩﺭ‬

‫‪ (۱‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ﺩﺭ ﻗﺒﻞ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﭘﺸﺖ‬
‫ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻳﮏ ﮐﺎﻧﺎﻝ ﺁﺑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﮐﺎﻧﺎﻝ ﺁﺑﻲ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺍﮔﺮﻗﺮﺍﺭﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻣﺘّﺼﻞ ﺑﻪ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻧﺤﻮﻱ ﺑﺎ ﺁﺏ ﺳﺮﻭ ﮐﺎﺭ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺍﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻳﮏ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮﺏ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺯﺭﺗﺸﺘﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ‬
‫ﻭ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺧﺒﻴﺮ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺷﺮﻗﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﺪﺱ ﺩﻳﮕﺮ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻳﮏ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﺏ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﻧﻬﺮﻫﺎﻱ ﺁﺑﻴﺎﺭﻱ ﺑﻪ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﻭﺍﺭﺩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻠﻨﺪﺗﺮ ﺍﺯ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎﻱ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ﺣﺪﺱ ﺩ ّﻭﻡ‬
‫ﺩﺭﺳﺖ‪،‬ﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ‬
‫‪ (۲‬ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﺍﻧﻴﻬﺎ ﺗﺎ ﺁﺧﺮ ﺭﻭﺯ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﻗﺎﺑﺾ ‪ ,،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ‪ ,،‬ﻣﺤﻤﻮﺩ ﭘﺴﺮ‬
‫ﺣﻴﺪﺭ ﺑﻴﮏ ‪ ,‬ﻋﺒﺪﺍﷲ ﭘﺴﺮ ﻋﺴﮑﺮ‪ ,‬ﺷﻌﺒﺎﻥ ‪ ،‬ﺍﺣﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ‪ ,،‬ﻋﻠﻴﻤﺮﺍﺩ ﺳﻴﺮﺟﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﻭ ﺭﺿﺎ ﺍﺯ ﻧﺎﺣﻴ |ﻪ‬
‫ﭼﻨﻘﺮﻱ ﺑﻮﺍﻧﺎﺕ ‪ ،‬ﻭ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﮐﻪ ﺧﻴﺎﻧﺖ ﮐﺮﺩ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻏ ّﻔﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ )ﺷﻔﻴﻊ ‪ ۱۷‬؛ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.(۱۱۵‬‬
‫‪ (۳‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤١٣‬‬
‫‪ (۴‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٧‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۴۸‬‬
‫ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﻭ ﺷﺠﺎﻋﺎﻧﻪ ﺳﺮﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎﻻ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻓﺮﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﺩﻗﻴﻘﻪ‬
‫ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺷﻤﺸﻴﺮﻱ ﺧﻮﻥ ﺁﻟﻮﺩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﻭ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﺑﻲ‪،‬ﺟﺎﻥ ﻭ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ‬
‫ﺍﻭ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﻗﺪﻳﻢ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺧﺎﮎ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺍﺻﻠﻲ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ۱.‬ﭘﺪﺭ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﭘﺴﺮﺵ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺷﺮﻣﻨﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻫﻤﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺣﺮﺍﻣﺰﺍﺩﻩ ﻧﺎﻣﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺐ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﻭﻗﺘﻲ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﭼﺎﺩﺭﻫﺎﻱ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺍﻣﻦ‪،‬ﺗﺮﻱ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ‬ ‫ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺯ ﮔﺸﺘﻨﺪ ‪ ،‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻓﮑﺮ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﺗﺎ ّ‬
‫ﺑﻴﺪﺑُﺨﻮﻥ ﺩﺭ ﭘﺎﻱ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﮐﻮﻩ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﻴﻮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﭼﺸﻤﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺭ ْ‬
‫ﺩﺭ ﭼﻨﺪ ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻱ ﺟﻨﻮﺏ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ‪ ، ۳‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﻣﻴﻮ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺳﺎﻝ ﻫﺎ ﻗﺒﻞ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﮐﺎﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﻭ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﺪﻭﺩ ﭼﻬﺎﺭﺻﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﮐﺸﺘﻪ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ‪ ,‬ﮐﻪ‬
‫ﺍﺯ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻣﺪﺑّﺮﺍﻧ |ﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﻣﺤﺮﻭﻡ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺧﻴﻠﻲ ﺩﻟﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻥ‬
‫ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻓﺎﻣﻴﻞ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﻪ‬
‫ﺪ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺣﺎﻻ ﮐﻪ ﻓﺼﻞ ﻣﻴﻮﻩ‪،‬ﭼﻴﻨﻲ‬ ‫ﺍ ّﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﻭﻗﺘﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻣﺤﺼﻮﻝ ﺑﻪ ﺑﺎﻍ ﮐﻨﺎﺭ ﭼﺸﻤﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ ,‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬

‫‪ (۱‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤١٣‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٧‬‬
‫‪ (۳‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺷﻔﻴﻊ )‪ (١٧‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﺎﻏﺴﺘﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭ »ﻧﻴﻢ ﻓﺮﺳﻨﮕﻲ« ﺷﻬﺮ‬
‫ﺩﺭ ﺑﻴﺪ ﻟﻨﮓ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻓﺮﺳﻨﮓ ﻭﺍﺣﺪ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﮔﻴﺮﻱ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﺎ ﺳﻪ ﻭ ﻧﻴﻢ ﻣﺎﻳﻞ ﻭ ﻳﺎ ‪۵,۶‬‬
‫ﺑﻴﺪﺑِﺨﻮﺑﻪ ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﻌﺎﻧﻲ )‪ (۲۲۹‬ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻪ‬ ‫ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )‪ (١٨٠‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﺭﺍ ْ‬
‫َﺠﻮﻳﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﻨﺪ‪ .‬ﻃﺒﻖ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﻮﻣﻲ ﺑﻴﺪ ﻟﻨﮓ ﺗﺎ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺶ‬ ‫ﺑﻴﺪﺑُﺨﻮﻳﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ‪ .‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻥ ﺭﺍ ْ‬
‫ﺑﻴﺪﻧ ْ‬ ‫ْ‬
‫ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻳﻦ ﻓﺎﺻﻠﻪ ‪ ١٢‬ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ‬
‫ﺑﻴﺪﺑُﺨﻮﻥ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻨﻄﻘﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ ﮐﻪ‬ ‫ﺩﺍﺭﺍﻱ ﺁﺏ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺑﻪ ْ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ ‪،‬ﺯﻳﺮﺍ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﻣﺴﻴﺮﻱ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ‪ ,‬ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻴﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﻧﺪ‪,‬‬
‫ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ‪ ، .‬ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﻫﻴﭻ ﻣﺪﺭﮎ ﻗﻄﻌﻲ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﮐﺪﺍﻣﻴﮏ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺭﻗﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻴﺪﺑُﺨﻮﻥ ﺭﺍ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﻴﺮ ﺍﺗّﻔﺎﻗﺎﺕ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺁﻥ ﻣﻨﻄﻘﻲ‪،‬ﺗﺮ‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ْ‬
‫ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ‪.‬‬
‫‪۱۴۹‬‬ ‫‪ ۱۱‬ﻧﺒﺮﺩ ﺩﺭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ‬

‫ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﮑﺸﻨﺪ‪ ۱.‬ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻘﻴﻘﺘﴼ ﻫﻨﻮﺯ ﻧﻴﺎﺯﻣﻨﺪ ﺳﺮﺩﺍﺭ ‪ ,،‬ﺭﻫﺒﺮ ﻳﺎ‬
‫ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺭﻓﺘﺎﺭﻫﺎ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺍﺯﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﻭ ﺍﺻﻮﻝ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺁﺷﻨﺎﺋﻲ‬
‫ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﺟﻨﮓ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ﻭ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﺤﻠّﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺗﻘﺎﺿﺎﻱ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﻭ ﻫﺮ ﻭﺳﻴﻠ |ﻪ‬
‫ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﮐﺎﺭ ﮐﻨﺪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺭﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ ﺻﺪﻫﺎ ﺯﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﺎ ﭼﺎﺩﺭﻫﺎﻱ ﺳﻴﺎﻩ ‪،‬ﺩﺳﺖ‬
‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮﺍﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻭ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﭙﻴﻮﻧﺪﻧﺪ‪ ۳.‬ﺁﻧﻬﺎ ﻫﺮ ﭼﻴﺰﻱ ﺍﺯ ﻟﻮﺍﺯﻡ ﻣﻮﺭﺩ‬
‫ﻧﻴﺎﺯ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺧﺒﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﻏﺘﺸﺎﺵ ﻭ ﺩﺭﮔﻴﺮﻱ ﻳﮑﻲ‬
‫ﻣﻼ ﺣﺴﻦ‬ ‫ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮﻱ ﺩﻭﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﻋﺠﻠﻪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ‪ ۴‬ﻭ ّ‬
‫ﻟﺐ‪،‬ﺷﮑﺮﻱ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺎﻧﺪ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻣﺮﺍﻗﺒﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﻭﻱ‬
‫‪۵‬‬ ‫ﺩﺍﻣﺎﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺣﺎﮐﻢ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﻌ ً‬
‫ﻼ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﺧﻄﺮﻱ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻗﻨﺴﻮﻝ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﭼﻨﻴﻦ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪:‬‬
‫‪١٨ (۱‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٢٢‬ﻭ ﻋﻬﺪﻳﻪ )‪ (١١٥‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻧﻲ ﺭﺍ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺩﺭﮔﻴﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ٢٠٠٠,‬ﻧﻔﺮ ﺫﮐﺮ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﺷﺸﻢ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ‪ ٦٠٠‬ﻧﻔﺮ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪ .‬ﻓﺎﺿﻞ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ‬
‫)ﺝ‪ (٣٦ ، ,٤ .‬ﻭ ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ )ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑﺎّﻧﻲ‪، ,‬ﻓﺼﻞ‪ (٥، ,١٢‬ﻫﻢ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺎﻩ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻧﺒﺮﺩ ﺩﺭ‬
‫ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮑﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﺻﻠﺢ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪ‪ ,‬ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ِ‬
‫ﻼ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‪ ,‬ﺑﻪ ﻫﺮﺍﺕ ‪ ,،‬ﺷﻬﺮﻱ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﻳﺰﺩ‪ ,‬ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺁﻗﺎ ﺳﻴّﺪ ﺟﻌﻔﺮ‬ ‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ‪ ,،‬ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫‪ (۴‬ﻣ ّ‬
‫ﻳﺰﺩﻱ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﻨﺪ)ﺷﻔﻴﻊ ‪.(١٩‬‬
‫‪ (۵‬ﺩﺭ ﻳﮏ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﻧﺘﻴﺠ |ﻪ ﺍﻭ‪ ,‬ﺧﺎﻧﻢ ﻧﻮﺭﺍ )ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ( ﺟﻴﻤﺮ‪ ,‬ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ ﻣﻄﺎﺑﻖ‬
‫ﺑﺎ ‪ ١٦٦‬ﺑﺪﻳﻊ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۵۰‬‬
‫»ﻣﺮﺩﻡ )ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ( ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺳﺖ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ‬
‫ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎ ﭘﻨﺎﻩ ﺑﺮﺩﻧﺪ ‪ .،‬ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺗﺪﺍﺭﮎ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺪﺕ ‪ ۳‬ﻳﺎ ‪ ۴‬ﻣﺎﻩ‬
‫ﺑﻪ ﺭﺍﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺍﺯ ﻭﺍﻟﻲ ﺟﺪﻳﺪ ﮐﻪ ﻫﻴﭻ ﺍﻃﻼﻋﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻭﺿﺎﻉ‬
‫ﻧﺪﺍﺷﺖ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﻧﻴﺮﻭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻧﻴﺮﻭ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﺍﺭﺳﺎﻝ ﺷﺪ‪ :‬ﭼﻬﺎﺭﺻﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯ ‪,،‬‬
‫ﺩﻭ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺗﻮﭖ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﻭ ﻣﻬﻤﺎﺕ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻗﺼﺪ ﺩﺍﺷﺖ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﻴﭽﺎﺭﻩ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‬
‫ﺗﺎ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺠﺎﻭﺭ ﮐﻤﮏ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺩﻝ ﮐﻮﻩ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﻣﺤﮑﻤﻲ‬
‫ﺗﺼﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﺩ ﮐﻪ ﺳﭙﺎﻩ ﻟﺸﮕﺮ‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﻳﮏ ﺭﺍﻩ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ‪ .،‬ﭘﺲ ّ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﻨﺪ‪«.‬‬
‫ﺟﺎ ّﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻪ ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭘﺮﺻﻼﺑﺖ ﻗﻬﻮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺭﻧﮓ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ ﭘﺮ‬
‫ﺍﺯ ﺗﻮﭖ ﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻭ ﺳﻮﺍﺭﻩ ﻧﻈﺎﻡ ﻭ ﺟﻨﮕﺠﻮﻳﺎﻥ ﺍﻳﻞ ﺧﻤﺴﻪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﻣﺠ ّﻮﺯ ﺣﮑﻮﻣﺖ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎ ﺑﻪ ﻟﺸﮕﺮ ﺧﻮﺩ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺩﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﺪﻧﺪ ﻣﺤﺎﺭﺑﻪ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻔﻆ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﻨﻄﻘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮑﺎﻓﺖ ﺩﺭ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﺭﻓﺘﻨﺪ ‪ .،‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻳﮏ‬
‫ﻏﺎﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﮐﻢ‪،‬ﻋﻤﻘﻲ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻳﮏ ﻓﻀﺎﻱ ﺑﺎﺯ ﺑﺎ ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺘﻌﺪﺩ ﻭ ﺳﺮ ﭘﻨﺎﻩ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ‬
‫ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﺍﻥ ﺍﺯ ﺳﻨﮓ ﻭ ﺷﺎﺥ ﻭ ﺑﺮﮒ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ‬
‫ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﻣﻮﺍﻧﻊ ﺳﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﺬﺭﮔﺎﻫﻲ‬
‫ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺗﺎ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻧﻘﻄ |ﻪ ﮐﻮﻩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻃﺮﻳﻖ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ‬
‫ﻟﺰﻭﻡ ﺑﻪ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻫﺮ ﻃﺮﻑ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻣﺎﺩﻩ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﺰﺍﺭ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﺩﺭ ﺷﺮﻕ ‪ ,،‬ﻫﺰﺍﺭ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ‬
‫ﺍﻳﺮﺝ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ‪ ,،‬ﮐﺪﺧﺪﺍ ﻭ ﺭﺅﺳﺎﻱ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﺩﻭﺭﻗﻼﺕ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﻭ ﻫﺰﺍﺭ‬
‫ﻧﻔﺮ ﺗﺤﺖ ﺭﻳﺎﺳﺖ ﮐﻼﻧﺘﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﻟﺸﮕﺮ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻫﻢ‬

‫‪ (۱‬ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻣﺎﻩ ﺍﮐﺘﺒﺮ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ ‪ ،‬ﻗﻨﺴﻮﻝ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ )ﻣﺆﻣﻦ ‪.(١٤٨‬‬
‫‪ (۲‬ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ )‪ (١٨‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ »ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ« ﻭﺍﺭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺤﻞ ﺭﺍ ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮕﻔﺖ »‪«Darb-i-Shigift‬ﺁﻭﺭﺩﻩ‬ ‫‪ (۳‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١١٦‬ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ ‪ .٣‬ﻣﻌﺎﻧﻲ ‪ ٢٢٩‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪۱۵۱‬‬ ‫‪ ۱۱‬ﻧﺒﺮﺩ ﺩﺭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ‬

‫ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻠﺤﻖ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮑﺎﻓﺖ ﺧﻴﻤﻪ ﺯﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﭼﻬﺎﺭ ﻃﺮﻑ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (١٨‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﺴﻠﺢ ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﻱ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﻭ ﺍﻳﻨﺎﻧﻠﻮ »ﺑﻴﺴﺖ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ«‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻨﺪ‪ .‬ﮐﻼﻧﺘﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻳﻮﺳﻒ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪۱۲‬‬

‫ﻧﺒﺮﺩ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺩﺭ ﺩﺭﺏﺷﮑﺎﻓﺖ ﻭ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ‬

‫ﻫﻴﭻ ﺻﺪﺍﻳﻲ ﺑﻪ ﺟﺰ ﺯﻭﺯ |ﻩ ﺑﺎﺩ ﻭ ﮔﺎﻩ ﺻﺪﺍﻱ ﭘﺮﻧﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﺷﻠﻴﮏ‬
‫ﻳﮏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺳﮑﻮﺕ ﺭﺍ ﺷﮑﺴﺖ ‪ .،‬ﺭﮔﺒﺎﺭ ﺁﺗﺶ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻓﻮﺝ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ‬
‫ﻼﻫﺎ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻭﻋﺪ |ﻩ ﺭﺳﺘﮕﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﺁﻥ‬‫ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻭ ﻣ ّ‬
‫ﺩﻧﻴﺎ ﻭ ﺑﺮﮐﺖ ﻭ ﺭﺣﻤﺖ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻧﻴﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺯﺍﺀ ﮐﺸﺘﻦ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ‬
‫ﭘﻨﺞ ﻧﻔﺮ ﺍﺯﻫﻤﻴﻦ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺣﺎﻝ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﻭ ﻣ ّﻬﻤﺎﺕ ﺭﺍ ﺟﺎﺑﺠﺎ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻟﻮﻧﮏ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ‬
‫ﺗﺼﺮﻑ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﻳﮕﺮ ﺣﻔﺎﻅ‬ ‫ﺣﻔﺎﻅ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻳﮑﻲ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮﻱ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﮐﻢ ﮐﻢ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﻓﻮﺝ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﮐﻪ ﭘﺸﺖ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮕﻲ ﭘﻨﺎﻩ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
‫ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺁﻭﺭﺩ‪ ,‬ﺩﻭ ﺯﺍﻧﻮ ﻧﺸﺴﺖ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺍﺳﻠﺤﻪ‪،‬ﺍﺵ ﺑﺨﻮﺑﻲ‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﻫﺪﻑ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﻣﺎﺷﻪ ﺭﺍ ﮐﺸﻴﺪ‪ .‬ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺍﺯ ﺩﻫﺎﻧ |ﻪ ﺗﻔﻨﮓ ﺑﻴﺮﻭﻥ‬
‫ﺁﻣﺪ ‪ ,،‬ﺩﺭ ﻫﻮﺍ ﺍﻭﺝ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺑﺪﻥ ﻳﮏ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺻﺎﺑﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻭﻱ ﺭﺍ ﻧﻘﺶ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ‬
‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺗﮏ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍ ‪،‬ﺯ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺭﺍ ﻫﺪﻑ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻳﮏ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﻳﮕﺮ‪ .‬ﺳﻪ ﻧﻔﺮ‬
‫ﻣﺠﺪﺩﴽ ﻫﺪﻑ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺩﻭ‬ ‫ﺑﺎﺑﻲ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺷﻴﺐ ﮐﻮﻫﭙﺎﻳﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﻏﻠﺘﻴﺪﻧﺪ‪ّ .‬‬

‫ﻲ‬ ‫ﻼ ﺍﺑﻮﺍﻟﻘﺎﺳﻢ ‪ ,،‬ﻗﺎﺿﻲ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ‪ ,‬ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠ ‪،‬‬ ‫ﻼ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫‪ (۱‬ﺍﻳﻦ ﭘﻨﺞ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺯ‪ :‬ﻣ ّ‬
‫ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ‪، ,‬ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺻﻔ ‪،‬ﺮ ﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ )ﺷﻔﻴﻊ ‪.(١٩‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﴼ ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺏ ﻧﻴﮑﻼﺱ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ )‪.(٤١٥‬‬
‫‪۱۵۳‬‬ ‫‪ ۱۲‬ﻧﺒﺮﺩ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺩﺭ ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻭ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ‬

‫ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﮐﺸﺖ‪ .‬ﻣﺎﺷﻪ ﺭﺍ ﮐﺸﻴﺪ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﻫﺪﻑ ﺑﻌﺪﻱ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺷﻮﺩ ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ‬
‫ﺍﻭ ﻓﻘﻂ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺻﺪﺍﻱ ﺗﻖ ﻣﺎﺷﻪ ﺭﺍ ﺑﺸﻨﻮﺩ ﺯﻳﺮﺍ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎ ﺑﻴﻬﺎ ﺍﺯ ﭘﺸﺖ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺣﻤﻠﻪ‬
‫ﺷﺪﺗﻲ ﺑﺮ ﻓﺮﻕ ﺳﺮ ﺁﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻓﺮﻭﺩ ﺁﻣﺪ ﮐﻪ ﺳﺮ ﺍﻭ‬ ‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺁﻥ ﻣﺮﺩ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﺎ ﭼﻨﺎﻥ ّ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﻪ ﺩﻭ ﻧﻴﻤﻪ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺪﺕ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ‪ .،‬ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺧﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﻭ ﮐﻤﻴﻨﮕﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ‬ ‫ﺟﻨﮓ ّ‬
‫ﺗﻘﺎﺿﺎ ﮐﺮﺩ ﻗﺪﺭﻱ ﻏﺬﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺑﺪﻫﻨﺪ‪ .‬ﻗﺪﺭﻱ ﻧﺎﻥ ﺧﺸﮏ ﻭ ﭼﻨﺪ ﮔﺮﺩﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ‬
‫ﺍﺯ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻧﺶ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﻗﻠﻴﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩ ﺗﺎ ﺑﺎ ﮐﺸﻴﺪﻥ ﺁﻥ ﻗﺪﺭﻱ ﻗﻮﺕ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ‬
‫ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻗﻠﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﻭﻱ ﺑﮕﻴﺮﺩ ﻗﻠﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﻳﮏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻱ‬
‫ﮐﻪ ﻗﻠﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩ ﺍﺻﺎﺑﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .،‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﺯ ﺟﺎ ﭘﺮﻳﺪ ‪ ,،‬ﺷﻤﺸﻴﺮﺵ ﺭﺍ‬
‫ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺩﻭﻳﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺷﻤﺸﻴﺮﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺍﻭ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﻥ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺑﺪﺳﺖ ﻭﺣﺸﺖ ﺯﺩﻩ ﻋﻘﺐ‪،‬ﻧﺸﻴﻨﻲ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﮐﻮﻩ ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ‪ ,‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﻫﻤﺮﺯﻣﺎﻧﺶ ﺩﺭ ﺗﻌﻘﻴﺐ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﻳﮏ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺭﺍ ﺍﺳﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﭘﺮﺕ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۲‬ﺑﻘﻴﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﺍﻳﺮﺝ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﮐﻮﻩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻭ ﺍﺣﻮﺍﻟﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﺑﻮﺩ ﺧﺒﺮ‬
‫ﺖ ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻧﺶ ﻧﻮﺷﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ‬ ‫ﻧﺪﺍﺷ ‪،‬‬
‫ﻫﻤﻪ ﻃﺮﻑ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﭘﻴﻐﺎﻡ ﺭﺍ ﻧﻮﺷﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻗﺎﺻﺪ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻢ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ ﺍﺯ‬
‫ﺧﻴﻤﻪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﺪ ﻭ ﭘﻴﻐﺎﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺪﻫﺪ‪ ۳.‬ﻭﻟﻲ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭘﻴﻐﺎﻡ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ‬
‫ﺟﺎ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪ ۴.‬ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻤﻠﻪ‬

‫‪ (۱‬ﺳﻪ ﻧﻔﺮﻱ ﮐﻪ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻋﺒﺎﺭﺕ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺍﺯ‪ :‬ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺍﺣﻤﺪﻱ ‪ ,،‬ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺍﺣﻤﺪ‬
‫ﻦ ﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﻣﻼ ﺣﺴﻴﻦ‪ .‬ﺩﻭ ﻧﻔﺮﻱ ﮐﻪ ﻫﺪﻑ ﺍﺻﺎﺑﺖ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﻗﺮﺍﺭ‬ ‫ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ ,،‬ﺷﻌﺒﺎﻥ ﭘﺴﺮ ﻋﺎﺑﺪﻳ ‪،‬‬
‫ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﭘﺴﺮ ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭘﺴﺮﻫﺎﻱ ﺁﻗﺎ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﺨﺺ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻪ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻣﺮﺩﻧﺪ ﻣ ّ‬
‫ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪ ﺣﻤﻠﻪ ﺭﺍ ﺧﻨﺜﻲ ﮐﻨﺪ ﺗﻘﻲ ﭘﺴﺮ ﺻﻔﺮ ﺑﻮﺩ )ﻧﻴﮑﻼﺱ ﺹ ‪.(٤١٥‬‬
‫‪ (۲‬ﺁﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻧﻴﮑﻼﺱ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ )‪ (۴۱۶‬ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺎﻻﻱ ﺻﺨﺮﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫ﮐﺘﺎﺏ ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ‪» :(١١ ,١٥‬ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺟﺎ« ﺳﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺪﻥ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﻗﺎﺻﺪ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪ .١٦ ,١١‬ﺩﺭ ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﻧﺸﺪﻩ ﮐﻪ ﻗﺎﺻﺪ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻓﺎﺿﻞ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۵۴‬‬
‫ﻣﻘﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺍﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﺻﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻣﻬﺎﺟﻢ ﺑﻪ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ّ‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﺎﺯﺭﺳﻲ ﺁﻥ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻳﺎ ﺧﻮﻳﺸﺎﻭﻧﺪﺍﻥ‬
‫ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﻥ ﺯﻧﻬﺎﻱ‬
‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮ ‪،‬ﺩ ﻭ ﺁﺷﻨﺎﻳﺎﻥ ﺧﻴﻠﻲ ﺗﻌﺠﺐ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪» :‬ﭼﺮﺍ ﺯﻧﻬﺎﻱ‬
‫ﻣﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﻳﺪ؟«‬
‫ﺍﻳﻦ ﺯﻧﻬﺎ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ‬
‫ﻓﺪﺍ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﭘﻴﺎﻡ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﮔﺴﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺍﺻﻮﻝ ﻭ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺑﺎﺑﻲ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﺁﻧﻬﺎ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪» :‬ﺁﻧﻬﺎ ﺩﻳﮕﺮ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺷﻤﺎ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺷﻤﺎ‬
‫ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺤﺮﻡ ﻧﻴﺴﺘﻴﺪ‪«.‬‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪» :‬ﭼﻄﻮﺭ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﻣﺎ ﺍﻳﻤﺎﻥ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﻴﺎﻭﺭﺩﻩ‪،‬ﺍﻳﻢ؟«‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪» :‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺳﻠﻤﺎﻥ ﻭ ﺍﺑﻮﺫﺭ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺍﻋﺮﺍﺏ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻭ ﻳﻬﻮﺩﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻧﻴﺎﻭﺭﺩﻧﺪ‪«.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻴﻦ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺩﺭ‬
‫ﺗﺪﺍﺭﮎ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭ ‪،‬ﻩ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ‬
‫ﺟﻬﺖ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﻃﺮﻑ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﮔﺮﻭﻩ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﺑﻪ ﺭﻫﺒﺮﻱ‬
‫ﻳﮏ ﺟﻮﺍﻥ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﺍﻥ ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻃﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﻫﻴﭻ ﮐﺲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﺪﻳﺪ ﺩﺭ‬
‫ﺟﺎﻫﺎﻳﻲ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺩﺭ ﺗﻴﺮﺭﺱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻳﮑﺒﺎﺭﻩ‬
‫ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻭﺣﺸﺖ‪،‬ﺯﺩﻩ ﻭ ﻫﺮﺍﺳﺎﻥ ﺍﺳﻠﺤ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ‬
‫ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﻭﺳﺎﻳﻞ ﻭ ﻣ ّﻬﻤﺎﺗﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺟﺎ‬
‫ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺍﺯ ﻧﺎﻥ ﻭ ﻟﺒﺎﺱ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺑﺎﺭﻭﺕ ﻭ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﻭ ﺷﻤﺸﻴﺮ‪ ,‬ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩ‬

‫)ﺝ‪(٣٤ ,٤ .‬ﺁﻣﺪﻩ ﮐﻪ ﻗﺎﺻﺪ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺑﺪﻥ ﺍﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﻥ ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺑﻪ‬
‫ﺍﺭﺩﻭﮔﺎﻩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﻈﺮ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺁﻣﺪﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺻﺤﻴﺢ‪،‬ﺗﺮ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪١٦ ,،١١‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٣٥ ، ,٤ .‬‬
‫‪۱۵۵‬‬ ‫‪ ۱۲‬ﻧﺒﺮﺩ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺩﺭ ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻭ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺧﺴﺘﻪ ﻭ ﮐﻮﻓﺘﻪ ﺑﻪ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻫﺸﺎﻥ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﭘﻴﺮﻭﺯﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻮﺍ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﺭﮔﺬﺭﮔﺎﻩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﺎ ﻋﺠﻠﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ‬
‫ﺖ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‬ ‫ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺩﻭﻳﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺑﻘﻴﻪ ﮔﻔﺖ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻪ ﮔﺬﺭ ﺩﺭﺏ ﺷﮑﺎﻓ ‪،‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻃﺒﻖ ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻗﺼﺪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﭼﻬﺎﺭ ﻃﺮﻑ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺣﻤﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺗﺪﺍﻓﻌﻲ‬
‫ﺪ ﻭﻗﺘﻲ‬‫ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺻﺒﺮ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﺎ ﻃﻠﻮﻉ ﺧﻮﺭﺷﻴ ‪،‬‬
‫ﻫﻮﺍ ﺭﻭﺷﻦ ﺷﺪ ﺣﻤﻠﻪ ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺷﺐ‬
‫ﻧﻘﺸ |ﻪ ﺣﻤﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺗﺪﺍﻓﻌﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺟﺮﺍ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺩﺷﻤﻦ ﺭﺍ ﻣﻐﻠﻮﺏ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﺮ ﺩﺷﻤﻦ ﺑﺮﮔﺸﺘﻪ ﻭ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺩﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﻧﻮﺯﺩﻩ ﻧﻔﺮﻱ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺧﻮﺩﺵ ﺳﺮﮐﺮﺩ |ﻩ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﻭ ﻗﻄﺐ‬
‫ﺳﺮﮐﺮﺩ |ﻩ ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺩﺭﮔﺬﺭ ﺩﺭﺏ ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﻮﺩ‬
‫ﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﻪ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ ﺍﺳﻔﺮﺟﺎﻥ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺧﻮﺍﺑﻴﺪﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺧﻮﺭﺷﻴﺪ ﻏﺮﻭﺏ ﮐﺮﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺪﺍﺭﮐﺎﺕ ﺍ ّﻭﻟﻴ |ﻪ ﺣﻤﻠﻪ ﺭﺍ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ‪ ,‬ﺩﺭ ﭘﺮﺗﻮ ﻧﻮﺭ ﻣﺎﻩ‪ ,‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺳﻨﮕﻬﺎ ﻭ ﺻﺨﺮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﻮﻩ ﭼﻮﻥ‬
‫ﭘﻠﻨﮕﻬﺎﻱ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺩﻳﺪ ﭼﺸﻤﺶ ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮﺩ‬
‫ﺳﻨﮕﻬﺎﻱ ﺟﻠﻮﻱ ﭘﺎﻳﺶ ﺭﺍ ﻧﺪﻳﺪ ﻭ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﭘﺎﻳﺶ ﺭﺍ ﺭﻭﻱ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ ﻟﻐﺰﻧﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﮔﺬﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻴﺐ ﮐﻮﻩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﺳﻨﮓ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺯﻳﺮ ﭘﺎﻳﺶ ﻏﻠﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﭘﺎﻳﻴﻦ‬
‫ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ‪ ۳‬ﻭ ﺑﻪ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺳﺮ ﻭ ﺻﺪﺍﻱ ﺳﻨﮕﻬﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺍﺯ ﺟﺎ‬
‫ﭘﺮﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺳﻠﺤ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﻓﺮﻳﺎﺩ »ﺍﷲ ﺍﮐﺒﺮ« ﺩﺭ ﺍﻋﻤﺎﻕ ﺩ ّﺭﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻃﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺧﺖ‬
‫ﻭ ﺑﺎ ﻫﺮ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺯ ﻣﺨﻔﻴﮕﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﻫﺮﺍﺳﺎﻥ‬

‫‪ (۱‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪١٦ ,،١١‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٢٠‬‬
‫‪ (۳‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺑﻲ ﺳﻴّﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ)‪ (٤١٦‬ﮐﻪ ﺍﻭ ﺟﺰﻭ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮔﺬﺭﮔﺎﻩ‬
‫ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮑﺎﻓﺖ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ )ﻓﺼﻞ ‪(١٧ ,،١١‬ﮐﻪ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ ﺍﺳﺒﻮﺭﺍﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ‪) .‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪.‬‬
‫‪ ، ,٤‬ﺹ ‪.(٣٥-٣٦‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۵۶‬‬
‫ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﻑ ﻭ ﺁﻥ ﻃﺮﻑ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ ‪ ,،‬ﺣﻤﻠﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻫﻴﺎﻫﻮﻱ ﺷﻠﻴﮏ ﮔﻠﻮﻟﻪ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻭ ﺿﺮﺏ ﺷﻤﺸﻴﺮﻫ ‪،‬ﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺧﻮﺍﺑﮕﺎﻩ ﻣﻮﻗّﺘﻲ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﺁﺗﺶ ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﻌﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﺗﺶ‬
‫ﺯﺑﺎﻧﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪ ﻭ ﻧﻮﺭ ﺁﻥ ﺻﺤﻨﻪ ﻣﺒﺎﺭﺯ |ﻩ ﺗﻦ ﺑﻪ ﺗﻦ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﺭﺍ ﺭﻭﺷﻦ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺁﻥ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﺮ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻏﻠﺒﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﻭﻱ ﻟﺒ |ﻪ ﺻﺨﺮﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﭘﺮﺗﺎﺏ ﺳﻨﮓ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻭ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺟﻴﻎ ﻭ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﻭ ﻫﻠﻬﻠﻪ ﮔﻮﻳﺎﻥ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺗﺤﺖ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺁﺷﻔﺘﮕﻲ ﺍﺯ ﮔﺬﺭﮔﺎﻩ ﺑﺮﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺷﻌﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﺎﺭﻧﺠﻲ ﺭﻧﮓ ﺁﺗﺶ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺯﺑﺎﻧﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻭﺳﻂ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺣﺮﺏ ﻳﮏ ﺍ ّﺭﺍﺑ |ﻪ ﺗﻮﭖ ﺭﻫﺎ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﭼﺮﺥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻥ ﺭﺍ‬
‫ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ‪ ,‬ﻃﻨﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺑﺴﺘﻪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺻﺨﺮ |ﻩ‬
‫ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﺑﻠﻨﺪﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﺻﺨﺮﻩ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﮐﺸﻴﺪﻥ ﺍ ّﺭﺍﺑﻪ‬
‫ﺪ ﮐﻤﮏ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﻻ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺍﺯ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺍ ّﺭﺍﺑﻪ ﺭﺍ ُﻫﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺑﻪ ﺑﺎ ‪،‬‬
‫ﺍﺩﺍﻣﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺮﺑﺎﻻﻳﻲ ﮐﻮ ‪،‬ﻩ ﺍ ّﺭﺍﺑﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﻃﻨﺎﺏ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫ﺁﻥ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﺻﺪﺍﻱ ﻏﮋﻏﮋ ﻃﻨﺎﺏ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍ ّﺭﺍﺑﻪ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺑﺎﺩ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻓﻀﺎﻱ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻴﭽﻴﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﷲ ﻗﻨﺴﻮﻝ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺳﻂ ﻣﺎﻩ ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ﻫﻮﺍ ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺮﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍ ‪،‬‬
‫ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﭘﺸﺖ ﻣﻴﺰ ﺧﻮﺩ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﻭ ﭼﺎﻱ ﮔﺮﻡ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﺷﻴﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻮﺷﺖ‪:‬‬
‫»ﻣﺎﻩ ﻗﺒﻞ ﺑﺮﺍﻳﺘﺎﻥ ﻧﻮﺷﺘﻢ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﺎ ﻓﻮﺟﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻣﺴﻠﺢ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ‬
‫ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻴﺎﻥ ﻗﺼﺪ ﻧﺎﺑﻮﺩ ﮐﺮﺩﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﮐﻮﻩ‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٢٠‬ﺩﺭ ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ )‪ ( ٤‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﺗﺶ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺧﻴﻤﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﻗﺒﻠﻲ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩ ‪ .،‬ﺍّﻣﺎ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ‬
‫ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻧﺰﺩﻳﮑﺘﺮ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺍﺳﺖ ﻟﺬﺍ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﻩ ﺁﻥ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺭﺍ ﺩﺭﺝ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ ‪٤‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٢٠‬‬
‫‪ (۴‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤١٧‬‬
‫‪۱۵۷‬‬ ‫‪ ۱۲‬ﻧﺒﺮﺩ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺩﺭ ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻭ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ‬

‫ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ‪ ,،‬ﮐﻮﻫﻲ ﮐﻪ ﺩﺷﻤﻦ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺑﻮﺩ ‪ ,،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯ‪،‬ﻫﺎ ‪ ,،‬ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ‬
‫ﻭ ﺗﻮﭘﺨﺎﻧﻪ ﺧﻮﺍﺳﺖ‪ ,‬ﮐﻪ ﺍﺯ ﺗﻨﻬﺎ ﮔﺬﺭﮔﺎﻫﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺨﻔﻴﮕﺎﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ‪ ,‬ﺑﺎﻻ‬
‫ﺑﺮﻭﻧﺪ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﻬ ّﻤﺎﺕ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺨﻔﻴﮕﺎﻩ ﺩﺭ ﻗﻠﺐ ﮐﻮﻩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ‬
‫ﺩﺭ ﺍﻣﺘﺪﺍﺩ ﺁﻥ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﭼﻨﺪ ﺳﻨﮕﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺳﻨﮕﺮ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﻣﺴﻠّﺢ‬
‫ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻫﻤ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺭﺍ ﻗﻄﻌﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺍﻃﺎﻋﺖ ﮐﺮﺩ ‪،‬ﻩ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ‬
‫ﻫﻨﮕﺎﻡ ﻏﺮﻭﺏ ﺑﻪ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺳﻨﮕﺮ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺍﺧﻞ ﺳﻨﮕﺮ ﮐﺎﻣﻼ ﺳﺎﮐﺖ ﺑﻮﺩ ‪ .،‬ﻫﻴﭻ ﺻﺪﺍﻳﻲ‬
‫ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺳﺎﮐﺖ ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﺻﺪﺍ ﮐﻪ ﺍﻧﮕﺎﺭ ﺳﻨﮕﺮ ﺧﺎﻟﻲ ﻭ ﻣﺘﺮﻭﮐﻪ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﺎ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺳﻨﮕﺮ ﺩﻭﻡ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺳﻨﮕﺮ ﺩﻭﻡ ﻫﻢ ﺳﮑﻮﺕ‬
‫ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺑﻮﺩ‪.‬ﻫﻴﭻ ﺻﺪﺍﻳﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺍﺯ ﻫﻤ |ﻪ ﺳﻨﮕﺮ ﻫﺎ ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﺭ ﮐﻤﻴﻦ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺣﻤﻠﻪ‬
‫ﺗﮑﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺭﺍﻩ ﻓﺮﺍﺭﻱ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ‬ ‫ﺗﮑﻪ ّ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﺁﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎﻱ ﺑﻴﭽﺎﺭﻩ ﺭﺍ ّ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﻫﻤ |ﻪ ﺳﻨﮕﺮﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻤﻴﻦ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺳﻨﮓ ﭘﺮﺗﺎﺏ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩ ِﮐﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﻠﻬﻠﻪ ﻭ ﺷﺎﺩﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ‬
‫ﺷﺐ ﺟﺴﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺩﺭ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺗﻮﭖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ‬
‫ﺩﺷﻤﻦ )ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ( ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﻭ ﻗﺘﻞ ﻋﺎﻡ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ‬
‫ﻣﺨﻔﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ ﺷﺎﻳﻊ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺩﻭ ﺗﻦ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎﻱ ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﻧﺰﺍﻋﻲ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻩ‬
‫ﻭ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻫﻢ ﺩﺭ ﮐﻮﻩ ﺭﺍﻩ ﺭﺍ ﮔﻢ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺑﺰﻭﺩﻱ ﺑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻟﻲ ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺧﺒﺮ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺯﻳﺎﺩﻱ‬
‫ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﻫﺎ ]ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ[ﻫﻤﻪ ﺍﺳﺒﻬﺎ ﻭ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺍﺭﺗﺶ ﺭﺍ ﺗﺼﺎﺣﺐ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ‬
‫ﺑﺸﺪﺕ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ‬ ‫ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺧﻼﺻﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻭ ﻟﺸﮕﺮﺵ ّ‬
‫ﺟﺪﻳﺪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﻳﮏ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻗﻮﻱ ﻭ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﺭﺳﺎﻝ‬
‫ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺩﺭ ﺩﻭ ﻳﺎ ﺳﻪ ﺣﻤﻠ |ﻪ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺷﺮﮐﺖ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪«.‬‬

‫‪ (۱‬ﺭﺍﭘﺮﺕ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ ﺑﻪ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪ ١٤‬ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ )ﻣﺆﻣﻦ‪.(١٤٨-١٤٩‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۵۸‬‬
‫ﻧﻘﺸ |ﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺟﻨﻮﺏ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺧﺎﺭﺝ‬
‫ﮐﻨﺪ ﺑﺎ ﺷﮑﺴﺖ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﺷﺪ ﻭ ﺳﺮ ﺑﺎﺯﺍﻧﺶ ﻫﻢ ﻫﻤﻪ ﮐﺸﺘﻪ ﻭ ﭘﺮﺍﮐﻨﺪﻩ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﻋﻠﻲ‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﺎﺯ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮔﺸﺖ ‪ .،‬ﺑﻨﺎ ﺑﺮﺍﻳﻦ ﺑﻪ ﻓﮑﺮ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ‬
‫ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺩﻓﺎﻉ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ ﺩﺭ ﻗﻠّ |ﻪ‬
‫ﮐﻮﻩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺭﺍﻩ ﺩﺭﺏ ﺷﮑﺎﻓﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ ﻳﮏ ﺭﺍﻩ ﺧﺎﮐﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺣﺘّﻲ ْ‬
‫ﻣﺎﻝ‪،‬ﺭﻭ‬
‫ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻗﻠ |ﻪ ﮐﻮﻩ ﭼﻨﺪ ﺻﺨﺮﻩ ﺑﺎ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻋﻈﻴﻢ ﻭ ﻳﮏ ﭼﺸﻤ |ﻪ ﺁﺏ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﺯ‬
‫ﺑﺎﻻﻱ ﺍﻳﻦ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ ﺑﺨﻮﺑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﺩ ّﺭﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺮ‬
‫ﺩﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺩﻓﺎﻋﻲ ﺧﻮﺩ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻧﻮﺯﺩﻩ ﺳﻨﮕﺮ ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ‬
‫ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺩﺭﺏ ﺷﮑﺎﻓﺖ ﺗﺎ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ‬
‫ﺭﻓﺘﻪ‪ ,‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ ۱.‬ﻫﺠﺪﻩ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺑﻪ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﻲ ﺍﺯ ﻫﺠﺪﻩ ﻋﺪﺩ‬
‫ﺍﺯ ﺳﻨﮕﺮﻫﺎ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺳﻨﮕﺮ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻧﺎﻣﮕﺬﺍﺭﻱ ﺷﺪ ‪ ,،‬ﮐﺴﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﻭ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺭﻭﺡ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻳﺎﺭﻱ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ‪ ۲.‬ﺑﺮ ﺑﺎﻻﻱ ﻫﺮ ﺳﻨﮕﺮ ﻳﮏ ﭘﺮﭼﻢ ﻗﺮﻣﺰ ﻧﺼﺐ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﻫﻔﺖ‬
‫ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻭ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﺍﻣﻮﺭ ﺑﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﺳﻨﮕﺮﻫﺎ ﺩﺭ‬
‫ﮐﻞ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭ ﻗﻄﺐ‬ ‫ﺭﻓﺖ ﻭ ﺁﻣﺪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﮐﻪ ﻣﺴﻠّﻂ ﺑﻪ ﻓﻨﻮﻥ ﺟﻨﮕﻲ ﺑﻮﺩ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ّ‬
‫ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ﻧﻘﻲ ﭘﺴﺮ‬ ‫ﮐﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺩ ّﻭﻡ ﺑﻮﺩ‪ّ ۴.‬‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ، ,۱.‬ﺹ ‪ .١٨٢-١٨٣‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (١٩‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺳﻨﮕﺮﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ٤٠‬ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪,‬‬
‫ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ )‪ ، ,(٤‬ﺷﺎﻫﺪ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ‪ ، ,‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺳﻨﮕﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻋﺪﺩ ﻧﺎﻡ ﻭﺣﻴﺪ ﻳﻌﻨﻲ »ﻧﻮﺯﺩﻩ« ﺑﻪ‬
‫ﺧﺎﻃﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺑﻘﺎﻳﺎﻱ ﺳﻨﮕﻬﺎﻱ ﺳﻨﮕﺮﻫﺎ ﺩﺭ ﻣﺤﻞ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﻋﺪﺩ ‪ ١٩‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺩﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺩﺍﺭﺩ‬
‫ﮐﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ‪ ١٩‬ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺗﻌﺪﺍﺩ ‪ ۴۰‬ﺷﺎﻣﻞ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﻣﺤﻞ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﻓﺎﻋﻲ ﮐﻮﭼﮑﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺪﻭ‬
‫ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺧﺒﺮﻧﺎﻣ |ﻪ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺷﻤﺎﺭ |ﻩ ‪ ١٤٨‬ﺍﻳﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩ ‪ ٢٠٠-٣٠٠‬ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ)ﻓﻴﻀﻲ ﺹ ‪(١١٨‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٧٢، ,١ .‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٣٢، ,٤ .‬‬
‫‪ (۴‬ﺍﻳﻦ ﻫﻔﺖ ﻣﺮﺩ ﺩﻻﻭﺭﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ‪ :‬ﺑﺎﻗﺮ ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮ ﺍﺣﻤﺪ‪ ,‬ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺍﺻﻐﺮ ﭘﺮﭼﻤﺪﺍﺭ‪ ,‬ﺣﺎﺟﻲ ﭘﺴﺮ ﺍﺻﻐﺮ ‪ ,،‬ﻋﻠﻲ‬
‫ﭘﺴﺮ ﺍﺣﻤﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﮔﺮﻣﺴﻴﺮﻱ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺣﺴﻴﻦ ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ‪، ,‬ﺣﺴﻴﻦ ﭘﺴﺮ ﻫﺎﺩﻱ ﺧﻴﺮﻱ ‪ ،‬ﻭ ﺣﺴﻦ‬
‫ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ )ﺷﻔﻴﻊ ‪.(١٩‬‬
‫‪۱۵۹‬‬ ‫‪ ۱۲‬ﻧﺒﺮﺩ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺩﺭ ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻭ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ‬
‫‪۱‬‬ ‫ﻣّ‬
‫ﻼ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺛﺒﺖ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺍﻳﻦ ﺍﻳﺎﻡ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺧﺎﻃﺮ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯﻫﺎ ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻟﺴﺎﻣﻲ« ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺮﺍﻗﺒﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﺳﻨﮕﺮ ﺯﻧﻬﺎ‬ ‫ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻗﻠﻌﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻧﻮﺯﺩﻩ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻨﺎﻡ »ﺍ ّﻡ ّ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺳﻨﮕﺮ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ۲.‬ﺭﻫﺒﺮ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ‪ ,‬ﮐﻪ ﻣﺮﺍﻗﺒﺖ‬
‫ﮔﺬﺭ ﺩﺭﺏ ﺷﮑﺎﻓﺖ ﺭﺍ ﺑﻌﻬﺪﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ,‬ﺩﺭﻭﻳﺸﻲ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻣﺸﻬﺪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻗﻄﺐ ‪ ,،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫‪۳‬‬ ‫ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ‪ ,،‬ﺣﺎﺝ ﻗﺎﺳﻢ ﻭ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺷﺎﻩ ﻋﻠﻲ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺳﻨﮕﺮﻫﺎﻱ ﺑﻌﺪﻱ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻨﮕﺮﻫﺎﻱ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺎﺭﺕ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺯ‬
‫ﺁﻥ ﺍﺭﺗﻔﺎﻋﺎﺕ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺩﻭﺩﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﺯﺁﺗﺶ ﻫﻴﺰﻡ ﺁﺷﭙﺰﻱ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻫﻮﺍ ﺑﻠﻨﺪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺑﺒﻴﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﺮﻣﺎﻱ ﺳﻮﺯﻧﺎﮎ ﺍﻭﺍﻳﻞ ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﭼﺎﺩﺭﻫﺎﻱ ﺳﻴﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ‬
‫ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﮐﻮﻩ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﻫﻴﭻ ﺷﮑﻮﻩ ﻭ ﺷﮑﺎﻳﺘﻲ ﺑﻪ ﺁﺷﭙﺰﻱ ﻭ ﻧﮕﻬﺪﺍﺭﻱ‬
‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺻﺪﻫﺎ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻪ ﺷﺮﻳﮏ ﻋﻘﻴﺪﻩ ﻭ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻫﻤﺴﺮﺍﻥ ﻭ‬
‫ﺑﺮﺍﺩﺭﺍﻥ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﺸﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻋﺪ |ﻩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﻭ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺳﻨﮕﺮ »ﺍ ّﻡ ﺍﻟﺴﺎﻣﻲ« ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺍﺻﻮﻝ ﺑﺎﺑﻲ‬ ‫ّ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻲ ﺑﺎ ﺗﻼﻭﺕ ﭼﻨﺪ ﺁﻳﻪ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﮐﺘﺎﺏ‬ ‫ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠ ‪،‬‬
‫ﺑﻴﺎﻥ ﺑﺎ ﻣﺮﺍﺳﻤﻲ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺳﺎﺩﻩ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮔﺮﺩﻫﻤﺎﻳﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﻳﮏ ﺗﻮﭖ ﺍﻋﻼﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠﻲ ﻭ ّ‬
‫ﻣﻼ‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﺣﻀﺮﺕ‬ ‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺍﺻﻮﻝ ﺩﻳﻨﻲ ﺭﺍ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ّ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺻﺒﺮ ﻭ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺑﻼﻳﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻋﻘﺐ ﻧﺸﻴﻨﻲ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ‬
‫ﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫ ‪،‬ﺎ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ ۶.‬ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻭﺣﺸﻴﺎﻧ |ﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭ ﮐﺸﺘﻦ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪ ,،‬ﻏﺎﺭﺕ ﻣﻨﺰﻝ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﮐﺸﺘﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻭ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﺷﮑﺴﺖ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪ ،‬ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻧﮑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ‪ ,،‬ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﺜﻞ ‪ ,،‬ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ‬
‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ‪١٨٣‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ‪ .١٨٣‬ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ ‪٤‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ‪١٩‬‬
‫‪ (۴‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٨٢-١٨٣ ، ١ .‬‬
‫‪ (۵‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٢٠-٢١‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٨٣، ,١ .‬‬
‫‪ (۶‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٨٣، ,١ .‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۶۰‬‬
‫ﺳﺘﻴﺰﻩ‪،‬ﺟﻮﻳﻲ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺎﻭﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺣﮑﻢ‬
‫ﺟﻬﺎﺩ ﺗﺪﺍﻓﻌﻲ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻓﻘﻂ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺣﻤﻼﺕ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺍﺳﺖ ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﮐﻪ‬
‫ﺍ ّﻃﻼﻋﺎﺕ ﮐﺎﻓﻲ ﺍﺯ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺍﺣﺘﻤﺎﻻً ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭﻫﺎ ﺭﺍ ﺟﻬﺎﺩ ﺗﺪﺍﻓﻌﻲ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻘﺸﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﺻﺪ ﻧﻔﺮﻩ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ ﭘﺎﺋﻴﻦ‬
‫ﺁﻣﺪﻧﺪ ‪،‬ﻭ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺳﺎﺩﺍﺕ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﮐﻪ ﻣﺤﻞ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﻮﺩ ﺭﻭﺍﻧﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻗﺒﻼ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻬﻴ |ﻪ ﺁﺫﻭﻗﻪ ﻭ ﻭﺳﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺍّﻣﺎ ﺑﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﮐﻢ ﻭ ﺑﺎ ﺍﺣﺘﻴﺎﻁ‬
‫ﺪ ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻭ ﺍﮐﺜﺮ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺑﺎﺯ ﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺩﭼﺎﺭ ﻣﺸﮑﻼﺗﻲ ﻫﻢ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺑﺎﺭ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺑﺎ ﻗﻮﺍﻱ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺯﻳﺎﺩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻤﺎﻡ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺪ‬
‫ﺩﻧﺒﺎﻝ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺟﺴﺪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﻫﺎﻧﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺳﻨﮕﺒﺎﺭﺍﻥ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﮔﺸﺘﻪ ﺗﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﺮﺍﻍ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ﺭﻭﺿﻪ‪،‬ﺧﻮﺍﻥ ﻭ ﺣﺎﺝ ﺳﻴﺪ ﻋﺎﺑﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﺧﻴﺎﻧﺖ ﻭﺭﺯﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ ۲.‬ﺳﭙﺲ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺑﻪ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ ۳‬ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻠﻪ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺗﺮﺱ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺤﻠّﻪ ﺭﺍ ﻓﺮﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺳﺎﮐﻨﻴﻦ ﺍﺯ ﻭﺣﺸﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﮐﺮﻣﺎﻥ‬
‫ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۵.‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﺻﺪ ﻧﻔﺮﻩ ﺑﺎﺑﻲ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﻭ ﺭﺍﺿﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻋﺪﺍﻟﺖ ﺗﺎ‬
‫ﺣﺪﻭﺩﻱ ﺍﺟﺮﺍ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﺧﺴﺎﺭﺕ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺎﻟﻲ ﺗﺎ‬
‫‪۶‬‬
‫ﺣﺪﻱ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ‪،‬ﻩ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬‫ّ‬

‫‪ (۱‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪ .٤١٧‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪ ,٤ .‬ﺹ‪ ٣٦-٣٧‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﺎﺑﻴﻬﺎ ﺭﺍ ‪ ٩٥‬ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﺍ‬
‫‪ ١٠٠‬ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪ .٤١٧‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٢١‬؛‪ .‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪ ،۴ .‬ﺹ ‪٣٦-٣٧‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ، ١ .‬ﺹ‪١٨١‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٨٣ ، ,١ .‬‬
‫‪ (۴‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤١٧‬‬
‫‪ (۵‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪۴.‬؛ ﺹ ‪٣٦-٣٧‬؛ ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٤١٧‬ﻣﻘﺼﺪ ﺭﺍ ﺷﻬﺮ ﺯﻧﺠﺎﻥ ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۶‬ﺩﺭﺻﻔﺤ |ﻪ ‪ ۲٧‬ﮐﺘﺎﺏ »ﻧﻮﺭ ﻋﺎﻟﻢ« ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺟﻮﺭﺝ ﺍﻭﺭ ﻟﺘﻴﻤﺮ ﺗﻮﺿﻴﺤﺎﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺣﻤﻼﺕ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ‪«:‬ﺍﺑﺘﺪﺍﻱ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺩﻓﺎﻉ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮ ﺑﻴﺴﺖ ﻳﺎ ﺳﻲ ﻧﻔﺮ ﻏﺎﻟﺐ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺍﻟﻬﻲ ﭘﻲ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺩﻗﺎﻉ ﻧﮑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﮐﺘﺮ ﺍﺳﻠﻤﻨﺖ ﻋﺮﺽ ﮐﺮﺩ »ﺁﻳﺎ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺩﻓﺎﻉ ﮐﻨﻨﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻏﻔﻠﺖ ﻭ ﺟﻬﺎﻟﺖ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺭﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ؟ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪ «:‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺧﺒﺮ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﺑﺘﺪﺍﻱ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﻧﻴﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﻃﻼﻉ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺷﺠﺎﻋﺎﻧﻪ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺩﻓﺎﻉ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪«...‬‬
‫‪۱۶۱‬‬ ‫‪ ۱۲‬ﻧﺒﺮﺩ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺩﺭ ﺩﺭﺏ‪،‬ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻭ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ‬

‫ﻫﻤﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺩﺭ ﺳﺮﮐﻮﺏ ﻭ ﮐﻨﺘﺮﻝ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣ ّﻮﻓﻖ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺖ ﺍّﻣﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ‬‫ﺍﻭ ﮐﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻧﺎﺭﺍﺣﺖ ﻭ ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﻧﻴﺎﺯ ﺩﺍﺷ ‪،‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻫﺰﻳﻨ |ﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﺩ‪.‬‬
‫ﷲ ﻗﻨﺴﻮﻝ ﮐﺸﻮﺭ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍ ‪،‬ﺯ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍ ‪،‬‬
‫» ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺎﻟﻴﺎﺗﻲ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ‪ ۵۵۰۰‬ﺗﻮﻣﺎﻥ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﻧﺪ‪ .‬ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﻦ ﺣﮑﻮﻣﺖ‬
‫ﺣﺪﺍﻗﻞ ﺩﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺁﻥ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺒﻠﻎ ‪ ۱۰۰۰۰‬ﺗﻮﻣﺎﻥ ﻣﺎﻟﻴﺎﺕ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺩﺭ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ّ‬
‫ﻧﺘﻴﺠ |ﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩﺧﻮﺍﻫﺎﻧ |ﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺿﻌﻴﻒ ﺍﻭ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﭼﻨﺎﻥ‬
‫ﺑﺤﺮﺍﻧﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﻣﺎﻟﻴﺎﺕ ﺍﺿﺎﻓ ‪،‬ﻪ ﮐﺎﺭ ﺁﺳﺎﻧﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﻋﺪ |ﻩ ﺯﻳﺎﺩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺣﺘﻤﺎﻷ ﮐﺸﺘﻪ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﭘﺎﻧﺰﺩﻫﻢ‬
‫ﻣﺤﺮﻡ )‪ ۱۸‬ﺍﮐﺘﺒﺮ ‪ ( ۱۸۵۳‬ﺷﺸﺼﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺍﻳﻞ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ﻭ ﺩﻭﻳﺴﺖ ﻧﻔﺮ ﺳﺮﺑﺎﺯ‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﻭ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺳﻼﺡ ﻭ ﻣ ّﻬﻤﺎﺕ ﻭ ﺗﺤﺖ ﺳﺮﮐﺮﺩﮔﻲ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ‪،‬ﺧﺎﻥ ﺳﺮﺗﻴﭗ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺟﻬﺖ ﻳﺎﺭﻱ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪«.‬‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٢١‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪ ، ٤ .‬ﺹ ‪ .٣٦‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ,١ .‬ﺹ‪١٨٤‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﺍﭘﺮﺕ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ ﺑﻪ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪ ١٤‬ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ‪) ١٨٥٣‬ﻣﺆﻣﻦ ‪(١٤٩‬‬
‫‪۱۳‬‬

‫ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ‬

‫ﻼ ﻧﺎﺍﻣﻴﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﻭ ﺗﻘﺎﺿﺎﻱ‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﮐﻪ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ﺳﭙﺎﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﭘﻮﻝ‪ -‬ﻣﻌﺎﺩﻝ ﺩﻭﻳﺴﺖ ﻭ ﭘﻨﺠﺎﻩ ﻫﺰﺍﺭ ﺩﻻﺭ ﭘﻮﻝ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﻣﺮﻭﺯ‪ -‬ﺍﺭﺳﺎﻝ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺷﺎﻫﺰﺍﺩ |ﻩ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺍﻳﻦ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﻪ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﻭ ﻓﻮ ّﺭﻳﺖ ﺁﻥ ﭘﻲ ﺑﺮﺩ ﻭ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﮓ ﻭ ﺩﺭﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻗﻠﻤﺮﻭ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺍﻭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺩﺍﺷﺖ ‪ ،‬ﻣﺒﻠﻎ ﺑﺎﻻﻱ‬
‫ﭘﻮﻝ ﺍﻧﮕﻴﺰ |ﻩ ﺍﺻﻠﻲ ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ‬
‫ﻟﺸﮕﺮ ﺧﻮ ‪،‬ﺩ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﮐﻪ ﭘﺴﺮ ﻭ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺭﺋﻴﺲ ﺍﻳﻞ ﺑﺰﺭﮒ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ ﺭﺍ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺩﺭ ‪ ۱۸‬ﺍﮐﺘﺒﺮ ‪ ۱۸۵۳‬ﻡ‪ .‬ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ‬
‫ﺷﺸﺼﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻭ ﺩﻭ ﺧﻤﭙﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺯ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩ‪ ۳.‬ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺍﻋﻼﻧﻲ ﺩﺭ‬
‫ﺗﻤﺎﻡ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎ ﭘﺨﺶ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﭙﺎﻩ ﺑﭙﻴﻮﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﺍﻥ‬
‫ﺕ ﺍﻳﺮﺝ ‪,،‬‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﺍﺳﺐ ﻳﺎ ﭘﺎﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎﻥ ‪ ,،‬ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ‪ ,،‬ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎ ‪،‬‬

‫‪ (۱‬ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺳﻂ ﻗﺮﻥ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﻳﮏ ﺗﻮﻣﺎﻥ ﻣﻌﺎﺩﻝ ﺩﻭ ﺩﻻﺭ ﺑﻮﺩ)ﺭﻭﺣﻲ ‪ ,،‬ﺹ ‪ ( ٨٠‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻣﺒﻠﻎ ﭘﻨﺞ ﻫﺰﺍﺭ‬
‫ﻭ ﭘﺎﻧﺼﺪ ﺗﻮﻣﺎﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻳﺎﺯﺩﻩ ﻫﺰﺍﺭ ﺩﻻﺭ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺍﻳﻦ ﻣﺒﻠﻎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺪﻭﻝ ﻗﻴﻤﺖ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﮐﻨﻴﻢ ﻣﻌﺎﺩﻝ‬
‫‪ ٢٥٠٠٠٠‬ﺩﻻﺭ ﺍﻣﺮﻭﺯﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ )ﻻﺭﻧﺲ ﺍﻓﻴﺴﺮ ‪ ,،‬ﺳﺎﻣﻮﺋﻞ ﻭﻳﻠﻴﺎﻣﺴﻮ ‪،‬ﻥ ‪،٢٠١٠ ,Measuring Worth‬‬
‫‪،‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ ﺩﺭ ﺷﻴﮑﺎﮔ ‪،‬ﻮ ﺑﻪ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪ ٤‬ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ‪ ٢٠٠٩‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪www.measuringworth.‬‬
‫‪ com‬ﺩﻳﺪﻩ ﺷﺪ(‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﺑﺎﻧﻲ ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ‪ ،٤٦‬ﺹ‪ ، ٤٦ .‬ﻓﺼﻞ ‪١١‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺆﻣﻦ ‪١٤٩ ,، ۱۹۴۴-۱۸۴۴ ,The Bábí and Bahá’í Religions ،‬‬
‫‪۱۶۳‬‬ ‫‪ ۱۳‬ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ‬

‫ﭘﻨﺞ ﻣﻴﺪﺍﻥ ‪ ,،‬ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ‪ ,،‬ﺑَﺸﻨﻪ ‪ِ ,،‬ﺩﻩ ﭼﺎﻩ ‪ُ ,،‬ﻣﺸﮑﺎﻥ ‪ ,،‬ﻗﻮﺭﻱ ‪َ ,،‬ﺭﺳﺘﺎﻕ ﻭ َﻣ َﻬﺮﻟﻮ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ‬
‫ﻑ ﻣﺜﻞ َﺩﻩُ‪،‬ﻣﺮﻳﺪ ‪ ,،‬ﺧﻮﺍﺟﻪ‪،‬ﺟﻤﺎﻟﻲ‪ ,‬ﭼﺎ ْﺭﺭﺍﻫﻲ ‪ ,،‬ﻗﺎﺭﺍﻧﻲ‪، ,‬ﻟَﺸﺘﻲ‬
‫ﻋﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻧﻮﺍﺣﻲ ﺍﻃﺮﺍ ‪،‬‬ ‫ّ‬
‫ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻞ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ ﻭ ﺍَﻳﻨﺎﻟﻮ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ‪ .‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺎ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺭ ﺟﻨﮓ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍ ّﻭﻝ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﺗﺎ ﺍﻭﺍﺧﺮ ﻣﺎﻩ ﺍﮐﺘﺒﺮ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺑﺴﻴﺞ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﻪ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۲.‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﺟﺴﺎﺭﺕ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺭﺍ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﺎﺯ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﺍﻥ‬
‫ﻣﺎﻫﺮ ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺎﻳﻲ ﻣﺸﺮﻑ ﺑﻪ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻫﻤﺎﻥ ﺟﺎ ﺧﻴﻤ |ﻪ‬
‫ﺳﭙﺎﻩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﭘﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺳﭙﺎﻩ ﻧﻮﺍﺧﺘﻦ ﻃﺒﻞ ﻭ ﺷﻠﻴﮏ ﺧﻤﭙﺎﺭﻩ ﺭﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻼ ﻣﺴﻠّﺢ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺒﺮﺩﻱ ﺳﺨﺖ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﺪﺍﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﻟﺸﮕﺮ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ﺭﻭﺯﻫﺎ ﭘﻲ ﺩﺭ ﭘﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺭﺳﻴﺪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﻤﺎﻳﺶ‪،‬ﻫﺎ ﭘﺎﺳﺨﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﮐﺎﻣﻸ ﺁﺭﺍﻡ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺳﮑﻮﺕ ﻭ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺭﺍ ﺟﺴﻮﺭﺗﺮ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍ ّﻭﻝ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻧﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﮔﺬﺭﮔﺎﻩ ﺩﺭﺏ ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻧﺰﺩﻳﮑﺘﺮ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﻳﮏ ﻗﻠﻌﻪ ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﭼﺸﻤ |ﻪ ﻳﺎﻗﻮﺕ ﮐﻪ ﻣﺤﻞ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺁﺏ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ‬
‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﺏ ﺁﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﭼﺸﻤﻪ ﮐﻪ ﺳﺮ ﺭﺍﻩ ﭼﻨﺪ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺄﻣﻴﻦ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮ ‪،‬ﻩ ﺗﺎ ﮔﺬﺭﮔﺎﻩ ﺩﺭﺏ ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ‬
‫ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺭﺍﻩ ﺩﻳﮕﺮ ﮐﻮﻩ ﺭﺍ ﺩﻭﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ ﺗﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ؛ ﻭ ﺭﺍﻩ ﺩﻳﮕﺮ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺑﻴﺪﺑُﺨﻮﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﭼﺸﻤﻪ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻧﮕﺬﺍﺭﻧﺪ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺑﺮﺳﻨﺪ‪ .‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﻳﺎﺭﺍﻧﺶ ﮐﻪ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺸﺖ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺗﻤﺎﺷﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭﻗﺘﻲ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺭﺍﻩ ﭼﺸﻤﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﺎﺻﺮ |ﻩ ﮐﺎﻣﻞ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺩﺭ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‬
‫ﻓﻬﻤﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﺎﻻ ﻧﻮﺑﺖ ﺁﻧﻬﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻗﺪﺍﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﭼﻬﺎﺭﺩﻩ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺷﺠﺎﻉ‪،‬ﺗﺮﻳﻦ‬
‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٢١‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻥ‪ ، ,‬ﺧﺎﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍ ‪ ،‬ﻭ ﻣﻌﺼﻮﻡ ﺧﺎﻥ ﮐﻮﺭﺕ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪ .٤١٨‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ (١٨٤ ,١ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﺍ ‪ ١٠٠٠٠‬ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺖ ﺁﻭﺭﺩ‬
‫َﺠﻮﻳﻪ ﻧﻴﺰ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺍﺳ ‪،‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٢١‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﺍﻥ ﻣﺎﻫﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻨﺎﻡ ﺑﻴﺪﺧﺎﻧﻪ ‪،‬ﮐﻪ ﺑﻨﺎﻡ ﺑﻴﺪﻧ ْ‬
‫)ﺍﺯ ﻳﮏ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪﻩ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ(‪ .‬ﻣﺰﺭﻋ |ﻪ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺑﻪ ﺩﺭﺏ ﺷﮑﺎﻓﺖ ﺁﻗﺎ ﻣﻴﺮﻱ‬
‫ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺭﺍﻫﻬﺎ ﻭ ﻣﺴﻴﺮ ﭼﺸﻤﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻳﻲ ﺑﺎ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ )ﺟﺬﺍﺑﻲ( ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ ﻭ‬
‫ﻧﻘﺸﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺍﻭ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ ﮐﺸﻴﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۶۴‬‬
‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻋﺴﮕﺮ ﮐﻪ ﭘﺮﭼﻤﺪﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﻣﺨﺎﺑﺮﻩ ﺑﻴﻦ‬
‫ﮔﺮﻭﻫﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺳﻠﺤ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‬
‫ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻓﺮﻳﺎﺩ »ﺍﷲ ﺍﮐﺒﺮ« ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﻣﺤﺎﻓﻈﺎﻥ ﭼﺸﻤﻪ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺑﺎ ﺩﻳﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ ﺍﺳﻠﺤ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ‬
‫ﭘﺮﭼﻤﺪﺍﺭ ﮔﺮﻭﻩ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺩﺳﺖ ﺭﺍﺳﺖ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻋﺴﮕ ‪،‬ﺮ ﭘﺮﭼﻤﺪﺍﺭ‬
‫ﺭﺍ ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺭﺩ ﺷﺪ‪ .‬ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻋﺴﮕﺮ ﺑﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺩﺭﺩﻱ ﮐﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﺑﺎ ﺳﺮﻋﺖ‬
‫ﭘﺮﭼﻢ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﺤﮑﻢ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺩﺳﺖ ﭼﭗ ﺷﻤﺸﻴﺮﺵ ﺭﺍ ﮐﺸﻴﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ‬
‫ﻦ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻭﻳﺪ ﭘﺮﭼﻢ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻳﮏ‬ ‫ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻌﺪﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳ ‪،‬‬
‫ﺩﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ‪ ,،‬ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻋﺴﮕﺮ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻢ ﺯﺧﻤﻲ ﻭ ﮐﺸﺘﻪ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴ ‪،‬‬
‫ﺍﺯ ﺳﻤﺖ ﺩﻫﮑﺪ |ﻩ ﺍﻳﺮﺝ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﻣﺎﻫﺮ ﻭ ﻣﺠ ّﻬﺰ ﺍﺯ ﺍﻳﻞ‬
‫ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ‪ -‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﻗﻠﻤﺮﻭ ﻓﺎﺭﺱ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ -‬ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻝ ﺩﻭ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻫﻲ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺣﺎﺝ ﻗﺎﺳﻢ ﻭ ﻗﻄﺐ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ‬ ‫ﺍ ّﻭ ‪،‬‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﺮ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻣﺴﻠﻂ ﺷﺪﻧﺪ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻨﺪ ﻭ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﮔﺮﻭﻩ ﺑﻲ‪،‬ﺷﻤﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻣﺠ ّﻬﺰ ﺑﻪ ﺗﺪﺭﻳﺞ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺣﻤﻠ |ﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ‬
‫ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮ ‪،‬ﻩ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺍﻭ ﻭ ﻳﺎﺭﺍﻧﺶ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﻘﻴ |ﻪ ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺍﻭ ﺑﻴﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﻫﻤﻪ ﺩﻭﺭ ﺍﻭ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺁﻳﻨﺪﻩ ‪ ,،‬ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﭼﻪ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺍﻓﺘﺎﺩ ‪,،‬‬
‫ﮔﻔﺖ‪ ,‬ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺁﺫﻭﻗ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺍﺷﺖ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ‬

‫‪٢١-٢٢ (۱‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪ .٤١٨‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٢٢‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺍﻳﺖ ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺷﻔﻴﻊ ﻭ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﻭ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﺳﺖ‬
‫ﺩﻭﻡ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪.‬ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﻩ ﺑﻪ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺯﻳﺎﺩ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪۱۶۵‬‬ ‫‪ ۱۳‬ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ‬

‫ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﮔﻔﺖ ﺍﮔﺮ ﮐﺴﻲ ﻳﺎ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻨﺪ ﺍﻵﻥ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻭﻗﺖ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺑﺎ ﮐﻤﺎﻝ ﺗﻌﺠﺐ ﺩﻳﺪ ﻭ ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﭘﺎﻱ ﺟﺎﻥ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻭ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻭ ﻓﺪﺍﮐﺎﺭﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﺤﺴﻴﻦ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺳﭙﺲ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺣﻠﻘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺷﺖ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﻭ ﮔﻔﺖ‪:‬‬
‫ﺍﮔﺮ ﻣﺮﺍ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ ﺍﻳﻦ ﺣﻠﻘﻪ ﻧﺸﺎﻥ ﺟﺴﺪ ﻣﻦ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﻳﺎ ﺩﺳﺘﻢ ﺭﺍ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ‬
‫ﺑﺎﺯ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻫﻤﻴﻦ ﻧﺸﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺟﺴﺪ ﻣﻦ ﮐﺪﺍﻡ ﺍﺳﺖ! ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ‬
‫ﺟﺴﺪﺵ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺳﻨﮕﺮ ﺑﻴﺎﻭﺭﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺧﺎﮎ ﺑﺴﭙﺎﺭﻧﺪ ﻭ ﺗﺄﮐﻴﺪ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺯ‬
‫ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻋﺎ ّﺩﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﮔﺮﺩﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺣﻔﻆ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺼﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﻭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﺎﻟﻲ ﻧﻴﺎﺯ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺲ ﻫﻤ |ﻪ ﭘﻮﻝ ﻭ ﺟﻮﺍﻫﺮﺍﺗﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﻳﮏ ﻗﺎﺑﻠﻤ |ﻪ ﻣﺴﻲ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ‬
‫ﺧﺎﮎ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﻫﺮ ﮐﺲ ﮐﻪ ﺯﻧﺪﻩ ﻣﺎﻧﺪ ﺑﺮﮔﺮﺩﺩ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺟﺎﻧﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻓﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻭ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﺟﻨﮓ ﺩﺭ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﮐﻮﻩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﺍﻥ ﺍﻳﻞ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﻌﺮﺽ ﺩﻳﺪ ﺧﺎﺭﺝ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﭘﺸﺖ ﺩﺭﺧﺘﻬﺎ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ‬
‫ﺑﺮ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺟﻨﮕﻲ ﻣﺴﻠّﻂ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻳﮏ ﻳﮏ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺪ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧ ‪،‬‬
‫ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ‪ ۳‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﺍﺳﺐ ﺭﮊﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺍﺷﻌﺎﺭﻱ ﺗﻤﺴﺨﺮﺁﻣﻴﺰ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺗﺤﺮﻳﮏ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻨﮓ ﺗﻦ ﺑﻪ ﺗﻦ ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺑﻴﺎﻳﻨﺪ‪ ۴.‬ﻋﻠﻲ‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﺯ ﺭﻓﻘﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺧﻮﺩ ﺧﺪﺍﺣﺎﻓﻈﻲ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺳﻮﺍﺭ ﺍﺳﺐ ﺷﺪ ‪ ,،‬ﻫﻲ ﺍﻱ ﺑﻪ ﺍﺳﺐ ﮔﻔﺖ‬
‫ﻭ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻭ ﻋﺎﺯﻡ ﺷﺪﻧﺪ‪ ۵‬ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﮐﺴﻲ ّ‬
‫ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺁﻧﻬﺎ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٨٦-١٨٧ ,،١ .‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٢٢‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤١٨‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ، ١ .‬ﺹ ‪.١٨٦-١٨٧‬ﺩﺭ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﻧﻴﮑﻼﺱ‬
‫)‪ ٤١٨‬ﺹ( »ﻳﮏ ﺭﻭﺯ« ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤١٨-٤١٩‬ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺴﺎﺑﻘ |ﻪ ﺍﺳﺐ ﺳﻮﺍﺭﻱ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٢٢‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﮐﻪ ﺷﻌﺮﻫﺎﻱ‬
‫ﻣﺴﺘﻬﺠﻦ ﻣﻴﺨﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺳﻌﻲ ﻣﻴﮑﺮﺩﻧﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﺤﺮﻳﮏ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۵‬ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٢٢‬ﺁﻥ ﻫﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻣﻼ ﻣﻮﺳﻲ ﻭ ﺁﻗﺎ ﺳﻴّﺪ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۶۶‬‬
‫ﻦ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻭ ﺩﺭ ﻧﻘﻄﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺣﺘّﻲ ﺑﻪ‬ ‫ﺷﻮﺩ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﭘﺎﻳﻴ ‪،‬‬
‫ﻓﮑﺮ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻫﻢ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻧﻘﻄﻪ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﺪﻧﺪ‬
‫ﺷﺪﺕ‬ ‫ﺷﺪﺕ ﺿﺮﺏ ﺷﻤﺸﻴﺮﻫﺎ ﻓﻀﺎ ﺟﺮﻗّﻪ‪،‬ﺑﺎﺭﺍﻥ ﺑﻮﺩ‪ ۱‬ﻭ ﺍﺯ ّ‬ ‫ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ ّ‬
‫ﺳﻢ ﺍﺳﺐ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺭﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺁﺷﻔﺘﻪ ﻓﻘﻂ ﺧﺎﮎ ﻭ ﺳﻨﮓ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻫﻮﺍ‬ ‫ﺿﺮﺑﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ّ‬
‫ﭘﺮﺍﮐﻨﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺳﻨﮕﻴﻨﻲ ﺿﺮﺑﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻤﺸﻴﺮﻫﺎ ﺩﺳﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺧﺴﺘﻪ ﻭ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ‬
‫ﻓﺮﻳﺎﺩ ﮔﻠﻮﻳﺸﺎﻥ ﺧﺸﮏ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺯﺧﻢ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻳﮑﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﺐ‬
‫ﻓﺮﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺧﻮﻥ ﻭ ﺧﺎﮎ ﻣﻲ‪،‬ﻏﻠﻄﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﺍﻥ ﻣﺎﻫﺮ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ ﺍﺯ ﻣﺨﻔﻲ‪،‬ﮔﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﻳﺎﺭﺍﻧﺶ ﺁﺗﺶ‬
‫ﮔﺸﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺗﻴﺮﻱ ﺑﻪ ﭘﺎﻱ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺧﻮﺭﺩ ﻭﻟﻲ ﺍﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﺗﻮﺟﻪ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺧﻮﻥ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﺶ‬
‫ﺟﺎﺭﻱ ﺑﻮﺩ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﮔﺮﻓﺖ ‪ ,،‬ﺑﻪ ﻫﺪﻑ ﺯﺩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ‬
‫ﺍﻧﺪﺍﺧﺖ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺗﻔﻨﮕﺶ ﺭﺍ ﮐﺸﻴﺪ‪ .‬ﻣﺎﺷ |ﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﭼﮑﺎﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﻓﻘﻂ ﺗﻖ ﺗﻖ ﺻﺪﺍ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺗﻴﺮ‬
‫ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﻪ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺧﻮﺭﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺩﺳﺘ |ﻪ ﺷﻤﺸﻴﺮﺵ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺣﻤﻠ |ﻪ‬
‫ﺑﻌﺪﻱ ﺷﺪ ﻭﻟﻲ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺩﺭ ﻏﻼﻑ ﮔﻴﺮ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻝ ﺗﻴﺮ ﺑﻌﺪﻱ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺧﻮﺭﺩ‪ .‬ﺑﺪﻥ‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺭﻭﻱ ﺍﺳﺐ ﺧﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻧﮕﺸﺘﺎﻧﺶ ﺑﺎﺯ ﺷﺪﻧﺪ ﻭﺩﻫﻨ |ﻪ ﺍﺳﺐ ﺭﻫﺎ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺪﻥ ﻣﺠﺮﻭﺡ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﺍﺳﺐ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ ﮐﻨﺎﺭ ﺟﺴﺪ ﻳﺎﺭﺍﻧﺶ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪.‬‬
‫ﺍﺯ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﺩﺭ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺷﺎﻫﺪ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﺑﻮﺩ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺭﺍ ﺷﻨﺎﺧﺖ‬
‫ﻭ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﻲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﺎﻻ ‪ -‬ﺍﺯ ﻗﺴﻤﺖ ﺩﻳﺪﻩ‪،‬ﺑﺎﻧﻲ ‪ -‬ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﭘﺮﺕ ﮐﺮﺩ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺩﻭﻳﺪ‪ .‬ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺭﻭﻱ ﺟﺴﺪ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﻧﺪﺍﺧﺖ ﻭ ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ‬
‫ﺑﻪ ﺍﻭ ﺭﺣﻢ ﻧﮑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺭﺍ ﻫﻢ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺪﻥ ﺑﻲ‪،‬ﺟﺎﻥ ﺍﻭ ﺭﻭﻱ ﺧﺎﮎ ﻏﻠﻄﻴﺪ ﻭ ﺭﻭﺣﺶ‬
‫ﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ‬‫ﻞ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺟﻮﺍﻥ‪،‬ﺗﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺑ ‪،‬‬
‫ﺩﺭﻋﺎﻟﻢ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﻣﺤﺒﻮﺑﺶ ﭘﻴﻮﺳﺖ‪ .‬ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﻗﺒ ‪،‬‬
‫‪۳‬‬
‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺟﻨﮕﻴﺪ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﺍﺳﻢ ﺳﻴﺪﻋﻠﻲ ﮐﻪ ﺑﻴﻬﻮﺵ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ‬
‫ﺑﺮﻳﺪﮔﻲ ﮔﻠﻮﻳﺶ ﺧﻮﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ ‪ ،‬ﺑﻄﻮﺭ ﻣﻌﺠﺰﻩ‪،‬ﺁﺳﺎﻳﻲ ﺯﻧﺪﻩ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺻﺪﺍﻳﻲ ﺷﻨﻴﺪ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ,١ .‬ﺹ ‪١٨٦‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٢٢‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ .١١٢‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪ .٤١٩‬ﺩﺭﺭﻭﺍﻳﺖ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )‪ (١٨٧‬ﻭ ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ )‪ (٥‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﺿﺮﺏ ﮔﻠﻮﻟﻪ‬
‫ﺑﺸﺪﺕ ﻣﺠﺮﻭﺡ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺳﺨﺘﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬ ‫ﮐﺸﺘﻪ ﻧﺸﺪ‪ ,‬ﺑﻠﮑﻪ ّ‬
‫‪ (۳‬ﻧﺎﻡ ﺍﻭ ﺳﻴّﺪ ﻋﻠﻲ ﻭ ﭘﺴﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺑﺎﻗﺮ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻧﺎﻡ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺍﻭ ﺗﺎﺝ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺑﻮﺩ )ﺷﻔﻴﻊ ‪.(٢٢‬‬
‫‪۱۶۷‬‬ ‫‪ ۱۳‬ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ‬

‫ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺖ ﺑﺮﻭﺩ ﻭﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﮕﻮﻳﺪ ﮐﻪ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺧﻮﺩﺵ ﺣﺎﻻ ﺯﻧﺪﻩ‬
‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻣﺎﻧ ‪،‬ﺪ ﻭﻟﻲ ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻩ ﺩﻳﮕﺮ ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﺮﺳﺪ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻻ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻴﭻ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﭼﻪ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺩﺭ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺁﻥ ﺑﺎ ‪،‬‬
‫ﻓﮑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﻣﺜﻞ ﺩﻓﻌﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻗﺒﻞ ﭘﻴﺮﻭﺯﻣﻨﺪﺍﻧﻪ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎﺯ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻲ ﻧﺒﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ ﺍﺯ ﮐﻤﻴﻨﮕﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻴﺎﻥ ﺟﺴﺪﻫﺎ‬
‫ﺭﺍﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﻭ ﺻﺤﻨﻪ ﺭﺍ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻲ ﮐﺮﺩ‪ ۱.‬ﻭﻗﺘﻲ ﺻﻮﺭﺕ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺭﺍ ﺩﻳﺪ‪ ,‬ﺍﻭ ﺭﺍ ﺷﻨﺎﺧﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻓﮑﺮﺟﺎﻳﺰﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﺷﻤﺸﻴﺮﺵ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻏﻼﻑ ﺩﺭ ﺁﻭﺭ ‪،‬ﺩ ﻣﻮﻫﺎﻱ‬
‫ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺑﺎ ﻳﮏ ﺿﺮﺑ |ﻪ ﺷﺪﻳﺪ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺳﺮ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩ‬
‫ﻭ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﻣﻮﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺧﻴﻤ |ﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ‬
‫ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﴼ ﻧﺰﺩ ﺍﻭ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﻣﺤﺎﻓﻈﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﮐﻪ‬
‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺳﭙﺎﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺳ ِﺮ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﻥ ﺳﺮ‬
‫ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻳﮏ ﻋﺒﺎﻱ ﻗﻴﻤﺘﻲ‪ ۲‬ﻭ ﻣﻘﺪﺍﺭﻱ ّ‬
‫ﺳﮑﻪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﺣﺎﻻ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺭﺍﺣﺖ ﺑﺨﻮﺍﺑﺪ‪ .‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﺍﻳﻞ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻣﺎﻝ ﻭ ﺛﺮﻭﺗﻲ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺷﺐ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﻣﻨﺘﻈﺮ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﮐﻪ ﺻﺒﺢ ﺑﺎ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺣﺎﻻ ﺗﻠﻮ ﺗﻠﻮ ﺧﻮﺭﺍﻥ‬

‫‪ (۱‬ﺧﺎﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ ﺭﺋﻴﺲ ﻗﻮﻡ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺿﺮﺏ ﮔﻠﻮﻟﻪ‬
‫ﮐﺸﺖ ﻭ ﺳﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩ )ﺷﻔﻴﻊ ‪٢٣‬؛ ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪.(٤١٩‬‬
‫‪ (۲‬ﻭﻳﻠﻬﻢ ﻓﻠﻮﺭ ‪ «Giftgiving» ،‬ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ١٥ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ‪ ,، ٢٠٠١‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪ ,،‬ﺷﻬﺮ ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‬
‫‪ ٢٠،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪ www.iranica.com/articles/gift-giving-v‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻥ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺍﻭ ﺍﺩﻏﺎﻡ ﺩﻭ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ :‬ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﻭ ﻧﻴﮑﻼﺱ‪ .‬ﻳﮏ ﺭﻭﺍﻳﺖ‬
‫ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪﴽ ﺗﻮﺳﻂ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺍﺭﺗﺶ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺩﻳﮕﺮ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺭﺋﻴﺲ ﻗﻮﻡ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺿﺮﺏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺍﺯ ﭘﺎ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺷﺨﺺ ﻣﻬﻤﻲ ﺍﺳﺖ ﺳﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺪﻥ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺮﺩ ﺗﺎ ﭘﺎﺩﺍﺵ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ‬
‫ﺍﺩﻏﺎﻡ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﭼﺮﺍ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺳﻪ ﺭﻓﻴﻘﻲ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺳﺮﺵ ﺭﺍ‬
‫ﻧﺒﺮﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﻪ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﺎﺯ ﮔﺮﺩﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﺑﺮﺩ ﻭ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺩﺭ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﻪ‬
‫ﻣﻄﻠﻌﻴﻢ ﻟﺬﺍ ﻫﺮ ﺭﻭﺍﻳﺘﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﮐﻪ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﻮﺩ‬ ‫ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺍﺯ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻣﺮﮒ ﺍﻭ ّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺭﻭﺍﻳﺘﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻭ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۶۸‬‬
‫ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﺑﺮﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺍﻭ ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﮐﻤﮑﺶ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﻧﺰﺩﻳﮏ‬
‫ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﻥ‪،‬ﺁﻟﻮﺩ ﻭ ﺟﺮﺍﺣﺎﺕ ﺷﺪﻳﺪ ﺍﻭ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺯﺣﻤﺖ‬ ‫ﺷﺪﻧﺪ ّ‬
‫ﻳﺎﺭﺍﻱ ﺣﺮﻑ ﺯﺩﻥ ﺩﺍﺷﺖ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺳﻨﮓ‬
‫ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﮐﻠﻤﺎﺗﻲ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﻭﺟﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺤﻤﻞ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺁﻥ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻭ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﻃﻴﺮ ﺭﻭﺡ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﺯ ﻗﻔﺲ ﺗﻦ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪ‪«.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺪ ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﺳﭙﺎﻩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﻫﺎ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﻐﺎﻡ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺑﻪ ﻫﺪﻓﻤﺎﻥ ‪ -‬ﮐﺸﺘﻦ ﺳﺮﺩﺍﺭ‪ -‬ﺭﺳﻴﺪﻳﻢ ﻭ ﺣﺎﻻ ﮐﻪ ﺍﻭ‬
‫ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺷﻤﺎ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﻴﺪ ﺑﺎ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﮐﻨﻴﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺧﻮ ‪،‬ﺩ ﻣﺤﻞ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻴﺪ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﻫﺮ ﺭﻭﺯﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﻗﻮﺍﻱ‬
‫ﻟﺸﮕﺮﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻤﺘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻫﻢ ﮐﻪ ﮐﺸﺘﻪ‬
‫ﺷﺪﺕ ﺳﺮﺩﺗﺮ ﺧﻮﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ‬ ‫ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻧﺪﺍﺭﻳﺪ‪ .‬ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﻫﻮﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺟﻨﮓ ﻣﻨﺼﺮﻑ ﺷﻮﻳﺪ‪.‬‬
‫ﻗﻄﺐ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﻓﻬﻤﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻥ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ ۳.‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺠﺎﺕ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺍﺯ ﺗﻨﻬﺎ ﺭﺍﻫﻲ ﮐﻪ‬
‫ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ‪ -‬ﻳﻌﻨﻲ ﺟﻨﮓ ‪ -‬ﺑﺮﺍﻱ ﻫﺪﻓﻲ ﻭﺍﻻﺗﺮ ﺑﺠﻨﮕﻨﺪ‪ ۴.‬ﻧﻪ! ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﺎﺩﮔﻲ ﺗﺴﻠﻴﻢ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﭘﺎﺳﺦ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﻴﺎﺯﻱ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺟﻨﮓ‬
‫ﻧﺒﻮﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻟﺸﮕﺮﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺩﻭﺭ ﮐﻨﻨﺪ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺗﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﻳﺎﺭﺍﻧﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﺮﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺟﺎﻱ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺩﻓﻦ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻟﺸﮕﺮﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﮐﻤﻲ ﺑﻌﺪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﻳﺪﻧﺪ‬

‫‪ (۱‬ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪،‬ﻓﺼﻞ ‪٥ ,١٢‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٢٣‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪.٤١ ,٤ .‬‬
‫‪ (۴‬ﺭﻭﺣﻲ ‪ ، ١٠٠‬ﭘﺎﻧﻮﻳﺲ ﺩ ّﻭﻡ‬
‫‪ (۵‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٢٤‬‬
‫‪۱۶۹‬‬ ‫‪ ۱۳‬ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ‬

‫ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺳﻼﺡ ﻭ ﻣﻬ ّﻤﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ ﺩﻭﺭﺗﺮﻱ ﺩﺭ ﭘﺎﺋﻴﻦ‬
‫ﮐﻮﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺤﻞ ﺟﻨﮓ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺧﺎﻟﻲ ﺷﺪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﻗﻠﻌﻪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺟﺴﺪﻫﺎﻱ ﺑﺮﺍﺩﺭﺍﻧﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻟﺒﺎﺳﻬﺎﻱ‬ ‫ﺑﺎ ّ‬
‫ﺧﻮﻧﻲ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﺸﮏ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺟﺴﺪ ﭼﺴﺒﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺑﻌﻀﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺟﺴﺪ ﺭﺍ ﻟﺨﺖ ﻭ ﻋﺮﻳﺎﻥ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﺮ‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺟﺴﺪﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺩﻳﺪﻥ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺍﺯ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﮔﺮﻳﻪ ﻭ ﺷﻴﻮﻥ‬
‫ﺳﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﭘﺮﭼﻢ ﺳﺮﺥ ﻭ ﺳﺒﺰ ﺑﻪ ﻋﻼﻣﺖ ﻋﺰﺍﺩﺍﺭﻱ ﭘﺮﭼﻢ ﺳﻴﺎﻩ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ۱.‬ﻭ ﻳﮏ ﻳﮏ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺩﺭ ﻳﮏ ﮔﻮﺭ ﺩﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﻲ ﺩﻓﻦ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻗﻄﺐ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﺎﻏﻬﺎﻱ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺍﺳﻔﺮﺟﺎ ‪،‬ﻥ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﮐﻮﻩ‬
‫ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻨﮕﻲ ﺑﺎﻻﻱ ﺁﻥ ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﺍﺳﻔﺮﺟﺎﻥ ﮐﻪ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺍﺳﺘﺨﺮﺍﺝ ﺳﻨﮓ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﺑﺎﻻﻱ ﺟﺎﺩﻩ ﺩﺭﺏ ﺷﮑﺎﻓﺖ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﻭ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺖ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ ﻭ ﮐﻮﻩ ﺭﺍ ﺩﻭﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ‬
‫ﻃﻮﻻﻧﻲ‪،‬ﺗﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺭﺍﻩ ﺩﻳﮕﺮ ﺟﺎﺩ |ﻩ ﺑﻲ‪،‬ﺳﺎﻣﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺍﺯ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﮐﻮﻩ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ‪.‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﺯ ﺑﺎﻻﻃﺮﻡ ﺗﺎ ﺍﺳﻔﺮﺟﺎﻥ ﺑﺎ ﺍﻻﻍ ﻳﮏ ﺳﺎﻋﺖ ﺭﺍﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻭ ﺍﻗﺎﻣﺘﮕﺎﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﻓﺮﺍ‬
‫ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﺎﺋﻴﻦ‪ -‬ﺑﻪ ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﺳﻔﺮﺟﺎﻥ‪ -‬ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﺎ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﻭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺍﺳﺒﺎﺏ ﻭ ﻟﻮﺍﺯﻡ ﻭ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﭘﻨﺎﻩ‪،‬ﮔﺎﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻨﮕﻲ ﺑﺎﻻﻱ ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﺳﭙﺎﻩ ﺍﺭﺗﺶ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪:‬‬
‫»ﺩﺭﺳﺖ ﺍﺳﺖ ﺷﻤﺎ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻴﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻣﺎ ﺧﻮﺍﺳﺘﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺠﺎﺕ ﺟﺎﻥ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻴﻢ‪ .‬ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎﻱ ﻣﺎ ﺭﺍ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻴﺪ ﻭ ﻋﻘﺐ ﻧﺸﻴﻨﻲ ﮐﺮﺩﻳﺪ‬
‫ﺗﺎ ﻣﺎ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﻓﻦ ﮐﻨﻴﻢ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻤﻨﻮﻥ ﻫﺴﺘﻴﻢ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﻻﺯﻡ ﺍﺳﺖ ﺑﺪﺍﻧﻴﺪ ﮐﻪ‬
‫ﻣﺎ ﭼﻬﺎﺭ ﺳﺎﻝ ﺍﺳﺖ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻫﺴﺘﻴﻢ‪ .‬ﺣﺘﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻳﻤﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ‬

‫‪ (۱‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪٢٣‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﺯ ﻳﮏ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ )ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ( ﺟﺬﺍﺑﻲ؛ ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ .٢٠٠٩‬ﺩﺭ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺍﺳﺒﻮﺭﺍﻥ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٢٣-٢٤‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤٢٠‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۷۰‬‬
‫ﺧﺮﻳﺪﻳﻢ‪ .‬ﻣﺎ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺯﻭﺩﺗﺮ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﻮﻳﻢ ﺻﻮﺍﺏ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﻧﺼﻴﺐ ﻣﺎ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺷﻤﺎ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﮐﺸﺘﻦ ﻣﺎ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻳﺪ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺷﻤﺎ ﻣﺎ ﺭﺍ ﻧﮑﺸﻴﺪ‪ ،‬ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ‬
‫ﺭﺍ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺳﭙﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺑﺮﮔﺮﺩﺍﻧﻴﺪ ﻭ ﺍﮔﺮ‬
‫ﺣﻖ ﻣﺎ ﺭﻭﺍ ﺩﺍﺭﻳﺪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﻣﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﺭﺃﻓﺘﻲ ﺩﺭ ّ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﺎ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺩﺍﺭﻳﺪ‪«.‬‬
‫ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺳﺮﻣﺎﻱ ﻫﻮﺍ ﺑﻪ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﻮﺯ ﻭ ﺳﺮﻣﺎﻱ ﺷﺒﻬﺎ ﺩﺭ‬
‫ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻨﮕﻲ ﺧﻴﻠﻲ ﺷﺪﻳﺪﺗﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﻣﻘﺪﺍﺭﻱ ﺑﺮﻧﺞ‪ ، ,‬ﺍﻧﺠﻴﺮ ﻭ ﭼﻨﺪ ﺍﻻﻍ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺁﺫﻭﻗﻪ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎ ﺭﻭﺯﻱ ﭼﻨﺪ ﺩﺍﻧﻪ ﺍﻧﺠﻴﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﻧﺞ ﺭﺍ ﻓﻘﻂ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻣﺮﺩﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺨﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﮐﺎﻓﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻨﮕﻴﺪﻥ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﮔﻮﺷﺖ ﺭﻭﺯﻱ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻳﮏ ﺍﻻﻍ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﻳﮏ ﺁﺑﮕﻴﺮ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﻮﺩ ﻭﻟﻲ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺁﺏ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺗﺸﻨﮕﻲ‬
‫ﺻﺪﻫﺎ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﻃﺮﻑ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﻨﺪ ﺗﻦ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺷﺠﺎﻉ ﻇﺮﻑ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﭼﺸﻤ |ﻪ ﻳﺎﻗﻮﺕ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ ﭼﻬﻞ ﺩﻗﻴﻘﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻤﺎﻝ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ ﭘﺎﺋﻴﻦ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﻪ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺣﺎﻃﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺩﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ‬
‫ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﻗﺎﺑﻠﻤﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﻪ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺣﺎﻝ‬
‫ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺁﻣﺎﺩ |ﻩ ﺟﻨﮓ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺯﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﻪ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﺎ ﺑﻲ‬
‫ﺭﺣﻤﻲ ﺗﻴﺮ ﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﻬﺎ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺧﻮﺭﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺍﺳﺎﺭﺕ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﮔﺮﻳﺨﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺯﻥ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﺮﻣﺎﻱ ﺷﺪﻳﺪ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻟﺒﺎﺱ ﮐﺎﻓﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ‪ ,،‬ﺫﺧﻴﺮ |ﻩ ﻏﺬﺍﻳﺸﺎﻥ ﺗﻤﺎﻡ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﮐﻤﺒﻮﺩ ﺁﺏ ﺁﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ‪ ,،‬ﺍﺯ ﻣ ّﻬﻤﺎﺕ ﺟﻨﮕﻲ ﻫﻢ ﭼﻴﺰ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﻧﻤﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ؛‬
‫‪۳‬‬
‫ﺍﻻﻍ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻢ ﻣﺮﻳﺾ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﻳﮑﻲ ﻳﮑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻣﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻫﻤ |ﻪ ﺳﭙﺎﻩ ‪ ,،‬ﻫﻢ ﺳﻮﺍﺭﻩ‪،‬ﻧﻈﺎﻡ ﻭ ﻫﻢ ﭘﻴﺎﺩﻩ‪ ,‬ﺭﺍ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺎ ﻣ ّﻬﻤﺎﺕ ﺍﺯ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻣﻘﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﻭ ﭼﻬﺎﺭﺑﻠﻮﮎ ﺣﺮﮐﺖ ﺩﺍﺩ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﺎﻳﻲ ﺭﻭﺑﺮﻭﻱ ّ‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٢٤‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٢٤‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ‪٤٢٠‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ‪٢٤‬‬
‫‪ (۴‬ﺑﺮﺍﻱ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﭼﻬﺎﺭﺑﻠﻮﮎ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺍﺯ ﺟﺎ ّﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺳﻴﺮﺟﺎﻥ‪ -‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﺷﺮﻗﻲ‬
‫‪۱۷۱‬‬ ‫‪ ۱۳‬ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ‬

‫ﻣﺴﺘﻘﺮ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﺍﻥ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺟﺒﻬ |ﻪ ﺣﻤﻠﻪ ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺯ ﺍ ّﻭﻝ ﺗﻴﺮ ﻭ ﺧﻤﭙﺎﺭﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺗﻮﭖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻤﭙﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺳﻨﮕﻬﺎﻱ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﻫﺎ ﺍﺻﺎﺑﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻃﺮﻑ‬
‫ﭘﺨﺶ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺒﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻼﺕ ﭘﺎﺳﺨﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﮐﻢ‬
‫ﺍﺳﻠﺤﻪ ﻭ ﻣﻬﻤﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺣﻔﻆ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﻴﻬﻮﺩﻩ ﻣﺼﺮﻑ ﻧﮑﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺣﻤﻠﻪ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﺧﻤﭙﺎﺭﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺳﻨﮓ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﻣﻬﻴﺒﻲ‬
‫ﺗﮑﻪ ﺗﮑﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻮﺍ ﭘﺨﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﭘﺮﺗﺎﺏ ﺗﻮﭖ ﻭ ﺧﻤﭙﺎﺭﻩ ﻭ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺑﻪ‬
‫ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺗﻮﭖ ﻭ ﻃﺒﻞ ﻭ ﺷﻴﭙﻮﺭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪,‬‬
‫ﺍّﻣﺎ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﺑﺮ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺍﻓﺰﻭﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻗﻄﺐ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﻫﻤ |ﻪ‬
‫ﺗﻼﺵ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﮑﺎﺭ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺷﻬﺎﺩﺗﻲ ﮐﻪ ﭘﻴﺶ ﺭﻭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺍﺻﺎﺑﺖ ﺳﻨﮕﻬﺎ ﺯﺧﻤﻲ ﻭ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﻐﺬﻳ |ﻪ ﻧﺎﮐﺎﻓﻲ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﺿﻌﻴﻒ‪،‬ﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻓﻬﻤﻴﺪ ﺑﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﻭ ﺧﻤﭙﺎﺭﻩ ﻭ ﻧﻮﺍﺧﺘﻦ ﻃﺒﻞ ﻭ ﺷﻴﭙﻮﺭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺑﮑﺸﺪ ‪ .،‬ﭘﺲ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺍﺯ ﻫﻤﺎﻥ ﻃﺮﻳﻘﻲ ﮐﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ‬
‫ﻓﺮﻳﺐ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺮﺳﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪:‬‬
‫»ﺍﮔﺮ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺷﻤﺎ ﺩﺭﺳﺖ ﺍﺳﺖ ﻣﺎ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻴﻢ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺑﻪ ﺯﻳﺮ ﭘﺮﭼﻢ‬
‫ﺍﻋﻠﻴﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺑﻴﺎﻳﻴﺪ ﻣﺎ ﻭﺳﺎﻃﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻴﻢ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻣﺎﻥ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﻭ ﻣﻄﻤﺌﻨﴼ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﻋﻠﻴﺤﻀﺮﺕ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﺨﺸﻴﺪ‪«.‬‬
‫ﺖ ﻭﻟﻲ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻝ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﺧﺪﻋﻪ ﻭ ﻓﺮﻳﺐ ﺍﺳ ‪،‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻴﻠﻲ ﺑﺎﺳﻮﺍﺩ ﻭ ﻣﺆﻣﻦ ﺩﺍﻭﻃﻠﺐ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﻴﻤﻪ ﮔﺎﻩ ﺳﭙﺎﻩ ﺑﺮﻭﺩ ﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ‬
‫ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺧﻴﻤ |ﻪ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ‬
‫ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﺳﭙﺎﻩ ﺑﻪ ﺣﺮﻓﻬﺎﻱ ﺍﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻇﻬﻮﺭ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ‬
‫ﺍﻭ ﺑﺎ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﮔﻮﺵ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺣﺮﻑ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺷﺪ ﻫﻤﻪ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻥ‬
‫ﺻﻠﺢ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺍﻭ ﻭﻇﻴﻔ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻩ‪ ,‬ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ ﻭ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ‬

‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ ‪ -‬ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮﺏ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﭘَﻬﻨُﻮِﻩ ﻣﻨﺘﻬﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪ ,‬ﺭﻓﺖ )ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﺪﻳﻦ‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ؛ ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ‪.(٢٠١٠‬‬
‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٢٥‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۷۲‬‬
‫ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺧﺒﺮ ﺻﻠﺢ ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﭼﻪ‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﻫﻴﭻ ﻋﻼﻣﺖ ﻭ ﻧﺸﺎﻧﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺳﭙﺎﻩ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ‬ ‫ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮐﺮﺩ‪ّ .‬‬
‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮ ‪،‬ﺩ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻧﺶ ﻣﺮﺍﻗﺐ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ‬
‫ﺗﺼﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻼﻡ ﺻﻠﺢ‬ ‫ﺣﺮﮐﺘﻲ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ّ‬
‫ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﮐﺸﺘﺎﺭ ﺩﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﻲ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﻫﻴﭻ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻧﻴﺎﻣﺪ ‪ .،‬ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺁﻥ ﭘﻴﻐﺎﻡ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‬
‫ﮐﻪ‪:‬‬
‫»ﻣﺎ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺻﻠﺢ ﺑﺎ ﺷﻤﺎ ﻧﻴﺴﺘﻴﻢ‪ .‬ﺗﻨﻬﺎ ﭼﻴﺰﻱ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺍﻋﻼﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻴﻢ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺣﺎﻻ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﺜﻞ ﺭﻭﺯ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﻭﺍﺿﺢ ﻭ ﺁﺷﮑﺎﺭ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﺑﻪ‬
‫ﺟﻨﮓ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺑﺪﻫﻴﺪ ﻣﺎ ﺣﺎﺿﺮ ﻫﺴﺘﻴﻢ ﻭ ﺍﮔﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﺑﺠﻨﮕﻴﺪ ﺍﻳﻦ ﺟﺎ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮐﻨﻴﺪ‪«.‬‬
‫ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﻐﺎ ‪،‬ﻡ ﺻﺪﺍﻱ ﻃﺒﻞ ﻭ ﺷﻴﭙﻮﺭ ﮐﻪ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺟﻨﮓ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮ ‪،‬ﺩ‬
‫ﺕ ﭘﺸﺖ ﺩﺭﺧﺘﻬﺎ ﻭ‬ ‫ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻭ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯ ﺍﺯ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ّ‬
‫ﻣﺤﻼ ‪،‬‬
‫ﺗﻮﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻨﮓ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﮐﺸﺘﻦ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ‬
‫ﺳﻤﺖ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﻃﺒﻞ ﻭ ﺷﻴﭙﻮﺭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺟﻨﮓ ﺗﻬﻴﻴﺞ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬ ‪،‬ﺎ ﺁﻣﺎﺩ |ﻩ ﺷﻠﻴﮏ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻢ ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﻫﺎ ﺑﻴﺮﻭﻥ‬
‫ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺗﻨﻬﺎ‬
‫ﺣﺎﺋﻞ ﺑﻴﻦ ﺁﻥ ﺩﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻧﻢ ﻧﻢ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻫﻮﺍ ﻣﻪ‬
‫ﻢ ﭼﺸﻢ ﺭﺍ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﻳﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﺍﺯ ﺻﺪﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺗﺸﺨﻴﺺ‬ ‫ﺁﻟﻮﺩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭼﺸ ‪،‬‬
‫ﺑﺪﻫﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﺑﻠﻨﺪﻱ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ‬
‫ﻣﻘﺮ ﺍﺻﻠﻲ ﺧﻮﺩ ﺩﻭﺭ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺎ‬ ‫ﮐﻪ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺍﺯ ّ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻠﻪ ﻋﻘﺐ ﻧﺸﻴﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺩﺷﻮﺍﺭﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﮐﻪ ﮐﺴﻲ ﭼﻴﺰﻱ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﻳﺪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺣﻤﻠ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻧﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺪ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﻘﺐ ﺑﺮﮔﺸﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺑﺮﮔﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ‬ ‫ﺩﺭ ﮐﻤﻴﻨﮕﺎﻩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬

‫‪ (۱‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪٢٥‬‬
‫‪۱۷۳‬‬ ‫‪ ۱۳‬ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ‬

‫ﻫﻤﻪ ﻃﺮﻑ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻫﻮﺍﻱ ﺗﻴﺮﻩ ﻭ ﻣﻪ‪،‬ﺁﻟﻮﺩ ﺯﻳﺮ ﺭﮔﺒﺎﺭ‬
‫ﮔﻠﻮﻟﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫ ‪،‬ﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻳﮑﻲ ﻳﮑﻲ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺑﻪ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ‬
‫ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻏﺎﻳﺐ ﺭﺍ ﺷﻤﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺧﺴﺘﮕﻲ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﭘﻨﺠﺎﻩ ﻧﻔﺮ ﺑﺮﻧﮕﺸﺘﻪ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﻭ ﺳﺎﻋﺖ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ‬
‫ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﻣﺒﺎﺩﺍ ﮐﻪ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﻃﻌﻤ |ﻪ ﺣﻴﻮﺍﻧﺎﺕ ﻭﺣﺸﻲ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻫﻮﺍﻱ ﺳﺮﺩ ﻭ‬
‫ﺑﺎﺭﺍﻧﻲ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﻳﺎﺭﺍﻧﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻳﮑﻲ ﻳﮑﻲ ﺑﻠﻨﺪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺳﺨﺘﻲ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﮐﺴﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺒﻴﻨﺪ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺟﻨﮕﻞ ﺣﻤﻞ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺪﻓﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻳﻦ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺷﺐ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻫﻤﻪ ﮔﺮﺳﻨﻪ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﺗﺶ ﺭﻭﺷﻦ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺍﺯ ﭼﺸﻢ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﺮﻣﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻟﺮﺯﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺁﻭﺍﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ‪ -‬ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﮑﺴﺖ ﻭ ﻣﺮﮒ ﺁﻧﻬﺎ ﭼﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﻣﺠﺮﻭﺣﺎﻥ ﮐﻪ‬
‫ﺑﻴﻬﻮﺵ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮔﺎﻫﻲ ﭼﺸﻢ ﺑﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﮐﻤﻲ ﺁﺏ ﮔﺮﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ‪ -‬ﭼﻴﺰﻱ‬
‫ﻼ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺷﺖ ‪ -‬ﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻴﻬﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﭼﻪ ﭘﺘﻮ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺭﻭﻱ‬ ‫ﮐﻪ ﺍﺻ ً‬
‫ﺣﻖ ﻫﻤﻪ‬‫ﺍﻳﻦ ﻣﺠﺮﻭﺣﺎﻥ ﮐﺸﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻗﻄﺐ ﺑﺎ ﺟﻤﻼﺗﻲ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ| ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ّ‬
‫ﺭﺍ ﺗﺴﻠﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺩﻭ ﻳﺎ ﺳﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﭘﻴﺶ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺁﻣﺪ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺗﺮﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﺁﻥ ﺑﺎﻻ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺳﺤﺮ ﺻﺪﺍﻱ ﻃﺒﻞ ﻭ ﺷﻴﭙﻮﺭ‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺁﻣﺎﺩﻩ| ﺣﻤﻠﻪ| ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭﻟﻲ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﻌﺪﻱ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻫﻤﺰﻣﺎﻥ ﺷﻠﻴﮏ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﺮ ﭼﻪ ﻧﻴﺮﻭ ﻭ ﺗﻮﺍﻥ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ ﻧﻘﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻤﻠﻪ‬ ‫ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﻫﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻣ ّ‬
‫ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﮔﻠﻮﻟﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﺟﻤﺠﻤﻪ| ﻣﻼ ﻧﻘﻲ ﺧﻮﺭﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻭ‬
‫ﻳﮏ ﻳﮏ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﮔﺮﻭﻩ ﻫﺪﻑ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺖ ﺩﻳﮕﺮ‪ ،‬ﻭﻗﺘﻲ ﭘﺎﻧﺰﺩﻩ‪،,‬‬
‫ﺷﺎﻧﺰﺩﻩ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ| ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭﻟﻲ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻫﻤﻪ| ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻫﻤﻪ| ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﻳﺎ ﮐﺸﺘﻪ‬
‫ﻳﺎ ﺍﺳﻴﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﺮ ﻣﺠﺮﻭﺣﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻘﻴﻪ| ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺷﺐ ﺩﺭ ﺟﻨﮕﻞ ﮔﻢ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۷۴‬‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻳﺎ ﺩﺭ ﺳﺮﻣﺎﻱ ﺟﻨﮕﻞ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻳﺎ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺳﺮ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ ﻓﺎﺻﻠ |ﻪ‬‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٢٥-٢٦‬ﺷﺨﺺ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺻﺤﺒﺖ ﺑﺎ ﻣﻬﺎﺟﻤﻴﻦ ﺭﻓﺖ ّ‬
‫ﺑﻴﻦ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻴﻬﺎ ﺭﺍ »ﻳﮏ ﺭﺑﻊ ﻓﺮﺳﻨﮓ« ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻌﺎﺩﻝ ‪ ۱,۲‬ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ‬
‫ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺍﺯ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺭ ‪،‬ﺍ ﻣﺜﻞ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﻣﺸﮑﻞ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﮔﻠﻮﻟﻪ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺁﻥ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺯﻳﺎﺩ ﺭﺍ ﻃﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺩﻗﻴﻖ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺳﺮ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺷﺪ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﮐﻞ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩ ﺷﺮﮐﺖ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﭼﻬﺎﺭ ﺻﺪ ﻧﻔﺮ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ )ﺷﻔﻴﻊ ‪١٨ ,١٧٦‬؛ ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ ‪ .(٥‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﻭ ﻳﺎ ﻋﺪﺩ ﺫﮐﺮ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﮐﺸﺘﻪ‪،‬ﺷﺪﮔﺎﻥ ﺍﺯ ﺻﺪ ﻭ ﻫﺸﺘﺎﺩ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪﻩ ) ﺷﻔﻴﻊ ‪ ، .٢٨‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪ (٥٠ ,٤ .‬ﺑﻪ ﺣﺪﺍﮐﺜﺮ‪٤٠٠‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ )ﺁﺑﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ‪ ,،‬ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑﺎﻧﻲ؛ ﻓﺼﻞ ‪ .(٤ ,١٣‬ﺩﺭ ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ )‪ (١٦٥‬ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )‪ (١٩٠‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ‪ ٢٠٠‬ﺫﮐﺮﺷﺪﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪۱۴‬‬

‫ﺍﻳﺜﺎﺭ ﻭ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﺍﻥ‬

‫ﺍﻳﻞ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﺳﻔﺮﺟﺎﻥ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺑﻪ‬
‫ﺳﻤﺖ ﺍﺭﺩﻭﮔﺎﻩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﭘﻴﺮ ﻭ ﺟﻮﺍﻥ ‪ ,،‬ﮐﻮﺩﮎ ‪ ,،‬ﺯﻥ ﺣﺎﻣﻠﻪ ‪ ,،‬ﺯﻥ ﺷﻴﺮﺩﻩ ‪,،‬‬
‫ﻫﻤﻪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﻫﻔﺘﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺟﻨﮓ ﻭ ﺩﺭﮔﻴﺮﻱ ‪،‬ﻭ ﮐﻤﺒﻮﺩ ﺁﺫﻭﻗﻪ ﻭ ﺁﺏ ﺿﻌﻴﻒ‬
‫ﻭ ﺭﻧﺠﻮﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺣﺎﻻ ﺑﺪﻭﻥ ﭘﺪﺭ ‪ ,،‬ﻫﻤﺴﺮ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻳﺎ ﻫﻴﭻ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻥ ﻭ ﮐﻤﮑﻲ ﺑﻪ‬
‫ﺻﻒ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﺍ‪ ,‬ﮐﻪ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ‬
‫ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﻣﺮﮒ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺍﺯ ﮔﺮﻭﻩ ﺧﺎﺭﺝ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۲‬ﻭ ﺑﻪ ﺟﻠﻮﻱ ﺻﻒ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻓﺴﺮﻱ‬
‫ﮐﻪ ﺳﺮﮐﺮﺩ |ﻩ ﻓﻮﺝ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ ﺍﺳﻠﺤ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺷﻠﻴﮏ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺪﻥ‬
‫ﻧﺤﻴﻒ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺩﻭ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩ ﺑﺮ ﺧﺎﮎ ﻏﻠﺘﻴﺪ‪ .‬ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺁﻥ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩ ﺑﺎ ﻭﺣﺸﺖ‬
‫ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻱ ﺟﻠﻮ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺳﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻓﺴﺮ‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺳﺮﺁﻥ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﺎ ﺯﻭﺭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ‬

‫‪ (۱‬ﻗﻮﻡ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻃﻮﺍﺋﻔﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﺎﺣﻴﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺨﺸﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻞ ﺧﻤﺴﻪ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺯﺑﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﻗﻮﻡ ﺁﺫﺭﻱ ﺍﺳﺖ‪ّ .‬‬
‫ﺣﮑﺎﻡ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺍﻳﻞ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻋﺒﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﭘﻨﺞ ﻃﺎﺋﻘﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻳﮏ ﺍﻳﻞ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺍﻳﻦ ﺍﻳﻞ ﺑﻪ ﺯﻧﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬
‫ﺩﺭﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻫﻴﭻ ﺁﺯﺍﺭﻱ ﻧﺮﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺑﺮﻋﮑﺲ ﺁﻥ ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎﻳﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ‬
‫ﺗﻮﭘﺨﺎﻧﻪ ﺳﻴﺼﺪ ﺯﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ »ﺑﻪ ﺯﻭﺭ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﻘﺪ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭﺁﻳﻨﺪ« )ﻣﺆﻣﻦ ‪ .(١٥٠‬ﻋﻠّﺖ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺪ ﻭ ﻳﺎ‬
‫ﺍﻣﺮ ﺷﺎﻳﺪ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺣﻔﻆ ﺣﺮﻣﺖ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﻥ ﻧﮑﻨ ‪،‬‬
‫ﺷﺎﻳﺪ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﻳﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺳﺮﺍ ﮐﻪ ﺑﻌﺪﴽ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺳﻴﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ‬
‫ﺗﻌﺪﻱ ﻗﺮﺍﺭ ﻧﺪﺍﺩﻧﺪ‬
‫ﺍﻳﻨﻄﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﻃﺎﺋﻔﻪ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺣﻔﻆ ﺷﻌﺎﻳﺮ ﺧﻮﺩ ﻫﻴﭻ ﺯﻧﻲ ﺭﺍ ﻣﻮﺭﺩ ّ‬
‫ﻼ ﻣﻮﺳﻲ ﻧﻤﺪﻣﺎﻝ ‪ ،‬ﭘﻮﺳﺖ ﺳﺎﺯ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺑﺎﻗﺮ ﺻﺒﺎﻍ ﺭﻧﮕﺮﺯ ﺑﻮﺩﻧﺪ )ﺷﻔﻴﻊ ‪.(٢٧‬‬ ‫‪ (۲‬ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻣﺮﺩ ﻣ ّ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۷۶‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻴﻤ |ﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪ ۱‬ﻭ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﭘﻴﺸﮑﺶ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺑﺎ‬
‫ﻳﮏ ﺭﻭﺑﻨﺪ ﺳﻴﺎﻩ ﺻﻮﺭﺕ ﺩﺧﺘﺮ ﺑﭽﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺭﺍ‪ ,‬ﮐﻪ ﭘﺪﺭﺑﺰﺭﮔﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪,‬‬
‫‪،‬ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪ‪ ,‬ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺍﺳﺐ ﻧﺸﺎﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺻﺪﻫﺎ ﺍﺳﻴﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺩﺭ ﺍﺭﺩﻭﮔﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻲ‪،‬ﺳﺎﻣﺎﻥ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮓ ﺑﺰﺭﮔﻲ‬
‫ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺑﺎﻍ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻓﺴﺮﺍﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺟﺸﻦ ﻭ ﭘﺎﻳﮑﻮﺑﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﻓﺴﺮ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺍﺳﻴﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﺁﻭﺭﺩ‪ ,‬ﺍﺯ ﺍﺳﺐ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺁﻣﺪ‪ ,‬ﺩﺧﺘﺮ ﮐﻮﭼﮏ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺭﻭﺑﻨﺪﻩ ﺳﻴﺎﻩ ﺭﻭﻱ‬
‫ﺕ ﻭﺳﻂ ﻣﺠﻠﺲ ﻫﻞ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﭘﺪﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺍﻭ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ ,‬ﻏﻠﺘﻴﺪ ﻭ ﺩﺭ‬ ‫ﺻﻮﺭ ‪،‬‬
‫‪۳‬‬
‫ﭘﻴﺶ ﭘﺎﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺍﻓﺴﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﺎ ﻟﺤﻨﻲ ﻏﺮﻭﺭﺁﻣﻴﺰ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺕ ﺷﻤﺎ ﻫﻤﮕﻲ ﺍﺟﺮﺍ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻫﻤﮕﻲ ﻗﻠﻊ ﻭ ﻗﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ‪«.‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻟﺒﺨﻨﺪ ﺭﺿﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺑﺮ ﻟﺒﺎﻧﺶ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ‬
‫ﻭ ﺑﻪ ﺍﻓﺴﺮﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺧﺪﺍ ﺭﺍ ﺷﮑﺮ«‪ .‬ﺣﺎﻻ ﻭﻗﺖ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬
‫ﮐﻪ ﺍﻳﻨﻘﺪﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﺯﺣﻤﺖ ﺩﺭﺳﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﻨﺒﻴﻪ ﻭ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻳﮏ ﺳﻨﮕﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ‬
‫ﺁﻥ ﺳﻨﮕﺮ ﺑﺮﻭﻧﺪ ﻭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺳﻪ‬ ‫ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﺳﺮﺍ ﻣ ّ‬
‫ﺳﺎﻝ ﻗﺒﻞ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻓﺮﺩﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۰‬ﻣﺠﺮﻭﺡ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﮐﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﻪ ﻋﻘﻞ ﻭ ﺩﺍﻧﺶ ﺍﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ‬ ‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣ ّ‬
‫ﺪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﭼﺸﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﺎﻭﺭ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻭﺍﻗﻌﴼ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺘﻨ ‪،‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺭﺍ ﺍﺣﻀﺎﺭ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻭ ﺑﺎ ﻟﺤﻨﻲ ﺗﻤﺴﺨﺮﺁﻣﻴﺰ‬ ‫ﻢﻣ ّ‬ ‫ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴ ‪،‬‬

‫‪ (۱‬ﻧﻴﮑﻼﺱ ﺍﻳﻦ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺭﺍ ﻧﻴﺎﻭﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺍﺳﺖ‪ :‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ ١ .‬ﺹ ‪ ٧٠٠ (١٩٠‬؛ ﻧﻴﮑﻼﺱ‬
‫)‪ (٤٢٢‬ﻭ ﺷﻔﻴﻊ )‪٦٠٣ (٢٧‬؛ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪، ٤ .‬ﺹ ‪ (٥١‬ﻭ ﻓﻴﻀﻲ )‪ (١١٢‬ﻭ ﻋﻬﺪﻳﻪ )‪ (١١٨‬ﻫﺮ ﺳﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ‪٦٠٠‬‬
‫ﺭﺍ ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺩﺭ ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٤٢١‬ﻣﺤﻠﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺍﺭﺩﻭﮔﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﭘﺎ ﮐﺮﺩ »ﮐﻮﻩ ﺑﻴﺎﺑﺎﻥ« ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﺷﺪﻩ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ‬
‫ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺩﺭ ﻳﮏ ﺑﺎﻍ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻧﻴﮑﻼﺱ )‪ (٤٢١‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺳﺮ ﻣﺘﻌﻠّﻖ‬
‫ﺑﻪ ﺩﺍﻳﻲ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪۱۷۷‬‬ ‫‪ ۱۴‬ﺍﻳﺜﺎﺭ ﻭ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﺍﻥ‬

‫ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺖ ‪:‬‬
‫»ﺗﻮ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩﺕ ﮐﺴﻲ ﺑﻮﺩﻱ‪ .‬ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﻪ ﻋﻘﻞ ﻭ ﺩﺍﻧﺶ ﻭ ﻳﮏ ﻋﻤﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎ‬
‫ﺕ ﭼﻄﻮﺭ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩﻱ ﭘﺴﺮﺍﻧﺖ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ! ﺯﻧﺖ ﺍﺳﻴﺮ ﺷﻮﺩ!«‬ ‫ﻋ ّﺰ ‪،‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﺩﺍﺩ‪:‬‬ ‫ﻣّ‬
‫»ﺗﻮﺍﻥ ﺣﺮﻑ ﺯﺩﻥ ﻧﺪﺍﺭﻡ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﻢ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﻗﺒﻞ ﻣﻨﺴﻮﺥ ﺷﺪﻩ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﺳﺖ‪«.‬‬
‫ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺍﻭ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﻭﻋﻮﺩ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﻗﺒﻞ ﻣﺤ ّﻘﻖ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺯﻣﺎﻥ‬
‫ﻇﻬﻮﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﺗﻤﺎﻡ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﻭ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺗﻮ ّﺳﻂ‬
‫ﻲ ﻣﻨﺴﻮﺥ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺑﻪ‬ ‫ﺏ ﻣﻈﻬﺮ ﺍﻣﺮ ﺟﺪﻳﺪ ﻭ ﺷﺎﺭﻉ ﺍﻣﺮ ﺑﺎﺑ ‪،‬‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎ ‪،‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﺟﻬﺎﻧﻴﺎﻥ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻭ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻭﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺸﻢ ﺁﻭﺭﺩ‪.‬‬ ‫ﭘﺎﺳﺦ ﺟﺴﻮﺭﺍﻧ |ﻪ ﻣ ّ‬
‫ﻼﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺭﺍ ﺑﺎ‬‫ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻘﻴﺮ ﺑﻴﺸﺘ ‪،‬ﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻧﺶ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺩﻫﺎﻥ ﻣ ّ‬
‫ِﮔﻞ ﭘﺮ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺍﻭ ﺷﺮﻣﻨﺪﻩ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﻋﺬﺭﺧﻮﺍﻫﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﻫﻤﺎﻥ ﺑﻬﺘﺮ ﮐﻪ ﺩﻫﺎﻧﺶ‬
‫ﺑﺴﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺷﻠﻴﮏ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺍﺯ ﮐﻨﺎﺭ‬ ‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﺎ ﻫﻔﺖ‪،‬ﺗﻴﺮ ﺑﻪ ﻣ ّ‬
‫ﺍﻭ ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﺳﺮﺵ ﺭﺍ ﮐﻤﻲ ﺧﺮﺍﺵ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﺎ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﻣﺎﻧﻊ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻣﺤﺘﺮﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎﻳﺪ ﺯﻧﺪﻩ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﺮﺩﻩ‬ ‫ﻣّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻓﻮﺝ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﺳﺮﺍ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﺷﻨﺎﻳﺎﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺭﺍ ﺩﻳﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﮑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺭﺍ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﮐﻨﺪ ﺑﺎ ﭼﻤﺎﻗﺶ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﺁﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺳﻴﺮ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺍﻓﺘﺎﺩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﺘﮏ ﺳﺨﺘﻲ ﺯﺩ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٢٧‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻳﻦ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻋﻼﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﺩﺭ ﺟﻤﻊ ﺑﺪﺷﺖ ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﺟﻮﻻﻱ ﺳﺎﻝ ‪ ١٨٤٨‬ﻡ‪ .‬ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ)‪ (٢٧-٣٠‬ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺑﺎﻻ ﺭﺍ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﻧﻘﻞ ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ .‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﻮﻫﺎﺏ ﺭﻭﺿﻪ‪،‬ﺧﻮﺍﻥ‪ ,‬ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺣﺎﺝ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﺎﺻﺮ‪) ,‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ (٣٠‬ﺷﺨﺼﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﭼﻤﺎﻕ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﻓﺮﺩ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﺍﻓﺘﺎﺩ ﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻓﺮﺍﺭ ﺩﻫﺪ‪» .‬ﺷﺨﺺ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ« ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﻮ ﺣﺴﻦ‪ ,‬ﭘﺴﺮ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺗﻘﻲ ﺑﻮﺩ )ﺷﻔﻴﻊ ‪.(٣٠‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۷۸‬‬
‫ﻭﻗﺖ ﺁﻥ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ‪ ,،‬ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺍﺳﻴﺮ ﻭ ﺩﻭﻳﺴﺖ ﺳ ِﺮ ﺑﺮﻳﺪﻩ‪ ۱‬ﺭﺍ‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻗﺸﻮﻥ ﻇﻔﺮﻣﻨﺪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯ ﮔﺮﺩﺍﻧﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺒﺪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭﮔﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻤﻞ ﻣﻴﻮﻩ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﻗﺎﻃﺮ ﻭ ﺍﻻﻍ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻣﺴﻴﺮﻱ ﺑﺎ ﺷﻴﺐ ﺗﻨﺪ ﺭﺍ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺭﺍ‬
‫ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻣﻴﺎﻥ‪،‬ﺑﺮ ﺩﺭﺳﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺯﻭﺩ‪،‬ﺗﺮ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﺑﺮﺳﻨﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ‬
‫ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺷﻴﺒﻲ ﭘﺎﻳﺸﺎﻥ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻧﻠﻐﺰﺩ ﺩﺭ ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻗﺪﻣﻲ ﻳﮏ ﻗﻄﻌﻪ ﭼﻮﺏ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﭘﻠﮑﺎﻥ ﭼﻮﺑﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۴.‬ﺯﻧﻬﺎ ﻣﻮﺍﻇﺐ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺯ ﺳﺮﺍﺷﻴﺒﻲ‬
‫ﻧﻴﺎﻓﺘﻨﺪ ‪ .،‬ﻭﻟﻲ ﺧﻴﻠﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﭘﺎﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺤﮑﻢ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻧﮕﻪ‪،‬ﺩﺍﺭﻧﺪ ‪.،‬‬
‫‪۵‬‬
‫ﭘﺎﻳﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﻟﻐﺰﻳﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺪﻧﺸﺎﻥ ﻣﺘﻼﺷﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪۶‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﮐﻮﻩ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺴﺮ ﺑﭽ |ﻪ ﭼﻬﺎﺭﺩﻩ‪،‬ﺳﺎﻟﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺩﺳﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﺤﮑﻢ ﺑﻪ ﮐﻤﺮ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﻲ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﻗﺪﻡ ﺑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺷﺖ ‪ ۷‬ﺍﺯ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪» :‬ﭼﺮﺍ‬
‫‪ (۱‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﺮﺩ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ :‬ﻗﺮﻥ‬
‫ﺑﺪﻳﻊ )‪ ٢٠٠ (٧٩‬ﻧﻔﺮ؛ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪١٨٠ (٥٠ ، ,٤ .‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )‪٢٠٠ (١٩٠‬؛ ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٢٨‬ﺣﺪﻭﺩ ‪ ١٨٠‬ﻧﻔﺮ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻳﻦ ﺳﺒﺪﻫﺎ ﺭﺍ »ﻟﻮﺩﻩ« ﻣﻲ‪،‬ﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ)ﺑﻴﻨﻴﮓ ‪.(٢٤٣‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﮐﻮﻩ ﺭﺍ »ﺑﻲ‪،‬ﺳﺎﻣﺎﻥ« ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺧﺎﮐﻲ ﺑﻪ‬
‫ﻧﺎﻡ ﺑﻲ‪،‬ﺳﺎﻣﺎﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﻭﺭ ﮐﻮﻩ ﻣﻲ‪،‬ﭘﻴﭽﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭ ‪،‬ﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺁﻧﮑﻪ ﻃﻮﻻﻧﻲ‪،‬ﺗﺮ ﺑﻮﺩ ﺍّﻣﺎ ﭘﻴﻤﻮﺩﻥ ﺁﻥ‬
‫ﺁﺳﺎﻥ‪،‬ﺗﺮ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺭﺍﻫﻲ ﮐﻪ ﻋﺒﻮﺭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﺮﻳﻊ‪،‬ﺗﺮ ﺑﻮﺩ ﺍّﻣﺎ ﺷﻴﺐ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻋﺒﻮﺭ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺗﻮﺍﻥ ﮐﻮﻩ ﭘﻴﻤﺎﻳﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ,‬ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺍﺯ ﻳﮏ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ )ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ( ﺟﺬﺍﺑﻲ؛ ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪ .٢٠١٠‬ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺷﻴﺐ‪،‬ﺩﺍﺭ‬
‫»ﺳ ِﮑﺶ« ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫َ‬
‫‪ (۵‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ ٦٠ (٤۵٧ ,٢ .‬ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ ﺑﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺳﻘﻮﻁ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ‬
‫ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۶‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٢٨‬ﺑﻪ ﺁﺳﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ »ﺗﺨﺖ« ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﺳﺎﮐﻨﻴﻦ ﻗﺒﻠﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ ،‬ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ‬
‫ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﺍ ّﻃﻼﻋﻲ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﻠﻤﻪ ﺑﻪ ﭼﻪ ﻣﻌﻨﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﮐﺪﺍﻡ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﺑﺪﺳﺖ ﻧﻴﺎﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﻭ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ‪ :‬ﻳﮑﻲ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺁﺏ ﺯﺭﺩﺷﺖ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺷﻬﺮ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺭﺍﻩ ﺁﺏ ﺧﺒﻴﺮ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺷﺮﻗﻲ‬
‫ﺷﻬﺮ‪ .‬ﮐﻮﺭﻩ‪،‬ﺭﺍﻩ ﺑﻲ‪،‬ﺳﺎﻣﺎﻥ ﺑﻪ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺯﺭﺩﺷﺖ ﺧﺘﻢ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ‪ .،‬ﺑﻪ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺯﻳﺎﺩ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﺁﺳﻴﺎﺑﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ‬
‫ﺍﺗﻔﺎﻗﺎﺗﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻓﺼﻞ ﺫﮐﺮ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﻮﻗﻮﻉ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۷‬ﻣﺤﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ‪ ،‬ﻧﮕﺎﺭﻧﺪ |ﻩ ﺩﺳﺖ‪،‬ﻧﻮﺷﺘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺯ ﺁﻥ ﮐﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ‬
‫‪۱۷۹‬‬ ‫‪ ۱۴‬ﺍﻳﺜﺎﺭ ﻭ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﺍﻥ‬

‫ﺩﺳﺘﻬﺎﻱ ﻣﻦ ﺭﺍ ﺍﻳﻨﻄﻮﺭﻱ ﺑﻪ ﮐﻤﺮ ﺧﻮﺩﺕ ﺑﺴﺘﻲ؟« ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﮔﺮ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺗﻮ ﺭﺍ ﺑﮑﺸﻨﺪ ﺑﻔﻬﻤﻢ ﻭ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﻧﺒﺎﺷﻢ ﻳﮏ ﻋﻤﺮ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﭘﺴﺮ‬
‫ﮔﻤﺸﺪﻩ‪،‬ﺍﻡ ﺑﺎﺷﻢ‪ «.‬ﺍﻭ ﭘﺴﺮ ﮐﻮﭼﮑﺘﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻐﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻥ ﺯﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻨﺎ ﺑﻪ‬
‫ﻭﺻﻴّﺖ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺳﺎﺩﻩ‪،‬ﺗﺮﻳﻦ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻳﺶ ﺭﺍ ﭘﻮﺷﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺍﮔﺮ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ‬
‫ﺍﺳﻴﺮ ﺷﺪ ﺑﻪ ﻃﻤﻊ ﻟﺒﺎﺱ ﮔﺮﺍﻧﻘﻴﻤﺖ ﺍﻭ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ ﻭﻟﻲ ﮐﻼﻫﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺮ ﭘﺴﺮ ﺧﺮﺩ ﺳﺎﻟﺶ‬
‫ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻗﻄﻌ |ﻪ ﺗﺰﺋﻴﻨﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎﻱ ﺳﻮﺍﺭﻩ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺍﺳﺐ ﺍﺯ ﮐﻨﺎﺭ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺖ ﺧﻢ ﺷﺪ ﻭ ﺑﺎ ﭼﻨﺎﻥ ﺿﺮﺑﺘﻲ ﮐﻼﻩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺳﺮ ﭘﺴﺮ ﺧﺮﺩﺳﺎﻝ ﮐﺸﻴﺪ ﮐﻪ ﺁﻥ‬
‫ﭘﺴﺮ ﺍﺯ ﺑﻐﻞ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﭼﻨﺪ ﻣﺘﺮ ﺁﻥ ﻃﺮﻑ‪،‬ﺗﺮ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ ﺑﺎ ﺗﺮﺱ ﻭ ﻭﺣﺸﺖ ﺑﻪ‬
‫ﺳﻤﺖ ﻓﺮﺯﻧﺪﺵ ﺩﻭﻳﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﭘﺴﺮ ﺑﻴﻬﻮﺵ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺭﻭﻱ ﺳﺮﺵ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺑﺎ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻣﻮﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﺸﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺧﺎﻟﻲ ﺍﺯ ﻣﻮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺵ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ﺑﺎﺯﻭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺗﮑﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﻮﺵ ﺁﻳﺪ ﻭﻟﻲ ﺳﻮﺩﻱ‬
‫ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺯﺍﻧﻮ ﺯﺩ ﻭ ﺟﺴﺪ ﺑﻲ‪،‬ﺟﺎﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺗﻮﻟﺪﺵ ﺩﺭ ﭘﺘﻮ‬
‫‪۱‬‬
‫ﭘﻴﭽﻴﺪﻩ ‪ ,،‬ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺍﻳﻞ ﺑﺰﺭﮒ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ﻗﻮﻣﻲ ﭼﺎﺩﺭﻧﺸﻴﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﮔﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺎﻥ‬
‫ﻓﺎﺭﺱ ﻳﻴﻼﻕ ﻭ ﻗﺸﻼﻕ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﺗﺮﮐﻲ ﺻﺤﺒﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﻗﺎﻟﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺭﻧﮕﺎﺭﻧﮓ ﻭ ﮔﺮﺍﻥ ﻗﻴﻤﺘﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺧﺮﻳﺪ ﻭ ﻓﺮﻭﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ‬
‫ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺭﻧﮕﺎﺭﻧﮓ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺍﺯ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻭ ﺳﺎﮐﻨﻴﻦ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻓﺎﺭﺱ‬

‫ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﻭﻗﻮﻉ ﺣﻮﺍﺩﺙ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵٣‬ﺍﻭ ﭘﺴﺮﺑﭽﻪ‪،‬ﺍﻱ ‪۹‬ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ‪ .،‬ﺍّﻣﺎ ﺍﮔﺮ ﺳﻴﺮ‬
‫ﺣﻮﺍﺩﺙ ﺩﻳﮕﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎ ‪،‬ﻥ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ‪۱٤‬‬
‫ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ )ﺝ‪، ٦ .‬ﺹ ‪.(۸٧٠‬‬
‫»ﭘﺴﺮﺑﭽﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﻣﺮﮒ ﺑﻮﺩ«‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٢٨‬ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ‬ ‫ّ‬ ‫ﮐﻪ‬ ‫‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‬
‫‪ (۱‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ .١١٦‬ﻓﻴﻀﻲ ﻣﻲ‬
‫ﭘﺴﺮﺑﭽﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎﺋﻴﮑﻪ ﻧﺎﻡ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﭘﺴﺮﺑﭽﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺷﻔﻴﻊ ‪,،‬‬ ‫ّ‬ ‫ﺁﻳﺎ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺩﺳﺘﻨﻮﺷﺘ |ﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ‪ ,،‬ﺫﮐﺮ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺑﺎﻭﺭﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﮐﻮﭼﮏ‪،‬ﺗﺮ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ‬
‫ﭘﺴﺮﺑﭽﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﺭﺥ ﺩﺍﺩﻩ‬
‫ّ‬ ‫ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺁﻳﺎ ﻣﺮﮒ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺣﺎﺩﺛﻪ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺑﺪﺭﺳﺘﻲ ّ‬
‫‪،‬ﺍّﻣﺎ ﻃﺒﻖ ﺁﻧﭽﻪ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ‪،‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺩﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۸۰‬‬
‫ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﻳﻴﻼﻕ ﻭ ﻗﺸﻼﻕ ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺍﺯ ﻣﺮﮐﺰ ﻓﺎﺭﺱ ‪ ,،‬ﺷﻬﺮ‬
‫ﺷﻴﺮﺍﺯ ‪ ,،‬ﻋﺒﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﮐﻢ ﮐﻢ ﺩﺭﺍﻣﻮﺭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﻃﺎﻳﻔﻪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﺎ ﺣﺎﮐﻤﺎﻥ ﻓﺎﺭﺱ ﺩﺭ ﮐﻨﺘﺮﻝ ﻭ ﺍﺩﺍﺭ |ﻩ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﻓﺎﺭﺱ ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺍﻥ ﻃﺎﺋﻔ |ﻪ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻟﺸﮕﺮ ﺍﻳﺎﻟﺖ‬
‫ﻓﺎﺭﺱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺳﺘﺨﺪﺍﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻧﻔﺮﺍﺕ ﺧﻮﺩ ﻭ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺗﻮﭖ ﺩﺭ‬
‫ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺠﻨﮕﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺩﻫﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩﺵ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﺍﺭﺩﻭ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﻋﻤﻠﻴﺎﺕ‬
‫ﭘﺎﮐﺴﺎﺯﻱ ﺭﺍﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۲.‬ﺁﻧﻬﺎ ﺳﺮ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﺳﺮﺍ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺣﺎﻻ ﺑﻪ‬
‫ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺯﻧﺪﻩ ﻳﺎ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻣﺮﺩ |ﻩ ﻫﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺟﺎﻳﺰﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺧﻨﺠﺮ ‪ ,،‬ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻭ ﺍﺳﻠﺤ |ﻪ ﮔﺮﻡ ﺩﺭ ﺟﺎ ّﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﭘﺸﺖ ﻫﺮ ﺗﺨﺘﻪ ﺳﻨﮕﻲ ‪ ,،‬ﺩﺍﺧﻞ ﻫﺮ ﺩﺧﻤﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻭ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻏﺎﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﻗﺪﻡ‬
‫ﺑﻪ ﻗﺪﻡ ﺩﺭ ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺩ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺍﻣﻴﺪ ﻧﺠﺎﺕ ﺍﺯ ﭼﻨﮓ ﻣﺮﺩﺍﻥ‬ ‫ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑ ‪،‬‬
‫ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﻏﺎﺭﻱ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ .،‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ .،‬ﺩﻫﺎﻧ |ﻪ ﻏﺎﺭ‬
‫ﺭﺍ ﺑﺎ ﺷﺎﺥ ﻭ ﺑﺮﮒ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﺑﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺭﻭﻱ ﺁﻥ ﻧﻔﺖ ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ ﻭ ﺁﺗﺶ ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﻌﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺁﺗﺶ ﺩﺭ ﺩﻫﺎﻧ |ﻪ ﻏﺎﺭ ﺯﺑﺎﻧﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪ ﻭ ﺳﻨﮕﻬﺎﻱ ﮐﻮﻩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺭﻧﮓ ﺳﻴﺎﻩ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺩﻭﺩ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺁﻥ ﺩﺍﺧﻞ ﻏﺎﺭ ﺭﺍ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺗﻨﻮﺭﻱ ﭘﺮﺩﻭﺩ ﮐﺮﺩ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ ﺷﻴﻮﺍ »ﺗﺎﺭﻳﺦ« ﺑﻪ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺳﻮﻡ ﮊﻭﺋﻦ ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪www.qashqai.net/history.‬‬
‫‪ html‬ﺩﻳﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺭﻭﺍﻳﺎﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﻇﻠﻢ ﻭ ﺳﺘﻢ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ‬
‫ﻣﺸﺨﺺ‬
‫ّ‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺁﻧﻬﺎ ﻭ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﮐﺪﺍﻣﻴﮏ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻭ ﮐﺪﺍﻣﻴﮏ ﺗﻮﺳﻂ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺷﺪ‬
‫ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺩﺳﺖ‪،‬ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻭ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺭﻫﺒﺮ ﺩﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ :‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ‬
‫ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺁﻥ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﻭ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺭﺍ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺒﺮﺩ ﻭ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺩﺭ‬
‫ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﺩﺭ ﺁﺳﻴﺎﺏ ﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺗﻼﺵ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻭﻗﻮﻉ ﺣﻮﺍﺩﺙ ﻭ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻧﺤﻮ ﺑﻴﺎﻥ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ‪.٣١‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﻭﻗﻮﻉ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺩﻗﻴﻖ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ )‪ ، (٧٩‬ﺍﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬
‫ﻧﺒﺮﺩ ‪ ۱۸۵٣‬ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍّﻣﺂ ﺫﮐﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ (۱۹۰، ,۱ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫‪۱۸۱‬‬ ‫‪ ۱۴‬ﺍﻳﺜﺎﺭ ﻭ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﺍﻥ‬

‫ﺩﺳﺖ‪،‬ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻏﺎﺭ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺩ ّﻭﻡ‬

‫ﺩﺭ ﻣﺨﻔﻴﮕﺎﻫﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺳﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺑﺎﺑﻲ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬
‫ﻫﻢ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻧﺒﺮﺩ ﺗﻦ ﺑﻪ ﺗﻦ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺳﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺸﺖ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺍﻭ ﺧﻨﺠﺮ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺘﺶ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺁﻥ ﺧﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻫﺮ ﺳﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻓﺮﺍﺭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎﻱ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ﻫﻨﻮﺯ ﺩﺭ ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺪﻧﺒﺎﻝ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺘﻨﺪ ﺩﺭ‬
‫ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﮐﻮﻫﻬﺎ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺍﺯ ﺧﻴﻤﻪ‪،‬ﺍﺵ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺍﻓﺴﺮﺍﻥ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮ‬
‫ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺭﺥ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺩﺭ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﺮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ -‬ﻭﻗﺘﻲ ﻳﮏ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺳﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ ,،‬ﺷﻔﻴﻊ ﻭ ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﺍﻳﻦ ﺣﮑﺎﻳﺖ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺍﺳﺖ )‪ (۹٤‬ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ‪ ,،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﮐﻪ‬
‫ﻣﺤﺎﻓﻆ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻟﺘﺰﺍﻡ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺑﻮﺩﻧﺪ )ﺭﺑﺎّﻧﻲ‪ ,‬ﻓﺼﻞ ‪ .(۱٥-۱٦ ,،۱٥‬ﻋﻠﻲ ﻧﺨﺠﻮﺍﻧﻲ‬
‫ﻧﺘﻴﺠ |ﻪ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۸۲‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﺭﺍ ﺟﺸﻦ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﺎﺩﻩ‪،‬ﮔﺴﺎﺭﻱ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺳﺮﺍﻱ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻳﺶ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺁﺗﺶ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺧﻨﺪﻩ ﻭ ﻣﺴﺨﺮﻩ‪،‬ﺑﺎﺯﻱ‬
‫ﺑﻪ ﺗﻤﺎﺷﺎﻱ ﺣﺮﮐﺎﺕ ﺁﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻴﭽﺎﺭﻩ‪ ,‬ﮐﻪ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺁﺗﺶ ﺭﺍ ﺧﺎﻣﻮﺵ ﮐﻨﺪ‪,‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺍﺳﺮﺍﯼ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻃﻨﺎﺏ ﺑﻪ ﺩﻫﺎﻧ |ﻪ ﺗﻮﭖ‬
‫ﺑﺴﺘﻨﺪ‪ ۲‬ﻭ ﺁﺗﺶ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺗﻮﭖ ﺁﻫﻨﻴﻦ ﻣﻨﻔﺠﺮ ﺷﺪ ﻭ ﺑﺪﻥ ﺁﻥ ﺍﺳﻴﺮ ﺭﺍ ﭘﺎﺭﻩ ﻭ ﻣﺘﻼﺷﻲ‬
‫ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ّ‬
‫ﺗﻞ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ | ﺍُﺳﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﺭﺳﺖ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻴﺎﻥ‬
‫ﺑﺎ ﻫﻢ ﺳﺮ ﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺭﺍ ﭘﻮﺳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪﻧﺪ ‪ ,،‬ﺩﺍﺧﻞ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﮐﺎﻩ ﭘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺁﻓﺘﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺧﺸﮏ ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻳﻨﮑﺎﺭ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺮﻳﻊ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻏﺮﻭﺏ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﮐﺎﺭﺷﺎﻥ‬
‫ﺗﻤﺎﻡ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻏﺮﻭﺏ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻧﺶ ﻫﻤﮕﻲ‬
‫ﻣﺴﺖ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﮐﺎﺭﻫﺎ ﺭﺍ ﺗﻤﺎﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﮔﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺗﺎ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍﻩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻣﺸﻌﻞ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ‬
‫ﺭﻭﺷﻦ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺒﺪﻫﺎ ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ‪ .‬ﺳﺒﺪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺎﺭ ﻗﺎﻃﺮﻫﺎ‬
‫‪۴‬‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ، .‬ﺍُﺳﺮﺍ ﺭﺍ ﺭﺩﻳﻒ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻗﺎﻓﻠﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﺮﮐﺖ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﺍﺳﺐ ﺷﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻏﺮﻭﺭ ﻭ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﺩﺭ ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ ﺑﺮﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪.‬‬
‫ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻭﻇﺎﻳﻒ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻓﺴﺮﺍﻥ ﺯﻳﺮﺩﺳﺖ ﻣﺤﻮﻝ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺖ‬
‫ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﺮﻭﺩ‪ .‬ﻗﻨﺴﻮﻝ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺧﻮﺩ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪» :‬ﺩﺭ‬
‫ﺭﻭﺯ ﺷﺸﻢ ﻣﺎﻩ ﺻﻔﺮ)ﻣﻄﺎﺑﻖ ‪ ۸‬ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ‪ ۱۸۵۳‬ﻡ‪ (.‬ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻃﻬﻤﺎﺳﺐ ﻣﻴﺮﺯ ‪،‬ﺍ ﻭﺍﻟﻲ ﻓﺎﺭﺱ‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٣١‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪ .٥٢ ,، ٤ .‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺭﻭﺍﻳﺘﻲ ﺩﺍﺭﺩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻧﻮﺯﺍﺩﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﻫﻮﺍ ﭘﺮﺗﺎﺏ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻭ ﻧﻴﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫‪» (۲‬ﮐﺮﻳﻢ ﭘﺴﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﮐﻪ ﺷﮑﺎﺭﭼﻲ ﻣﺎﻫﺮﻱ ﺑﻮﺩ«‪ .‬ﺩﺭ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺷﻔﻴﻊ )‪ ٢٨‬ﻭ ‪ ، (٣١‬ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺩﻭ ﺑﺎﺭ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ‪ ، :‬ﻳﮑﺒﺎﺭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻋﺎﻣﻞ ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺷﻨﻴﻊ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎﺭ ﺩ ّﻭﻡ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻳﺴﺖ‪،‬ﻭﻳﮏ ‪.٥٦‬‬
‫‪ (۴‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٣١‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ (٥٠ ، ,٤ .‬ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩ ﮐﻪ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺧﻨﺠﺮﻫﺎﻱ ﺍﻓﺮﺍﺷﺘﻪ ﻗﺮﺍﺭ‬
‫ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪﺗﺎ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﺩﻩ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﻳﮕﺮ )ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‪ .‬ﺝ‪۱۸۹، ,١ .‬؛ ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﻓﺼﻞ ‪( ٦ ,،١٢‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺳﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺒﺪﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻟﻮﺩﻩ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺣﻤﻞ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۱۸۳‬‬ ‫‪ ۱۴‬ﺍﻳﺜﺎﺭ ﻭ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﺍﻥ‬

‫ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﺍﺩ |ﻩ ﺍﻳﻞ‪،‬ﺧﺎﻧﻲ‪ ,‬ﻧﻮﺷﺖ‪:‬‬
‫"ﺍﮐﻨﻮﻥ ﮐﺎﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺮﺣﻠﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﻤﺎ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬
‫ﺿﺮﻭﺭﻱ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺍﻭﻝ ﺑﻪ ﻻﺭﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺳﺎﺑﺎﻳﺠﺎﺕ ﺑﺮﻭﻳﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻣﻦ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﺎﺷﻴﺪ‪«".‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺩﺭﺣﺪﻭﺩ ﻳﮏ ﻓﺮﺳﻨﮓ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻭ ﺣﺮﮐﺖ ﺍﺳﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺧﻴﻠﻲ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺳﺐ ﻭ‬‫ﺳﺨﺖ ﻭ ﻃﺎﻗﺖ ﻓﺮﺳﺎ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﻭﺳﺘﺎ ﺑﻪ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ّ‬
‫ﻟﻌﻦ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﺎﺧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭘﺮ‬
‫ﺧﺎﺭ ﻭ ﺗﻴﻎ ﺭﺍ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﭘﺎﻱ‬
‫ﺑﺮﻫﻨﻪ ﺭﻭﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍﻩ ﺑﺮﻭﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮐﻒ ﭘﺎﻱ ﺍﻭ ﭘﺎﺭﻩ ﭘﺎﺭﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﺯﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺩﻭﺭ ﺣﻮﺽ ﺟﻤﻊ‬ ‫ﺩﺍﺧﻞ ﺁﺏ ﻳﺦ‪،‬ﺯﺩ |ﻩ ﻳﮏ ﺣﻮﺽ ﺁﺏ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻫﺎﻱ ﺁﻥ ّ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺗﮑﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ِﮔﻞ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﭘﺮﺗﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬‫ﺷﺪﻩ ﻭ ﻫﻠﻬﻠﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺯﻧﻬﺎ ّ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺷﺐ ﺳﺮﺩ ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻴﺲ ﺻﻒ ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﺗﺎ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺑﻴﺎﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺟﺎﺋﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻳﮏ ﭘﻴﺮﺯﻥ ﺭﻧﺠﻮﺭ ﻭ ﺧﺴﺘﻪ ﮐﻪ ﺩﻭ ﮐﻮﺩﮎ ﺩﺭ ﺑﻐﻞ‬
‫ﺩﺍﺷﺖ ﺭﺍ ﺩﺍﺧﻞ ﻧﻬﺮ ﺁﺑﻲ ُﻫﻞ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺁﺏ ﺳﺮﺩ ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎ‬
‫ﻼ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺳﺮ ﭘﺎ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺩﺳﺖ ﮐﻮﺩﮐﺎﻧﺶ ﺭﺍ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪,‬‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ ﻭ ﺗﻘ ّ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺆﻣﻦ‪ (١٤٩) ۱۹۴۴-۱۸۴۴ ,The Bábí and Bahá’í Religions ,‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ﺳﻮﻡ‪ .‬ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺍﻳﻦ‬
‫ﭘﻴﻐﺎﻡ ‪،‬ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﻫﻴﭻ ﺩﻟﻴﻠﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺑﻴﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﺮﺍ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺭﺍ ﺍﺟﺮﺍ ﻧﮑﺮﺩﻩ ﻭ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮔﻔﺖ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ ‪ ,،‬ﻓﻴﻀﻲ ﻭ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺯﻭﺩﺗﺮ ﺩﺭ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﺟﺪﺍ ﺍﺯ ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﻣﺴﺌﻠ |ﻪ ﻣ ّﻬﻢ ﺩﻳﮕﺮ ﺁﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻓﻨﺴﻮﻝ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ‬
‫ﻓﻘﻂ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﺍﺳﺮﺍ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﻭ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺁﻥ ﮔﺮﻭﻩ ﺭﺍ ﺭﺍﻫﺒﺮﻱ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻫﻴﺞ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻣﻄﻤﺌﻨﴼ ﺍﮔﺮ ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻧﻴﺰ ﺑﻮﺩ ﺍﻭ ﺩﺭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺑﻪ ﺁﻥ ﮔﺮﻭﻩ ﻧﻴﺰﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﮑﻪ ﺍﺯ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺖ ﺧﻮﺩ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩ‪ ، ,‬ﻧﺎﻡ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٣١‬ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺎﻓﺖ ﺭﺍ »ﻳﮏ »ﻣﻴﺪﺍﻥ« ‪ ،‬ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ ‪٥٠ ,٤‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۸۴‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻤﺴﺨﺮ ﺑﻪ ﺗﻤﺎﺷﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻟﻮﺣﻲ ﺍﺯﻗﻠﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺧﺎﻭﺭ ﺳﻠﻄﺎﻥ‬

‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﺶ ﺳﺎﻋﺖ ﻟﺸﮕﺮﻳﺎﻥ ﻭ ﺍﺳﺮﺍ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ ,،‬ﻣﺤﻠّﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ‬
‫ﺧﺼﻮﻣﺖ ﺭﺍ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ‪ ,،‬ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻧﻴﻤﻪ ﺷﺐ ﺍُﺳﺮﺍ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍﻱ‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .٣١‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﻭﺍﮊ |ﻩ »ﺑﺮﮐﻪ« ﺭﺍ ﺑﮑﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ‪ .‬ﺑﺮﮐﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺣﻮﺿﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﻮﭼﮑﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺟﻤﻊ‪،‬ﺁﻭﺭﻱ ﺁﺏ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺯﻳﺮ ﻳﮏ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺳﺘﺮﺳﻲ‬
‫ﺑﻪ ﺁﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺩﺍﺧﻞ ﺁﻥ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﺑﺸﻮﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺧﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻓﺘﻦ‬
‫ﺑﻪ ﺁﻧﺤﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺍﺯ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﭘﻠﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﭼﺎﻩ ﺁﺏ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺍﺯ ﮐﻠﻤ |ﻪ »ﻧﻬﺮ« ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ‬
‫ﺗﺼﻮﺭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﻣﻨﺒﻊ ﺁﺏ ﻫﻞ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ّ‬
‫ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ,‬ﻟﺬﺍ ﻭﺍﮊﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺭﺍ ﺑﮑﺎﺭ ﻧﺒﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ‪،‬ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﺏ‬
‫ﺩﺭ ﻣﺠﺮﺍﻱ ﮐﺎﻧﺎﻝ ﺁﺑﻲ ﮐﻪ ﺑﻴﻦ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻭ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ ﻳﻌﻨﻲ ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺍﻣﺘﺪﺍﺩ‬
‫ﺩﺍﺷﺖ‪ ,‬ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻫﺮﻭﻗﺖ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ ﻣﺠﺮﺍﻱ ﺁﺏ ﭘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﺁﺏ ﺁﻥ ﺳﻄﺢ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺭﺍ‬
‫ﻓﺮﺍﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻥ ﺯﻧﺪﺍﻧﻴﻬﺎ ﺍﺯ ﮐﻮﻫﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺷﻬﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻣﺠﺮﺍﻱ ﺁﺏ ﮔﺬﺭ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻃﺒﻖ ﻧﻘﺸﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ ‪ ,،‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺑﻮﻣﻲ ‪ ,،‬ﺗﻬﻴﻪ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻳﮏ ﻣﺠﺮﺍﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﮐﻪ ﺧﺸﮏ ﻭ ﺑﻲ ﺁﺏ ﺑﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺍﻣﺘﺪﺍﺩ ﺟﻨﻮﺏ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﻴﻦ ﺁﻥ‬
‫ﻣﺤﻞ ﻭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺍﻣﺘﺪﺍﺩ ﺩﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ّ‬
‫‪۱۸۵‬‬ ‫‪ ۱۴‬ﺍﻳﺜﺎﺭ ﻭ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﺍﻥ‬

‫ﻭﻳﺮﺍﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺍﻣﺎﻣﺰﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺟﺎ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺧﻴﻠﻲ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﻮﺩ ﻭ‬
‫ﮔﻨﺠﺎﻳﺶ ﺻﺪﻫﺎ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻭ ﺑﭽﻪ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ .‬ﺗﻨﻬﺎ ﭼﻴﺰﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﭘﻴﺪﺍ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻣﻮﺵ ‪ ,،‬ﺯﻣﻴﻦ ﻣﺮﻃﻮﺏ ﻭ ﺳﺮﺩ ﻭ ﺁﺏ ﺁﻟﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍُﺳﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺧﻮﺩ‬
‫ﻢ ﭼﺴﺒﻴﺪﻩ‪ ,‬ﮐﻨﺎﺭ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺭﺍ ﮔﺮﻡ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺭﻧﺪﺑﻪ ﻫ ‪،‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﻭ ﺳﺮﻣﺎﻱ ﺷﺐ ﻣﻲ‪،‬ﻟﺮﺯﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺧﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻓﮑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ‬
‫ﻓﺮﺩﺍ ﭼﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪۱۵‬‬

‫ﺭﺍﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬

‫ﮐﻢ ﮐﻢ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﺟﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺭﻭﺷﻨﺎﻳﻲ ﺻﺒﺢ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻓﻀﺎﻱ‬
‫ﻧﻴﻤﻪ‪،‬ﺗﺎﺭﻳﮏ ﺍﺳﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺍﺷﺒﺎﺡ ﺳﺮﮔﺮﺩﺍﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺍﺗﺎﻕ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺭﺍ ﭘﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﮔﺮﺳﻨﻪ ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﭘﻨﺎ ‪،‬ﻩ ﺍﺯ ﺳﺮﻣﺎ ﻣﻲ‪،‬ﻟﺮﺯﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ‬
‫ﻫﻖ‪،‬ﻫﻖ ﮔﺮﻳ |ﻪ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻫﻮﺍﻱ ﺳﺮﺩ ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻮﺩ ﻣﮕﺮ ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ ﻭ‬
‫ﺧﺴﺘﮕﻲ ﺑﻴﺤﺎﻝ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ‪ .،‬ﺁﻧﻮﻗﺖ ﺩﻳﮕﺮﺻﺪﺍﻱ ﮔﺮﻳ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺍﻭﻝ ﻭﻗﺖ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺣﻴﺎﻁ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭﺍُﺳﺮﺍ ﺭﺍ ﺍﺣﻀﺎﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺳﺮﺍ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺿﻌﻒ ﺭﻣﻘﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﮐﻤﮏ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺮﺧﻴﺰﻧﺪ‪ .‬ﻗﺮﺍﺭ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﺮ ﻭ ﺻﺪﺍﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺗﮑﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭘﺎﺭ |ﻩ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺻﻮﺭﺕ ﻭ ﺑﺎﺯﻭﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ‬ ‫ﺯﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﺎ ّ‬
‫ﺑﭙﻮﺷﺎﻧﻨﺪ‪ .‬ﺩﺳﺖ ﻭ ﺻﻮﺭﺕ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﭘﻮﺷﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺣﺎﻻ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻟﺒﺎﺳﻬﺎﻱ ﭘﺎﺭﻩ‪،‬ﭘﺎﺭﻩ‬
‫ﻭ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﺪﻭﻥ ﺭﻭﺑﻨﺪ ﺍﺯ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻥ ﺑﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ﺧﻴﻠﻲ ﺳﺨﺖ ﻭ ﻧﺎﺧﻮﺷﺎﻳﻨﺪ‬
‫ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺳﺮﺍ ﺍﺯ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﺑﺎ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺭﻭﺑﺮﻭ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺷﻨﺎﻡ ﻭ ﺍﺳﺘﻬﺰﺍﺀ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﻃﺮﻑ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺍﺣﺎﻃﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺳﻨﮓ ﻭ ﺧﺎﮎ ﻭ ﺁﺏ ﺩﻫﺎﻥ ﭘﺮﺗﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺳﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﻓﻘﻂ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻐﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺳﻨﮓ ﻭ ﺧﺎﮎ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺻﺎﺑﺖ ﻧﮑﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺴﻴﺮ ﺗﺎ ﻣﺪﺭﺳ |ﻪ ﺧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻃﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﻫﻢ‬
‫‪۱۸۷‬‬ ‫‪ ۱۵‬ﺭﺍﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬

‫ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ ‪ ,،‬ﺩﺷﻨﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺎﻧﺪﻧﺪ‪.‬ﻣﺪﺭﺳ |ﻪ ﺧﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ‬
‫‪ ۱۸۱۵‬ﻡ‪ .‬ﺗﻮﺳﻂ ﺣﺎﮐﻢ ﺷﻬﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ ۱.‬ﺭﻭﺯ ﺳﺮﺩﻱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﻫﻴﭻ ﻏﺬﺍﻳﻲ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺍُﺳﺮﺍ ﻧﻴﺎﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻓﻘﻂ ﺁﺏ ﺭﺍﮐﺪ ﻭ ﺁﻟﻮﺩ |ﻩ ﺣﻮﺽ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﺭﺍ ﻧﻮﺷﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﺑﻌﺪ ﭼﻨﺪ ﻗﺮﺹ ﻧﺎﻥ ﺫ ّﺭﺕ ﺑﻪ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺍُﺳﺮﺍ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺍُﺳﺮﺍ ﻫﻴﭻ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻗﺒﻮﻝ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﭘﻮﺳﺖ ﺍﻧﺎﺭﻫﺎﻱ ﺧﺸﮏ ﻳﺎ ﻫﺴﺘﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺮﻣﺎ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺳﻴﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺯﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﻧﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺸﮏ ﺫ ّﺭﺕ ﺍُﺳﺮﺍ ﺭﺍ ﺳﻴﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺭﻭﺯ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻲ ﭘﺪﺭﺯﻥ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪، -‬‬ ‫ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠ ‪،‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺤﺘﺮﻣﻴﻦ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ -‬ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﻧﻮﺟﻮﺍﻧﺶ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﻴﺦ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠﻲ ﺳﺮ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﻢ ﺧﻮﺩ ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻠﻲ ﺭﺍ‬
‫ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻗﻮﻡ ﻭ ﺧﻮﻳﺸﻲ ﺑﺎ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﻧﺤﻮ ﻓﺠﻴﻌﻲ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ ۴.‬ﻫﻤﺴﺮ ﺍﻭ ﮐﻪ‬
‫ﺯﻧﺪﻩ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﺗﻨﻲ ﭼﻨﺪ ﺍﺯ ﺑﺴﺘﮕﺎﻧﺶ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﻣﻨﺰﻝ ﺧﻮﺩ ﺭﺍﻩ ﻧﺪﺍﺩ‪ ۵.‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭﺍﻥ‪ ۶‬ﺧﻮﺩ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠ |ﻪ ﺁﻧﭽﻪ‬
‫ﮐﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺷﻮﻫﺮ ﻭ ﺩﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﻫﻤﺎﻥ ﺷﺐ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﻣﺪﺭﺳ ‪،‬ﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ,‬ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‬
‫ﺗﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ‬
‫ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎﻧﻲ ﻫﻢ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩ‬
‫ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﭘﻴﺪﺍ ﻭ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺭﻭﺯ ﺣﺮﮐﺖ ﻧﺰﺩﻳﮏ‬

‫‪ (۱‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٩٨‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٥٠-٥٤، ,٤ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ ‪٣١‬‬
‫‪ (۴‬ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺣﺪﺱ ﻣﻲ‪،‬ﺯﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﻋﻠّﺖ ﻗﺘﻞ ﺍﻭ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﺍﺳﻴﺮ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﺀ‬
‫ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﮕﺎﻫﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻏﻨﺎﻳﻢ ﻧﺒﺮﺩ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩ |ﻩ ﻓﺎﺭﺱ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬
‫ﺑﺒﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۵‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ،١ .‬ﺹ‪ .٩٢‬ﻋﻬﺪﻳﻪ )‪ (٦۰‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ »ﻫﻤﺴﺮ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ« ﺭﻓﺖ‪.‬‬
‫‪ (۶‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .٥٥‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺭﺿﺎ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۸۸‬‬
‫ﺷﺪ ﺯﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﻦ ﺍﺳﺮﺍﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺟﺎﻥ ﻭ ﺭﻣﻘﻲ‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺑﺮﻭﻧﺪ ﺍﺯ ﺑﻘﻴﻪ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩ‪ ۱.‬ﺍﻭ ﺗﻘﺮﻳﺒﴼ ﻧﻴﻤﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻥ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻭ ﺑﻘﻴﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ‬
‫ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪ .‬ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﻭﺣﺸﺖ‪،‬ﺯﺩﻩ ﻭ ﻫﺮﺍﺳﻨﺎﮎ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ ﺑﻪ ﭼﻪ‬
‫ﺿﺠﻪ ﻭ ﺷﻴﻮﻥ ﺁﻧﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﻫﺮ ‪ ,،‬ﻣﺎﺩﺭ‬ ‫ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺗﻌﻠﻖ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺻﺪﺍﻱ ّ‬
‫ﺗﻮﺟﻬﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬‫ﻳﺎ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺧﻮﺩ ﺟﺪﺍ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺁﻥ ﻣﺄﻣﻮﺭ ّ‬
‫ﭘﺴﺮ ‪ ۱۵‬ﺳﺎﻟ |ﻪ ﻗﻄﺐ ‪ -‬ﻳﺎﺭ ﻭ ﻳﺎﻭﺭ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎﻥ ﻣ ّﻬﻢ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫‪ -‬ﻭ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺩﺍﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﻬﻠﮑﻪ ﻧﺠﺎﺕ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﻫﻴﭻ ﻳﮏ ﺍﺯ‬
‫ﺧﻮﻳﺸﺎﻭﻧﺪﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪﻧﺪ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻓﻘﺮ ﻭ ﺗﻨﮕﺪﺳﺘﻲ ﺩﺭ‬
‫ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻮﭼﮏ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﺍﻻﻥ ﻭﺭﻭﺩﻱ ﺁﻥ ﺯﺑﺎﻟﻪ ﻭ ﺁﺷﻐﺎﻝ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺭﺍ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﮕﺬﺭﺍﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻣﺎﻥ ﺣﺮﮐﺖ ﻓﺮﺍ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍُﺳﺮﺍ ﺭﺍ ﺁﻣﺎﺩ |ﻩ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺳﺮﻫﺎﻱ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺆﻟﻔﻴﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﮔﻤﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺎﺷﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﻧﻮﻉ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﻧﺤﻮ |ﻩ‬
‫ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺭﺍ ﺗﻮﺟﻴﻪ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻭﻗﺘﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺯﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺻﺎﺣﺐ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻮﺩﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﻫﺎ ﻭﻓﺘﻲ ﺑﻪ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎ ﺍﷲ ﻧﺎﺋﻞ ﺷﺪ ﻭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﻳﺸﺎﻥ‬
‫ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻟﻘﺐ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﻼﻝ ﺭﺍ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﺳﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺫﮐﺮ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺩﺭ ﻫﻤﮕﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺍﺳﻴﺮ‬
‫ﺳﻴﺼﺪ ﻧﻔﺮ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﻫﻴﺞ ﮐﺠﺎ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺫﮐﺮ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺭﺑﺎّﻧﻲ )ﻓﺼﻞ ‪ ، ٥١ ,، ١١‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ‬
‫‪ (٧٣‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ »ﭼﻨﺪ ﺻﺪ ﮐﻮﺩﮎ«‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﻫﻴﭻ ﻣﺮﺟﻌﻲ ﺍﻳﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺫﮐﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻪ‬
‫ﺣﻀﻮﺭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷﺪﻩ ﺍّﻣﺎ ﻫﻴﭻ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ ﺫﮐﺮ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ ﻭ ﻧﻴﺮﻳﺰﻱ ﻫﺮﺩﻭ ﺷﺎﻫﺪ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﮐﻮﺩﮎ ﺑﻮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻭ ﻫﻮﻳﺖ ﺍﺳﺮﺍ ﻣﺮﺩ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ‬
‫ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺸﺘﺎﺩ ﻧﻔﺮ ﺑﺎ ﮔﺮﻭﻩ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺷﺼﺖ ﻧﻔﺮ ﺑﻌﺪﴽ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﭼﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺮﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪ ﺭﺍ ﺫﮐﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ (۵۲ ,۴ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﻫﺸﺘﺎﺩ‬
‫ﺍﺳﻴﺮ ﻣﺮﺩ ﺑﻌﻼﻭ |ﻩ ﺑﺎﺑﻴﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺷﺨﺎﺹ ﻣﻌﺮﻭﻓﻲ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺭﺑﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ ‪ ،٥١ ,١١‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ‬
‫ﻼ ﺩﻭﻳﺴﺖ ﻧﻔﺮ ﺍﺳﻴﺮ ﻣﺮﺩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ،‬ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺑﺎﺑﻴﻬﺎﻱ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ‬ ‫‪ (٧٣‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐ ً‬
‫»ﭼﻨﺪ ﺻﺪ ﺑﺎﺑﻲ » ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ (٤٥٨ ,٢ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﺩﻭﻳﺴﺖ ﺍﺳﻴﺮ ﻣﺮﺩ ‪ ،‬ﺍﮐﺜﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﻴﺮ ﻭ ﺑﻴﻤﺎﺭ‬
‫‪ ،‬ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬ﺳﺆﺍﻻﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻣﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﺷﻨﺪ ‪ -‬ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺜﺎﻝ ﺑﺮﺧﻲ‬
‫ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻴﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺳﺮ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺍﺯ ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎﻝ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺕ‬
‫ﺻﺤﺖ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﭘﺲ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﭘﺎﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﭼﻪ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ؟ ﻳﮏ ﻋﺪﺩ ﺗﻘﺮﻳﺒﻲ‬ ‫ّ‬
‫ﮐﻞ ﺍﺳﺮﺍ ﺍﺯ ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻧﺎﻣﻌﻠﻮﻡ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻴﻦ ﭼﻬﺎﺭ ﺻﺪ ﻭ ﭘﻨﺠﺎﻩ ﻭ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻌﺪﺍﺩ ّ‬
‫‪۱۸۹‬‬ ‫‪ ۱۵‬ﺭﺍﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬

‫ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺒﺪﻫﺎ ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮔﺮﻭﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﻩ ﻧﻔﺮﻱ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺯﻧﺠﻴﺮ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺯﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﻫﻢ ﺑﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﻗﺎﻃﺮﻫﺎ ﺳﻮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ‬
‫ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻗﺎﻃﺮﻫﺎ ﺭﺩﻳﻒ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺷﺪ ﺟﻤﻌﻴﺖ‬
‫ﭼﻨﺪ ﺻﺪ ﻧﻔﺮﻱ ﺍُﺳﺮﺍ ‪ ,،‬ﻗﺎﻃﺮﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﺭﺷﺎﻥ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﻭ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬
‫ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﻭﺣﺸﺖ‪،‬ﺯﺩﻩ ‪،‬ﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻭ ﺍﻓﺴﺮﺍﻥ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﺍﺳﺐ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ‬
‫ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ‬
‫ﺍﺳﺘﻬﺰﺍﺀ ﻭ ﻭ ﺗﻮﻫﻴﻦ ﻭ ﺩﺷﻨﺎﻡ ﺑﺪﺭﻗﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﺳﺨﺖ‪،‬ﺗﺮﻱ ﺩﺭ ﭘﻴﺶ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺳﺮﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﺎ ﭘﺎﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﻮﺯ‬
‫ﻭ ﺳﺮﻣﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﭘﻴﺶ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﺟﻴﺮ |ﻩ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﻘﻂ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ‬
‫ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ ﻧﻤﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺷﺒﻬﺎ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﺯﺍﺀ ﻣﺒﻠﻐﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻴﺎﻥ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ‪ ,‬ﺍﻃﺮﺍﻕ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺪ‪ ۱‬ﻣﺎﺩﺭﺍﻥ‬ ‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻲ‪،‬ﻣﺎﺩﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﺮﻣﺎ ﻏﺬﺍ ﻭ ﭘﻮﺷﺎﮐﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨ ‪،‬‬
‫ّ‬
‫ﺭﻧﺠﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﻣﻘﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻗﺪﻡ ﺑﻌﺪﻱ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺭﻧﺪ ﻳﮑﻲ ﻳﮑﻲ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺟﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﺟﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭘﺴﺮ ﺟﻮﺍﻥ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﮐﻪ ﺧﻮﺍﻫﺮﺯﺍﺩ |ﻩ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻣﺸﻬﻮﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺁﺏ ﻭ ﻏﺬﺍ ﻧﺨﻮﺭﺩ ﺗﺎ ﺍﺯ ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ ﻣﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﻼﻣﺤ ّﻤﺪﻋﻠﻲ ﻗﺒﺾ ﮐﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﺿﻌﻴﻒ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﺯﺣﻤﺖ ﺭﺍﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺳﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ‪ ۴‬ﻭ ﺩﺭ ﺳﺒﺪ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺯ ﺩﻳﮕﺮ ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﻴﻦ ﺭﺍﻩ ﺍﻃﺮﺍﻕ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﻬﻤﻪ‬
‫ﺭﻧﺞ ﻭ ﻋﺬﺍﺏ ﺍُﺳﺮﺍ ﻏﻤﮕﻴﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻣﻘﺪﺍﺭﻱ ﺁﺷﻐﺎﻝ ﮔﻮﺷﺖ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬
‫ﻣﻄﻠﻊ ﺷﺪ ‪،‬ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ‬ ‫ﺩﺭ ﺁﺗﺶ ﮐﺒﺎﺏ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺨﻮﺭﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎﻥ ّ‬
‫ﺩﻳﮕﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﮐﺎﺭﻱ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﻧﺸﻮﺩ ﺁﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﺷﻼﻕ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﭘﺎﻧﺼﺪ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ (٥٣، ,۴ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺎﺩﺭﺍﻧﺸﺎﻥ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﺯ ﺭﻭﺍﻳﺎﺕ ﻗﺎﺑﻞ ﺁﺑﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪.٤ ,١٣‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﻧﺎﺗﻨﻲ ﺧﺎﻭﺭ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﭘﺴﺮ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺍﺯ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺍ ّﻭﻟﺶ ﺑﻮﺩ‪) .‬ﺣﺴﻴﻦ‬
‫ﻋﻬﺪﻳ ‪،‬ﻪ »ﺷﺮﺡ ﺣﺎﻝ ﺧﺎﻭﺭ ﺳﻠﻄﺎﻥ« ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪( www.nayriz.org‬‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﻗﺒﺾ )ﺷﻔﻴﻊ ‪(٣٣‬‬ ‫‪ (۴‬ﻣ ّ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۹۰‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﺎﺑﺪ ﺍﺯ ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺳﺮﺵ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﺳﺒﺪ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺪﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﻮﻣﻲ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻗﺎﻓﻠﻪ ﺭﺍ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺟﺴﺪ ﻭﻱ ﺭﺍ ﺩﻓﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺑﻪ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺗﻮﻗﻔﮕﺎ ‪،‬ﻩ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﻫﻔﺪﻩ ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻱ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺍُﺳﺮﺍ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺟﻮﺍﺏ ﺭﺳﻴﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺰﻭﺩﻱ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺟﺸﻦ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺑﺮﭘﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﻭ‬
‫ﻟﺸﮕﺮﻳﺎﻥ ﻭ ﺍُﺳﺮﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪ ۴.‬ﺻﺒﺢ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺯﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺳﻮﺍﺭ‬
‫ﺑﺮ ﻗﺎﻃﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻳﮏ ﺻﻒ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ ,‬ﻭ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺍﺯﺳﺒﺪ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺳﺮ ﻧﻴﺰﻩ‪،‬ﻫﺎ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ۵.‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﺎ ﻧﻴﺰﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻓﺮﺍﺷﺘﻪ ﭘﺸﺖ‬
‫ﺳﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ‪،‬ﻧﻌﻴﻢ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ ﻟﺸﮕﺮ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺁﻣﺎﺩ |ﻩ‬
‫ﻭﺭﻭﺩ ﭘﻴﺮﻭﺯﻣﻨﺪﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻮﺩ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺣﺼﺎﺭﻫﺎﻱ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﺟﺸﻦ ﺳﺨﻦ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ ,‬ﺟﺸﻨﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺷﻴﺮﺍﺯﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺗﻨﮓ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﮏ‬

‫‪ (۱‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﺎﺑﺪ )ﺷﻔﻴﻊ ‪.(٣٢‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻳﻦ ﻃﺎﻳﻔ |ﻪ ﺑﺎﻳﺮ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮔﻠﻪ ﺩﺍﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ )ﺷﻔﻴﻊ ‪ .(٣٢‬ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺍﺯ ﺑﺨﺸﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺷﻔﻴﻊ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻪ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺭﺍ ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ‪ .،‬ﺍﻣﺎ‬
‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻳﮏ ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ ﺩﺭ ﻗﺒﻞ ﺫﮐﺮ ﺷﺪ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﻭﺭﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺳﺮﺍ ﺩﺭ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﺣﺮﮐﺖ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٣٣‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﻮﻗﻔﮕﺎﻩ ﺳﻪ ﻓﺮﺳﻨﮓ ﺑﺎ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻫﺮ ﻓﺮﺳﻨﮓ ﺣﺪﻭﺩ ﺗﻘﺮﻳﺒﴼ‬
‫ﭘﻨﺞ ﻭ ﻧﻴﻢ ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﻓﻴﻀﻲ )‪ (١١٤‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺣﺎﮐﻢ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺮﻫﺎ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﻧﻴﺰﻩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ‬
‫)ﺝ‪ (٥٣ ، ,٤ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺳﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﻧﻴﺰﻩ ﺣﻤﻞ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۵‬ﻃﺒﻖ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٣٢‬ﮔﺮﻭﻫﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺳﻪ ﺳﺎﻋﺖ ﺍﺯ ﻃﻠﻮﻉ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﮔﺬﺷﺘﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ؛ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ (٥٣ ,٤ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﺩﻭ ﺳﺎﻋﺖ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻃﻠﻮﻉ ﺁﻓﺘﺎﺏ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ‬
‫ﻭﺭﻭﺩ ﮔﺮﻭﻩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﻫﻴﭻ ﺍﻃﻼﻋﻲ ﺫﮐﺮ ﻧﺸﺪﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻫﻤﻴﻦ‬
‫ﺯﻣﺎﻥ ﺩﺭﺝ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪۱۹۱‬‬ ‫‪ ۱۵‬ﺭﺍﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬

‫ﺷﻬﺮ ﺩﺭ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺁﻣﺪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺯﻝ ﺧﻮﺩ ﻭ ﻭ ﺑﻘﻴ |ﻪ‬
‫ﺯﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺣﻤﺎﻣﻬﺎﻱ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﻬﺮ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺣﻨﺎﺑﻨﺪﺍﻥ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ۱.‬ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﻭﺯ‬
‫ﺟﺸﻦ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﺯﺍﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﻋﺎ ّﺩﻱ ﺍﺯ ﺻﺒﺢ ﺍ ّﻭﻝ ﻭﻗﺖ ﺩﺭ ﺟﻮﺵ‬
‫ﻭ ﺧﺮﻭﺵ ﺑﻮﺩ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺧﺎﻟﻲ ﻭ ﺳﺎﮐﺖ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ‬
‫ﺟﺸﻦ ﻫﻤ |ﻪ ﮐﺴﺒﻪ ﺗﻌﻄﻴﻞ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﺯ ﭘﺴﺮﻫﺎﻱ ﻧﻮﺟﻮﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺳﻴﻨﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭘﺮ ﺍﺯ‬
‫ﺍﺳﺘﮑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭼﺎﻱ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﭼﺮﺧﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤ |ﻪ ﻓﺮﻭﺷﻨﺪﻩ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﻣﺸﺘﺮﻱ‪،‬ﻫﺎ ﭼﺎﻱ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻭﺧﺘﻨﺪ ﺧﺒﺮﻱ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﻣﻐﺎﺯﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻋﻄﺮ ﺩﺍﺭﭼﻴﻦ ‪ ,،‬ﻧﻌﻨﺎﻉ ‪ ,،‬ﺯﺭﺩ ﭼﻮﺑﻪ ‪,،‬‬
‫ﺍﺳﻄﻮﺧﻮﺩﻭﺱ‪ ,‬ﺯﻳﺮﻩ ﻭ ﺑﺮﻧﺞ ﺧﺒﺮﻱ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ ﻣﺸﺘﺮﻱ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﭼﺎﻧﻪ ﺯﺩﻥ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻫﻢ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻗﻬﻮﻩ‪،‬ﺧﺎﻧﻪ ﻫﻢ ﮐﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﻤﻠﻮ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺣﺒّﻪ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﻗﻨﺪ ﺩﺭ ﺩﻫﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﭼﺎﻱ ﺩﺍﻍ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﺷﻴﺪﻧﺪ ﺣﺎﻻ ﺗﻌﻄﻴﻞ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﻳﮏ‬
‫ﺭﻭﺯ ﻋﺎ ّﺩﻱ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﻫﻤ |ﻪ ﺷﻬﺮ ﻭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺗﻌﻄﻴﻞ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺭﻭﺯ ﺟﺸﻦ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍُﺳﺮﺍﻱ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺍﺯ ﻫﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﻭ ﻗﺸﺮﻱ ﺑﻪ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﺻﻠﻲ ﺷﻬﺮ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﺳﻌﺪﻱ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﻤﺎﺷﺎ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ ﻫﻤﻪ‬
‫ﺐ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺑﺮ ﮐﻤﺮ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺑﺮ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻟﻴﺪ‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﺍﺳ ‪،‬‬
‫ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻬﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺍﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﺎ ﻧﻴﺰﻩ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺯﺣﻤﺖ ﻗﺪﻡ ﺑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪، .‬ﺑﻌﺪ ﺻﺪﻫﺎ‬
‫ﻗﺎﻃﺮ ﮐﻪ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺯﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻟﺒﺎﺳﻬﺎﻱ ﭘﺎﺭﻩ ﭘﺎﺭﻩ ﻭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻧﻲ ﮔﺮﺳﻨﻪ‬
‫ﻭ ﮐﺜﻴﻒ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺍُﺳﺮﺍ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺍّﻣﺎ‬
‫ﺻﻮﺭﺗﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﻭﺿﻮﺡ ﺩﺭﺩ ﻭ ﺭﻧﺠﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻃﻲ ﺩﻭ ﻣﺎﻩ ﻧﺒﺮﺩ ﻭ ﺩﺭﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻫﻮﺍﻱ‬
‫ﺳﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻭ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﺗﺤﻤﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺎ ﺩﺍﺩ ﻭ ﻓﺮﻳﺎﺩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺗﺮﺳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﻳﻦ ﺻﺤﻨﻪ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺗﮑﺮﺍﺭﻱ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﺻﺤﻨﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۰‬ﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﻫﺎ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﻥ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺩﻟﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﺭﺩ ﺁﻣﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﮐﺎﺭﺕ ﺭﺍﻳﺖ ‪ -‬ﺟﻮﻧﺰ ‪٤٣-٤٤‬‬
‫ﻱ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪ (٥ ,،١٣‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﻧﻪ‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٣٣‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻗﺎﺑﻞ ﺁﺑﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ )ﺁﺑﺎﺩﻩ‪،‬ﺍ ‪،‬‬
‫ﺍﺯ ﺑﺎﺯﺍﺭ‪ ,‬ﺑﻠﮑﻪ ﺍﺯ ﻳﮏ ﺟﺎﺩ |ﻩ ﮐﻨﺎﺭﻱ ﻋﺒﻮﺭ ﮐﺮﺩ ﺯﻳﺮﺍ ﺩﺭ ﻏﻴﺮ ﺍﻳﻨﺼﻮﺭﺕ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻫﻤﺪﺭﺩﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪ ﺟﻮﺵ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۹۲‬‬
‫ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍﻱ ﺷﺎﻩ ﻣﻴﺮﻋﻠﻲ ﺣﻤﺰﻩ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺩﺭ‬
‫ﻗﺴﻤﺖ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺯﻧﺪﺍﻥ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺧﻨﺪﻕ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﺍُﺳﺮﺍﺀ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ‬
‫ﮐﻪ ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﻗﺒﻞ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﮔﺮﻓﺘﺎﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺩﻳﺪﻧﺪ‪ ۱.‬ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّﻲ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻌﺪﴽ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺟﻴﺮ |ﻩ ﻧﺎﻥ ﺷﺐ ﺭﺍ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﺍﻃﻔﺎﻝ ﮔﺮﺳﻨ |ﻪ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺭﺍ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺳﻴﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻕ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻨﮕﻲ ﻭ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﻭ ﺳﺮﺩ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﺯﻧﻬﺎ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﺧﻮﺩ ﮔﺮﻓﺘﻪ‪ ,‬ﺩﺭ ﮔﻮﺷﻪ‪،‬ﺍﻱ ﭼﻤﺒﺎﺗﻤﺒﻪ ﺯﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﮐﻮﺩﮐﺎﻧﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﮔﺮﻡ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺷﺪﺕ ﺳﺮﻣﺎ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﻭ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ ﺑﻬﻢ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺭﺩ‪.‬‬ ‫ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺩﻧﺪﺍﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻫﻤﻪ ﺍﺯ ّ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺍﻭ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ .‬ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ‬
‫ﻝ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺯﻧﺪﺍﻧﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻭﻱ‬ ‫ﻢ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺟﻼ ‪،‬‬
‫ﺍﺯ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭼﻤﺎﻕ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴ ‪،‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮐﻨﺪ ﻭ ﻧﻘﺶ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﺑﮕﻮﻳﺪ‪ .‬ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺍﺳﻴﺮ ﻣ ّ‬
‫ﻋﺎﻟِﻢ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺳﺎﻟﺨﻮﺭﺩ |ﻩ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﻪ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ‬
‫ﻣﻼ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‬ ‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺟﻼﻝ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺩﺭﺩﺳﺮﺳﺎﺯﺗﺮﻳﻦ ﺳﺮﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﺳﺖ‪ّ .‬‬
‫ﻫﻢ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺑﺎ ﺟﺴﻤﻲ ﺿﻌﻴﻒ ﻭ ﺭﻧﺠﻮﺭ ﺍّﻣﺎ ﺭﻭﺣﻲ ﺗﺴﻠﻴﻢ‪،‬ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ ﻭ‬
‫ﺳﺮﺷﺎﺭ ﺍﺯ ﻣﺤﺒّﺖ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﮔﻮﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺍﻭ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ ﭼﻪ ﺧﻼﻓﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ‬
‫ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺟﻮﺍﺏ ﺩﺍﺩ‪:‬‬
‫»ﻣﺎ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﻋﺼﺮ ‪ ,،‬ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ‪ ,‬ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺑﻼﻍ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻳﻢ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻭﻇﻴﻔ |ﻪ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻣﺎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺷﻤﺎ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺧﻮﺍﺳﺘﻴﺪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻣﺎ ﺁﻭﺭﺩﻳﺪ‪«.‬‬
‫ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﺷﺪﻳﺪ ‪ ,،‬ﺍّﻣﺎ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺁﻥ ﭘﻲ‬
‫ﺍﺯ ﺍﻭ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ‪» :‬ﭼﻄﻮﺭ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ّ‬
‫ﻧﺒﺮﺩﻳﻢ؟«‬

‫ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٥٤، ,٤ .‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .۳۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ )ﺝ‪ (١٩٧ ، ,١ .‬ﮐﻪ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ ﻧﮕﺎﻫﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺯﻧﻬﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﻗﺮﺍﺭﮔﺎﻩ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺟﺎ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺻﻔﺤﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺫﻳﻞ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ‬
‫ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪) .‬ﺝ‪.(٥٤، ,٤ .‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٥٥ ,، ٤ .‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٥٤-٥٥، ,٤ .‬‬
‫‪۱۹۳‬‬ ‫‪ ۱۵‬ﺭﺍﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬

‫ﻣﻘﺒﺮ |ﻩ ﺑﻲ ﺑﻲ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ‪ّ ،‬‬
‫ﻣﺤﻞ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‬

‫ﻣﻘﺒﺮ |ﻩ ﺷﺎﻩ‪،‬ﻣﻴﺮﺣﻤﺰﻩ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍ ‪،‬ﺯ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۹۴‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﭘﺎﺳﺦ ﺩﺍﺩ‪:‬‬ ‫ﻣّ‬
‫ﻣﺪﻋﺎ! ﺁﻳﺎ ﺯﺟﺮ‬‫»ﺗﻤﺎﻡ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺍﻣﺎﻣﺎﻥ ﻭ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﺷﺎﻫﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﻭ ﺷﮑﻨﺠﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﻴﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﺻﺒﻮﺭﻱ ﺗﺤﻤﻞ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺍﻳﻦ ﺍ ّﺩﻋﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺍﺛﺒﺎﺕ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ؟ ﺷﻤﺎ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﻣﺮﺍ ﺩﺭ ﺩﺍﻣﺎﻥ ﺧﻮﺩﻡ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻳﺪ ﻭ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺳﻴﺮ ﻭ ﺑﺮﺩﻩ‬
‫ﮐﺮﺩﻳﺪ‪ .‬ﺁﻳﺎ ﺍﻳﻦ ﺩﻻﻳﻞ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻤﺎ ﮐﺎﻓﻲ ﻧﻴﺴﺖ؟ ﺍﻳﻨﻬﺎ ﻫﻤﻪ ﻧﺸﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ‬
‫ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ‪«.‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﮐﺮﺩ‪.‬‬ ‫ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﻣﺮ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﻟﻌﻨﺖ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﭼﻨﺪ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭﺵ ﺑﻴﺎﻭﺭﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﻮﺑﻪ‬
‫ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﮑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭘﻨﺞ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﻴﺪﺍﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺑﻮﺩ‬
‫ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﻪ ﻧﻔﺮﺷﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻨﺠﺮ ﮐﺸﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺳﺮ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ‪ ۱.‬ﺍﻣﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺍﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻭ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﺑﺰﺭﮒ ﺩﻳﻨﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺭﺍ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻧﺰﺩ ﺳﻠﻄﺎﻥ‬
‫ﺑﺒﺮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺍﻥ ﻃﻮﺍﻳﻒ ﮐﻪ ﺟﺎﻩ ﻭ ﻣﻨﺼﺒﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﺍﺯ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺍﺳﺘﺪﻋﺎ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ‬
‫ﻼ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ‬‫ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺍﺳﻴﺮﺍﻥ ﺑﻴﭽﺎﺭﻩ ﻗﺪﺭﻱ ﺭﺣﻢ ﻭ ﺷﻔﻘﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻗﺒ ً‬
‫ﻭ ﮐﺎﺭﻫﺎﻳﺶ ﮐﻪ ﻳﺎﺩﺁﻭﺭ ﻣﺎﺟﺮﺍﻱ ﮐﺮﺑﻼ ﻭ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ﻭ ﻳﺎﺭﺍﻧﺶ ﺑﻮﺩ ﺍﻧﺘﻘﺎﺩ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺍﻭ ﺍﻳﻦ‪،‬ﺑﺎﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﻘﺶ ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺍّﻣﺖ ﺷﻴﻌﻪ‬
‫‪۲‬‬ ‫ﺟّ‬
‫ﻼﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺍﻃﻔﺎﻟﺸﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﺗﻤﺴﺨﺮ ﻭ ﺗﻮﻫﻴﻦ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻫﺮﺭﻭﺯ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺖ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺳﺮﻣﺎﻱ ﻫﻮﺍ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺭﻧﺠﻮﺭﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺎﺩﺭﻫﺎ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﭘﺴﺮ ﻧﻮﺯﺍﺩﺵ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮔﺮﻡ‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ ‪ .۳۴‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ .١١٥،‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‪ .١١٧،‬ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺣﺎﺟﻲ ﭘﺴﺮ ﺍﺻﻐ ‪،‬ﺮ ﻋﻠﻲ ﮔﺮﻣﺴﻴﺮﻱ؛ ﺣﺴﻴﻦ ﭘﺴﺮ ﻫﺎﺩﻱ‬
‫ﺧﻴﺮﻱ؛ ﺻﺎﺩﻕ ﭘﺴﺮ ﺻﺎﻟﺢ ﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﻣﺤﺴﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺩﺳﺖ‪،‬ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ‬
‫ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺍ ّﻭﻝ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪.‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻓﻘﻂ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺷﻬﺮ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ‬
‫ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪، ٤ .‬ﺹ ‪ .٥٥‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ١ .‬ﺹ‪ .١٩٦‬ﺭﺋﻴﺲ ﻃﺎﻳﻔﻪ ﺣﺎﺟﻲ ﻗﻮﺍﻡ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ‬
‫ﺭﻳﺎﺳﺖ ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﺧﻤﺴﻪ ‪ ,،‬ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﮔﺎﻫﻲ ﻃﻮﺍﻳﻒ »ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ« ﻳﺎ »ﻋﺮﺏ« ﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ ‪ ,،‬ﻣﻨﺼﻮﺏ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫)ﻣﺎﺭﺗﻴﻦ ‪ .(٢٥‬ﺍﻳﻦ ﮐﻨﻔﺪﺭﺍﺳﻴﻮﻥ ﮐﻪ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﺮﮐﺰﻱ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﻗﻮﻡ ﻭ ﻃﺎﺋﻔ |ﻪ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺧﺮ‬
‫ﻗﺮﻥ ‪ ، ١٩‬ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺗﺎ ‪ ١٢٠۰۰۰‬ﻣﺮﺩ ﺟﻨﮕﻲ ﺑﻪ ﮐﺎﺭﺯﺍﺭ ﺭﻭﺍﻧﻪ ﮐﻨﺪ )ﺁﺑﺮﺍﻫﺎﻣﻴﺎﻥ ‪.(٤٥-٤٦‬‬
‫‪۱۹۵‬‬ ‫‪ ۱۵‬ﺭﺍﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬

‫ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮﺵ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺳﺮﻣﺎ ﺑﻪ ﺁﻏﻮﺵ ﺍﻭ ﭘﻨﺎﻩ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ﺁﻏﻮﺵ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺩﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﻭﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻠﻘﻪ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻫﺮ ﭼﻴﺰﻱ‬
‫ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺷﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﭙﻮﺷﺎﻧﺪ ﻭ ﮔﺮﻡ ﮐﻨﺪ ﻭﻟﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﻳﮕﺮ ﺟﺎﻧﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ‬
‫ﺑﻴﭽﺎﺭﻩ ﻫﻢ ﭼﺎﺭ |ﻩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ .‬ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ ﻭ ﺳﺮﻣﺎ ﺟﺎﻥ ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺍﻭ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺍﻃﻔﺎﻝ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺭﻭﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺷﺎﻫﺪ ﺻﺤﻨ |ﻪ ﺁﺯﺍﺭ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﺎ ﺁﻥ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭘﺎﺭﻩ ﻭ‬
‫ﮊﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻫﻴﺠﺎﻥ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﮐﻤﺘﺮ‬
‫ﻭ ﮐﻤﺘﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﺗﺎﺯﻩ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺍﺯ ﻇﻠﻢ ﻭ ﺷﻘﺎﻭﺗﻲ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺭﻭﺍ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﻓﻬﻤﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻟﻲ ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺯﻧﻬﺎﻱ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﭘﻴﺸﮑﺶ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻭ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﻦ ﺑﺒﺨﺸﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﮐﺎﺭﻭﺍﻧﺴﺮﺍ‬
‫ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺍُﺳﺮﺍﺀ ﭼﻨﺪ ﺯﻥ ﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺍﺟﺒﺎﺭ ﺑﻪ ﻋﻘﺪ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻘﻴ |ﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺍﻃﻔﺎﻟﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺍﻣﺮﺍﺭ ﻣﻌﺎﺵ ﮐﻨﻨﺪ‪ ۳.‬ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ ﻣﺎﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﻬﺎ ﻣ ّﻮﻓﻖ ﺷﺪﻧﺪ‬
‫ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯ ﮔﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﻧﺎﭼﺎﺭ ﺷﺪﻧﺪ ﺩﺳﺖ ﮔﺪﺍﻳﻲ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺩﺭﺍﺯ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻢ ﻫﻤﺴﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﮐﻪ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺖ ﺩﻳﮕﺮ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍ ‪،‬ﺯ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕ ‪،‬‬
‫ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺑﻠﻮﺍ ﻭ‬
‫ﺁﺷﻮﺏ ﺑﺎ ﺧﺒﺮ ﺑﻮﺩ ﻭﻟﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺩﻳﺪﻥ ﺍُﺳﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﺑﺮﻭﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﻟﺤﻈﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺁﺭﺍﻡ ﻭ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ‬
‫ﻧﺪﺍﺷﺖ ﻭ ﻫﻴﭻ ﺧﺒﺮﻱ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﮐﺠﺎﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﭼﻪ ﺷﺮﺍﻳﻄﻲ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ ﺑﻪ‬
‫ﺍﻭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺣﺘﻲ ﺧﺒﺮ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺩﺍﻳﻲ ﺍﻭ ‪-‬ﮐﻪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺩﺭ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٥٥، ,٤ .‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﺝ‪٥٥، ,٤ .‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺆﻣﻦ ‪ ۱۵۱-۱۵٠-The Bábí and Bahá’í Religions‬ﻣﻨﺒﻌﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‬
‫ﺭﺍﭘﺮﺕ ﻗﻨﺴﻮﻝ ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺍﺳﺖ‪ ,‬ﮐﻪ ﻗﺒ ً‬
‫ﻼ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﺍﭘﺮﺕ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‬
‫‪ ،‬ﺳﻴﺼﺪ ﺯﻥ ﺭﺍ »ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻗﺴﺎﻭﺕ ﻭ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮﻱ ﺁﻧﻬﺎ )ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ( ﺩﺭﺁﻳﻨﺪ«‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۹۶‬‬
‫ﻣﺪﺗﻬﺎ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﻃﻼﻉ‬‫ﺩﻭﺭﺍﻥ ﮐﻮﺩﮐﻲ ﺩﺭ ﺣﻴﺎﺕ ﻣﻨﺰﻝ ﺍﻭ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﺎﺯﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ -‬ﺭﺍ ﺗﺎ ّ‬
‫ﻧﺪﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﺧﻴﻠﻲ ﺩﻟﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﻴﺮﺍﻥ ﻣﺮﺩ ﻭ ﺯﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﻫﻞ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ‪ ,‬ﮐﻪ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﻣﻌﻨﻮﻱ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺑﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﻓﺪﺍﮐﺎﺭﻱ‬
‫ﻭ ﺍﻳﺜﺎﺭﺷﺎﻥ ﺑﺮ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣﻨﺰﻟﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﻻﻟﺖ ﺩﺍﺷﺖ‪ ,‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪﻱ‬
‫ﻧﮕﺬﺷﺖ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﺗﺮﺗﻴﺒﻲ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺗﻨﻲ ﭼﻨﺪ ﺍﺯ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺍﻭ ﺑﻴﺎﻳﻨﺪ ﻭ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺮﻭﺩ‪ ۱.‬ﺑﻌﻀﻲ‬
‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﻬﺎ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۲.‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﺑﻪ‬
‫ﻫﺮ ﻳﮏ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﻳﮏ ﺭﻭﺳﺮﻱ ﻇﺮﻳﻒ ﮐﺘﺎﻥ ﻫﺪﻳﻪ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯﺁﻧﻬﺎ ﺯﻥ‬
‫ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺳﺮ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻧﻴﺰﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭﺿﻊ ﺣﻤﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ۳.‬ﺧﺪﺟﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ »ﻫﻤﺎﻳﻮﻥ« ﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﻱ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺷﺼﺖ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺷﺮﮐﺖ ﻧﮑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺁﺯﺍﺩ‬
‫ﮐﻨﻨﺪ‪ ۵‬ﻭ ﻫﻔﺘﺎﺩ ﻭ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺩﻥ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻭ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﺎﻩ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺑﻨﺪ ﻭ ﺯﻧﺠﻴﺮ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻃﻬﺮﺍﻥ ‪ -‬ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﮐﺸﻮﺭ‬
‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ -‬ﮐﻪ ﺗﺎ ﺁﻧﺠﺎ ﻧﻬﺼﺪ ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺭﺍﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﺳﻮﺍﺭ ﻗﺎﻃﺮ ﻫﻢ‬

‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪ ,،‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ‪.٣٠‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٢٧٦ ,١ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ‪۱۱ ,۱۵‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻌﺎﻧﻲ ‪٨‬‬
‫‪ (۵‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ‪ .٣٧، ,۱۱‬ﻋﺪﺩ ‪ ٧٣‬ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺩﺳﺖ‪،‬ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﺍﮔﺮ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻣﺮﺩﺍﻥ‬
‫ﺍﺳﻴﺮ ﺩﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﺑﺒﻨﺪﻳﻢ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺁﻧﻬﺎ ‪ ١٤٠‬ﻧﻔﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ‪ ٦٠ ,‬ﻧﻔﺮ ﺩﺭ‬
‫ﺪ ﻭ ﭘﻨﺞ ﻧﻔﺮ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺍﻳﻦ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﺑﺒﻨﺪﻳﻢ‪ ,‬ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ‪ ٦٧‬ﻭ‬‫ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻧ ‪،‬‬
‫‪ ٧٣‬ﻧﻔﺮ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻣﺎﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ (٥٦، ,٤ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬
‫ﺪ ﮐﻪ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۵٠‬ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺭ ﺣﺒﺲ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻃﺎﻗﺖ ﻓﺮﺳﺎﻳﻲ‬ ‫‪ ١٤٠‬ﻧﻔﺮ ﺍﺳﻴﺮ ﻣﺮﺩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ،‬ﻭ ﺁﻥ ‪ ٦٧‬ﻧﻔ ‪،‬ﺮ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺳﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻦ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﮐﻪ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺣﺴﺎﺏ ‪ ٧٣‬ﻧﻔﺮ ﺑﺎﻗﻲ‬
‫ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎ ﻳﺴﺖ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۱۹۷‬‬ ‫‪ ۱۵‬ﺭﺍﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬

‫ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺣﻤﻞ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻗﺎﻓﻠﻪ ﺍﺯ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺷﻬﺮ ﮐﻪ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ‬
‫ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺗﭙّﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺎﮐﻲ ﺑﻲ‪،‬ﺁﺏ ﻭ ﻋﻠﻒ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪.‬‬
‫ﺍﻭﺍﺳﻂ ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﺎﺩ ﺳﺮﺩﻱ ﻣﻲ‪،‬ﻭﺯﻳﺪ‪ .‬ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺩﺭﺑﻨﺪ ﻭ ﺯﻧﺠﻴﺮ ﻋﺰﻳﺰﺍﻥ ﻭ ﺩﻟﺒﻨﺪﺍﻥ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺁﻭﺍﺭﻩ ﻳﺎ ﺍﺳﻴﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﭘﺸﺖ ﺳﺮﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ,‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺍﺻ ً‬
‫ﻼ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﻪ ﺑﻪ ﺳﺮﺧﻮﺩ ﻭ ﻋﺰﻳﺰﺍﻧﺸﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺁﻣﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺭﺍﻩ ﮐﻢ ﮐﻢ ﺑﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺸﮏ ﻭ ﻗﻬﻮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺭﻧﮓ ﺟﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺳﺒﺰﻩ‪،‬ﺯﺍﺭﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﺧﻮﺩ ﻧﺸﺎﻧﻲ ﺍﺯ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﺪﻥ ﺑﻪ ﺁﺑﺎﺩﻳﻬﺎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﻮﺯ ﻭ ﺳﺮﻣﺎﻱ‬
‫ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺗﺎﺯﻳﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺮ ﺑﺪﻧﻬﺎﻱ ﺭﻧﺠﻮﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍُﺳﺮﺍﺀ ﺍﺯ‬
‫ﺷﺪﺕ ﺿﻌﻒ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺭﻓﺘﻦ ﻧﺒﻮﺩ ﮐﻨﺎﺭ ﺟﺎﺩﻩ ﺑﺮ ﺧﺎﮎ ﻣﻲ‪،‬ﻏﻠﺘﻴﺪ ﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ‬
‫ﺳﺮﺵ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺪﻥ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺟﺴﺪﺵ ﺭﺍ ﺭﻭﻱ ﺧﺎﮎ ﺭﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻦ ﺳﻪ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ‬ ‫ﻼﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﮐﻬﻮﻟﺖ ﺳ ‪،‬‬ ‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣ ّ‬
‫ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪﻧﺪ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﺳﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺍﺯ ﺑﺪﻥ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺟﺴﺪﺵ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﻳﮑﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣ ّﻬﻢ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﻓﺎﺭﺱ‪ ,‬ﺷﻬﺮ ﺁﺑﺎﺩﻩ‪,‬‬
‫ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺷﻬﺮ ﺁﺑﺎﺩﻩ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺰﻟﮕﺎﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣ ّﻬﻢ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﻳﻴﻼﻕ ﻭ ﻗﺸﻼﻕ ﻗﻮﻡ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﺗﺤﺮﻳﮏ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻮﻫﻴﻦ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﻪ ﺍُﺳﺮﺍﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻣﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﺍﻳﻨﮑﺎﺭ ﺛﻮﺍﺏ ﺁﺧﺮﺕ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﺨﺮﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﺑﺎﺩﻩ ﭘﻴﮑﻲ‬
‫ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺷﺎﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﭘﻴﻐﺎﻡ ﺁﻭﺭﺩ ﮐﻪ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺩﺭ‬
‫ﺁﺑﺎﺩﻩ ﺑﮕﺬﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻓﻘﻂ ﺍُﺳﺮﺍﺀ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻧﺪﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﺮﻫﺎﻱ‬
‫ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﺩﻓﻦ ﮐﻨﻨﺪ ﻣﺒﺎﺩﺍ ﮐﻪ ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﺠﺲ ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺯﻣﻴﻦ ﻣﺘﺮﻭﮐﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻬﺮ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺷﺪ ‪ .،‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﮔﻮﺩﺍﻝ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺣﻔﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﻭﻱ ﻫﻢ ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ‪ ۲‬ﻭ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﺘﺮﻭﮐﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﻮﺍﻟﻲ ﺷﻬﺮ ﺁﺑﺎﺩﻩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﺗﺎ ﻣﺪﺕ ﺩﻩ ﺳﺎﻝ‬
‫ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﺩﺳﺖ ﻧﺨﻮﺭﺩﻩ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺪﺕ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﻭﻱ‬ ‫ﺩﺭ ﻃﻲ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٩٣، ,١ .‬‬
‫ﻲ ﻓﺼﻞ ‪( ٥، ,۱٣‬‬
‫‪ (۲‬ﺁﺑﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ )ﺁﺑﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧ ‪،‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۱۹۸‬‬
‫ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻣﺮ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺮﺧﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﺁﺑﺎﺩﻩ ﭘﻴﺮﻭ ﺍﻭ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﮐﻢ ﮐﻢ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺁﺑﺎﺩﻩ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﭘﻨﺠﺎﻩ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﻓﻦ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺮﻳﺪ |ﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫ ‪،‬ﺎ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪﺱ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻣﺸﺮﻑ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﺎﻡ ﺁﻥ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺭﺍ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﭘﺎﺳﺦ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺁﻥ ﻣﺤﻞ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ »ﺟﻨّﺖ ﺭﺅﻭﺱ ّ‬
‫ﺍﻟﺸﻬﺪﺍﺀ«‬ ‫ّ‬
‫ﻧﺎﻣﮕﺬﺍﺭﻱ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺧﺎﺳﺘﻨﺪ ﻭ ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ‪ ۱‬ﺟﻬﺖ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺷﻬﺪﺍ ﺻﺎﺩﺭ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻧﺎﻡ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ :‬ﺟﻨّﺖ ﺭﺣﻤﺎﻥ‪.‬‬
‫ﻣﺘﻦ ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ ﺍﺯﺍﻳﻦ ﻗﺮﺍﺭ ﺍﺳﺖ‪:‬‬

‫»ﻫﻮﺍﷲ ‪،‬ﺍﻳﺎ ﻧﻔﺤﺎﺕ ﺍﷲ ﺍﻧﺘﺸﺮﻱ ﻓﻲ ﺗﻠﮏ ﺍﻟﺒﻘﻌﺔ ﺍﻟﻨﻮﺭﺍﺀ ﻭ ﺑﻠّﻐﻲ ﻭﻟﻪ ﻗﻠﺒﻲ ﻭ ﺷﻮﻕ‬
‫ﺷﺪﺕ ﻭﻟﻌﻲ ﺇﻟﻲ ﺗﻠﮏ ﺍﻟﺒﻘﻌﺔ ﺍﻟﺘﻲ ﺗﻮﺍﺭﺕ ﻓﻴﻬﺎ ﺭﺅﻭﺱ‬ ‫ﻓﺆﺍﺩﻱ ﻭ ﺍﻧﺠﺬﺍﺏ ﻧﻔﺴﻲ ﻭ ّ‬
‫ﺍﻟﻤﺸﺮﻗﺔ ﻋﻠﻲ ﺍﻟﻘﺮﻭﻥ ﻭ ﺍﻷﻋﺼﺎﺭ ﺑﻤﺎ ﺍﻓﺘﺮﻗﺖ‬ ‫ﺑﺎﻟﺸﻬﺎﺩﺓ ﺍﻟﮑﺒﺮﻱ ﻣﺠﻠّﻠﺔ ﺑﺠﻮﺍﻫﺮ ُ‬
‫ﻣﮑﻠّﻠﺔ ّ‬
‫ﺍﻟﺴﺎﻃﻊ ﺍﻟﻼﻣﻊ ﻣﻦ ﺍﻟﻤﻠﮑﻮﺕ ﺍﻷﺑﻬﻲ ﻳﺸﺮﻕ‬ ‫ﻋﻦ ﺍﻷﺟﺴﺎﺩ ﻓﻲ ﺳﺒﻴﻞ ﺍﷲ ﻭ ﻗﻮﻟﻲ ﺍﻟﻨّﻮﺭ ّ‬
‫ﺗﻤﺮ ﻋﻠﻲ ﺗﻠﮏ‬‫ﺍﻟﻬﺎﺏ ﻣﻦ ﺭﻳﺎﺽ ﺍﻟﺠﻨﺔ ﺍﻟﻌﻠﻴﺎﺀ ّ‬‫ﻋﻠﻲ ﺗﻠﮏ ﺍﻟﻤﻘﺒﺮﺓ ﺍﻟﻨﻮﺭﺍﺀ ﻭ ﺍﻟﻨّﺴﻴﻢ ّ‬
‫ﺗﺸﺮﻓﺖ ﺑﮑﻢ ﺃﻳ ّﻬﺎ ﺍﻟﺮﺅﻭﺱ ﺍﻟﻤﻘﻄﻮﻋﺔ‬
‫ﻭﺍﻟﺮﻭﺿﺔ ﺍﻟﻌﻠﻴﺎ ﺍﻟﺘﻲ ّ‬
‫ﺍﻟﺒﻘﻌﺔ ﺍﻟﻐﺮﺍﺀ ﺍﻟﺤﺪﻳﻘﺔ ﺍﻟﻐﻨﺎﺀ ّ‬
‫ﻓﻲ ﺳﺒﻴﻞ ﺍﷲ ﻭ ﺍﻟﻮﺟﻮﻩ ﺍﻟﻤﻨ ّﻮﺭﺓ ﺑﻀﻴﺎﺀ ﺷﻤﺲ ﺍﻟﻬﺪﻱ ﻭﺍﻷﻋﻴﻦ ﺍﻟﻘﺮﻳﺮﺓ ﺑﻤﺸﺎﻫﺪﺓ ﺃﻧﻮﺍﺭ‬
‫ﺍﷲ ﻭ ﺍﻵﺫﺍﻥ ﺍﻟﻮﺍﻋﻴﺔ ﺍﻟﺼﺎﻏﻴﺔ ﻟﻨﺪﺍﺀ ﺍﷲ ﻭ ﺍﻷﺩﻣﻐﺔ ﺍﻟﻤﻨﺘﻌﺸﻌﺔ ﻣﻦ ﺃﻧﻔﺎﺱ ﻃﻴﺐ ﻫﺪﺍﻳﺔ‬
‫ﮐﻞ ّﻣﺮ ﻓﻲ ﻣﺤﺒﺔ ﺍﷲ ﺭﻭﺣﻲ ﻟﮑﻢ ﺍﻟﻔﺪﺍﺀ ﻭ ﮐﻴﻨﻮﻧﻴﺘﻲ ﻟﮑﻢ‬ ‫ﺍﷲ ﻭ ﺍﻷﺫﻭﺍﻕ ﺍﻟﻤﺴﺘﺤﻴﻠﺔ ّ‬
‫ﺍﻟﺮﺣﻤﺎﻧﻴﺔ ﻭ ﺍﻟﺮﺅﻭﺱ‬‫ﺍﻟﻔﺪﺍﺀ ﻭ ﺣﻘﻴﻘﺘﻲ ﻟﮑﻢ ﺍﻟﻔﺪﺍﺀ ﺃﻳّﻬﺎ ﺍﻟﻮﺟﻮﻩ ﺍﻟﻨﻮﺭﺍﻧﻴﺔ ﻭ ﺍﻟﻨّﻔﻮﺱ ّ‬
‫ﺑﺦ ﻟﮑﻢ‬ ‫ﺑﺦ ّ‬
‫ﺍﻟﺴﺒﺤﺎﻧﻴﺔ ﻭﺍﻟﻨﺠﻮﻡ ﺍﻟﻔﺮﺩﺍﻧﻴﺔ ﻭﺍﻟﺠﻨﻮﺩ ﺍﻟﺮﺑﺎﻧﻴﺔ ﻃﻮﺑﻲ ﻟﮑﻢ ّ‬ ‫ﺍﻟﻤﻘﻄﻮﻋﺔ ّ‬
‫ﺃﺣﺴﻨﺘﻢ ﺃﺣﺴﻨﺘﻢ ﻋﻠﻲ ﻣﺎ ﻓﻌﻠﺘﻢ ﺑﻤﺎ ﻓﺪﻳﺘﻢ ﺃﻣﻮﺍﻟﮑﻢ ﻭ ﺃﻭﻻﺩ ﮐﻢ ﻭ ﺃﺭﻭﺍﺣﮑﻢ ﻓﻲ ﺳﺒﻴﻞ‬
‫ﺍﻟﺒﻬﺎﺀﺣﺒّﴼ ﺑﺎﻟﺠﻤﺎﻝ ﺍﻷﻋﻠﻲ ﺳﺒﺤﺎﻥ ﺭﺑﻲ ﺍﻷﺑﻬﻲ ﺑﻤﺎ ﺧﻠﻖ ﻭ ﺳ ّﻮﻱ ﻭ ﺑﻌﺜﺖ ﻫﺆﻻﺀ ﻣﻦ‬
‫ﺭﻗﺪ ﺍﻟﻨﻔﺲ ﻭ ﺍﻟﻬﻮﻱ ﻭ ﺣﺸﺮﻫﻢ ﺗﺤﺖ ﻟﻮﺍﺀ ﺍﻟﺤﻤﺪ ﺇﺫ ﻗﺎﻣﺖ ﺍﻟﻘﻴﺎﻣﺖ ﺍﻟﮑﺒﺮﻱ ﻓﺎﺑﺘﻬﺠﻮﺍ‬
‫ﻋﻨﺪ ﻣﺎ ﺯﻟﺰﻟﺖ ﺍﻷﺭﺽ ﺯﻟﺰﺍﻟﻬﺎ ﻭ ﺣﺪﺛﺖ ﺃﺧﺒﺎﺭﻫﺎ ﻭ ﺍﺳﺘﺒﺸﺮﻭﺍ ﻋﻨﺪ ﻣﺎ ﺍﺭﺗﻔﻊ ﻧﺪﺍﺀ ﺍﷲ‬
‫ﻓﻲ ﺃﻭﺝ ﺍﻟﻌﻠﻲ ﻭ ﺳﻤﻌﻮﺍ ﺃﻟﺴﺖ ﺑﺮﺑّﮑﻢ ﺍﻷﻋﻠﻲ ﻭ ﻗﺎﻟﻮﺍ ﺑﻠﻲ ﻳﺎ ﺭﺏ ﺑﻠﻲ ﻭ ﻓﺪﻭﺍ ﻣﺎﻟﻬﻢ ﻭ‬
‫ﻋﻠﻴﻬﻢ ﻓﻲ ﻫﺬﺍ ﺍﻟﻤﻨﻬﺞ ﺍﻟﺒﻴﻀﺎﺀ ﻭ ﺍﺻﺒﺤﻮﺍ ﺍﺭﺑﴼ ﺍﺭﺑﴼ ﺑﻴﺪ ﺍﻷﺷﻘﻴﺎﺀ ﻭ ﻃﺮﺣﺖ ﺃﺟﺴﺎﻣﻬﻢ‬

‫‪ (۱‬ﺁﺑﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ‪ ,‬ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺍﻣﺮﻱ ﺁﺑﺎﺩﻩ ‪ ۴۲‬ﻫﻮﻓﻬﺎﻳﻢ‪-‬ﺁﻟﻤﺎﻥ‪۲۰۰۷ ,‬‬
‫‪۱۹۹‬‬ ‫‪ ۱۵‬ﺭﺍﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬

‫ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻗﻠﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻬﺪﺍﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺻﺎﺩﺭ ﺷﺪﻩ ﺗﺎ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺁﺑﺎﺩﻩ ﺗﻼﻭﺕ ﺷﻮﺩ ‪ -‬ﺻﻔﺤ |ﻪ ﺍ ّﻭﻝ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۰۰‬‬

‫ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻗﻠﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻬﺪﺍﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺻﺎﺩﺭ ﺷﺪﻩ ﺗﺎ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺁﺑﺎﺩﻩ ﺗﻼﻭﺕ ﺷﻮﺩ ‪ -‬ﺻﻔﺤ |ﻪ ﺩ ّﻭﻡ‬
‫‪۲۰۱‬‬ ‫‪ ۱۵‬ﺭﺍﻩ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬

‫ﻋﻠﻲ ﺍﻟﻐﺒﺮﺍﺀ ﺛﻢ ﻗﻄﻌﺖ ﺭﺅﻭﺳﻬﻢ ﺍﻟﻤﺘﻬﺎﺩﻳﺔ ﻋﻠﻲ ﺍﻟﻘﻨﺎﺀ ﻭ ﺃﺳﺮ ﺃﻫﻠﻬﻢ ﺇﻟﻲ ﺑﻘﻌﺔ ﺍﻟﻤﺒﺎﺭﮐﺔ‬
‫ﺍﻟﺮﻣﺎﺡ ﺇﻟﻲ ﻫﺬﺍ‬
‫ﺍﻟﺘﻲ ﮐﺎﻧﺖ ﻣﻮﻃﻦ ﺍﻟﻨّﻘﻄﺔ ﺍﻷﻭﻟﻲ ﺛﻢ ﺃﺭﺳﻠﺖ ﺭﺅﻭﺳﻬﻢ ﻣﺮﺗﻔﻌﺖ ﻋﻠﻲ ّ‬
‫ﺍﻷﺭﺽ ﺍﻟﻄﻴﺒﺔ ﺍﻟﻔﻴﺤﺎﺀ ﻓﺪﻳﺘﮑﻢ ﺑﺮﻭﺣﻲ ﻭ ﻧﻔﺴﻲ ﻭ ﺫﺍﺗﻲ ﺃﻳّﻬﺎ ﺍﻟﻨّﻘﺒﺎﺀ ﺍﻟﻨّﺠﺒﺎﺀ ّ‬
‫ﺍﻟﺸﻬﺪﺍﺀ‬
‫ﺍﻟﺴﻌﺪﺁﺀ ﻓﻲ ﺍﻵﺧﺮﺓ ﻭ ﺍﻷﻭﻟﻲ ﻭ ﻋﻠﻴﮑﻢ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻭ ﻋﻠﻴﮑﻢ ﺍﻟﺜّﻨﺎﺀ ﻭ ﻋﻠﻴﮑﻢ‬‫ﻓﻲ ﺳﺒﻴﻞ ﺍﷲ ّ‬
‫ﺍﻟﻌﻮﻥ ﻭ ﺍﻟﻌﻨﺎﻳﺔ ﻣﻦ ﺭﺑﮑﻢ ﺍﻷﻋﻠﻲ‪ .‬ﻉ ﻉ«‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺯﻧﺪﺍﻧﻴﻬﺎ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺯﺣﻤﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻗﺪﻡ ﺍﺯ ﻗﺪﻡ‬
‫ﺑﺮﺩﺍﺭﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻫﺮ ﮐﺠﺎ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍُﺳﺮﺍ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺧﺴﺘﮕﻲ ﻭ ﺿﻌﻒ ﺍﺯ ﭘﺎ ﺩﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣ ‪،‬ﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺑﺮ‬
‫ﺯﻣﻴﻦ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻗﻢ ﺑﺎ ﺩﺭﻳﺎﭼﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﻤﮏ ﺩﺭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻃﺮﻑ ﺷﺮﻗﻲ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺣﺪﻭﺩ ﺑﻴﺴﺖ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍُﺳﺮﺍ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺍﻳﻦ ﺟﺎﺩﻩ ﺗﻠﻒ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ ﺷﻬﺮﻃﻬﺮﺍﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺍُﺳﺮﺍ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺪ ﻭﻟﻲ‬ ‫ﺣﻀﻮﺭ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻋﻠﻴﺤﻀﺮﺕ ﺑﻪ ﭘﺎﻧﺰﺩﻩ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍُﺳﺮﺍ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺗﻮﺑﻪ ﮐﻨﻨ ‪،‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﻭﺭﺯﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ ۲‬ﻭ ﺑﻘﻴﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺣﺪﻭﺩ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٣٤-٣٥‬ﺻﻮﺭﺕ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ ﺭﺍ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ‪«:‬ﻣﻼ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‬
‫ﺩﺭ ﺻﻴﺪﺍﻥ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﺳﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺪﻥ ﺟﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺯﻣﺎﻥ‬
‫ﻭ ﺍﮐﺒﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﺩﺭ ﺁﺑﺎﺩﻩ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﺴﻦ ﭘﺴﺮ ﺍﺑﻮﺍﻟﻮﺣﻴﺪ ﻭ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ ﺍﮐﺒ ‪،‬ﺮ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺟﻨﺎﺏ ﺍﻣﻴﺮ ‪،‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺑﺎﻗﺮ ﭘﺴﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺣﺴﻦ‪ .‬ﺫﻭﺍﻟﻔﻘﺎﺭ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺗﻘﻲ ﭘﺴﺮ ﻓﺮﻗﻲ ﻭ‬
‫ﻼ ﮐﺮﻳﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪ‪ .‬ﺍﮐﺒﺮ ﺭﺋﻴﺲ‪ .‬ﻏﻼﻣﻌﻠﻲ ﭘﻴﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﺗﻘﻲ ﻭ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮﺍﻥ‬ ‫ﭘﺴﺮﺵ ﻋﻠﻲ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﺧﺎﻥ ‪ ،‬ﻣ ّ‬
‫ﻣﺤﻤﺪ ﺟﻤﺎﻝ ﻫﻤﮕﻲ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ«‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٣٥‬ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺫﻳﻞ ﺭﺍ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩ‪» :‬ﺁﻗﺎ ﺳﻴّﺪ ﻋﻠﻲ ‪ ,،‬ﺷﺨﺼﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻮﻫﻬﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﺷﺪﺕ‬
‫ﻣﺠﺮﻭﺡ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻴﻬﻮﺵ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﺭﺅﻳﺎﻳﻲ ﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﺮﻭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺑﺮﺳﺪ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺭﺟﺐ ﺳﻠﻤﺎﻧﻲ؛ ﺳﻴﻒ ﺍﻟﺪﻳﻦ؛ ﺳﻠﻴﻤﺎﻥ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺳﻠﻤﺎﻥ؛ ﺟﻌﻔﺮ ﻓﺮﺩﻱ؛ ﻣﺮﺍﺩ‬
‫ﺧﻴﺮﭼﻲ؛ ﺣﺴﻴﻦ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺑﺎﻗﺮ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﻮﺍﻟﺤﺴﻦ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺗﻘﻲ ﮐﻪ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻥ‪ ,‬ﺣﺎﺝ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﻮ ّﻫﺎﺏ‬
‫ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﭼﻤﺎﻕ ﺯﺩ ﺗﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺭﺍ ﺧﻮﺷﻨﻮﺩ ﺳﺎﺯﺩ؛ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﭘﺴﺮ ﺁﻗﺎ ﻣﻬﺪﻱ«‪.‬‬
‫‪» (۳‬ﻳﮑﻲ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮ ﺷﮑﺎﺭﺑﺎﻗﻲ ﺑﻮﺩ« )ﺷﻔﻴﻊ ‪.(٣٥‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۰۲‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﺳﻴﺰﺩﻩ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺻﺪﻣﺎﺕ ﻭ ﻣﺸ ّﻘﺎﺗﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺗﺤﻤﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﻣﻘﻲ ﺩﺭ ﺗﻦ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺟﺎﻥ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﺗﻨﻬﺎ ﭼﻬﺎﺭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﺳﺮﺍ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺷﮑﻞ‪،‬ﮔﻴﺮﻱ‬ ‫ﺍﻳﻨﻬﺎ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪﴽ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﻘﺶ ﻣﺆﺛّﺮﻱ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺷﻔﻴﻊ )‪ (٣٥‬ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺫﻳﻞ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩ‪» :‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻋﻠﻲ‪،‬ﻳﺎﺭ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﺍﺭﺍﻟﺴﻼﻡ‬
‫ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺗﻞ ﺣﻤﺮﺍﺀ ﺩﻓﻦ ﺷﺪ‪ .‬ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻭ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﭘﺴﺮ ﺷﺮﻳﻒ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﺩﺭ‬
‫ﻗﻴﺪ ﺣﻴﺎﺕ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺁﻓﺎ ﺳﻴّﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﻭ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻠﻲ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺻﻔﺮ ‪ ،‬ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ...‬ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺩﺭ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻣﺎﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭼﻨﺪﻱ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪«.‬‬
‫‪۱۶‬‬

‫ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ| ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ| ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﻣﺎﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﭘﻲ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ‪ ۱.‬ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺿﻮﺿﺎﺀ ﺳﺎﻝ‬
‫‪ ۱۸۵۳‬ﻡ‪ .‬ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺭﻫﺎ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻏﻠﺐ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯ ﮔﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ‬ ‫ﭘﺲ ﺍﺯ ّ‬
‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﺩﺍﺭ ﺷﺪﻧﺪ ‪،‬ﻭ ﺑﻪ ﮐﺴﺐ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﻭ ﻣﻐﺎﺯﻩ‪،‬ﺩﺍﺭﻱ ﻭ‬ ‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺩﻫﻨﺪ‪ .‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ّ ,،‬‬
‫ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﺪﻩ ﻭﻟﻲ ﺑﺎﺯ ﻫﻢ ﺑﺎ ﻣﺸ ّﻘﺎﺕ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻼﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‪ ,،۲‬ﻣ ّ‬
‫ﻼﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ‪ ,‬ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﭘﻨﺞ ﺑﺮﺍﺩﺭ‬ ‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻮ |ﻩ ﻧﻮﺟﻮﺍﻥ ﻣ ّ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻱ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻭ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺍﻣﺎﻡ ﺟﻤﻌ |ﻪ‬
‫ﻼ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻧﺠﺎﺕ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺏ ﮐﻪ ﻗﺒ ً‬
‫ﺷﻴﺮﺍ ‪،‬ﺯ ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮﺗﺮﺍ ‪،‬‬
‫ﺖ ﻭ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮﺗﺮﺍﺏ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﻣﮑﺘﺐ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﭘﺴﺮ‬ ‫ﺗﺤﺖ ﺣﻤﺎﻳ ‪،‬‬
‫‪۳‬‬
‫ﺟﻮﺍﻥ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺍﺳﺘﻌﺪﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻋﻠﻮﻡ ﺩﺍﺭﺩ‪.‬‬
‫ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺳﻴﺰﺩﻩ ﺳﺎﻟ |ﻪ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻱ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺳﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﻣﺸﻘﺎﺕ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ‬
‫ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻩ ﺻﺎﺣﺐ ﺳﻪ‬
‫ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﮕﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺩﮔﺮﺩﻳﺴﻲ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻭ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﻭ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺭﺷﺪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﻘﺶ ﻣﻬ ّﻤﻲ ﺍﻳﻔﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ )ﺝ‪ (٥٧-٥۹ ,،٤‬ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺩﺭ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻥ ‪ ١٨٥٧‬ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻼ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ‪ّ ،‬‬
‫ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ﻧﻘﻲ ﺑﻮﺩ‪.‬‬ ‫‪ (۲‬ﭘﺪﺭ ﺁﻥ ﭘﺴ ‪،‬ﺮ ﻭ ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫‪ (۳‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٣٠‬‬
‫‪. (۴‬ﺷﻮﻫﺮ ﺍﻭ ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻳﮏ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﭘﺴﺮ ﺑﻨﺎﻡ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ ﻭ ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪).‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۰۴‬‬
‫ﻣﺎﺩﺭ ﻫﻤﺎﻳﻮﻥ ﮐﻪ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ‪ ,‬ﻫﻤﺴﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‪ ,‬ﺑﻪ ﺍﻭ ﮐﻤﮏ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﺧﺘﺮ ﺟﻮﺍﻧﺶ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯ ﮔﺸﺖ ‪،‬ﻭ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﻫﻤﺴﺮ ﺑﺎﺑﻲ‬
‫ﺍﻭ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﻧﺎﻗﺾ ﺷﺪ‪ .‬ﻧﺎﻗﻀﻴﻦ ﮐﺴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭ ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ ‪ ,،‬ﺗﺮﮐﻴ |ﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ‪ ,،‬ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .۱‬ﺍﻭ ﺣﺘّﻲ ّ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺧﻴﻠﻲ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮﻱ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﻫﻢ ﺍﻭ ﺍﺯ ﺟﻤﻊ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻃﺮﺩ ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﻣﺪﺗﻲ ﺍﻭ ﺑﻪ ﻧﺎﻗﻀﻴﻦ‪ ,‬ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀ ﺍﷲ ﭘﻴﻮﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻋﺮﺍﻕ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺧﺸﻦ ﺗﺮﻳﻦ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ‬
‫ﻼ ﺁﻗﺎ ﺑﺎﺑﺎ ﺑﺮ ﺧﻼﻑ ﭘﺪﺭﺵ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‬ ‫ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪ‪ ۲.‬ﺍّﻣﺎ ﭘﺴﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻨﺎﻡ ﻣ ّ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺒﻠّﻐﻴﻦ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ ,،‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﻨﮕﺮﻫﺎﻱ ﻧﻮﺯﺩﻩ‪،‬ﮔﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﻻ ﻃﺎﺭﻡ ﭘﺲ ﺍﺯ‬
‫ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ‪ ۴‬ﻭ ﭼﻨﺪﻱ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺑﺎﺯ ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﭘﺴﺮ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﻭ ﺣﺎﺟﻲ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺑﺎ ﻳﮏ ﺩﺧﺘﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﺳﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻓﺎﻃﻤﻪ‪ ,‬ﺩﺧﺘﺮﻱ ﺷﺎﻧﺰﺩﻩ ﺳﺎﻟﻪ‪ ,‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺪﺭ ﺍﻭ‬
‫ﮐﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﮔﺮﻳﺨﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺧﺒﺮ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﻫﻤﺴﺮ‬
‫ﺩﻕ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﻓﺎﻃﻤ |ﻪ ﺟﻮﺍﻥ ﺍّﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬ ‫ﻭ ﺩﺧﺘﺮﺵ ّ‬
‫ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻱ ﺳﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪ ‪ .،‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﮔﻴﺎﻫﺎﻥ ﺩﺍﺭﻭﻳﻲ ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪ ﺑﻮﺩ‬
‫ﻭ ﺑﻪ ﺗﺪﺭﻳﺞ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﮔﻴﺎﻫﺎﻥ ﺭﺍ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺻﺮﻑ ﺗﻬﻴ |ﻪ ﺩﺍﺭﻭﻫﺎﻱ‬
‫‪۶‬‬
‫ﮔﻴﺎﻫﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ ﺑﻴﻤﺎﺭﺍﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬

‫ﺝ‪ ،١ .‬ﺹ‪.(٢٧٥‬ﺣﺎﺝ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﮐﺎﺷﺎﻧﻲ )ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﺝ‪.(٢٧٦ ,١ .‬‬
‫‪ (۱‬ﺣﺎﺝ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﮐﺎﺷﺎﻧﻲ )ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﺝ‪.(٢٧٦ ، ,١ .‬‬
‫‪. (۲‬ﻃﺎﻫﺮﺯﺍﺩﻩ ﺝ‪١٣٧-١٣٨، ,۲ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٢٧٦ ,١ .‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ )ﺝ‪ (٥٧-٥٩ ,٤ .‬ﮐﻪ ﺍﻭ ﺳﻪ ﭘﺴﺮ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺳ ّﻮﻣﻴﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﻟﻄﻒ ﺍﷲ ﺑﻮﺩ‪١٨٤ ..‬‬
‫‪ (۵‬ﺳﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺆﻣﻦ ‪ ,،‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭘﺴﺮ ﺩ ّﻭﻡ ﺍﻭ »ﻋﻠﻲ« ﺳﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺍﺷﺖ‪ :‬ﻟﻄﻒ ﺍﷲ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ١٨۵٣‬ﺑﺎ ﺍﻭ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﻮﺩ ‪ ,،‬ﺑﺪﻳﻊ ﺍﷲ ﻭ ﺍﻣﺮ ﺍﷲ‪ .‬ﻋﻠﻲ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺩﺭ ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ‬
‫ﺍﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﺎ ﮔﺮﻓﺘﺎﺭ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺷﺪﻧﺪ )ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪.(٢٨٠ ,، ١ .‬‬
‫‪ . (۶‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ‪،‬ﺝ‪ ١ .‬ﺹ ‪.٢٧٨‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪۱۵۸‬‬
‫‪۲۰۵‬‬ ‫‪ ۱۶‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻳﮏ ﻣﺎﺩﺭ ﺟﻮﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﭘﺴﺮ ﺩﻩ ﺳﺎﻟﻪ‪،‬ﺍﺵ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻫﻢ ﺍﺯ‬
‫ﺣﺒﺲ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﭘﺪﺭ ﺍﻳﻦ ﭘﺴ ‪،‬ﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺑﺎﻗﺮ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺩﺳﺖ ﺧﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺩﺭ ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻓﻘﺮ ﻭ ﺗﻨﮕﺪﺳﺘﻲ‬
‫ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻭ ﺑﺰﺭﮒ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﭘﺴﺮ ﺑﻪ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﭘﻨﺒﻪ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﺪ ﻭ ﮐﻢ ﮐﻢ ﺯﻧﺪﮔﻲ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﺎ ّﺩﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻭﻧﻖ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺩﭼﺎﺭ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺳﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﻌﺪ ﺍﺯﺣﻤﻠ |ﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻭ ﻧﺒﺮﺩ ﺗﻦ ﺑﻪ‬
‫ﺗﻦ ﻣ ّﻮﻓﻖ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻧﻴﺰ ﺭﻭﻧﻖ ﮔﺮﻓﺖ‪ ۲.‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﻣﻴﺮ ﻋﺎﺯﻡ ﺑﻐﺪﺍﺩ‬
‫ﺷﺪ‪ .‬ﺩﻳﮕﺮﻱ ﮐﻪ ﻧﺎﻣﺶ ﻣﺤ ّﻤﺪﺑﺎﻗﺮ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺗﺎ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ‬
‫ﻭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﮐﻨﺪ ﻭ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻭ ﺗﺮﻭﻳﺞ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺧﻮﺩ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ‬
‫ﻢ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ‬‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺣﺎﺻﻞ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺳﻪ ﭘﺴﺮ ﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺳ ّﻮ ‪،‬ﻡ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﮐﺎﻇ ‪،‬‬
‫ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺑﻪ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﻭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﺪ‪ .‬ﺣﺎﺻﻞ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﻭ ﺩﻭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﭘﺴﺮ ﻭ ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻱ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﻭ ﺣﻮﺍﺩﺙ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﺯﻥ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺻﻔﺤﺎﺕ ﺗﺎﺭﻳﺦ‬
‫ﮔﻢ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺯﻥ ﺟﻮﺍﻥ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ ﺑﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ‬
‫ﮐ ّﻔﺎﺵ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﭘﺴﺮﺷﺎ ‪،‬ﻥ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﮐﺒ ‪،‬ﺮ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﻮﺩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ‬
‫ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺯﻥ ﺟﻮﺍﻥ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﭘﺴﺮ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﻪ ﺩﻧﻴﺎ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﭘﺴﺮ ﺍ ّﻭﻝ‬
‫ﺍ ‪،‬ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ ﺍﮐﺒ ‪،‬ﺮ ﺩﺭ ﺩﻭﺭ |ﻩ ﺑﻌﺪﻱ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﭘﺴﺮ ﺩ ّﻭﻡ ﺍﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺧﺎﺩﻣﻴﻦ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺯﻥ ﺟﻮﺍﻥ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﮐﻪ ﻫﻤﺴﺮﺵ‪ ,‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ‪ ,‬ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻱ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺍﺯ‬
‫ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺟﻮﺍﻧﺶ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺍﺳﻴﺮ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻧﻮﻩ ﻫﺎﻳﺶ ‪ -‬ﭘﺴﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ‬

‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .۱۵۸‬ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺳﺎﻝ ‪ ۱٩٠٩‬ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﺩﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﮔﺮﻳﺨﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺩﺭ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﻧﻴﺎﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١١٠‬ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ‪ ,،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻦ ﻭ ﺍﺳﺪﺍﷲ ﻭ ﺩﺧﺘﺮﺍﻧﺸﺎﻥ ﺧﺎﻭﺭ ﻭ ﻣﻨ ّﻮﺭ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﮐﺒﺮ ﺩﺭ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺳﺎﻝ ‪ ١٩٠٩‬ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﻧﺎﻡ ﭘﺴﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺷﻮﻫﺮ ﺩ ّﻭﻡ‬
‫ﻧﺎﻣﺶ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﺴﻦ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۰۶‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻋﻠﻲ ‪ -‬ﺩﺭ ﺩﻭﺭ ﺑﻌﺪﻱ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﺴﺮ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﺎﺑﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻱ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﭘﺴﺮﺵ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﺩﺭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﻧﺰﺩ ﻗﻮﻡ ﻭ ﺧﻮﻳﺸﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬ ‫ﺁﻥ ﺩﻭ ﺑﺮﺍﻱ ّ‬
‫ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺭﺍﺣﺘﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺍّﻣﺎ ﺗﺮﺟﻴﺢ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﺣﺘﻲ ﻭ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﺭﺍ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺍﺯ ﺭﺍﻩ ﻧﮕﻬﺪﺍﺭﻱ ﮔﻮﺳﻔﻨﺪ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻌﺎﺵ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺎﺩﺭ ﺟﻮﺍﻥ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ﺩﺭ‬
‫ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﺑﺎﺯ ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ ۳.‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻋﺸﻖ ﻭ ﺍﻳﻤﺎﻥ‬
‫ﺑﻪ ﺩﻳﻦ ﻭ ﺁﺋﻴﻦ ﺧﻮﺩ ﺑﺰﺭﮒ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﺑﺎ ﺩﺧﺘﺮ ﺷﻴﺦ ﻳﻮﺳﻒ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﮐﺎﺏ ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﮑﺴﺖ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺷﻘﺎﻭﺕ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺻﺎﻟﺢ ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺯﻫﺮﺍ ﺩﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺍﺩ‪ ۴‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﻭﺭ ﺑﻌﺪﻱ ﺁﺯﺍﺭ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻣﺘﺤ ّﻤﻞ ﺳﺨﺘﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺪﺕ ﺑﻐﺾ ﻭ ﮐﻴﻨ |ﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺧﺮ ﺩﻫ |ﻪ ‪ ۱۸۵۰‬ﮐﻪ ّ‬
‫ﮐﻤﺘﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮﺗﺮﺍﺏ ﺳﺮﭘﺮﺳﺖ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺍﻭ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ِﺳﻤﺖ ﺍﻣﺎﻡ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻨﺴﻮﺏ ﮐﺮﺩ‪ ۶.‬ﺷﻔﻴﻊ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ‬
‫ﮐﻤﮏ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺴﺘﻤﻨﺪ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ‪،‬ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻏﺬﺍ ﻭ ﺁﺫﻭﻗﻪ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ‬
‫ﺍﺯﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯ ﮔﺮﺩﺍﻧﺪ ﻭ ﮐﻤﮏ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﮐﺴﺐ ﻭ ﮐﺎﺭﻱ ﺭﺍﻩ ﺑﻴﻨﺪﺍﺯﻧﺪ ﻭ ﺍﻣﺮﺍﺭ‬
‫ﻣﻌﺎﺵ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻼ ﺑﺎﻗﺮ ﺍﺯ ﺍﻋﺎﻇﻢ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﮐﻪ ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﻭﻓﺎ ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫‪۷‬‬
‫ﺻﺎﺣﺐ ﺩﺧﺘﺮﻱ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﺎﻣﺶ ﺭﺍ ﺧﺎﻭﺭ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﮔﺬﺍﺭﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ، ٢ .‬ﺹ ‪٦٩‬‬
‫‪ (۲‬ﺝ‪٢۵۵، ,١ .‬‬
‫‪ (۳‬ﻧﺎﻡ ﺍﻭ ﺩﺭ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ﻧﻴﺎﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ )ﺝ‪ ، ٤ .‬ﺹ ‪.(۵٧-۵٩‬‬
‫‪ (۴‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﻭ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺍﺳﺖ )ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،‬ﺹ ‪.(۱۵٩‬‬
‫‪ (۵‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٢٧۸ ,١ .‬‬
‫‪ (۶‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٣١‬‬
‫‪ (۷‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ ‪٢٤٠، ,١‬‬
‫‪۲۰۷‬‬ ‫‪ ۱۶‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﭘﺴﺮ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ‪ ,‬ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺩﺭ ﻓﮑﺮ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻭ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﺶ ﺗ ّﻮﻗﻊ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﭘﺪﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻔﻆ‬
‫ﻲ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﻗﺘﻞ ﭘﺪﺭﺵ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺟﻨﮓ‬ ‫ﺷﺄﻥ ﻭ ﻣﻘﺎﻡ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔ ‪،‬‬
‫ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﮐﺸﺘﻪ‪ ,‬ﭘﺮﺍﮐﻨﺪﻩ ﻭ ﺿﻌﻴﻒ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻓﺮﺻﺖ‬
‫ﻼﺣﺴﻦ ﻟﺐ‪،‬ﺷﮑﺮﻱ ﺑﻪ‬ ‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﺯﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻗﺪﺭﺗﻤﻨﺪ ﻭ ﺑﺮﺟﺴﺘ |ﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺗﻨﻬﺎ ﻣ ّ‬
‫ﺐ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺩﺭ ﺍﻣﺎﻥ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ‬ ‫ﺩﻟﻴﻞ ﺧﻮﻳﺸﺎﻭﻧﺪﻱ ﺑﺎ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍﺯ ﺗﻌﻘﻴ ‪،‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ ,، ۱‬ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﭼﻨﺪ‬
‫ﻼﺣﺴﻦ ﻟﺐ ﺷﮑﺮﻱ ﺭﺍ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﻪ‬ ‫ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺍﺟﺮﺍﻱ ﻧﻘﺸﻪ‪،‬ﺍﺵ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﺳﻴﻒ ﺁﺑﺎ ‪،‬ﺩ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﺷﺮﻗﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳ ‪،‬ﺰ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺗﺪﺭﻳﺠﻲ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺼﺎﺩﻑ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ‬
‫ﺍﺯ ﻫﺠﺮﺕ ﺧﻮﺩﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﻬﺎﻱ ﺳﻠﻴﻤﺎﻧﻴﻪ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﻋﺮﺍﻕ‪ .‬ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺑﻪ ﺑﻐﺪﺍﺩ‬
‫ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎﺯﺳﺎﺯﻱ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﻣﺘﺸﺘّﺖ ﻭ ﺳﺮﮔﺮﺩﺍﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻳﺎ ‪،‬ﻡ‬
‫ﺁﺛﺎﺭ ﺑﻴﺸﻤﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻳﻘﺎﻥ ‪ ,،‬ﮐﻠﻤﺎﺕ ﻣﮑﻨﻮﻧﻪ ‪ ,،‬ﻫﻔﺖ ﻭﺍﺩﻱ ‪ ,،‬ﭼﻬﺎﺭ ﻭﺍﺩﻱ ﻭ‬
‫ﻣﻼﺡ ﺍﻟﻘﺪﺱ ﺍﺯ ﻗﻠﻢ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻧﺎﺯﻝ ﺷﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﮔﺮﺩ‬ ‫ﻟﻮﺡ ّ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺣﻠﻘﻪ ﺯﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺩﻳﺪﺍﺭ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۹‬ﻋﺎﺯﻡ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺷﺪ‪ ۴.‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬
‫ﻳﮑﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﺩﻕ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﺍﻻﻍ ﺳﻔﺮﻃﻮﻻﻧﻲ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺭﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺭﺍﻩ ﺩﺯﺩﻫﺎ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻻﻍ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺯﺩﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﻳﮏ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺩﻭ ﺑﻪ‬
‫ﺧﺎﻃﺮ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺳﻮﺍﺭﺍﻻﻍ ﻧﺸﺪ ﻭ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﻣﺒﻠﻐﻲ ﭘﻮﻝ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺳﻔﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٢٣٧-٢٤٠ ,۱ .‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٢٣٧ ,،١ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ‪ ,‬ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ ‪١٢١‬‬
‫‪ (۴‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٣١‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۰۸‬‬
‫ﺧﻮﺩ ﺍﻻﻍ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﺨﺮﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺧﺮﻳﺪ ﺍﻻﻍ ﺁﻥ ﭘﻮﻝ ﺭﺍ ﺻﺮﻑ ﮔﺮﻓﺘﻦ‬
‫ﺟﻠﺴﺎﺕ ﻭ ﺩﻋﻮﺕ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﻮﻗﻊ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲ ﻧﻮﺭﻱ‪ ,‬ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ‪,‬‬
‫ﻫﻨﻮﺯ ﺭﺳﻤﴼ ﻭ ﻋﻠﻨﴼ ﺍﻋﻼﻥ ﻧﮑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﮐﺘﺎﺏ ﺑﻴﺎﻥ ‪َ -‬ﻣﻦ ﻳُﻈ ِﻬ ُ‬
‫ﺮﻩ ﺍﷲ‬
‫ﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‪,‬‬ ‫‪ -‬ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻭ ﺩﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﻧ ‪،‬‬
‫‪،‬ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺷﻔﻴﻊ‪ ,‬ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻡ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﭘﻲ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﺩﻭﻱ ﺁﻧﻬﺎ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺷﻔﻴﻊ ﻭ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ‪ ,‬ﻣﺠﺬﻭﺏ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺗﻤﺎﻡ ﻭﻗﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺻﺮﻑ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮐﻢ ﮐﻢ ﻧﻔﻮﺫ ﮐﻼﻡ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﻓﺮﺍﺗﺮ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ‬
‫ﺭﺷﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻭ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﻭﺯﻳﺮ ﺍﻣﻮﺭ ﺧﺎﺭﺟ |ﻪ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﺑﻪ ﺳﻔﻴﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺍﺳﺘﺎﻧﺒﻮﻝ ﻧﻮﺷﺖ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺁﻥ ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ ﺍﺭﺳﺎﻝ‬
‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻣﺘﻦ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﻐﺎﻡ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﺳﺖ‪:‬‬

‫»ﺟﻨﺎﺑﺎ‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻫﺘﻤﺎﻣﺎﺕ ﺑﻠﻴﻐﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﻊ ﻭ ﻗﻤﻊ ﻓﺮﻗ |ﻪ ﺿﺎﻟّ |ﻪ ﺧﺒﻴﺜ |ﻪ ﺑﺎﺑﻴﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺩﻭﻟﺖ‬
‫ﻋﻠّﻴﻪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺗﻔﺼﻴﻞ ﮐﻪ ﺁﻥ ﺟﻨﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﺭﺳﻴﺪ ﺍﻟﺤﻤﺪ ﷲ ﺭﻳﺸ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ‬
‫ﺗﻮﺟﻬﺎﺕ ﺧﺎﻃﺮ ﻫﻤﺎﻳﻮﻥ ﺳﺮﮐﺎﺭ ﺍﻋﻠﻴﺤﻀﺮﺕ ﻗﻮﻱ‪،‬ﺷﻮﮐﺖ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻩ ﺟﻤﺠﺎﻩ ﺩﻳﻦ‪،‬ﭘﻨﺎﻩ‪,‬‬ ‫ّ‬
‫ﺭﻭﺣﻨﺎ ﻓﺪﺍﻩ‪ ,‬ﮐﻨﺪﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻭ ﺑﻠﮑﻪ ﻭﺍﺟﺐ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺍﺣﺪﻱ ﻭ ﻓﺮﺩﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺧﺎﺻﻪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﻴﺪ ﻭ ﺑﻨﺪ ﺩﻭﻟﺖ ﻫﻢ ﮔﺮﻓﺘﺎﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺍﺯ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﻭ‬ ‫ﺍﺑﻘﺎ ﻧﺸﻮﺩ‪ّ ,‬‬
‫ﺳﻮﺀ ﺗﺪﺑﻴﺮ ﭘﻴﺸﮑﺎﺭﺍﻥ ﺳﺎﺑﻖ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺯ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲ ﻧﻮﺭﻱ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ‬
‫ﻣﺮﺧﺼﻲ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﺮﺩ‬ ‫ﺣﺒﺲ ﺍﻧﺒﺎﺭ ﺧﻼﺻﻲ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺠﺎﻭﺭﺕ ﻋﺘﺒﺎﺕ ﻋﺮﺵ ﺩﺭﺟﺎﺕ ّ‬
‫ﻭ ﺭﻭﺍﻧﻪ ﺷﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﺗﺎ ﺣﺎﻝ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺁﻥ ﺟﻨﺎﺏ ﺍ ّﻃﻼﻉ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺩﺭ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻭ‬
‫ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﺍﻭ ﻫﻴﭻ ﻭﻗﺖ ﺩﺭ ﺧﻔﻴﻪ ﺍﺯ ﺍﻓﺴﺎﺩ ﻭ ﺍﺿﻼﻝ ﺳﻔﻬﺎ ﻭ ﻣﺴﺘﻀﻌﻔﻴﻦ ﺟ ّﻬﺎﻝ ﺧﺎﻟﻲ ﻧﺒﻮﺩ‬
‫ﻣﻘﺪﻣ |ﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﻧﺼﺎﺏ‬ ‫ﻭ ﮔﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﻓﺘﻨﻪ ﻭ ﺗﺤﺮﻳﮏ ﻗﺘﻞ ﻫﻢ ﺩﺳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ ﻣﺜﻞ ّ‬
‫ﻣﻼ ﺁﻗﺎﻱ ﺩﺭﺑﻨﺪﻱ ﮐﻪ ﺯﺧﻤﻬﺎﻱ ﻣﻨﮑﺮ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﮐﺸﺘﻦ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﺗﻘﺪﻳﺮ ﺩﺭ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪ ّ‬
‫ﺑﻘﺎﻱ ﭼﻨﺪ ﻭﻗﺘ |ﻪ ﺍﻭ ﻣﺴﺎﻋﺪﺕ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﭼﻨﺪ ﻗﺘﻞ ﺩﻳﮕﺮ ﮐﻪ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ ...‬ﻟﻬﺬﺍ ﺩﻭﺳﺘﺪﺍﺭ‬
‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﻳﮏ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪٢٠١٠‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪٥ ,١٤‬‬
‫‪۲۰۹‬‬ ‫‪ ۱۶‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﻇﻞ ﺍﷲ ﻭﻟﻲ‪،‬ﻧﻌﻤﺖ‬ ‫ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺍﻣﺮ ﻗﺪﺭ ﻗﺪﺭﺕ ﻫﻤﺎﻳﻮﻥ ﺳﺮﮐﺎﺭ ﺍﻋﻠﻴﺤﻀﺮﺕ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻩ ّ‬
‫ﮐﻞ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﻣﺤﺮﻭﺳ |ﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ ,‬ﺭﻭﺣﻲ ﻓﺪﺍﻩ‪ ,‬ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﺮﺍﺗﺐ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺗﻮ ّﺳﻂ ﭼﺎﭘﺎﺭ‬ ‫ّ‬
‫ﻣﺨﺼﻮﺹ ﺑﻪ ﺍ ّﻃﻼﻉ ﺁﻥ ﺟﻨﺎﺏ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻩ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺖ ﺑﺪﻫﺪ ﮐﻪ ﺑﻼ ﺩﺭﻧﮓ ﺍﺯ ﺟﻨﺎﺑﺎﻥ‬
‫ﺟﻼﻟﺖ‪،‬ﻣﺂﺑﺎﻥ ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﻭ ﻧﺎﻇﺮ ﺍﻣﻮﺭ ﺧﺎﺭﺟ |ﻪ ﺁﻥ ﺩﻭﻟﺖ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﻣﻄﻠﺐ ﺭﺍ ﺑﻄﻮﺭﻱ‬
‫ﮐﻪ ﺩﻭﺳﺘﻲ ﻭ ﻣﻮﺍﺣﺪﺕ ﺩﻭﻟﺘﻴﻦ ﻋﻠّﻴﺘﻴﻦ ﺍﻗﺘﻀﺎ ﻭ ﺍﻭﺻﺎﻑ ﻧﻴﮑﺨﻮﺍﻫﻲ ﻭ ﻋﻘﻞ ﻣﺘﻴﻦ‬
‫ﺟﻨﺎﺑﺎﻥ ﻣﻌ ّﺰﻱ ﺍﻟﻴﻬﻤﺎ ﺩﻋﻮﺕ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﻴﺎﻥ ﺑﮕﺬﺍﺭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺁﻥ ﺩﻗّﺖ ﻭ ﺗﻌ ّﻤﻖ‬
‫ﻭﺍﻓﻲ ﺑﮑﺎﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﻭ ﺭﻓﻊ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﻳ |ﻪ ﻓﺴﺎﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺜﻞ ﺑﻐﺪﺍﺩ‪ ,‬ﺟﺎﺋﻲ ﮐﻪ ﻣﺠﻤﻊ ﻓﺮﻕ ﻣﺨﺘﻠﻔﻪ ﻭ‬
‫ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺑﻪ ﺣﺪﻭﺩ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﻣﺤﺮﻭﺳﻪ ﺍﺳﺖ‪ ,‬ﺍﺯ ﮐﻤﺎﻝ ﺧﻴﺮﺍﻧﺪﻳﺸﻲ ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﻏﺮﺿﻲ ﺍﻳﺸﺎﻥ‬
‫ﺑﺨﻮﺍﻫﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺍﻭﻟﻴﺎﻱ ﺩﻭﻟﺖ ﻣﺴﻠّﻢ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ‪،‬ﻋﻠﻲ ﻭ‬
‫ﺧﻮﺍﺹ ﺍﺗﺒﺎﻉ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺧﻴﺎﻻﺕ ﻓﺎﺳﺪﻩ ﻭ ﺣﺮﮐﺎﺕ ﻣﺤﺘﻤﻠ |ﻪ‬ ‫ّ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻭﺳﻌﺖ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺩﻭ ﮐﺎﺭ ﻳﮑﻲ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺍﻭﻟﻴﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﻟﺖ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ‪] ...‬ﻳﺎ‬
‫ﺁﻥ ﮐﻪ[‪ ..|.‬ﺣﮑﻢ ﺻﺮﻳﺢ ﺑﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻧﺎﻣﻖ‪،‬ﭘﺎﺷﺎ ﻭﺍﻟﻲ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺑﺪﻫﻨﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﻑ ﻫﻢ‬
‫ﺣﮑﻢ ﺑﻪ ﻋﻬﺪ |ﻩ ﻧ ّﻮﺍﺏ ﺣﮑﻤﺮﺍﻥ ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻫﺎﻥ ﺻﺎﺩﺭ ﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﻴﺰﺍ ﺣﺴﻴﻦ‪،‬ﻋﻠﻲ ﻭ ﻫﺮ‬
‫ﺧﻮﺍﺹ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﺎﻧﻲ ﻭ ﺍﺳﺎﺱ ﻓﺴﺎﺩ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﻣﻘﺘﻀﻲ‬ ‫ّ‬ ‫ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﺗﺒﺎﻉ ﻭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺩﺭ ﺳﺮﺣﺪ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﮔﻤﺎﺷﺘﮕﺎﻥ ﻧ ّﻮﺍﺏ ﻣﻌﺰﻱ ﺍﻟﻴﻪ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪] ...‬ﻭ ﻳﺎ‬
‫ﺧﻮﺍﺹ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﻐﺪﺍﺩ‬
‫ّ‬ ‫ﺁﻥ ﮐﻪ[‪ ..|.‬ﻫﺮ ﭼﻪ ﺯﻭﺩﺗﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺁﻥ ﻣﻔﺴﺪ ﻭ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ‬
‫ﺑﻪ ﺟﺎﺋﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺩﺍﺧﻠ |ﻪ ﻣﻤﺎﻟﮏ ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺳﺘﺮﺱ ﺑﻪ ﺣﺪﻭﺩ ﻣﺎ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺟﻠﺐ‬
‫ﻭ ﺗﻮﻗﻴﻒ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﮐﻪ ﺭﺍﻩ ﻓﺘﻨﻪ ﻭ ﻓﺴﺎﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺴﺪﻭﺩ ﺷﻮﺩ‪...‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﺗﺤﺮﻳﺮﴽ ﻓﻲ ‪ ۱۲‬ﺫﻱ ﺣﺠﺔ ﺳﻨﺔ ‪] ۱۲۷۸‬ﺩﻫﻢ ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ‪«[۱۸۶۲‬‬

‫ﺩﺭ ﺑﻴﺎﺑﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻣﻘﺒﺮ |ﻩ ﻧﻮ |ﻩ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻣﺎﻡ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻨﺎﻡ ﺍﻣﺎﻡ‪،‬ﺯﺍﺩﻩ ﻣﻌﺼﻮﻡ ﻗﺮﺍﺭ‬
‫ﺩﺍﺭﺩ‪ ,‬ﺩﺭ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﻣﺘﺮﻭﮐ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺒﺮﻩ ﻳﮏ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﻳﻮﺍﺭﻱ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺩﻳﻮﺍﺭ ﺗﺎﺑﻮﺗﻲ ﭼﻮﺑﻲ ﺑﻪ ﺩﺭﺍﺯﺍﻱ ﻳﮏ ﻣﺘﺮ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﻟﺒﺴ |ﻪ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺑﻘﺎﻳﺎﻱ‬
‫ﺟﺴﺪﺵ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﻗﺮﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺨﻔﻴﮕﺎﻩ ﺑﺮ ﮐﺴﻲ ﻓﺎﺵ ﻧﺸﻮﺩ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺑﺎﺏ ﺩﻫﻦ‬
‫ﻋﺪ |ﻩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺻﺒﺮ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﺩﻫﻦ ﺍﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﺍﺧﺘﻔﺎﺀ ﺭﺍ ﺑﻴﻦ ﻫﻢ ﭘﺨﺶ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ّ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ‪ ,‬ﻇﻬﻮﺭﺍﻟﺤﻖ ﺝ ‪ ,۴‬ﻫﻮﻓﻬﺎﻳﻢ‪ ,۲۰۱۱ ,‬ﺹ ‪۲۸۱‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۱۰‬‬
‫‪۱‬‬ ‫ﻗﺮﺍﺭ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﻣﻲ ﺁﻳﻨﺪ‪...‬‬
‫ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺟﻮﺍﻥ ﺗﺎﺟﺮ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ‬
‫ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺷﺮﮐﺖ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻣﺨﺎﺭﺝ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﭘﺲ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﻪ‬
‫ﺩﺳﺖ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻪ ﺳﺨﺘﻲ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‪،‬ﺧﺎﻥ‬
‫ﺣﮑﻤﺮﺍﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻓﺼﻞ ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﻳﺦ ﺣﻮﺽ ﺭﺍ ﺑﺸﮑﻨﻨﺪ ﻭ ﻫﺮ‬
‫ﺭﻭﺯ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺣﻮﺽ ﺑﻴﺎﻧﺪﺍﺯﻧﺪ ﻭ ﭼﻮﺑﮑﺎﺭﻱ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﺑﺎﺭ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ‬
‫ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‪،‬ﺍﻱ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﮐﺘﮏ ﺩﺭ ﺣﻮﺽ ﺁﺏ ﻳﺦ ﺑﻴﺎﻧﺪﺍﺯﻧﺪ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺟﺎﻱ ﺍﻭ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻫﺮ ﺑﺎﺭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺣﻮﺽ ﺁﺏ ﻳﺦ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﭼﻮﺏ‬
‫ﻓﺮﺍﺷﺎﻥ‬‫ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺁﺏ ﺣﻮﺽ ﺍﺯ ﺧﻮﻥ ﺍﻭ ﺭﻧﮕﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻝ ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ّ‬
‫ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺟﺮﺍﻱ ﺍﻭﺍﻣﺮ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻭ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﭘﻮﻝ ﺑﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﻫﺮ ﺳﻮﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﺎﻧﺪﻧﺪ ﻭﺁﺯﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺎﻧﺪﻧﺪ‪ ,‬ﺗﺎ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻧﻪ ﻣﺎﻩ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﺰﺩ ﺗﺒﻌﻴﺪ‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﺩﺭ ﻳﺰﺩ ﻣﺎﻧﺪ ‪،‬ﻭ ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ ﻭ ﻣﺪﺍﻭﺍ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌ |ﻪ ﺑﺮﺧﻲ ﺁﺛﺎﺭ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ‬‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ّ .‬‬
‫ﻣﺸﺘﺎﻕ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺁﻥ ﺟﺴﻢ ﻋﻠﻴﻞ ‪ ،‬ﭘﺎﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﻐﺪﺍﺩ‬
‫ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺍﻳﻦ ﻓﺸﺎﺭ ﺗﻘﺮﻳﺒﴼ ﭘﺎﻫﺎﻳﺶ ﻓﻠﺞ ﺷﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺭﺳﻴﺪ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺭ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺭﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﭘﺴﺮﺵ ﺩﺭ ﻳﮏ ﺣﺎﺩﺛ |ﻪ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ‬
‫ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﺩﺭ ﮐﻤﺎﻝ ﺳﮑﻮﻥ ﻭ ﺭﺿﺎ ﻣﺮﮒ ﭘﺴﺮﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺪ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ‪ ,‬ﻣﻠّﻘﺐ ﺑﻪ ﺍﻳﻮﺏ‪ ,‬ﺩﺭ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﭼﺸﻢ ﺍﺯ‬ ‫ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﻓﺮﺯﻧ ‪،‬‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﺑﻌﺪ‬‫ﺍﻳﻦ ﺟﻬﺎﻥ ﺑﺴﺖ‪ .‬ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ﺩﺭ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺗﺸﻴﻴﻊ ﺟﻨﺎﺭ |ﻩ ﺍﻭ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ّ ۲.‬‬
‫ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﭘﺴﺮ ﺟﻮﺍﻥ ﺑﻲ‪،‬ﺳﺮﭘﺮﺳﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮ ﺣﺎﺝ ﻣﺤﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﮐﻪ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﺎﺭ ﻏﻢ ﻭ ﺍﻧﺪﻭﻩ ﺷﺪﻳﺪﻱ ﺷﺪﻩ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﮐﻪ ﻫﻢ ﺳﻦ ﻭ ﺳﺎﻝ‬
‫ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ‬
‫ﭘﺲ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﺑﺎﻍ ﺭﺿﻮﺍﻥ ﺩﺭ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﺍ ّﻭﻝ ﺳﻮﺭ |ﻩ ﺻﺒﺮ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻮﺏ ﻧﻴﺰ‬
‫ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﺍﻭ ﻭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﻧﺎﺯﻝ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻟﻮﺡ ﺑﻪ ﺣﺎﺝ ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﻟﻘﺐ ﺍﻳﻮﺏ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻮﺏ ﺩﺭﮐﺘﺎﺏ ﺗﻮﺭﺍﺕ ﻣﻈﻬﺮ ﺻﺒﺮ ﺍﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻲ »‪Efforts to preserve the‬‬
‫ﻲ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ‪ ،٤٩٠-٤٩٢‬ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻭ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﺑّﺎﻧ ‪،‬‬
‫‪ (۱‬ﻃﺎﻟﻘﺎﻧ ‪،‬‬
‫‪.٨٨» remains of the Báb: Four historical accounts‬‬
‫‪ (۲‬ﻓﻴﻀﻲ ‪٧٨-٧٩ ،‬‬
‫‪۲۱۱‬‬ ‫‪ ۱۶‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻟﻮﺡ ﺍﺯ ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﺻﺪﻣﺎﺕ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﻭ ﻣﺤﺒّﺖ ﺍﻭ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﻳﺎﺩ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﻭﺍﻳﻞ ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ﺳﺎﻝ‪ ۱۸۶۳‬ﻡ‪ .‬ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺐ ﺍﺳﺘﺎﻧﺒﻮﻝ ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ‬
‫ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺎﻏﻲ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻬﺮ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﻋﻼﻥ ﻧﻤﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻭ‬
‫ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭﻱ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭﺵ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻧﺒﻴﻞ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫»ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﺻﺒﺢ ﺑﺎﻏﺒﺎﻧﻬﺎ ﮔﻠﻬﺎﻱ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﭼﻬﺎﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ ﺑﺎﻍ ﻣﻲ‪،‬ﭼﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ‬
‫ﺧﻴﻤ |ﻪ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺧﺮﻣﻦ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﭼﻨﺎﻥ ﺧﺮﻣﻨﻲ ﮐﻪ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﭼﻮﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﭼﺎﻱ ﺻﺒﺢ‬
‫ﺩﺭ ﻣﺤﻀﺮ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ ﺁﻥ ﺧﺮﻣﻦ ﮔﻞ ﻣﺎﻧﻊ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ‬
‫ﻣﺮﺧﺺ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﮔﻞ‬ ‫ﻭ ﺑﺪﺳﺖ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺑﻪ ﺟﻤﻴﻊ ﻧﻔﻮﺳﻲ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺻﺮﻑ ﭼﺎﻱ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺷﺪﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻫﻞ ﺣﺮﻡ ﻭ ﺳﺎﻳﺮ ﺍﺣﺒﺎﺏ ﻋﺮﺏ ﻭ ﻋﺠﻢ ﻧﻴﺰ ﮔﻞ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪«.‬‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﺣﮑﻢ ﺟﻬﺎﺩ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﻣﻨﺴﻮﺥ‬
‫ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﺩﺭ ﻳﻮﻡ ﺍ ّﻭﻝ ﮐﻪ ﺟﻤﺎﻝ ﻗﺪﻡ ﺑﺮ ﻋﺮﺵ ﺍﻋﻈﻢ ﺩﺭ ﺑﺴﺘﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺭﺿﻮﺍﻥ ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﺷﺪ‪,‬‬
‫ﻣﺴﺘﻮﻱ‪ ,‬ﻟﺴﺎﻥ ﻋﻈﻤﺖ ﺑﻪ ﺳﻪ ﺁﻳ |ﻪ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ﻧﻄﻖ ﻓﺮﻣﻮﺩ‪ :‬ﻳﮑﻲ ﺁﻥ ﮐﻪ ﺳﻴﻒ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻇﻬﻮﺭ ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺍﺳﺖ‪«..|.‬‬
‫ﻭ ﭘﺴﺮ ﺍﻳﺸﺎﻥ ‪ ,،‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‪ ,‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭﻩ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻇﺎﻫﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﺍﻋﻼﻡ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻭﺳﺎﺋﻂ ﺍﺑﺪﴽ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺟﺎﺋﺰ ﻧﻪ ﻭﻟﻮ‬
‫ﻣﻘﺼﺪ ﻣﺪﺍﻓﻌﻪ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺷﺪ‪ ...‬ﻭ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪ :‬ﺇﻥ ﺗُﻘﺘﻠﻮﺍ َﺧﻴﺮﴽ ﻟَ ُﮑﻢ ﻣﻦ ﺃﻥ ﺗَﻘﺘﻠﻮﺍ ‪ .،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ‬
‫ﻭ ﺗﺮﻭﻳﺞ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺑﻪ ﺛﺒﺎﺕ ﻭ ﺍﻳﻘﺎﻥ ﻳﺎﺭﺍﻧﺴﺖ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺑﺪﻭﻥ ﺧﻮﻑ ﻭ ﺗﺸﻮﻳﺶ ﺩﺭ ﮐﻤﺎﻝ‬
‫ﺍﻧﻘﻄﺎﻉ ﺑﻪ ﺍﻋﻼﺀ ﮐﻠﻤﺔﺍﷲ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﭼﺸﻢ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﺆﻭﻧﺎﺕ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺮﺑﻨﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ‬
‫ﻣﻘﺪﺳﻪ ﺑﻪ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﮐﺒﺮﻳﺎ ﻣﺆﻳّﺪ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻠﻤﺔﺍﷲ ﻏﺎﻟﺐ ﻭ ﻣﻨﺼﻮﺭ ﮔﺮﺩﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻧﻔﻮﺱ ّ‬
‫ﺧﻮﻥ ﺧﻮﻳﺶ ﺑﺮ ﺣ ّﻘﻴﺖ ﺍﻣﺮ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺩﻫﻨﺪ ﻭ ﺑﺨﻠﻮﺹ ﺩﺭ ﺍﻳﻤﺎﻧﺸﺎﻥ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺛﺎﺑﺖ‬
‫ﺣﻖ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﺮ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭ ﺍﻣﺮﺵ ﻭﻣﻐﻠﻮﺑﻴﺖ ﺍﻋﺪﺍﻳﺶ ﻻﺯﺍﻝ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻫﺴﺖ‪ .‬ﻧﺎﺻﺮ ﻭ‬ ‫ﮐﻨﻨﺪ ّ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٣٧٩، ,۱ .‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ‪١٥٣‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ‪ ,‬ﺍﺳﺮﺍﺭ ﺍﻵﺛﺎﺭ‪ ,‬ﺣﺮﻑ ﺭ‪ -‬ﻕ‪ ,‬ﻣﺆ ّﺳﺴ |ﻪ ﻣﻠّﻲ ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺕ ﺍﻣﺮﻱ‪ ۱۲۹ ,‬ﺑﺪﻳﻊ‪ ,‬ﺹ ‪۲۲‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۱۲‬‬
‫ﻣﻌﻴﻨﻲ ﺟﺰ ﺍﻭ ﻧﺨﻮﺍﻫﻴﻢ ﻭ ﺟﺎﻥ ﺑﺮ ﮐﻒ ﻧﻬﺎﺩﻩ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺩﺷﻤﻦ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻳﻢ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮐﺎﻡ ﺩﻝ ﻭ ﺟﺎﻥ ﻳﺎﺑﻴﻢ‪«.‬‬
‫ﺑﻪ ﻓﺮﻣﻮﺩ |ﻩ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺍﻳﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﻳﻮﻣﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ‪:‬‬
‫ﻣﺮﺕ ﻧﺴﺎﺋﻢ ﺍﻟﻐﻔﺮﺍﻥ‬ ‫»ﻗﺪ ﺍﻧﻐﻤﺴﺖ ﺍﻷﺷﻴﺎﺀ ﻓﻲ ﺑﺤﺮ ّ‬
‫ﺍﻟﻄﻬﺎﺭﺓ ﻓﻲ ﺍ ّﻭﻝ ّ‬
‫ﺍﻟﺮﺿﻮﺍﻥ‪ّ ...‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﻋﻠﻲ ﻫﻴﺎﮐﻞ ﺍﻷﮐﻮﺍﻥ«‬
‫ﺧﺒﺮ ﺍﻋﻼﻥ ﺍﻣﺮﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻓﺎ ﺍﺷﻌﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﻣﺪﺡ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺳﺮﻭﺩ ﻭ ﻧﻴﺰ ﺳﺆﺍﻻﺗﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﺩﺭ‬
‫ﻗﺎﻟﺐ ﺍﺷﻌﺎﺭ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﺍﻭ ﻟﻮﺣﻲ ﺻﺎﺩﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪:‬‬
‫ﮏ ﺑﻤﺎ ﺃﻳّﺪﮎ ﻋﻠﻲ ﺃﻣﺮﻩ ﻭ ﻋﺮﻓﮏ ﻣﻈﻬﺮ ﻧﻔﺴﻪ ﻭ ﺃﻗﺎﻣﮏ‬ ‫ﺍﺷﮑﺮ ﺭﺑّ َ‬
‫»ﺃﻥ ﻳﺎ َﻭﻓﺎ ُ‬
‫ﻟﮏ ﻳﺎ ﻭﻓﺎ ﺑﻤﺎ ﻭﻓﻴﺖ ﺑﻤﻴﺜﺎﻕ ﺍﷲ‬ ‫ﻋﻠﻲ ﺛﻨﺎﺀ ﺫﮐﺮﻩ ﺍﻷﻋﻈﻢ ﻓﻲ ﻫﺬﺍﺍﻟﻨﺒﺈ ﺍﻟﻌﻈﻴﻢ‪ ...‬ﻓَﻄﻮﺑﻲ َ‬
‫ﮐﻞ ﻧﻘﻀﻮﺍ ﻋﻬﺪﺍﷲ ﻭ ﮐﻔﺮﻭ ﺑﺎﻟﺬﻱ ﻇﻬﺮ ﺑﮑﻞ ﺍﻵﻳﺎﺕ ﻭ ﺃﺷﺮﻕ ﻣﻦ‬ ‫ﻭ ﻋﻬﺪﻩِ ﺑﻌﺪ ﺍﻟّﺬﻱ ﱡ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺃﻓﻖ ﺍﻷﻣﺮ ﺑﺴﻠﻄﺎﻥ ﺍﻟﻤﺒﻴﻦ‪...‬‬
‫ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﺗﻼﺷﻬﺎﻱ ﺷﻔﻴ ‪،‬ﻊ ﻣﺠﺪﺩﴽ ﺑﺎﺯﻣﺎﻧﺪﮔﺎﻥ ﻧﺒﺮﺩ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵٣‬ﻡ‪ .‬ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﻭ‬
‫ﻧﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﻭﮐﻢ‪،‬ﮐﻢ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻣﺒﺪﻝ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ّ‬
‫ﻲ ﺗﺮﮐﻴ |ﻪ ﺍﻣﺮﻭ ‪،‬ﺯ‬
‫ﺯﺍﺋﺮﻳﻦ ﻓﻮﺝ ﻓﻮﺝ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺑﻪ ﮐﺸﻮﺭﻋﺜﻤﺎﻧ ‪،‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﮐﻨﻮﻥ »ﺍﻫﻞ ﺑﻬﺎﺀ« ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﺍﷲ‪،‬ﺍﮐﺒ ‪،‬ﺮ ﺫﮐﺮ ﺍﷲ‪،‬ﺍﺑﻬﻲ ﺭﺍ‬
‫ﺑﮑﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺮﻭﻳﺞ ﺍﻣﺮ ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻃﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺕ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﻧﺎﺯﻝ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﻤﻠﻪ ﻟﻮﺡ ﺍﺣﻤﺪ ﺭﺍ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻥ‬

‫‪ (۱‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‪ .١۹۱ Bahá’u’lláh and the New Era ,‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺑﺴﻴﺎﺭﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ‬
‫ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺑﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﮐﺮﺩ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺭﺍ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺑﺎ ﺻﺮﻑ ﻭﻗﺖ ﺯﻳﺎﺩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺩﺍﺩﻩ‪ ,‬ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺨﺼﻮﺹ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ‪ -‬ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯﻣﻨﺎﺑﻊ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺷﻮﺭﺵ ﺩ ّﻭﻡ ﺩﺭ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻨﻊ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺪﺗﻬﺎ ﺑﻌﺪ ﻣ ّ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺟﻠﺴﺎﺕ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﻣﻨﻌﻘﺪ ﮐﺮﺩ ﻭ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪..‬‬
‫‪ (۲‬ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ ‪١٥٤‬‬
‫‪ ، Revelation of Bahá’u’lláh (۳‬ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﻃﺎﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ ﺝ‪.٢٠٥ ,، ١ .‬‬
‫‪ (۴‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪٦٢‬‬
‫‪۲۱۳‬‬ ‫‪ ۱۶‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﻧﺎﻡ ﺑﺮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻟﻮﺡ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺑﻨﺎﻡ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻳﺰﺩﻱ ﺻﺎﺩﺭ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪:‬‬
‫ُﻢ ُﮐﺮﺑﺘَﻲ ﻭ‬‫ﮏﺛّ‬‫ُﻢ ﺫ ِّﮐﺮ ﺃﻳﺎﻣﻲ ﻓﻲ ﺃﻳﺎﻣ ‪،‬‬ ‫ﻲ ﺛﱠ‬
‫َﻨﺲ ﻓﻀﻠﻲ ﻓﻲ ﻏﻴﺒﺘ ‪،‬‬‫»ﺃﻥ ﻳﺎ ﺃﺣﻤﺪ ﻻ ﺗ َ‬
‫ِ‬
‫ﺑﺴﻴﻮﻑ‬ ‫ﻳﺤﻮﻝ َ‬
‫ﻗﻠﺒﮏ‬ ‫ّ‬ ‫ﻴﺚ ﻟَﻦ‬‫ِﺤ ُ‬‫ﺠﻦ ﺍﻟﺒﻌﻴﺪ َﻭ ُﮐﻦ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﴼ ﻓﻲ ُﺣﺒّﻲ ﺑ َ‬
‫ﻟﺴ ِ‬
‫ﻏُﺮﺑﺘَﻲ ﻓﻲ ﻫﺬﺍ ّ‬
‫‪۱‬‬ ‫ﺍﻟﺴ ِ‬
‫ﻤﻮﺍﺕ َﻭ ﺍﻷ َﺭﺿﻴﻦ‪«.‬‬ ‫ﻌﮏ ُﮐ ﱡﻞ َﻣﻦ ﻓﻲ ّ‬‫ﺍﻷﻋﺪﺍﺀ َﻭ ﻳﻤﻨَ َ‬
‫‪ ...‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﮐﻪ ﺑﺪﺳﺖ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﮐﻴﻨﻪ ﺗﻮﺯ ﺧﻮﺩ ﻣﺴﻤﻮﻡ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻳﺎﻡ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺭﺅﺳﺎ ﻭ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﺎﻥ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﺗﺮﮐﻴﻪ ‪,،‬‬
‫ﺭﻭﺳﻴﻪ ‪ ,،‬ﻓﺮﺍﻧﺴﻪ ﻭ ﺁﻟﻤﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﭘﺎﭖ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻧﺪﺍﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﺟﺎﺑﺖ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﻧﺬﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻧﺪﺍﻳﺶ ﺭﻭ ﺑﺮﻧﮕﺮﺩﺍﻧﻨﺪ‪:‬‬
‫» َﺯﻳّﻦ ﺟﺴﺪ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﺑﻄﺮﺍﺯ ﺍﺳﻤﻲ ﻭ ﻗُﻢ ﻋﻠﻲ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺃﻣﺮﻱ‪ .‬ﻫﺬﺍ ﺧﻴﺮﻟﮏ ﻋ ّﻤﺎ‬
‫ﮐﻞ ﺷﻲﺀ ﻗﺪﻳﺮ‪ .‬ﺃﻥ ﺍﻣﺶ ﺑﻴﻦ‬ ‫ﻋﻨﺪﮎ ﻭ ﻳﺮﻓﻊ ﺍﷲ ﺑﻪ ﺍﷲ ﺍﺳﻤﮏ ﺑﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﻮﮎ‪ .‬ﺇﻧﻪ ﻋﻠﻲ ّ‬ ‫َ‬
‫ﻣﻨﮏ ﺁﺛﺎﺭﻩ ﺑﻴﻦ ﺍﻟﻌﺎﻟﻤﻴﻦ‪ .‬ﺃﻥ ﺍﺷﺘﻌﻞ ﺑﻬﺬﺍ ﺍﻟﻨّﺎﺭ ﺍﻟﺘﻲ‬ ‫ﺍﻟﻨّﺎﺱ ﺑﺎﺳﻢ ﺍﷲ ﻭ ﺳﻠﻄﺎﻧﻪ ﻟﺘﻈﻬﺮ َ‬
‫ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﻓﻲ ﻗﻄﺐ ﺍﻷﮐﻮﺍﻥ ﻟﺘﺤﺪﺙ ﻣﻨﮏ ﺣﺮﺍﺭﺓ ﺣﺒّﻪ ﻓﻲ ﺃﻓﺌﺪﺓ ﺍﻟﻤﻘﺮﺑﻴﻦ‪ .‬ﺃﻥ‬ ‫ﺃﻭﻗﺪﻫﺎ ّ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺛﻢ ﺍﺟﺬﺏ ﺍﻟﻘﻠﻮﺏ ﺑﺬﮐﺮﻱ ﺍﻟﻌﺰﻳﺰ ﺍﻟﻤﻨﻴﻊ‪«...‬‬ ‫ﺍﺳﻠُﮏ ﺳﺒﻴﻠﻲ ّ‬
‫ﺗﺮﻗﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ‬ ‫ﺗﺠﺎﺭﺕ ﭘﻨﺒ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ّ‬
‫ﻼﺕ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﺩ ِﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺠﺎﻣﻊ ﻭ‬ ‫ﮐﻪ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺤ ّ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻣﺤﺎﻓﻞ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎﺯ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ ...‬ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۶۷‬ﻡ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ ﺷﻬﺮﻃﻬﺮﺍﻥ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺗﺎﺑﻮﺗﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻋﺮﺵ ﻣﻄ ّﻬﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻋﻠﻲ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﺣﻤﻞ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫ﻣﺤﻞ ﻗﺒﻠﻲ ﮐﻪ ﺟﺴﺪ ﺭﺍ ﻣﺨﻔﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺯﺍﺋﺮﻳﻨﻲ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﺁﻥ‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺟﻠﺐ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬ ‫ﻣﺤﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺯﻳﺎﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ّ‬ ‫ّ‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺍﻳﻦ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﺍﺯ |ﻩ ﺷﻬﺮ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺒﺎﺩﺍ ﻣﺮﺍﻗﺒﺎﻥ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﺍﺯ‬
‫ﻣﺤﺘﻮﺍﻱ ﺗﺎﺑﻮﺕ ﺧﺒﺮ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﻃﻮﻓﺎﻥ ﺷﺪﻳﺪﻱ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺷﺪ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺮﺩﻣﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺘﻲ ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺍﻣﺎﻥ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺟﻠﺐ‬ ‫ﺁﻥ ّ‬

‫‪ (۱‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪٣٠٩ ، Baha’i Prayers ،‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ‪١٧١-١٧٧‬‬
‫‪ (۳‬ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪ ، ۷۶ The Summons to the Lord of Hosts, ،‬ﭘﺎﺭﺍﮔﺮﺍﻑ ‪١٤٥‬‬
‫‪ (۴‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪١٥٩‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۱۴‬‬
‫ﻧﻈﺮ ﮐﺴﻲ ﺭﺍ ﺑﮑﻨﻨﺪ ﺑﺎ ﺗﺎﺑﻮﺕ ﺍﺯ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﮔﺬﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎﻝ ﺍﺳﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺗﺎﺑﻮﺕ ﺣﺎﻣﻞ ﺭﻣﺲ ﺍﻃﻬﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻋﻠﻲ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻦ ﻋﺒﺎﺩﺗﮕﺎﻩ ﺍﻣﺎﻣﺰﺍﺩﻩ ﺯﻳﺪ ﺩﺭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻣﺨﻔﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﻋﺎﺯﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﺩﺧﺘﺮ ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﮐﺎﺏ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺑﻪ ﺩﻓﺎﻉ‬
‫ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺗﻤﺴﺨﺮ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺭﺍ ﺗﺤﻤﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻗﺎ‬
‫ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩﻱ ﺍﻣﻼﮎ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺠﺎﻭﺭ ﺁﻥ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ‬
‫ﺣﻮﺍﺩﺙ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻣﺠﺒﻮﺭﺵ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻣﻼﮎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ‬
‫ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۶۸‬ﻡ‪ .‬ﮐﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺑﻪ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﻧﺪ ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺧﺎ ‪،‬ﻥ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﭘﺴﺮ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎ ‪،‬ﻥ ﺑﻪ ﮔﻤﺎﻥ ﺍﻳﻦ‬
‫ﮐﻪ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺎﺯﭘﺲ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺍﻣﻼﮎ ﭘﺪﺭ ﺯﻧﺶ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻗﺘﻞ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺻﺎﺩﺭ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺩ ﻭ ﺯﻥ ﺭﺍ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻴﮕﻢ‬
‫ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ﺗﺎ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺳﺎﮐﻦ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﻳﻲ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺰﺭﮒ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﮐﻪ ﺍﺯ ﭘﺪﺭﺵ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﻭ‬
‫ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻓﺎﺭﺳﻲ ﻭ ﻋﺮﺑﻲ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﻭ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺯﻧﺎﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﺪ‪ ۲.‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺍﺯ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﺍﻭ ﻗﺪﺭﺩﺍﻧﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﺩﺭ‬
‫ﺍﻭ ﺳﻴﺪﻣﺤ ّﻤﺪ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ‬
‫ﺳﺎﮐﻦ ﺁﻧﺠﺎ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﮐﻼﺱ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻃﻔﺎﻝ ﻭ ﻧﻮﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺁﻣﻮﺯﺵ‬
‫ﻣﺪﺕ‪،‬ﻫﺎ ﺍﻳﻦ ﮐﻼﺱ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺍﺻﻮﻝ ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺗﺎ ّ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺳﻴﺪﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺪﺍﻗﻞ ‪ ۷‬ﺑﺎﺭ ﺑﻪ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻟﻮﺡ ﺍﺯﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻧﺎﺋﻞ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺷﻔﻴﻊ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺗﻼﺵ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﺪﻑ ﺍﺻﻠﻲ ﻭ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫ﺁﺷﻨﺎ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺍﻳﻦ ﺁﻳﺎﺕ ﺍﻟﻬﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪ‪:‬‬

‫ﻲ ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ‪ ٤٩٠-٤٩٢،‬ﻧﻘﻞ ﻭ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ »‪Efforts to preserve the‬‬ ‫‪ (۱‬ﻃﺎﻟﻘﺎﻧ ‪،‬‬
‫‪.٨٨ » remains of the Báb: Four historical accounts‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﺝ‪٢٢٤، ,١ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﻓﺼﻞ ‪٩ ، ,١٥‬‬
‫‪۲۱۵‬‬ ‫‪ ۱۶‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﺑﺎ ﺟﻤﻴﻊ ﺍﺣﺰﺍﺏ ﺑﻪ ﺭﻭﺡ ﻭ ﺭﻳﺤﺎﻥ ﻣﻌﺎﺷﺮﺕ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ...‬ﺍﮔﺮ ﺍﺭﺽ ﻃﻴﺒّﻪ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ ﺍﻟﻘﺎﺀ‬
‫ﺣﻖ ﻧﺒﻮﺩﻩ‬‫ﮐﻠﻤﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ ﻭﺍﻻّ ﻓﻼ‪ .‬ﺟﺪﺍﻝ ﻭ ﻧﺰﺍﻉ ﻭ ﻣﺤﺎﺭﺑﻪ ﻭ ﺳﻔﮏ ﺩﻣﺎﺀ ﺍﺯ ﺳﺠﻴ |ﻪ ﺍﻫﻞ ّ‬
‫ﮐﻞ ﻣﺎ ﺗﮑﺮﻫﻪ ﺍﻟﻌﻘﻮﻝ ﺁﻣﺪﻩ‪.‬‬ ‫ﻭ ﻧﻴﺴﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻋﻈﻢ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﺗﻄﻬﻴﺮ ﻧﻔﻮﺱ ﻋﻦ ّ‬
‫ﻣﺘﻤﺴﮏ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺍﺯ ﺍﻋﻤﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ‬ ‫ﻃﻮﺑﻲ ﺍﺯ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﻔﻮﺳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﺪﻝ ﻭ ﺍﻧﺼﺎﻑ ّ‬
‫ﻫﻢ ﻭ ﻏﻢ ﺍﺳﺖ ﻣﻨﻊ ﻧﻤﻮﺩﻳﻢ‪ .‬ﺷﻤﺸﻴﺮﻫﺎﻱ ﺣﺰﺏ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻏﻼﻑ ﺭﺍﺟﻊ‪.‬‬ ‫ﺣﺰﻥ ﻭ ﻋﻠﺖ ّ‬
‫ﻧﺰﺍﻉ ﻭ ﺟﺪﺍﻝ ﺷﺄﻥ ﺩﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﺭﺽ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻫﺴﺖ ﻭ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪﻩ ﺷﺄﻥ ﺍﻧﺴﺎﻥ‪.‬‬
‫ﺪ ﭼﻪ‬ ‫ﺣﻖ ﺍﺯ ﺷﻤﺎﺗﺖ ﻣﻌﺮﺿﻴﻦ ﻭ ﺍﻧﮑﺎﺭ ﻣﻨﮑﺮﻳﻦ ﻣﺤﺰﻭﻥ ﻣﺒﺎﺷﻴ ‪،‬‬ ‫ﺑﮕﻮ ﺍﻱ ﺍﻭﻟﻴﺎﻱ ّ‬
‫ﺟﻞ ﺟﻼﻟﻪ ﺑﻮﺩﻩ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺍﺯ ﺷﺨﺺ‬ ‫ﺣﻖ ّ‬‫ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﻮﺭﻟﻢ ﻳﺰﻝ ﻭﻻﻳﺰﺍﻝ ﺩﻟﻴﻞ ﺑﺮ ﺣﻘﻴﻘﺖ ّ‬
‫ﻧﺎﺩﺍﻥ ﻏﺎﻓﻞ ﺟﺎﻫﻠﻲ ﮐﻠﻤ |ﻪ ﻧﺎﻻﻳﻘﻲ ﺍﺻﻌﺎﺀ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﺑﺄﺳﻲ ﻧﺒﻮﺩﻩ ﻭ ﻧﻴﺴﺖ ﭼﻪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻭ‬
‫ﺁﻧﭽﻪ ﺑﺎ ﺍﻭﺳﺖ ﻋﻨﻘﺮﻳﺐ ﺑﻪ ﻓﻨﺎ ﺭﺍﺟﻊ ﻭ ﺷﻤﺎ ﺍﻟﻴﻮﻡ ﺍﺯ ﮐﻮﺛﺮ ﺑﻴﺎﻥ ﺭﺣﻤﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﺷﺎﻣﻴﺪ ﻭ‬
‫ﻣﻘﺮﺑﻴﻦ ﮐﻪ ﻃﺎﻳﻒ‬ ‫ﮐﻠﻤ |ﻪ »ﺃﻧﺘﻢ ﻣﻨّﻲ »ﺍﺻﻐﺎﺀ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﻴﻦ ﻣﻠﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﻼﺋﮑ |ﻪ ّ‬
‫ﺖ ﻋﺮﺽ ﻧﻤﻮﺩ‪ :‬ﻳﺎﺍﻟﻬﻲ ﻭ ﺳﻴﺪﻱ ﻭ ﻣﻘﺼﻮﺩﻱ ﻭ ﻣﺤﺒﻮﺑﻲ ﻭ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﻣﻦ ﻓﻲ‬ ‫ﺣﻮﻝ ﺍﺳ ‪،‬‬
‫ﺳﺐ ﻭ ﻟﻌﻦ‬ ‫ﺽ ﺍﺯ ﺑﺤﺮ ﺟﻮﺩ ﻭ ﺷﻤﺲ ﻓﻀﻞ ﺗﻮﺳﺎﺋﻠﻢ ﮐﻪ ﺻﺪ ﻫﺰﺍﺭ ّ‬ ‫ﺍﻟﺴ ّﻤﻮﺍﺕ ﻭ ﺍﻷﺭ ‪،‬‬
‫ﺩﺭ ﻣﺤﺒﺘﺖ ﺑﺸﻨﻮﻡ ﻭ ﻳﮑﺒﺎﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﺵ ﺑﻪ ﺍﺻﻐﺎﺀ ﮐﻠﻤ |ﻪ ﺍﺣﻠﻲ »ﺇﻧﮏ ﺃﻧﺖ ﻣﻦ ﺃﻫﻞ‬
‫ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ« ﻓﺎﺋﺰﺷﻮﺩ‪...‬‬
‫ﺣﻨﻈﻞ ﺍﻧﮕﺒﻴﻦ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺯﻭﺩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﺠﺒﺎﺕ ﻧﺎﺱ‬ ‫ْ‬ ‫ﺗﻠﺦ ﺷﻴﺮﻳﻦ ﻭ‬
‫ﺣﺐ ﺩﻭﺳﺖ ْ‬ ‫ﺑﺎ ّ‬
‫ﺧﺮﻕ ﺷﻮﺩ ﻭ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﺮ ﺧﻮﺩ ﻧﻮﺣﻪ ﻭ ﻧﺪﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ .‬ﺍﻟﺒﺘﻪ‬
‫ﺣﻖ ﻣﻈﻠﻮﻡ ﺭﺍ ﺍﺧﺬ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺇﻧّﻪ ﻟﻬﻮ ﺍﻟﻤﻘﺘﺪﺭ ﺍﻟﻘﺪﻳﺮ‪ .‬ﺣﻤﺪ ﮐﻦ‬ ‫ﺣﮑﻴﻢ ﻋﺎﺩﻝ ﺍﺯ ﻇﺎﻟﻢ ّ‬
‫ﻣﺎﻟﮏ ﻗِﺪﻡ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺣﺒّﺶ ﻣﻌﺮﻭﻓﻲ ﻭ ﻟﺪﻱ ﺍﻟﻌﺮﺵ ﻣﺬﮐﻮﺭ‪.‬‬

‫ﺣﺲ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ‬
‫ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌ |ﻪ ﺩﺍﺋﻤﻲ ﺍﻳﻦ ﺁﻳﺎﺕ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺘﺪﺭﻳﺞ ﺁﻥ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ّ‬
‫ﺟﻮﻳﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﺒّﺖ ﻭ ﺧﺪﻣﺖ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪ ﻭ ﮐﻢ ﮐﻢ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺘﻲ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺟﻬﺖ‬
‫ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﻭ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺁﻣﺪ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﭘﺬﻳﺮﺍ ﺑﻮﺩ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ‪،‬ﺧﺎ ‪،‬ﻥ ﭘﺴﺮ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎ ‪،‬ﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺩﺍﺭ |ﻩ ﺑﻬﺘﺮ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۱۶‬‬
‫ﮐﻤﮏ ﺧﻮﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺷﻔﻴﻊ ﻭ ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﻳﮏ ﭘﻴﻤﺎﻥ ﺻﻠﺢ ﻣﻨﻌﻘﺪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ‪،‬ﺧﺎﻥ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﻧﮕﺬﺍﺭﺩ ﮐﺴﻲ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺭ ﺩﻫﺪ‪ .‬ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻫﻢ‬
‫ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﺎﻥ ﻭ ﻣﺎﻝ ﻭ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺩﻋﻮﻱ ﺷﮑﺎﻳﺖ ﻧﮑﻨﻨﺪ‪ ۱.‬ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺣﺎﺝ ﻗﺎﺳﻢ‬
‫ﻭ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫ﺷﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻣﺒﺎﺷﺮ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺍﻣﻼﮎ ﺧﻮﺩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺣﺘّﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﻲ ﺍﺯ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺍﻣﻼﮐﺶ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﻫﻤﺴﺮ ﺍ ّﻭﻝ ﺷﻔﻴ ‪،‬ﻊ ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮﺗﺮﺍﺏ ﮐﻪ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻃﺮﺍﺯ ﺍ ّﻭﻝ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻱ ﺧﺎﻭﺭ ﺳﻠﻄﺎ ‪،‬ﻥ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺩﻭ‬ ‫ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻮﺩ ﺗﺮﺗﻴﺒﻲ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﺎ ﺧﻮﺍﻫﺮﺯﺍﺩ |ﻩ ﻭ ‪،‬‬
‫ﺻﺎﺣﺐ ﻫﻔﺖ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﻋﻀﻮ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻣﺤﻔﻞ ﻣﺤﻠّﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﻗﺮ ﺧﻮﺷﻨﻮﻳﺲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺍﺳﺖ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻧﺠﺎﻡ‬
‫ﮐﺎﺭﻫﺎﻱ ﮐﺸﺎﻭﺯﻱ ﺩﻭﺳﺖ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻴﺎﻳﺪ ﻭ ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﻫﻤﺴﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫ﮐﻪ ﺧﻮﺍﻫﺮﺯﺍﺩ |ﻩ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ ﺑﻪ ﺭﻭﻧﻮﻳﺴﻲ ﻭ ﻧﺴﺨﻪ‪،‬ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﺩ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﻫﻤﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻗﺪﺱ ‪ ,،‬ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻳﻘﺎ ‪،‬ﻥ‬
‫ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﻧﺴﺨﻪ‪،‬ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺍﻣﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺁﻥ ﻧﺴﺦ ﺭﺍ ﻗﺮﺍﺋﺖ‬
‫ﮐﻨﻨﺪ ﺑﺎﻋﺚ ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﻲ ﻭ ﻣﺒﺎﻫﺎﺕ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺧﻄﺎﻁ ﺯﺑﺮﺩﺳﺘﻲ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ‬ ‫ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﭘﻲ ﺑﺮﺩ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﻗﺮ ّ‬
‫ﻢ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ‬ ‫ﺧﻂ ﺧﻮﺵ ﺑﻨﮕﺎﺭﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﺣﺎﮐ ‪،‬‬ ‫ﺗﺎ ﻣﺮﺍﺳﻼﺕ ﻣ ّﻬﻢ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻣﻴﺮﺯﺍﺁﻗﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﻣﻴﻞ‬
‫ﻣﺪﺕ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎﻥ ﺑﻪ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﺍﻭ‬ ‫ﺷﺨﺼﻲ‪،‬ﺍﺵ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﻧﺰﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ ‪ .،‬ﺍﻭ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﮐﺎﺭﻫﺎﻱ‬
‫‪٤-٥ (۱‬‬
‫‪ (۲‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٧١‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﭘﺪﺭﺵ ‪ ،‬ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎ ﻫﻤﺸﻴﺮﻩ ﺯﺍﺩ |ﻩ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ‬
‫ﷲ ﻭ ﻣﺤﻤﺪ ﻗﺎﺳﻢ‪ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ‬ ‫ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺷﺪﻧﺪ‪ :‬ﺳﮑﻴﻨﻪ ﺧﺎﻧﻢ‪ ، ,‬ﻓﺮﺝ ﺍﷲ ‪ ,،‬ﺟﺒﻴﺐ ﺍﷲ ‪ ,،‬ﻗﺪﺭﺕ ﺍﷲ ‪ ,،‬ﻓﻀﻞ ﺍ ‪،‬‬
‫ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﺮﺩ‪ ,‬ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩﻱ ﺻﺪﻭ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .٦٦‬ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ‪ ,،‬ﻧﻮﺭﻳﻪ‪ ,‬ﺷﻴﺦ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ‪ ,‬ﮔﻮﻫﺮ‪ ، ,‬ﻃﻮﺑﻲ‪ ,‬ﺟﻬﺎﻥ ﺳﻠﻄﺎﻥ‬
‫‪ ،‬ﻭ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ )ﻓﺼﻞ ‪ (٣ ، ١٥‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺧﺎﻭﺭ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮ ﺗﺮﺍﺏ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪۲۱۷‬‬ ‫‪ ۱۶‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﺧﻄﻲ ﺍﻭ ﻣﺼﺎﺩﺭﻩ ﻭ ﻣﻤﻨﻮﻉ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎ ﺑﺪﻭﻥ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﺑﻪ‬ ‫ّ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﺴﺨﻪ‪،‬ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻋﺮﺑﻲ ﻭ ﻓﺎﺭﺳﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﺣﺎﻻ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺰﺭﮒ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺻﺎﺣﺐ ﻳﮏ ﻣﺰﺭﻋ |ﻪ ﮐﻮﭼﮏ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺻﺎﺣﺐ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺴﺮ ﻭ ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﺴﺮ ﻗﻄﺐ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺻﺪﻣﺎﺕ ﻭ ﺳﺨﺘﻲ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺮﺵ‬
‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻭ ﺷﺮﻳﮏ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﮐﻪ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺩﺭ ﻓﻘﺮ ﻭ ﺗﻨﮕﺪﺳﺘﻲ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﮐﺮﺩ ﭘﺴﺮﺵ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﻌﻔﺮﺭﺍ ﮐﻪ ﺷﺮﻳﮏ ﺳﺨﺘﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﻮﺩ ﺩﺍﻣﺎﺩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ‬
‫ﺻﺎﺣﺐ ﺳﻪ ﺩﺧﺘﺮ ﺷﺪ‪ ۳.‬ﻫﻤﺴﺮ ﻗﻄﺐ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۷۱‬ﻡ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﭘﺴﺮﺵ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﻌﻔﺮ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻣﺎﻟﻲ ﺧﻮﺑﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺩﺍﺭ ﻓﺎﻧﻲ‬
‫ﺭﺍ ﻭﺩﺍﻉ ﮔﻔﺖ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪ ﺗﺎ ﭼﻨﺪ ﺑﺎﺭ ﺑﻪ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭ‬
‫ﻣﺸﺮﻑ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﻟﺴﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ‬ ‫ﻋﮑ ‪،‬ﺎ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ّ ,‬‬ ‫ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺩﺭ ّ‬
‫ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻟﻮﺡ ﺑﻪ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﻌﻔﺮ ﻧﺎﺯﻝ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻏﺮﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۷۵‬ﻧﮕﺎﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ‬
‫ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﺑﻪ ﺟﻨﮓ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺭﻓﺖ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫»ﻇﻞ ﺍﻟﺴﻠﻄﺎﻥ ﺣﺎﮐﻢ ﻭﻗﺖ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺟﺮﻳﻤ |ﻪ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﻭ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫ّ‬
‫ﺗﻮﺟﻬﻲ ﭘﻮﻝ ﮐﻪ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺧﺰﺍﻧﻪ ﺩﺍﺭﻱ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻫﺘّﺎﮐﻲ‬ ‫ّ‬
‫ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﺣﺮﻣﺘﻲ ﺯﻳﺎﺩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺣﺎﻻ ﻳﮏ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩ ‪ ۷۵‬ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻮﺩ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺻﻨﺪﻟﻲ‬
‫ﻣﺪﺭ ﻗﻮﻱ ﺍﻱ ﺑﻮﺩ ﻧﻮﺷﺎﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﻢ‬ ‫ﭘﺮ ﺍﺯ ﺑﺮﻑ ﻧﺸﺎﻧﻴﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺯﻭﺭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺁﺏ ﻫﻨﺪﻭﺍﻧﻪ ﮐﻪ ّ‬
‫ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ﺭﻭﻱ ﺻﻨﺪﻟﻲ ﻳﺨﻲ ﭼﺴﺒﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺳﮕﻲ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺩﺍﻣﻦ ﺍﻭ ﻧﺸﺎﻧﺪ‬

‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٦٠‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﻫﻤﺴﺮ ﺍ ّﻭﻝ ﺧﻮﺩ ﻳﮏ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺍﺷﺖ‪ ,‬ﺩﺧﺘﺮﻱ ﺑﻨﺎﻡ ﺻﺎﺣﺐ ﺟﺎﻥ ﮐﻪ ﻋﻤﻮﻳﺶ ‪،‬ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺰﺭﮒ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﺍﻳﻦ ﻓﺮﺩ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻧﻘﻞ ﻣﮑﺎﻥ ﻧﻤﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﺩﺧﺘﺮ ﻧﺰﺩ ﺟﻨﺎﺏ ﻣﻴﺮﺯﺍ‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤ ‪،‬‬
‫ﺷﮑﺮﺍﷲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺻﺎﺣﺐ ﺟﺎﻥ ﺑﺎ ﺷﻴﺦ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﭘﺴﺮ ﺷﻔﻴﻊ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ‬
‫ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺷﺪﻧﺪ‪ :‬ﺭﻭﺣﺎ‪ ,‬ﺣﺒﻮﺭ ‪ ,،‬ﻋﻔﻴﻔﻪ‪ ,‬ﺍﺷﺮﺍﻗﻴﻪ‪ ,‬ﺑﺪﻳﻊ ‪ ,،‬ﻣﻬﻴﻨﺪﺧﺖ‪ ,‬ﺷﻴﺦ ﺁﻗﺎ ﻭ ﺑﻬﺎﻳﻲ‪ .‬ﺣﺒﻮﺭ ﺩﺭ ﺳﻦ ‪ ١٠‬ﺳﺎﻟﮕﻲ‬
‫ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪ .١٣ ,١٥‬ﻧﺎﻡ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﻭ ﺍﻣﻴﺮﺧﺎﻥ ‪ ,،‬ﺑﻲ ﺑﻲ ﺑﻴﮕﻢ‪ ,‬ﺧﻴﺮﺍﻟﻨﺴﺎﺀ ‪ ,،‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﻭ ﺧﺎﻧﻢ ﺟﺎﻥ‬
‫ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺻﻤﺪﻳﻪ ﻭ ﺯﻫﺮﺍ ﺍﺳﺖ‪.‬‬‫‪ (۳‬ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺳﻪ ﺩﺧﺘﺮ ﺍﻭ ﻣﺮ ّﺩﻳﻪ ‪ّ ,،‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۱۸‬‬
‫ﻭ ﺑﺪﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺳﺎﻟﺨﻮﺭﺩﻩ ﺭﺍ ﮐﻪ ﮐﻪ ﺧﻴﻠﻲ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺑﻮﺩ ﺁﺯﺍﺭ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺗﺤﻤﻞ ﮐﺮﺩ ﻭﻟﻲ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﻣﺒﻠﻎ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺘﻲ‬ ‫ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻋﺘﻲ ﺍﻳﻦ ﻭﺿﻊ ﺭﺍ ّ‬
‫ّ‬
‫ﻇﻞ‪،‬ﺍﻟﺴﻠﻄﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﺩ‪ .‬ﻭ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﺫﻳﺖ ﻫﺎ ﺑﺮ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩﻱ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﻦ ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﻤﺎﻳﺎﻥ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺻﺪﻣﺎﺕ ﻭﺍﺭﺩﻩ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ‪«.‬‬
‫ﻗﻠﻤﺮﻭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ‪ ,،‬ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺩﺭ ﻭﺭﻃ |ﻪ ﺳﻘﻮﻁ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﷲ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺭﺳﺎﻟﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻣﻲ‪،‬ﻧﮕﺎﺭﻧﺪ‬ ‫ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۷۵‬ﻡ‪ .‬ﺑﻨﺎ ﺑﻪ ﺍﻣﺮﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍ ‪،‬‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﻧﺪﺭﺯﻫﺎﺋﻲ ﺟﻬﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻭ ﺷﮑﻮﻓﺎﻳﻲ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻣﺪﻥ ﺍﺯ ﺁﻥ‬
‫ﺣﺎﻟﺖ ﺧﻤﻮﺩﺕ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ‪،‬ﺳﺎﺯﻱ ﺗﻮﺳﻌ |ﻪ ﻋﻠﻤﻲ ﺑﺎ ﺍﺭﺯﺷﻬﺎﻱ ﻣﻌﻨﻮﻱ ﻭ‬
‫ﻳﺎﺩﮔﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻠﻞ ﮐﻪ ﺩﺭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﮔﻮﻱ ﺳﺒﻘﺖ ﺭﺍ ﺍﺯ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺑﻮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺗﻌﺼﺒﺎﺕ ﻗﺪﻳﻤﻪ ﻭ ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻠﻞ ﺍﺯ ﺟﻤﻠ |ﻪ ﺭﺍﻫﻬﺎﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ‬ ‫ﺗﺮﮎ ّ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪:‬‬
‫»‪...‬ﺑﺎﺭﻱ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺍﻣﻦ ﻫ ّﻤﺖ ﺑﻪ ﮐﻤﺮ ﺯﺩ ﻭ ﺍﺯ ﻫﺮ ﺟﻬﺖ ﺑﻪ ﺍﺳﺒﺎﺏ ﺭﺍﺣﺖ ﻭ ﺁﺳﺎﻳﺶ‬
‫ﺗﻤﺪﻥ ﻭ ﻣﻌﺎﺭﻑ ﻭ ﺳﻌﺎﺩﺕ ﺗﺸﺒّﺚ ﻧﻤﻮﺩ ﺗﺎ ﺍﺯ ﺯﻻﻝ ﻧﻴﺖ‬ ‫ﻭ ﺷﺮﻑ ﻭ ﻋ ّﺰﺕ ﻭ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻭ ّ‬
‫ﺧﺎﻟﺼﻪ ﻭ ﺳﻠﺴﺎﻝ ﺟﻬﺪ ﻭ ﮐﻮﺷﺶ ﻭ ﻋﻠ ّﻮ ﻣﻨﺰﻟﺖ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺑﺸﺮﻳﻪ ﺍﺭﺍﺿﻲ ﻗﺎﺑﻠﻴﺎﺕ‬
‫ﺍﻧﺴﺎﻧﻴﻪ ﺑﻪ ﺭﻳﺎﺣﻴﻦ ﻓﻀﺎﺋﻞ ﺫﺍﺗﻴﻪ ﻭ ﺷﻘﺎﻳﻖ ﺣﻘﺎﻳﻖ ﺧﺼﺎﺋﻞ ﺣﻤﻴﺪﻩ ﺳﺮ ﺳﺒﺰ ﻭ ّ‬
‫ﺧﺮﻡ‬
‫ﻭ ﺭﺷﮓ ﮔﻠﺴﺘﺎﻥ ﻣﻌﺎﺭﻑ ﺍﺳﻼﻑ ﮔﺸﺘﻪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻗﻄﻌ |ﻪ ﻣﺒﺎﺭﮐ |ﻪ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺳﻨﻮﺡ‬
‫‪۲‬‬
‫ﮐﻤﺎﻻﺕ ﺍﻧﺴﺎﻧﻴﻪ ﺩﺭ ﺟﻤﻴﻊ ﻣﺮﺍﺗﺐ ﮔﺸﺘﻪ ﻭ ﺁﻳﻨ |ﻪ ﺟﻬﺎﻥ ﻧﻤﺎﻱ ﺟﻬﺎﻥ ﻣﺪﻧﻴﺖ ﺷﻮﺩ‪«.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺭﺳﺎﻟﻪ ﮐﻪ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﻫﻞ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪ ‪،‬ﻩ »ﺭﺳﺎﻟ |ﻪ ﻣﺪﻧﻴﻪ« ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺭﺩ‪.‬‬
‫ﺷﻔﻴﻊ ﮐﻼﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻫﻔﺘﮕﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﻭ ﺁﺛﺎﺭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺗﺸﮑﻴﻞ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪ .‬ﻭ ﻣﺸﺘﺮﮐﴼ ﺑﺎ ﺁﻗﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎ ﺍﻓﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﻨﺴﻮﺑﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻮﺩ ﺗﺠﺎﺭﺗﻲ ﺭﺍ‬
‫ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﺎﻳﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﮔﻤﺎﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺳﺒﺐ‬
‫ﮔﺸﺎﻳﺶ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍﻩ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺗﺠﺎﺭﻱ‬
‫ﺗﺠﺎﺭ ﺑﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﻳﻤﺎﻥ‬ ‫ﺗﺠﺎﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎﺯ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺣﺘﻲ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺁﻥ ّ‬ ‫ﺑﺎ ّ‬
‫ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺗﺠﺎﺭﻱ ﺑﻪ ﺣﻔﻆ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﮐﻤﮏ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﮐﺮﺩ‪ ۳.‬ﺣﻀﺮﺕ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺆﻣﻦ‪٥١٥ ,۱۹۴۴-۱۸۴۴ ,The Bábí and Bahá’í Religions ,‬‬
‫‪ (۲‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ‪.٤-٥ ، The Secret of Divine Civilization ،‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ ‪٢١٤ ,۱‬‬
‫‪۲۱۹‬‬ ‫‪ ۱۶‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺩﺭﻟﻮﺣﻲ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﺍﺯ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺟﻬﺖ ﺗﺤﮑﻴﻢ ﻋﻬﺪ ﻭ ﻣﻴﺜﺎﻕ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﻟﻬﻲ ﺗﻤﺠﻴﺪ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﻟﺐ ﺷﮑﺮﻱ ‪ -‬ﺍﺯﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻣﺮﺩﺍﻥ‬ ‫ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺩﺧﺘﺮﻱ ﻣ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪ‪ -‬ﻣﺘ ّﻮﻟﺪ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻳﺰﺩﻱ ﺍﺯ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻋﺎﺯﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﺪﺕ ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎﻝ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﺍﻗﺎﻣﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻭﻗﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺻﺮﻑ ﺗﻌ ّﻤﻖ ﻭ ّ‬
‫ﺗﻔﮑﺮ ﺩﺭ ﻟﻮﺣﻲ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺍﻭ ﺍﺯ ﻗﻠﻢ ﺍﺑﻬﻲ ﻧﺎﺯﻝ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﻫﻤﺴﺮ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﮐﻪ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﻋﺸﻖ ﻭ‬
‫ﻋﻼﻗﻪ ﻭ ﺍﻳﻤﺎﻧﺶ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻣﺘﺤ ّﻤﻞ ﺳﺨﺘﻲ ﺷﺪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۸۲‬ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬
‫ﻏﺼ |ﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺻﻌﻮﺩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺳﺎﻝ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﺧﺮ ﻋﻤﺮ ﺗﻨﻬﺎ ّ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺑﻬﺎﺀ ﺍﷲ ﻧﺮﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻴﮕﻢ ﺩﺧﺘﺮﺁﻗﺎ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩﻱ‪ ,‬ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﻱ ﻫﻢ ﺭﮐﺎﺏ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺻﺪﻣﺎﺕ ﻭ ﺷﮑﻨﺠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺗﺤﻤﻞ ﮐﺮﺩ‪ ,‬ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺳﻂ ﺩﻫ |ﻪ ‪ ۱۸۸۰‬ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﺍﺯ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺍﻭ ﺳﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻧﻮ |ﻩ ﭘﺴﺮﻱ ﻣﻬﺮﻋﻠﻴﺨﺎﻥ‪ -‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻗﺸﻮﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﻋﻠﻴﻪ ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ ﻭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۰‬ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ ﺩﺍﺷﺖ‪ -‬ﺩﺭﻣﻮﺭﺩ ﭘﺪﺭﺑﺰﺭﮔﺶ‬
‫ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ ﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫ﮏ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﭘﺎ ﺩﺭﺁﻣﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ‬
‫ﻦ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﻤﻠ ‪،‬‬ ‫»ﭘﺪﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﻣ ‪،‬‬
‫ﺶ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺩﺭ‬‫ﺍﻭ ﺗﺎ ﺭﻭﺯ ﻣﺮﮔﺶ ﻻﻝ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭ ﻓﻘﻂ ﺗﻨﻬﺎ ﺩﺭ ﻟﺤﻈﺎﺕ ﺁﺧﺮ ﺣﻴﺎﺗ ‪،‬‬
‫‪ (۱‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺷﺨﺼﻲ »ﻟﻮﺡ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺷﻔﻴﻊ« ﺗﻮﺳﻂ ﻃﺎﻫﺮ |ﻩ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ,،‬ﻧﺒﻴﻞ ﻫﺎﻧﺎ‪ ,‬ﻋﺎﺑﺮ ﻣﺠﻴﺪ‬
‫‪،‬ﻭ ﺭﻭﺯﺍﻥ ﻭﻟﻨﻴﭻ ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪www.nayriz.org‬‬
‫‪ (۲‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٦٢‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻳﭽﺎﺭﺩ ﻓﺮﺍﻧﺴﻴﺲ »‪Ahmad the recipient of the Arabic Tablet of Ahmad‬‬
‫‪ ،۲۰۰۳، ,«bahai library online‬ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪ ٣٠‬ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪ ٢٠١١‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪bahai-library.com/‬‬
‫‪ ?file=francis ahmad-biography‬ﺩﻳﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻢ ‪ ، ,Translations of Shaykhi, Bábí and Bahá>í Texts‬ﺷﻤﺎﺭ |ﻩ ‪٩‬‬ ‫ﻲ ﻣﺘﺮﺟ ‪،‬‬
‫‪ (۴‬ﺁﻫﻨﮓ ﺭﺑّﺎﻧ ‪،‬‬
‫)ﺍﮐﺘﺒﺮ ‪ ،www.h-net.org ، (١٩٩٧‬ﻳﮑﺸﻨﺒﻪ ‪ ١١‬ﺍﮐﺘﺒﺮ ‪ ، ١٩٩٧‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﻣﻴﺸﻴﮕﺎﻥ‪، ,‬ﺁﻥ ﺁﺭﺑﺮ ‪ ،‬ﻣﻴﺸﻴﮕﺎﻥ‪، ,‬ﺳ ّﻮﻡ‬
‫ﻓﻮﺭﻳﻪ ‪.| www.h-net.org/bahai/trans/voll/khadijeh ,۲۰۱۰‬‬
‫‪ (۵‬ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺳﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ‪ ,،‬ﺻﻐﺮﻱ ﺑﻴﮕﻢ ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪www.nayriz,org .‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۲۰‬‬
‫ﺍﻃﺮﺍﻓﺶ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻟﺒﺎﻧﺶ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ ﺍﻭ‬
‫ﭼﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﻘﻂ ﺳﻪ ﺑﺎﺭ ﮐﻠﻤ |ﻪ »ﺑﺎﺑﻲ« ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﺳﻪ ﺑﺎﺭ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﻢ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﻭ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ‪«.‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﻧﻮ |ﻩ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻣﺆﻣﻦ ﻭ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﺷﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺩﺭ ﺷﻴﺐ ﮐﻮ ‪،‬ﻩ ﮐﺮﻣﻞ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺳﻨﮕﻲ ﮐﻮﻩ‪ ,‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﺭﻭ ﺑﻪ‬
‫ﺭﺩﻳﻒ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﺑﻴﺪ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّﻲ‬
‫ﻣﺒﺸﺮ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪ ,،‬ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻘﺎﻳﺎﻱ ﻋﺮﺵ ﻣﻄ ّﻬﺮﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪ّ ,،‬‬
‫ﻣﺴﺘﻘﺮ ﮔﺮﺩﺩ ﻭ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻫﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮﺩ ﺗﺎ ﺁﻳﻨﺪﮔﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﻭ ﻧﻴﺎﻳﺶ ﺑﻪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻴﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﺁﭘﺮﻳﻞ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۹۰‬ﻡ‪ .‬ﻗﺎﻳﻘﻲ ﺩﺭ ﺁﺑﻬﺎﻱ ﻣﺪﻳﺘﺮﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﻴﺮﻭﺕ ﻧﺰﺩﻳﮏ‬
‫ﮔﺮﻧْﻮﻳﻞ ﺑﺮﺍﻭﻥ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻭ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺴﺎﻓﺮﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﻗﺎﻳﻖ ﻣﺮﺩ ﺍﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﺑﻨﺎﻡ ﺍﺩﻭﺍﺭﺩ َ‬
‫ﺷﺨﺼﻴﺖ ﺑﺎﺏ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ‬ ‫ﺑﺸﺪﺕ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ّ‬ ‫ﻳﮏ ﻣﺴﺘﺸﺮﻕ ﺍﺭﻭﭘﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ّ‬
‫ﺣﺎﻻ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻋﺎﺯﻡ ﻣﺸﺮﻕ ﺯﻣﻴﻦ ﺑﻮﺩ‪:‬‬
‫ﻣﺪﺕ ﺍﻗﺎﻣﺘﻢ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﺴﺎﻧﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺎﺏ‬ ‫»ﺁﺭﺯﻭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻢ ﮐﻪ ﺩﺭ ّ‬
‫ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ ,‬ﻧﺎﺋﻞ ﺷﻮﻡ‪ ...‬ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺗﺼﻮﺭ ﮐﻨﻴﺪ ﺍﮔﺮ ﮐﺴﻲ‬
‫ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﮐﻮﺩﮐﻲ ﻣﺴﻴﺢ ﻭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺣﻴﺎﺗﺶ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻣﺎ ﭼﻘﺪﺭ ﺍﺯ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺁﻥ‬
‫ﺷﺨﺺ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻳﻢ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﺍﻣﮑﺎﻥ ﭼﻨﻴﻦ ﭼﻴﺰﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻭﻟﻲ ﺩﺭ‬
‫ﻣﻮﺭﺩ ﺑﺎﺏ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﮑﺎﻥ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻣﻦ ﻓﮑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻢ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ ﻣﺎ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻏﺎﻓﻞ ﺷﻮﻳﻢ‪,‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﻫﺎ ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﺩﻳﻦ ﺭﺳﻤﻲ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺸﻮﺩ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺭ ﺍﺷﺘﻴﺎﻕ‬
‫ﮐﺴﺐ ﺍ ّﻃﻼﻉ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺰﺍﺭ ﺍﻳﻦ ﺁﺋﻴﻦ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ,،‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﻮﻗﻊ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﻣﻤﮑﻦ‬

‫‪ (۱‬ﺑﺮﺍﻭﻥ »ﻳﮑﺴﺎﻝ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ« ‪.٤٤١‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪ .۲۸ «Eminent Bahai’s in the Time of Baha’u’llah »،‬ﻧﺎﻡ ﺍﻭ ﻓﺮﺝ ﺍﷲ ﺧﺎﻥ‬
‫ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪١٩٠-١٩١ ، «The Báb, The Herald of the Day of Days» ،‬‬
‫‪۲۲۱‬‬ ‫‪ ۱۶‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ‪«...‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺩﻭﺍﺭﺩ ﺑﺮﺍﻭﻥ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺟﻨﻮﺏ ﺑﻴﺮﻭﺕ ﺑﻪ ﻗﺼﺮ ﺑﻬﺠﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ّ‬
‫ﻋﮑﺎ ﻗﺮﺍﺭ‬
‫ﺩﺍﺭﺩ ‪ -‬ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ -‬ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ‬
‫ﻣﺸﺮﻑ ﺷﺪ‪:‬‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ّ‬
‫»‪...‬ﺩﻭ ﭼﺸﻤﻢ ﺑﻪ ﺟﻤﺎﻟﻲ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻧﻨﻤﺎﻳﻢ ﻭ ﺍﺯ ﻭﺻﻔﺶ ﻋﺎﺟﺰﻡ‪.‬‬
‫ﺣﺪﺕ ﺑﺼﺮ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﻨﻈﺮ ﺍﮐﺒﺮ ﭘﺪﻳﺪﺍﺭ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﻋﻈﻤﺖ ﺍﺯ ﺟﺒﻴﻦ ﻣﺒﻴﻨﺶ ﻧﻤﻮﺩﺍﺭ‪ .‬ﺑﻪ‬ ‫ّ‬
‫ﻳﮏ ﻧﻈﺮ ﮐﺸﻒ ﺭﻣﻮﺯ ﺩﻝ ﻭ ﺟﺎﻥ ﻧﻤﻮﺩﻱ ﻭ ﺑﻪ ﻳﮏ ﻟﺤﻈﻪ ﺍﺳﺮﺍﺭ ﻗﻠﻮﺏ ﺑﺨﻮﺍﻧﺪﻱ‪.‬‬
‫ﻣﭙﺮﺱ ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ ﭼﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻡ ﻭ ﺑﻪ ﭼﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﺗﻘﺪﻳﺲ ﻭ ﻣﺤﺒّﺘﻲ ﺗﻌﻈﻴﻢ ﻧﻤﻮﺩﻡ‬
‫ﮐﻪ ﺗﺎﺟﺪﺍﺭﺍﻥ ﻋﺎﻟﻢ ﻏﺒﻄﻪ ﻭﺭﺯﻧﺪ ﻭ ﺍﻣﭙﺮﺍﻃﻮﺭﻫﺎﻱ ﺍﻣﻢ ﺣﺴﺮﺕ ﺑﺮﻧﺪ‪«.‬‬
‫ﺻﻮﺗﻲ ﻣﻼﻳﻢ ﻭ ﻣﻬﻴﻤﻦ ﺍﻣﺮ ﺑﻪ ﺟﻠﻮﺱ ﻧﻤﻮﺩ ﻭﺁﻧﮕﺎﻩ ﻓﺮﻣﻮﺩ‪:‬‬
‫»ﺍﻟﺤﻤﺪﷲ ﻛﻪ ﻓﺎﺋﺰ ﺷﺪﻩ ﺍﻳﺪ‪|. ...‬ﺷﻤﺎ ﺑﺪﻳﺪﺍﺭ ﻳﻚ ﻣﺴﺠﻮﻥ ﻣﻨﻔﻲ ﺁﻣﺪﻩ‪،‬ﺍﻳﺪ‪ ...‬ﻣﺎ ﺟﺰ‬
‫ﺍﺻﻼﺡ ﻋﺎﻟﻢ ﻭ ﺳﻌﺎﺩﺕ ﺍﻣﻢ ﻣﻘﺼﺪﻱ ﻧﺪﺍﺭﻳﻢ‪ .‬ﻣﻌﺬﻟﻚ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺍﻫﻞ ﻧﺰﺍﻉ ﻭ ﻓﺴﺎﺩ ﺷﻤﺮﺩﻩ‬
‫ﻣﺴﺘﺤﻖ ﺳﺠﻦ ﻭ ﻧﻔﻲ ﺑﻪ ﺑﻼﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻨﺪ‪ ...‬ﺁﻳﺎ ﺍﮔﺮ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻭ ﻣﻠﻞ ﺩﺭ ﻇﻞ ﻳﻚ ﺩﻳﺎﻧﺖ‬
‫ﺩﺭ ﺁﻳﻨﺪ ﻭ ﺟﻤﻴﻊ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﻣﺤﺒﺖ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﺑﻨﺎﺀ ﺑﺸﺮ‬
‫ﺍﺳﺘﺤﻜﺎﻡ ﻳﺎﺑﺪ ﻭﺍﺧﺘﻼﻓﺎﺕ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺑﺮﻭﺩ ﻭ ﺗﺒﺎﻳﻦ ﻧﮋﺍﺩﻱ ﻣﺤﻮ ﻭ ﺯﺍﺋﻞ ﺷﻮﺩ ﭼﻪ‬
‫ﻋﻴﺐ ﻭ ﺿﺮﺭﻱ ﺩﺍﺭﺩ؟‪ ...‬ﺑﻠﻲ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪...۲‬‬
‫ﺟﻞ ﺷﺄﻧﻪ ﺍﻻﻋﻈﻢ ﺷﺶ ﺭﻭﺯ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺻﻌﻮﺩ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺴﺘﺮ‬ ‫»‪ ....‬ﺟﻤﺎﻝ ﻗﺪﻡ ّ‬
‫ﺑﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻏﺼﺎﻥ ﺗﮑﻴﻪ ﻓﺮﻣﻮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺟﻤﻴﻊ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﻭ ﺯﺍﺋﺮﻳﻦ ﻭ ﻃﺎﺋﻔﻴﻦ ﺣﻮﻝ ﺭﺍ‬
‫ﺗﺸﺮﻑ ﮐﻪ‬ ‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﺼﺮ ﺑﺎﮐﻴﴼ ﺫﺍﮐﺮﴽ ﻣﺠﺘﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺣﻀﺎﺭ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﺷﺮﻓﻴﺎﺑﻲ ﺁﺧﺮ ﺍﺣﺒﺎﺏ ﻭ ﺑﻤﻨﺰﻟ |ﻪ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺗﻮﺩﻳﻊ ﻣﻠﻴﮏ ﻣﻨّﺎﻥ ﺍﺯ ﺑﻨﺪﮔﺎﻥ ﺧﻮﻳﺶ ﺑﻮﺩ‬
‫ﻟﺴﺎﻥ ﻋﻈﻤﺖ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺷﻔﻘﺖ ﻭ ﻣﮑﺮﻣﺖ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﻋﺎﻟﻴﺎﺕ ﻧﺎﻃﻖ‪ :‬ﺍﺯ ﺟﻤﻴﻊ‬
‫ﺷﻤﺎﻫﺎ ﺭﺍﺿﻴﻢ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﮐﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺯﺣﻤﺖ ﮐﺸﻴﺪﻳﺪ ﻫﺮ ﺻﺒﺢ ﺁﻣﺪﻳﺪ ﻭ ﻫﺮ ﺷﺎﻡ‬
‫ﺁﻣﺪﻳﺪ ﻫﻤﮕﻰ ﻣﺆﻳّﺪ ﻭ ﻣﻮﻓّﻖ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﺑﺮ ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﻭ ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ ﺍﻣﺮ ﻣﺎﻟﮏ ﺍﻳﺠﺎﺩ‪ .‬ﺷﺶ ﺭﻭﺯ ﺑﻌ ‪،‬‬
‫ﺪ‬
‫ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻋﺖ ﺍﺯ ﻧﻴﻤﻪ ﺷﺐ ﮔﺬﺷﺘﻪ ‪ ،‬ﺟﻤﺎﻝ ﻗﺪﻡ ﺻﻌﻮﺩ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻇﻬﺮ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ‬
‫ﺟﺴﺪ ﻋﻨﺼﺮﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺭ ﻗﺼﺮ ﺑﻬﺠﻲ ﺑﻪ ﺧﺎﮎ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﭘﻴﻐﺎﻣﻲ ﺑﻪ ﺳﻠﻄﺎﻥ‬
‫ﻱ »‪٥٠.« Edward Granville Browne and the Bahá’í Faith‬‬
‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯ ‪،‬‬
‫‪ (۲‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪٥٦-٥٧‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۲۲‬‬
‫ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ‪:‬ﺷﻤﺲ ﺍﻫﻞ ﺑﻬﺎﺀ ﺍﻓﻮﻝ ﻧﻤﻮﺩ‪«.‬‬
‫ﻧﺒﻴﻞ ‪ ،‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﮕﺎﺭ ﺍﻳﺎﻡ ﺍﻭﻟﻴ |ﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺁﻥ ﻳﻮﻡ ﺭﺍ ﭼﻨﻴﻦ ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪:‬‬
‫ﻋﻜﺎ ﻭ ﻗﺮﺍﻱ ﺣﻮﻝ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺻﺤﺮﺍﻫﺎﻱ‬ ‫»‪ ...‬ﺩﺭ ﺷﻮﺭﺵ ﺁﻥ ﻣﺤﺸﺮ ﺍﮐﺒﺮ ﺟﻤﻴﻊ ﺍﻫﺎﻟﻲ ّ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺣﻮﻝ ﻗﺼﺮ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﮔﺮﻳﺎﻥ ﻭ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﻭﺍﻣﺼﻴﺒﺘﺎ ﮔﻮﻳﺎﻥ‪«..|.‬‬
‫»ﻧﻪ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ ﻧﻪ ﻧﻔﺮ ﺷﺎﻫﺪ ﻭ ﺟﻤﻊ ﮐﺜﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺍﺣﺒﺎﺀ ﻭ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﮐﻪ‬
‫ﺪ ﮐﺘﺎﺏ ﻋﻬﺪ‬ ‫ﺍﻋﻀﺎﺀﻋﺎﻳﻠﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻴﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﻭ ﭘﻴﻤﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﮔﺸﻮﺩﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﺣﺒﺎﺀ ﻭ‬
‫ﺣﻀﺮﺍﺕ ﺍﻏﺼﺎﻥ ﻭ ﺍﻓﻨﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﻣﺮ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻏﺼﻦ ﺍﻋﻈﻢ ﻧﺎﻇﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪«.‬‬‫ﺍﻭ ّ‬
‫ﺷﺪﺕ ﺗﺄﺛّﺮ ﻭ‬ ‫ﻞ ﺳﻮﺩﺍﺋﻲ ﺟﻤﺎﻝ ﺍﻗﺪﺱ ﺍﺑﻬﻲ ﻭ ﺷﻴﺪﺍﺋﻲ ﺁﻥ ﻣﻪ ﻧﻮﺭﺍﺀ‪ ...،‬ﺍﺯ ّ‬ ‫»‪....‬ﻧﺒﻴ ‪،‬‬
‫ﺍﺣﺰﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺤﺮ ﺍﻓﮑﻨﺪ ﻭ ﻣﺴﺘﻐﺮﻕ ﺳﺎﺧﺖ‪«...‬‬
‫ﺑﻪ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺴﻂ ﻭ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻭ ﺣﻔﻆ ﻭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺻﻴﺎﻧﺖ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﺳﻔﺮ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺻﻌﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ‬
‫ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ‪ ,‬ﻧﻘﺾ ﻋﻬﺪ ﻭ ﭘﻴﻤﺎﻥ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻧﺎﻗﺾ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺁﻣﻮﺧﺘﻪ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﻫﻴﭻ ﻳﮏ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ‬
‫ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻧﺎﻗﻀﻴﻦ ﻧﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭﺣﺘّﻲ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎﺯ ﻧﮑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻧﺨﻮﺍﻧﺪﻧﺪ‪ ۴.‬ﺷﻔﻴﻊ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ‬
‫‪ ۱۸۹۶‬ﻡ‪ .‬ﺻﻌﻮﺩ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺍﻭ ﻫﻔﺖ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺑﺠﺎﻱ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮ ﺍﻭ ﺧﺎﻭﺭ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺗﺎ‬
‫ﺩﻭﺭ ﺑﻌﺪﻱ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺍﺫﻳﺖ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﺑﻪ ﺑﺮﭘﺎﻳﻲ ﺟﻠﺴﺎﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻭ ﭘﺬﻳﺮﺍﻳﻲ ﺍﺯﻣﺒﻠّﻐﻴﻦ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﺻﻌﻮﺩ ﺷﻔﻴﻊ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﺍﻭ ﺻﺎﺩﺭ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ‪ ,،‬ﻋﺸﻖ ﻭ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺳﺘﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺍ ّﻭﻝ ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۹۶‬ﻡ‪ .‬ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﻧﺎﺻﺮ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺷﺎﻩ ‪ ,،‬ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻗﺪﻳﻤﻲ‬
‫‪ (۱‬ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ‪٢٢٢‬‬
‫‪ (۲‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪٢٣٦-٢٣٩‬‬
‫‪ (۳‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻃﺎﻫﺮ |ﻩ ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ,‬ﻧﺒﻴﻞ ﻫﺎﻧﺎ ‪ ,،‬ﻋﺎﺑﺮ ﻣﺠﻴﺪ ‪،‬ﻭ ﺭﻭﺯﺍﻧﺎ ﻭﻟﻨﻴﭻ‪ ، .‬ﻟﻮﺡ ﺷﻤﺎﺭ |ﻩ ‪ ١٣٩‬ﺍﺯ ﺍﻟﻮﺍﺡ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺷﻔﻴﻊ ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪www.nayriz.org‬‬
‫‪ (۴‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪.٢١٩ ,،١‬‬
‫‪ (۵‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻃﺎﻫﺮ |ﻩ ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ,‬ﻧﺒﻴﻞ ﻫﺎﻧﺎ ‪ ,،‬ﻋﺎﺑﺮ ﻣﺠﻴﺪ ‪،‬ﻭ ﺭﻭﺯﺍﻧﺎ ﻭﻟﻨﻴﭻ ‪www.nayriz.org‬‬
‫‪۲۲۳‬‬ ‫‪ ۱۶‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬

‫ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﻠﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﺮﺍﻱ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺻﺎﺩﺭ ﮔﺸﺘﻪ ﺍﺳﺖ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۲۴‬‬
‫ﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﺷﺮﻗﻲ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺩﺍﻱ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺷﮑﺮﮔﺰﺍﺭﻱ ﺑﻪ ﻣﻘﺒﺮ |ﻩ‬
‫ﺷﺎﻩ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻈﻴﻢ ﺭﻓﺖ‪ ۱.‬ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺗﻘﻮﻳﻢ ﻗﻤﺮﻱ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﭘﻨﺠﺎﻫﻤﻴﻦ ﺳﺎﻟﮕﺮﺩ‬
‫ﺳﻠﻄﻨﺘﺶ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﻧﺎﺻﺮ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺷﺎﻩ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺑﺎﺭ ﻋﺎﻡ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺍﻭ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺧﻮﺍﺳﺘ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﺰﺩ ﺍﻭ ﻋﺮﺽ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﺑﺎﺷﮑﻮﻩ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻌﻈﻴﻢ ﺑﺎ ﮔﻨﺒﺪ ﺁﺑﻲ ﺭﻧﮕﺶ ﺷﺎﻩ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻧﻤﺎﺯ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻴﺰﺩ ﻣﺮﺩ‬
‫ﻓﻘﻴﺮﻱ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﺪ ﺗﺎ ﻋﺮﻳﻀﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﺷﺎﻩ ﺑﮑﻨﺪ ﻭ ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﺗﭙﺎﻧﭽﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺭﺍ ﺑﻴﺮﻭﻥ‬
‫ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻧﺸﺎﻧ |ﻪ ﺧﺸﻢ ﻭ ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﺎﻩ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﮐﺮﺩ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻭ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻧﻴﻢ ﻗﺮﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﭘﺎ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩ‪.‬‬
‫ﺑﻘﺎﻳﺎﻱ ﻋﺮﺵ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺧﻔﻴﴼ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﮑﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﻧﮑﻨﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺯﻝ ﺍﺣﺒّﺎ‬
‫ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺑﻘﺎﻳﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺍﺧﻞ ﻳﮏ ﺻﻨﺪﻭﻕ ﭼﻮﺑﻲ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﺻﻨﺪﻭﻕ ﻓﻠﺰﻱ ﻣﻨﺘﻘﻞ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .۳‬ﻧﺎﻣﻪ ﺍﻱ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎ ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﺣﺒﺎ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺯﻣﺎﻥ‬
‫ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺑﻘﺎﻳﺎﻱ ﺟﺴﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪﺱ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﺣﺒّﺎ ﺩﺭ‬
‫ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺍﻳﻦ ﻋﺮﺵ ﻣﻄ ّﻬﺮ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺳﻔﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺯ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ‪ ,،‬ﮐﺮﻣﺎﻧﺸﺎﻩ ‪ ,،‬ﺑﻐﺪﺍﺩ‪ ,،‬ﺩﻣﺸﻖ ﻭ‬
‫ﺑﻴﺮﻭﺕ‪ ...‬ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﺸﻮﺭ ﺑﺮﻣﻪ ﺗﺎﺑﻮﺗﻲ ﺍﺯ ﺳﻨﮓ ﻣﺮﻣﺮ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪ ...‬ﻧﻴﻢ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﺍ ﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﻓﻠﺴﻄﻴﻦ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪ‪.‬‬‫ﺏ ﺑﻘﺎﻳﺎﻱ ﺟﺴﺪ ّ‬‫ﻗﺮﻥ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺑﺎ ‪،‬‬
‫ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﺴﺘﻄﺎﺏ ﺍﻗﺪﺱ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺁﻳﻨﺪ |ﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﭼﻨﻴﻦ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
‫ﺍﻟﻈﻬﻮﺭ ﻭ ﺳ ّﻤﻴﺖ ﺑﻬﺬﺍ‬ ‫ﺍﻓﺮﺣﻲ ﺑﻤﺎ ﺟﻌﻠﮏ ﺍﷲ ﺃﻓﻖ ﺍﻟﻨّﻮﺭ ﺑﻤﺎ ﻭﻟﺪ ﻓﻴﮏ ﻣﻄﻠﻊ ّ‬
‫ﺍﻟﺴﻤﻮﺍﺕ ﻭ ﺍﻷﺭﺿﻮﻥ‪ .‬ﺳﻮﻑ ﺗﻨﻘﻠﺐ ﻓﻴﮏ‬ ‫ﻧﻴﺮ ﺍﻟﻔﻀﻞ ﻭ ﺃﺷﺮﻗﺖ ّ‬‫ﺍﻻﺳﻢ ﺍﻟّﺬﻱ ﺑﻪ ﻻﺡ ّ‬
‫ﺇﻥ ﺭﺑﮏ ﻟﻬﻮ ﺍﻟﻌﻠﻴﻢ ﺍﻟﻤﺤﻴﻂ‪ .‬ﺍﻃﻤﺌﻨّﻲ ﺑﻔﻀﻞ‬ ‫ﺍﻷﻣﻮﺭ ﻭ ﻳﺤﮑﻢ ﻋﻠﻴﮏ ﺟﻤﻬﻮﺭ ﺍﻟﻨﺎﺱ‪ّ .‬‬
‫‪۵‬‬
‫ﻋﻨﮏ ﻟﺤﻈﺎﺕ ﺍﻷﻟﻄﺎﻑ‪«...‬‬‫ﺭﺑّﮏ ﺇﻧّﻪ ﻻﺗﻨﻘﻄﻊ َ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺒﺮﻩ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻓﻀﻼﻱ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﻭ ﻧﻮﺍﺩﮔﺎﻥ ﺍﻣﺎﻡ ﺳ ّﻮﻡ‪ ,‬ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ‪ ,،‬ﺑﻨﺎﻡ ﺷﺎﻩ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻈﻴﻢ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪ ٧٨٦-٨٦٥) .‬ﻡ‪.(.‬‬
‫ﺖ »‪.٤٤٠ «، The Pivot of the Universe‬‬ ‫‪ (۲‬ﺍﻣﺎﻧ ‪،‬‬
‫ﻲ ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ‪Efforts to preserve the remains of the Báb: Four»،‬‬ ‫‪ (۳‬ﺁﻗﺎ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻠ ‪،‬‬
‫‪.٩٣، «historical accounts‬‬
‫‪ (۴‬ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ ‪.٢٧٤‬‬
‫‪ (۵‬ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻗﺪﺱ‪ ,‬ﺑﻨﺪ ‪۹۲‬‬
‫ﻧﯽﺭﻳﺰ‬

‫‪١٩٠٩‬‬
‫‪۱۷‬‬

‫ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻫﺮﺝ ﻭ ﻣﺮﺝ‬

‫ﻣﻘﺪﻣ |ﻪ ﺍﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﮐﺘﺎﺏ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﺒﻴﻞ)ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ( ﺻﻔﺤ |ﻪ ‪ ۲۴‬ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﻧﻴﮑﻼﻱ‬ ‫ﺩﺭ ّ‬
‫ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﻮﻳﺲ ﻓﺮﺍﻧﺴﻮﻱ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪:‬‬
‫»ﺍﺳﻼﻑ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﺯﻭﺭ ﻭ ﻓﺸﺎﺭ ﻣﻘﺎﻡ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﻣﻨﺎﺻﺐ ﭘﺮﻣﻨﻔﻌﺖ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ‬
‫ﮐﺸﻮﺭ ﻏﺼﺐ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﻧﺴﻞ‪،‬ﻫﺎ ﺍﺯ ﭘﻲ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻭ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺑﻄﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﻣﺸﺎﻏﻞ ﻭ ﻣﻨﺎﺻﺐ ﺩﻭﻥ ﻭ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﮐﺎﺭ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻓﻘﻂ ﻧﮋﺍﺩﻱ ﺍﺯ ﺍﺷﺮﺍﻑ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ‬
‫ﺧﻮﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﮔﻬﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻮﺩ ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣﻨﺼﺐ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺍﺯ ﺯﺑﺎﻥ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﮐﻪ »ﺷﺘﺮ ‪ ,،‬ﺷﭙﺶ ﻭ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﺗﻨﻬﺎ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ‬
‫ﺟﺎ ﻳﺎﻓﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﻧﺪ‪«.‬‬
‫ﺣﺘﻲ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩﻱ ﺗﺼﻤﻴﻤﻲ ﺛﻮﺍﺏ ﻭ ﻋﺎﺩﻻﻧﻪ ﺑﮕﻴﺮﺩ‬
‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻋﺎﺟﺰ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﺍ ّﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺍﻭ ﻗﺮﺍﺭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﭘﺎﻳﻪ ﻭ ﺍﺳﺎﺱ ﻣﺤﮑﻤﻲ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ .‬ﺣﻘﺎﻳﻖ ﻣ ّﻬﻢ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻭ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻳﺎ‬
‫ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﻧﻔﻮﺫ ﺷﺎﻫﺪﺍﻥ ﺳﻮﺩﺟﻮ ﻭ ﻳﺎ ﻭﺯﺭﺍﺀ ﺧﻮﺩﻓﺮﻭﺵ ﻣﺨﺪﻭﺵ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﻳﺪ‪.‬‬
‫ﭼﺮﺧ |ﻪ ﻓﺴﺎﺩ ﺩﺭ ﻗﻠﻤﺮﻭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﮏ ﺑﺨﺶ‬
‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﮐﺸﻮﺭ ﻗﻠﻤﺪﺍﺩ ﻣﻲ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪«.‬‬
‫ﻟﺮﺩ ﮐﺮﺯﻥ ‪ ،‬ﺳﻴّﺎﺡ ﺍﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭﻩ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬
‫»ﮐﺸﻮﺭ ﺗﺤﺖ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺩﻭﮔﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺍﺩﺍﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻫﺮ ﻧﻔ ‪،‬ﺮ‬
‫ﻅ ﻫﻢ ﺭﺷﻮﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻫﺪ ﻭ ﻫﻢ ﺭﺷﻮﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻴﺮﺩ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﻗﻀﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻧﻪ‬ ‫ﺍﺯ ﻫﺮ ﻟﺤﺎ ‪،‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۲۸‬‬
‫ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻧﻪ ﺩﺍﺩﮔﺎﻫﻲ‪ .‬ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺑﻴﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩﻱ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﮑﻮﻣﺖ‬
‫ﺣﺲ ﻏﺮﻭﺭ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍ ‪،‬ﻡ ﻭ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﺩﻭ ﺟﺎﻧﺒﻪ‬
‫ﺣﺲ ﻭﻇﻴﻔ |ﻪ ﻓﺮﺩﻱ ﻭ ﻳﺎ ّ‬
‫ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ‪ .‬ﻫﻴﭻ ّ‬
‫ﻭ ﻳﺎ ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﺩﻭ ﻃﺮﻓﻪ )ﺑﻪ ﺟﺰ ﺩﺭ ﺳﻮﺀ ﺧﺪﻣﺖ( ‪ ,،‬ﻫﻴﭻ ﺷﺮﻡ ﻭ ﺣﻴﺎﻳﻲ ‪ ,،‬ﻫﻴﭻ ﺗﻘﻮﻱ‬
‫ﻭ ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎﺭﻱ ﻭ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺍﺯ ﻫﻤﻪ ﻫﻴﭻ ﺭﻭﺣﻴ |ﻪ ﻣﻠﻴﺖ‪،‬ﭘﺮﺳﺘﻲ ﻭ ﻭﻃﻦ‪،‬ﺩﻭﺳﺘﻲ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭ‬
‫ﺩﻳﺪﻩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪«.‬‬
‫ﺩﺭ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﺍﻭﻟﻴ |ﻪ ﻗﺮﻥ ﺑﻴﺴﺘﻢ ﺿﻌﻒ ﻭ ﻧﺎﺗﻮﺍﻧﻲ ﻭ ‪،‬ﻓﺴﺎﺩ ﻭ ﻋﻘﺐ‪،‬ﺍﻓﺘﺎﺩﮔﻲ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ‬
‫ﻗﺎﺟﺎﺭ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻀﻌﻴﻒ ﺍﻳﻦ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﺗﺮﻭﺭﻧﺎﺻﺮ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺷﺎﻩ ﭘﺴﺮ ﺍﻭ‬
‫ﻣﻈﻔﺮﺍﻟﺪﻳﻦ ﺷﺎﻩ ﺑﺮﺗﺨﺖ ﻧﺸﺴﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﮐﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﻋﻤﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺻﺮﻑ ﺧﻮﺵ ﮔﺬﺭﺍﻧﻲ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﻴﭻ ﺍ ّﻃﻼﻋﻲ ﺍﺯ ﺍﻣﻮﺭ ﮐﺸﻮﺭﺩﺍﺭﻱ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﭘﺪﺭﺵ ﺳﻠﻄﻨﺖ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﮔﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﮐﺸﻮﺭﺟﺰﺧﺰﺍﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺧﺎﻟﻲ ﭼﻴﺰﻱ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ ۱‬ﻭ ﻣﺒﺎﻟﻎ ﻫﻨﮕﻔﺘﻲ‬
‫ﺑﻪ ﺭﻭﺳﻴﻪ ﻭ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ﻣﻘﺮﻭﺽ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﭼﻴﺰﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺁﻥ ﻧﺸﺪ ﮐﻪ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺗﺎﺯﻩ‬
‫ﺑﻪ ﺗﺨﺖ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﭘﺮﺯﺭﻕ ﻭ ﺑﺮﻕ ﻭ ﻫﺰﻳﻨﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮔﺰﺍﻑ ﺁﻥ ﺑﮑﺎﻫﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺍﺯﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﮐﻪ ﺑﺨﺶ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﺍﺯ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﮐﺸﻮﺭ ﺩﺭ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺩﺳﺘﺸﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻤﮏ ﺧﻮﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ ﺑﺎ ﻫﺪﻑ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭﻱ ﺍﺩﺍﺭ |ﻩ ﮐﺸﻮﺭ ﺗﺤﺖ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﻭ ﻣﺤﺪﻭﺩ‬
‫ﮐﺮﺩﻥ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﻭ ﺑﺮﭼﻴﺪﻥ ﻧﻔﻮﺫ ﺩﻭ ﮐﺸﻮﺭ ﺭﻭﺳﻴﻪ ﻭ ﺍﻧﮕﻠﻴﺲ ﻭ‬
‫ﺑﺮﻗﺮﺍﺭﻱ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺷﮑﻞ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺎ ﺷﻼﻕ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ‬
‫ﻭ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻭ ﻣﺄﻣﻮﺭﺍﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﮐﻪ ﺧﻮﺩﺳﺮﺍﻧﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺍﺩﺍﺭﻩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﻫﺮ ﮐﺲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺭﺷﻮﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﮐﺎﺭﺵ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺗﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﻗﺎﻧﻮﻥ‬
‫ﺍﺳﺎﺳﻲ ﻭ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺑﺮ ﺳﺮﺁﻳﻨﺪ |ﻩ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺑﺎ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺩﺭ ﺟﻨﮓ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ‬
‫ﮐﺸﻮﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﺮﺝ ﻭ ﻣﺮﺝ ﮐﺸﺎﻧﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۳.‬ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍّﻣﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻧﺰﺍﻉ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﻣﺠﺎﺩﻻﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﭘﺮﻫﻴﺰ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻫﺪﻑ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ ﺑﺮ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭﻱ ﺍﺗّﺤﺎﺩ‬
‫ﻭ ﻭﺣﺪﺕ ﻧﻮﻉ ﺑﺸﺮ ﺑﻨﻤﺎﻳﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺩﺭ ﻟﻮﺣﻲ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ‬

‫‪ (۱‬ﻣﻈﻔﺮﺍﻟﺪﻳﻦ ﺷﺎﻩ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎﻥ ﻣﺨﺘﻠﻒ »ﻣﻈﻔﺮﺍﻟﺪﻳﻦ ﺷﺎﻩ ﻗﺎﺟﺎﺭ »‪ ١٢،‬ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪ ، ٢٠١١‬ﻣﻼﺣﻈﻪ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ ...‬ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ‬
‫ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪(http://en.wikipedia.org/wiki/Mozaffar ad Din Shah Qajar :‬‬
‫‪ (۳‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪ ، Edward Granville Browne and the Bahá’í Faith ،‬ﻓﺼﻞ ‪ ، ,٨‬ﮔﺌﻮﻻ ‪.١٨‬‬
‫‪۲۲۹‬‬ ‫‪ ۱۷‬ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻫﺮﺝ ﻭ ﻣﺮﺝ‬

‫»ﺍﺣﺒﺎﺀ ﻗﻄﻌﻴﴼ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﺣﺰﺑﻲ ﺩﺍﺧﻞ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ‬ ‫ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ ّ‬
‫ﺳﻴﺎﺳﻴﻪ ﻣﺪﺍﺧﻠﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ «.‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺩﺭﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺍﺩﻭﺍﺭﺩ ﮔﺮﻧﻮﻳﻞ ﺑﺮﺍﻭﻥ ﮐﻪ‬
‫ﺍﺯ ﺣﺎﻣﻴﺎﻥ ﺳﺮﺳﺨﺖ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ ﻃﻠﺒﺎﻥ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺍﺻﻞ ﻋﺪﻡ ﻣﺪﺍﺧﻠﻪ ﺩﺭ‬
‫ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺩﺭ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻣﻲ ﺩﻫﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﻫﺪﻑ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﺣﻴﺎﺕ ﻋﺎﻟﻢ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻴﻦ ﻣﻠﻞ ﻭ ﺩﻭﻝ ﺻﻠﺢ ﻭ ﺁﺷﺘﻲ‬
‫ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﺩﺩ ﻭ ﺟﻨﮓ ﻭ ﺣﺮﺏ ﻭ ﻗﺘﻞ ﻭ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰﻱ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﮔﺮﺩﺩ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺑﺎ ﺩﻝ ﻭ ﺟﺎﻥ ﺑﻪ ﺳﻮﻱ ﺁﻥ ﻣﻘﺼﺪ ﺣﺮﮐﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺩﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻮﺷﻨﺪ ﻭ ﺗﻼﺵ‬
‫ﻞ ﻧﻲ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻴﻦ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺍﺣﺰﺍﺏ ﻭ ﻣﻠّﺖ ﻫﺎ ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﻭﺍﻗﻊ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻴﻦ ﺩﻭﻝ ﻭ ﻣﻠ ‪،‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﮔﺮﺩﺩ ﻭﺻﻠﺢ ﻭ ﺁﺷﺘﻲ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺭﺥ ﺑﻨﻤﺎﻳﺪ«‬
‫ﺩﺭ ﻟﻮﺣﻲ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﻣﻠﮑﻪ ﻭﻳﮑﺘﻮﺭﻳﺎ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺧﺮ ﺩﻫ |ﻪ ‪ ۱۸۶۰‬ﻧﺎﺯﻝ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀ ﺍﷲ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﻣﺠﻤﻊ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﻣﺮﻱ ﻣﻤﺪﻭﺡ ﺷﻤﺮﺩﻩ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ‬
‫ﺳﺘﻮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪:‬‬
‫»‪...‬ﻭ ﺳﻤﻌﻨﺎ ﺇﻧﮏ ﺃﻭﺩﻋﺖ ﺯﻣﺎﻡ ﺍﻟﻤﺸﺎﻭﺭﺓ ﺑﺄﻳﺎﺩﻱ ﺍﻟﺠﻤﻬﻮﺭ ﻧﻌﻢ ﻣﺎ ﻋﻤﻠﺖ‪ ...‬ﻳﻨﺒﻐﻲ‬
‫ﻟﻬﻢ ﺃﻥ ﻳﮑﻮﻥ ﺃﻣﻨﺎﺀ ﺑﻴﻦ ﺍﻟﻌﺒﺎﺩ‪ ...‬ﻃﻮﺑﻲ ﻟﻤﻦ ﻳﺪﺧﻞ ﺍﻟﻤﺠﻤﻊ ﻟﻮﺟﻪ ﺍﷲ ﻭ ﻳﺤﮑﻢ ﺑﻴﻦ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﻟﻨّﺎﺱ ﺑﺎﻟﻌﺪﻝ ﺍﻟﺨﺎﻟﺺ ﺃﻻ ﺇﻧﻪ ﻣﻦ ﺍﻟﻔﺎﺋﺰﻳﻦ‪«.‬‬
‫ﺍﮔﺮﭼﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻭ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ‬
‫ﮐﻞ ﭘﻴﺮﻭ ﺩﺳﺘﻮﺭﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬ ‫ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ ﺧﻮﺍﻫﺎﻥ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ّ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﻧﻬﻀﺖ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍﺑﻪ ﺟﺎﻧﺒﺪﺍﺭﻱ ﺍﺯ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺳﻠﻄﻨﺘﻲ‬
‫ﻭﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﻬﻀﺖ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ‬
‫ﻣﺘّﻬﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۴.‬ﺍّﻣﺎ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺗﺤﺖ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﺳﺎﻟ |ﻪ‬
‫ﻣﺪﻧﻴﻪ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﻓﻘﻂ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺑﮑﺎﺭ ﺑﺮﺩﻥ ﺍﺻﻮﻝ ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺍﻟﻬﻲ ﻣﻴﺴﺮ‬

‫‪ (۱‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ‪.٩١‬‬
‫‪ (۲‬ﺁﺛﺎﺭ ﻗﻠﻢ ﺍﻋﻠﻲ ﺝ‪ ,۱ .‬ﺩﺍﻧﺪﺍﺱ‪ ,۱۹۹۶ ,‬ﺹ ‪۵۶‬‬
‫‪ (۳‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪٩٠‬‬
‫‪ (۴‬ﺳﭙﻬﺮ ﺁﺭﻳﺎ‪Babis and Baha’i role in the Constitutional Revolution ,،‬‬
‫‪ www.ohamzodai.com‬ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠٠٦‬ﮔﺮﻭﻩ ﺁﺭﻳﺎ ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪www.ohamzodai.com/‬‬
‫‪((maghalathtml‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۳۰‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪:۱‬‬
‫»ﻭ ﻳﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻋﻘﻞ ﺩﻭﺭﺑﻴﻦ ﺍﺯ ﻗﺮﺍﺋﻦ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﺣﺎﻟﻴّﻪ ﻭ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺍﻓﮑﺎﺭ ﻋﻤﻮﻣﻴّ |ﻪ ﻋﺎﻟﻢ‬
‫ﻭﻗﻮﻋﺎﺕ ﺍﺯﻣﻨ |ﻪ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻟﻴّﻪ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﻴّﺰ ﻗ ّﻮﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﺎﻟﻔﻌﻞ ﺍﺩﺭﺍﮎ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺩﺭ ﺍﻣﻨﻴّﺖ‬
‫ﺣﺎﻝ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺑﺬﻝ ﺟﻬﺪ ﻭ ﺳﻌﻲ ﻧﻤﻮﺩﻥ ﻣﻨﺎﻓﻲ ﺍﻃﻮﺍﺭ ﺣﮑﻴﻤﺎﻧﻪ ﺍﺳﺖ؟ ﻭ ﻳﺎ ﺧﻮﺩ ﺗﺸﺒّﺚ‬
‫ﺑﻪ ﻭﺳﺎﺋﻞ ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﺑﺎ ﺍﻣﻢ ﻣﺠﺎﻭﺭﻩ ﻭ ﻋﻘﺪ ﻣﻌﺎﻫﺪﺍﺕ ﻗﻮﻳّﻪ ﺑﺎ ﺩﻭﻝ ﻋﻈﻴﻤﻪ ﻭ ﻣﺤﺎﻓﻈ |ﻪ‬
‫ﻋﻼﻗﺎﺕ ﻭﺩﺍﺩﻳّﻪ ﺑﺎ ﺩﻭﻝ ﻣﺘﺤﺎﺭﺑﻪ ﻭ ﺗﻮﺳﻴﻊ ﺩﺍﺋﺮ |ﻩ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺑﺎ ﺍﻣﻢ ﺷﺮﻕ ﻭ ﻏﺮﺏ ﻭ‬
‫ﺗﮑﺜﻴﺮ ﻣﺪﻓﻮﻋﺎﺕ ﻃﺒﻴﻌﻴّ |ﻪ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﻭ ﺗﺰﻳﻴﺪ ﺛﺮﻭﺕ ﺍّﻣﺖ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻋﺎﻗﺒﺖ ﺍﻧﺪﻳﺸﻲ ﻭ ﺭﺃﻱ‬
‫ﺣﮑﺎﻡ ﻭﻻﻳﺎﺕ ﻭ ﻧﻮﺍﺣﻲ ﻣﻤﻠﮑﺖ ﺭﺍ‬ ‫ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻭ ﻣﻨﺤﺮﻑ ﺍﺯ ﻧﻬﺞ ﻗﻮﻳﻢ ﺍﺳﺖ؟ ﻭ ﻳﺎ ﺧﻮﺩ ّ‬
‫ﻳﺘﺼﺮﻑ ﮐﻴﻒ ﻳﺸﺎﺀ ( ﺑﺎﺯﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺣ ّﻘﺎﻧﻴّﺖ ﻣﻘﻴّﺪ ﻭ‬ ‫ﺣﺮﻳّﺖ ﻣﻄﻠﻘ |ﻪ ﺳﻴﺎﺳﻴّ |ﻪ ) ّ‬
‫ﺍﺯ ّ‬
‫ﺍﺟﺮﺍﺁﺕ ﻗﺼﺎﺻﻴّﻪ ﭼﻮﻥ ﻗﺘﻞ ﻭ ﺣﺒﺲ ﻭ ﺍﻣﺜﺎﻟﻬﺎ ﻣﻨﻮﻁ ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻴﺬﺍﻥ ﺍﺯ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﻣﻌﺪﻟﺖ‪،‬ﻣﺪﺍﺭ‬
‫ﻣﻘﺮ ﺳﺮﻳﺮ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺩﺭﺟﺎﺕ ﺷﻘﺎﻭﺕ ﻭ‬ ‫ﻭ ﺩﺭ ﻣﺠﺎﻟﺲ ﻋﺪﻟﻴّ |ﻪ ّ‬
‫ﻳﺴﺘﺤﻖ ﻣﺸﺮﻭﻁ ﺑﻪ ﺻﺪﻭﺭ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻋﺎﻟﻲ ﻧﻤﻮﺩﻥ‬ ‫ّ‬ ‫ﺟﻨﺎﻳﺖ ﻭ ﻗﺒﺎﺣﺖ ﺟﺎﻧﻲ ﻭ ﺍﺟﺮﺍﺀ ﻣﺎ‬
‫ﺳﺪ ﺍﺑﻮﺍﺏ ﺭﺷﻮﺕ ﻭ ﺑِﺮﻃﻴﻞ ﮐﻪ ﺍﻟﻴﻮﻡ‬ ‫ﻣﺨﺮﺏ ﺍﺳﺎﺱ ﺭﻋﻴّﺖ ﭘﺮﻭﺭﻱ ﺍﺳﺖ؟ ﻭ ﻳﺎ ﺧﻮﺩ ّ‬ ‫ّ‬
‫ﺑﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻣﻠﻴﺢ ﭘﻴﺸﮑﺶ ﻭ ﺗﻌﺎﺭﻑ ﻣﻌﺒّﺮ ﺳﺒﺐ ﺗﺪﻣﻴﺮ ﺑﻨﻴﺎﻥ ﻣﻌﺪﻟﺖ ﺍﺳﺖ؟ ﻭ ﻳﺎ ﺧﻮﺩ‬
‫ﮐﻞ ﺍﺣﻴﺎﻥ‬ ‫ﻫﻴﺌﺖ ﻋﺴﮑﺮﻳّﻪ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻓﻲ ﺍﻟﺤﻘﻴﻘﻪ ﻓﺪﺍﺋﻴﺎﻥ ﺩﻭﻟﺖ ﻭ ﻣﻠّﺘﻨﺪ ﻭ ﺟﺎﻧﺸﺎﻥ ﺩﺭ ّ‬
‫ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﺗﻠﻒ ﺍﺯ ﺫﻟّﺖ ﮐﺒﺮﻱ ﻭ ﻣﺴﮑﻨﺖ ﻋﻈﻤﻲ ﻧﺠﺎﺕ ﺩﺍﺩﻩ ﺩﺭ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﺂﮐﻞ ﻭ‬
‫ﻣﺸﺎﺭﺑﺸﺎﻥ ﻭ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺍﻟﺒﺴﻪ ﻭ ﻣﺴﺎﮐﻨﺸﺎﻥ ﮐﻮﺷﻴﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻓﻨﻮﻥ ﺣﺮﺑﻴّﻪ ﺑﻪ ﺻﺎﺣﺒﺎﻥ‬
‫ﻣﻨﺎﺻﺐ ﻋﺴﮑﺮﻳّﻪ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺪﺍﺭﮎ ﺍﮐﻤﺎﻝ ﻣﻬ ّﻤﺎﺕ ﻭ ﺁﻻﺕ ﻭ ﺍﺩﻭﺍﺕ ﻧﺎﺭﻳّﻪ ﮐﻤﺎﻝ ﺳﻌﻲ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻭ ﺍﻫﺘﻤﺎﻡ ﺭﺍ ﻣﺒﺬﻭﻝ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺍﺯ ﺍﻓﮑﺎﺭ ﺳﻘﻴﻤﻪ ﺍﺳﺖ؟«‬
‫ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻧﺎﺁﺭﺍﻣﻲ ﻭ ﺷﻮﺭﺵ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۶‬ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺍﺯ‬
‫ﺳﻠﻄﻨﺖ ﮐﻨﺎﺭﻩ‪،‬ﮔﻴﺮﻱ ﮐﻨﺪ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﻭ ﻣﺠﻠﺲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎﻥ‬
‫ﺑﺴﭙﺎﺭﺩ‪ .‬ﻳﮏ ﻣﺎﻩ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﮐﻨﺎﺭﻩ‪،‬ﮔﻴﺮﻱ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺣﻤﻠ |ﻪ ﻗﻠﺒﻲ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ ‪ .،‬ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎ ﺣﺬﻑ ﻣﺠﻠﺲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎﻥ ﺗﻤﺎﻡ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﺎﻥ ﺭﺍ ﺧﻨﺜﻲ ﮐﺮﺩ‬

‫‪ (۱‬ﮔﺌﻮﻻ ‪١٥‬‬
‫‪ (۲‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‪ ,‬ﺭﺳﺎﻟ |ﻪ ﻣﺪﻧﻴﻪ‪ ,‬ﻻﻧﮕﻨﻬﺎﻳﻦ‪ ,۱۹۸۴ ,‬ﺹ ‪۱۹‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﮑﻲ ‪١٥٠-١٥٥‬‬
‫‪۲۳۱‬‬ ‫‪ ۱۷‬ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻫﺮﺝ ﻭ ﻣﺮﺝ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺿﺪ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺑﻮﺩ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻣﻠﻐﻲ ﮐﺮﺩ‪.‬‬‫ﻭ ﺑﺎ ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺍﺳﺎﺳﻲ ّ‬
‫ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺩﺭ ﻫﻢ ﺷﮑﺴﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﮔﻮﺷﻪ ﻭ ﮐﻨﺎﺭ ﮐﺸﻮﺭ ﺁﺗﺶ ﻧﺰﺍﻉ ﺑﻴﻦ ﻗﺪﺭﺕ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﻣﺤﻠّﻲ ﻭ ﻣﻨﻄﻘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺯﺑﺎﻧﻪ ﮐﺸﻴﺪ‪ .‬ﺭﺍﻫﺰﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺟﺎ ّﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﺸﻮﺭ ﺭﺍ ﺩﺭﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻭ ﺍﺩﺍﺭ |ﻩ ﺍﻣﻮﺭ ﺩﺭﺍﻳﺎﻻﺕ ﻭ ﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺩﺯﺩﺍﻥ ﻭ ﺍﺷﺮﺍﺭ ﻣﺤﻠّﻲ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺑﻲ‪،‬ﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﻓﺎﺭﺱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﮔﺮﻣﺎ ﻭ ﺩﺍﻏﻲ ﻫﻮﺍ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ‬
‫ﺳﺨﺘﻲ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﮐﻮﭼﮑﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻻﺭ‪ ,‬ﻳﮏ ﻃﻠﺒﻪ ﻭ ﺁﺷﻮﺑﮕﺮ ﻓﺮﺻﺖ ﻃﻠﺐ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺳﻴﺪﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﺧﺪﻋﻪ ﻭ ﭼﺮﺏ‪،‬ﺯﺑﺎﻧﻲ ﮔﺮﺩ ﺧﻮﺩ ﺣﻠﻘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺳﺮﺳﭙﺮﺩﻩ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﺷﻮﺑﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺧﻮﺩ ﺑﻬﺮﻩ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺳﺘﺎﺋﻴﺎﻥ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﻫﺎﺕ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻓﻬﻢ ﻭ ﺩﺭﮐﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺍﻭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﺑﺎﺯﮔﻮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ :‬ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﻋﺠﻴﺒﻲ ﺩﺍﺭﺩ ‪ ,،‬ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺭﻭﻱ ﺁﺏ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺑﺮﻭﺩ ﻭ ﺁﺑﻲ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺁﻥ ﻭﺿﻮ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻴﺮﺩ ﺑﺎﻋﺚ ﺩﺭﻣﺎﻥ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻳﻦ ﺁﺏ ﺭﺍ‬
‫ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻭﺧﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻲ ﺍﻭ ﺟﺎﻧﺐ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﺎﻥ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ‬
‫ﺍﺯ ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪ ﺳﻮﺩ ﺧﻮﺩ ﺑﻬﺮﻩ ﺑﮕﻴﺮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺣﺮﻳﻔﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺧﺎﮎ ﺑﻴﺎﻧﺪﺍﺯﺩ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺩﺷﻤﻨﺎﻥ ﻭ ﺣﺮﻳﻔﺎﻥ ﺍﻭ ﺭﻫﺒﺮ ﻗﻮﻡ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﺳﻠﻄﺎﻥ‬
‫ﺑﻮﺩ ﻭ ﻗﻮﺍﻡ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ‪ ۳.‬ﻗﻮﺍﻡ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺳﺎﮐﻦ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺍﻓﻨﺎﻥ‬
‫ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﻨﺴﻮﺑﻴﻦ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺗﺠﺎﺭﻱ ﺩﺍﺷﺖ‪ ۴.‬ﺑﺎ ﮐﻨﺎﺭﻩ‪،‬ﮔﻴﺮﻱ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺍﺯ‬
‫ﻗﺪﺭﺕ ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺳﻂ ﺳﺎ ‪،‬ﻝ ﺳﻴﺪﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﺧﻮﺩ‪،‬ﻣﺨﺘﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﻓﺎﺭﺱ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺗﻤﺒﺮﻫﺎﻱ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﭼﺎﭖ ﮐﺮ ‪،‬ﺩ ﻭ ﭘﻮﻝ ﻭ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﭘﻠﻴﺲ ﻣﺨﺼﻮﺹ‬
‫ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻗﺪﺭﺕ ﺳﻴﺪﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻋﺎﻣﻲ ﻣﺤﻞ ﺭﺍ‬
‫ﺍﺳﺘﺨﺪﺍﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺳﭙﺎﻫﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ‬
‫ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺳﺮﮐﻮﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺷﻬﺮﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﻗﺼﺪ ﺗﻤﻠّﮏ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺖ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ۵‬ﺑﻮﺩ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺩﺍﻧﺰﻝ ‪٢٨٦-٢٨٨‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪.٩٣‬‬
‫‪ (۳‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪٩٤‬‬
‫‪ (۴‬ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺘﻬﺎﻱ ﮐﻼﺱ ﺩﺭﺱ ‪ ،‬ﭼﻬﺮﻩ ﻧﮕﺎﺭ ‪١٩٦٠،‬‬
‫‪ (۵‬ﺍﻓﻨﺎ ‪،‬ﻥ »ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﻭ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭ ﻓﺎﺭﺱ« ‪٢٠٨-٢٠٩‬‬
‫‪۱۸‬‬

‫ﻫﺠﻮﻡ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬‬

‫ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﻣﺎﺭﭺ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬ﻡ‪ .‬ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﮐﻪ ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ ﺻﺪﻫﺎ ﻣﺮﺩ ﺟﻨﮕﺠﻮ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻳﻞ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﭙﺎﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﭘﺮﺷﻴﺐ ﺑﻲ‪،‬ﻭﻓﺎ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺷﻬﺮﻱ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﮐﻮﻩ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﻳﻌﻨﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﺩﺭ ﺷﻴﺐ ﺳﻨﮕﻲ ﺁﻥ‬
‫ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎ‪ ,‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎﺩ ﺗﻨﺪﻱ ﻣﻲ ﻭﺯﺩ‪ ,‬ﺩﺭﺧﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺭﻭﻳﺪ‪ .‬ﺁﺏ‬
‫ﻫﻢ ﻧﻴﺴﺖ‪ ۲.‬ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﺳﻼﺡ ﮔﺮﻡ ﻭ ﺑﻌﻀﻲ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ‬
‫ﻋﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺑﺎ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﺎﺩ |ﻩ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ‬
‫ﺪ ﺑﺮﺧﻲ ﺳﻮﺍﺭﻩ ﻭ ّ‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻨ ‪،‬‬
‫ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺗﻮﺍﻧﮕﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﻏﺎﺭﺕ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺳﻴﺪﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﺑﻪ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺗﻤﺎﻡ‬
‫ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺭﺍ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﻨﺪ‪ ۳.‬ﺍﻭ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻓﻨﺎﻥ »ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﻭ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭ ﻓﺎﺭﺱ« ‪ .٢٠٨‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣٥‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﺍ ‪١٠٠٠‬‬
‫ﻧﻔﺮ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‪ .‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ )‪ (٩٤‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ »ﻧﺎﺭﺍﺿﻲ« ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺎ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ )ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ‬
‫‪.(٢٠١٠‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٤٠ ,٢ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺹ ‪ .١٢٧‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ .٢٠٩‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ )‪Edward Granville Browne and‬‬
‫‪ (٩٤ ، the Bahá’í Faith‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺍﺯ ﺁﺷﻮﺑﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺷﺪ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺧﻮﺩ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ‬
‫ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﻳﮏ ﺩﻋﻮﺍﻱ ﺷﺨﺼﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺧﺎﺗﻤﻪ ﺩﻫﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻠﺖ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻤﻼﺗﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺷﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻋﻠﻞ ﻣﺘﻔﺎﻭﺗﻲ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )‪ (٤٠‬ﻭ ﺍﻓﻨﺎﻥ )‪ (٢٠٩‬ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‬
‫ﮐﻪ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺳﻴﺪ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﺻﺎﺩﺭ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ)‪ (١٢٧‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺭﺍ ﻣﺴﺌﻮﻝ‬
‫ﺁﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺗﺮﻏﻴﺐ ﻧﻤﻮﺩ‪ .‬ﻭ ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ )‪ (٩٤‬ﺩﺭ ﺭﻭﺍﻳﺘﻲ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺍﻳﻦ ﺁﺯﺍﺭ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﻬﺖ ﺍِﻋﻤﺎﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﻣﺤﻞ ﺭﺍ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬
‫ﺧﻮﺩﺵ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ ,‬ﺗﻮﺟﻴﻪ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫‪۲۳۳‬‬ ‫‪ ۱۸‬ﻫﺠﻮﻡ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬‬

‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺷﻴﺦ ﺍﻻﺳﻼﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺘﻦ ﺁﻥ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮﺩ‪:‬‬
‫»ﺍﻋﻠﻴﺤﻀﺮﺕ ﺁﻳﺖ ﺍﷲ ﺣﺎﺟﻲ ﺳﻴﺪ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺗﺎﺟﮕﺬﺍﺭﻱ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺳﻠﻄﺎﻥ‬
‫ﻭﺍﻗﻌﻲ ﮐﺸﻮﺭ ﻫﻤﺎﻧﺎ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻄﻴﻊ ﻭ ﻣﻨﻘﺎﺩ ﺷﺨﺺ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺎﺷﻨﺪ‬
‫ﻭ ﻫﺮ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺣﮑﻢ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻭﺍﺟﺐ ﺍﻻﺟﺮﺍ ﺑﺪﺍﻧﻨﺪ‪ .‬ﻃﺒﻖ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺁﻳﺖ‬
‫ﻢ ﻣﻦ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻭﺍﺭﺩ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺪﻳﻦ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﻃﺒﻖ ﺍﻭﺍﻣﺮ ﺻﺎﺩﺭﻩ‬ ‫ﺍﷲ ﻣﻌﻈ ‪،‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺷﻤﺎ ﻣﻮﻇﻒ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﮐﺴﺎﻧﻲ‪،‬ﮐﻪ ﻣﻄﻴﻊ ﻣﺎ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺷﻮﻧﺪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺯﻧﺠﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﻧﺰﺩ ﻣﻦ ﺑﻔﺮﺳﺘﻴﺪ ﺗﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺤﺖ ﺍﻟﺤﻔﻆ ﻧﺰﺩ ﺁﻳﺖ ﺍﷲ ﻣﻌﻈﻢ )ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍﻟﻤﺴﻠﻤﻴﻦ( ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ‬
‫ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺷﺨﺺ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻃﺒﻖ ﺷﺮﻉ ﺍﺳﻼﻡ ﺗﻌﺰﻳﺮ ﻭ ﺗﻨﺒﻴﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻋﻼﻭﻩ ﺷﻤﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻭﺟﻮﺩ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻓﺮﻗ |ﻪ ﻣﻨﺤﺮﻓﻪ ﻭ ﺧﻮﺩﺳﺮ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﭘﺎﮎ ﺳﺎﺯﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺪﺍﻧﻴﺪ ﻭ ﺁﮔﺎﻩ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ ﺫ ّﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ ﺍﻭﺍﻣﺮ ﺻﺎﺩﺭﻩ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺳﺮ ﭘﻴﭽﻲ ﺷﻮﺩ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺧﻮﺩ ﻣﻦ ﺷﺨﺼﺎ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻫﻴﭻ ﻣﺠﺎﺯﺍﺗﻲ ﮐﻮﺗﺎﻫﻲ ﻧﺨﻮﺍﻫﻢ ﮐﺮﺩ‪«.‬‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﺑﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺟﺮﺃﺕ ﻻﺯﻡ ﺭﺍ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ‬
‫ﻫﻢ‪،‬ﺭﺗﺒ |ﻪ ﺣﮑﻤﺮﺍﻥ‪ ۲‬ﺑﺪﺍﻧﺪ ﻭ ﺣﻮﺯ |ﻩ ﻗﺪﺭﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺑﻪ ﻣﺎﻝ‬
‫ﻭ ﺛﺮﻭﺕ ﺩﺳﺖ ﻳﺎﺑﺪ‪.‬‬
‫ﺷﻴﺦ ﺍﻻﺳﻼ ‪،‬ﻡ ﺭﺋﻴﺲ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳ ‪،‬ﺰ ﺑﻮﺍﺳﻄﻪ ﻃﻼﻕ ﺑﻴﻦ ﺩﺧﺘﺮﺵ ﻭ ﭘﺴﺮ‬
‫ﺣﺎﮐﻢ ﺍﺯ ﺣﺎﮐﻢ ﺭﺍﺿﻲ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﻟﺬﺍ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ‬
‫ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻤﮏ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﻴﺪ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﻫﻢ ﺳﭙﺎﻩ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪.‬‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺩﺭ ﺷﻴﺐ ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻲ‪،‬ﻭﻓﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺳﻨﮕﺮﻫﺎﻱ ﺳﻨﮕﻲ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺎﻳﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻦ ﺩﺍﺷﺖ‪ .۴‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻗﺴﻤﺖ ﺷﻤﺎﻟﻲ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ .٢٠٩‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺮﺟﻌﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻤﮑﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ‬
‫ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ )‪ (٩٤‬ﺍﻳﻦ ﻧﺒﺮﺩ ﺭﺍ »ﺩﺷﻤﻨﻲ ﺑﺎ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﻣﻨﻄﻘﻪ« ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ‬
‫ﮐﺘﺎﺏ ﺣﺪﺱ ﻣﻲ‪،‬ﺯﻧﻨﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺑﻮﻗﻮﻉ ﭘﻴﻮﺳﺖ‪ ,‬ﺍﻳﻦ »ﺷﺨﺺ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ« ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻫﻴﭻ ﻳﮏ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﴼ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٣٨ ، ,٢ .‬‬
‫‪ (۴‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪١٢٧‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۳۴‬‬
‫ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻭﺳﻴﻊ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺶ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎﻱ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﻭ ﮔﺮﻣﺎﺑ |ﻪ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺧﻮﺑﻲ ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺑﺨﺶ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺷﻬﺮ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﺑﺎﻻ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ‬
‫ﺍﺯ ﺍﺳﺘﺤﮑﺎﻣﺎﺕ ﺩﻓﺎﻋﻲ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺳﺎﺩﺍﺕ ﮐﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺳﮑﻮﻧﺖ‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺑﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﺩﺭﺁﻥ ﻗﺴﻤﺖ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﻃﺮﻑ ﺷﺮﻕ‪ ,‬ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ‬
‫ﺳﻴﻒ ﺁﺑﺎﺩ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺎ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻣﺤﺼﻮﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﻗﺮﺍﺭ‬
‫ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺁﺑﺎﺩﻳﻬﺎ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎ ﺑﺎ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻣﺤﺼﻮﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﺜﻞ ﻳﮏ ﻗﻠﻌ |ﻪ‬
‫ﺩﻓﺎﻋﻲ ﺩﺭ ﺍﻣﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘ ‪،‬ﻪ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺗﻨﻬﺎ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﺤﻠّﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺁﻥ ﻫﻢ ﻗﻠﻌﻪ ﻭ ﺣﻔﺎﻇﻲ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺩﺭ ﺿﻠﻊ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺠﺪ ﭘﻴﺎﻡ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺑﻼﻍ‬
‫ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺯ ﻭﻗﺘﻲ ﺩﻭ ﺗﻦ ﺍﺯ ﻣﺒﻠّﻐﺎﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪ ,‬ﺟﻨﺎﺏ ﻃﺮﺍﺯﺍﷲ ﺳﻤﻨﺪﺭﻱ ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ ﺍﮐﺒﺮ‬
‫ﺭﻓﺴﻨﺠﺎﻧﻲ‪ ,‬ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻳﮑﭙﺎﺭﭼﻪ ﺷﻮﺭ ﻭ ﻫﻴﺠﺎﻥ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻣﺒﻠّﻎ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻟﻲ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺳﻔﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺩﻳﺎﻧﺖ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺗﺪﺭﻳﺲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺭﻭﺣﻲ ﺟﺪﻳﺪ ﺩﺭ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﻣﻴﺪﻩ ﻭ ﺁﮔﺎﻫﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺍﻣﺮﻱ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺟﻠﺴﺎﺕ ﻣﻨﻌﻘﺪﻩ ﺑﺎ ﻭﺭﻭﺩ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺟﺪﻳﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﮔﺮﻭﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺟﻤﻌﻴﺖ‬
‫ﺍﻧﺒﻮﻫﻲ ﺭﺍ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻲ ﺷﺪ‪ .‬ﮔﺎﻩ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ ﺑﺎﻻﻱ ﺑﺎﻡ ﻣﻨﺰﻝ ﺑﻨﺸﻴﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺁﺛﺎﺭ‬
‫ﻭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ ﻭ ﺻﻮﺭﺕ ﻧﻮﺭﺍﻧﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ‪ .‬ﺟﻨﺎﺏ ﺳﻤﻨﺪﺭﻱ‬
‫ﺑﺎ ﻟﻬﺠ |ﻪ ﺗﺮﮐﻲ ﺧﻮﺩ ﺍﺷﻌﺎﺭ ﺍﻣﺮﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺣﺎﺿﺮﺍﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ‬
‫ﺭﺍ ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺁﺛﺎﺭ ﺻﺪﻣﺎﺕ ﺟﺴﻤﻲ ﻭ ﺭﻭﺣﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻃﻲ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ‪ ۱۸۵۰‬ﻭ ‪۱۸۵۳‬‬
‫ﻡ‪ .‬ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﮐﻢ ﮐﻢ ﺭﻭ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﻣﻮﺷﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩ‬
‫ﮐﺴﺐ ﻭ ﮐﺎﺭﻱ ﺷﺮﻭﻉ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺣﺴﻨﻪ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﻭ ﺁﺳﺎﻳﺶ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﮐﻮﺗﺎﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺗﺎ ‪ ۲۱‬ﻣﺎﺭﭺ ﻳﻌﻨﻲ ﺭﻭﺯ‬
‫ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۰۹‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻃﻮﻝ ﻧﮑﺸﻴﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺷﮑﻨﻨﺪﻩ ﻭ‬
‫ﻧﺎﭘﺎﻳﺪﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﻭ ﭼﻨﺪﻱ ﺑﻌﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻓﺼﻠﻲ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪.‬‬
‫‪۲۳۵‬‬ ‫‪ ۱۸‬ﻫﺠﻮﻡ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬‬

‫ﭺ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ‬ ‫ﺻﺒﺢ ﺭﻭﺯ ﺷﺎﻧﺰﺩﻫﻢ ﻣﺎﺭ ‪،‬‬
‫ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﺑﺎﻻ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺍﺯ ﺑﺎﻻﻱ ﺍﺳﺘﺤﮑﺎﻣﺎﺕ‬
‫ﺩﻓﺎﻋﻲ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺯﻳﺮﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺍﻭ ﻣ ّﻮﻓﻖ ﺷﺪﻧﺪ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺴﻲ ﺭﺍ ﺟﻠﺐ‬
‫ﻣﺤﻞ ﻧﻴﺰ ﮐﻤﮏ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻋﻠّﺖ‬ ‫ﮐﻨﻨﺪ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻬﺮ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺣﺘّﻲ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ّ‬
‫ﺍﺧﺘﻼﻑ ﺑﻴﻦ ﺣﺎﮐﻢ ﺷﻬﺮ ﻭ ﺷﺨﺺ ﺷﻴﺦ ﺍﻻﺳﻼﻡ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺩﻓﺎﻋﻲ ﺷﻬﺮ ﺿﻌﻴﻒ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺷﻴﺦ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺯﮐﺮﻳﺎ ﭘﻴﻮﺳﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺐ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﻧﻮﺭ ﻣﺎﻩ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺳﻴﻨﻪ‪،‬ﺧﻴﺰ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ ﺑﻲ ﻭﻓﺎ ﭘﺎﻳﻴﻦ‬
‫ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﮐﻮﭼﻪ ﺑﺎﻻ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺳﺎﮐﻨﺎﻥ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻳﮏ ﻃﺒﻘ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺤﻠّﻪ‬
‫ﻫﻤﻪ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﺷﺒﮕﺮﺩ ﻭ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﻏﺎﻓﻠﮕﻴﺮ‬
‫ﺗﺼﺮﻑ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﮐﺮﺩ ‪،‬ﻩ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻬﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﻫﻴﭻ ﻣﻘﺎﻭﻣﺘﻲ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ ّ‬
‫ﺗﺼﺮﻑ ﺩﺭ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺳﭙﺎﻩ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺑﻪ‬ ‫ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﻫﻤﻪ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺳﻤﺖ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﺑﺎﻻ ﺭﻭﺍﻧﻪ ﺷﺪ ﺗﺎ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺑﺎﺯ ﭘﺲ ﺑﮕﻴﺮﺩ ﻭﻟﻲ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻩ ﻭ ﺑﺮﻭﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﺗﺶ ﮔﺸﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﺭﻭﺯ ‪ ۱۷‬ﻣﺎﻩ ﻣﺎﺭﭺ ﺳﭙﺎﻩ ﺷﻴﺦ‬
‫ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺩﻓﻊ ﺣﻤﻼﺕ ﺳﭙﺎﻩ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ‬
‫ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺧﻮﺩﺵ ﺩﺭ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺍﻓﺮﺍﺩﺵ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺷﻬﺮ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ‪ .‬ﺍﮔﺮﭼﻪ ﻣﻬﺎﺟﻤﻴﻦ ﮐﻨﺘﺮﻝ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍّﻣﺎ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺗﺎ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯﻱ ﺩﺭ ﺑﻌﻀﻲ ﻧﻘﺎﻁ ﺯﺩ ﻭ ﺧﻮﺭﺩﻫﺎﻳﻲ ﺭﺥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﺧﺒﺮ ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻠﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﭘﻴﭽﻴﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ )ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ( ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﺩﺧﺘﺮ‬
‫ﺟﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻣﮑﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﮐﻪ ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ‪،‬ﺗﺮﻳﻦ ﺑﻨﺎ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﻧﻘﻞ ﻣﮑﺎﻥ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺪ ﻳﻌﻨﻲ ‪ ۱۸‬ﻣﺎﺭﭺ ﺑﺮﺍﺑﺮ ‪ ۲۴‬ﻣﺎﻩ ﺻﻔ ‪،‬ﺮ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ‬ ‫ﺭﻭﺯ ﺑﻌ ‪،‬‬
‫ﺳﻴﻒ‪،‬ﺁﺑﺎﺩ ﭘﻴﺸﺮﻭﻱ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺁﺑﺎﺩﻱ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ‬

‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٢٧‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٣٩ ,٢ .‬ﻋﻠﻠﻲ ﺫﮐﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﺮﺍ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﺳﺎﮐﻨﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺯ ﺷﻴﺦ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﻱ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ؛ ﻋﻠّﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﭘﺎﺭﺍﮔﺮﺍﻑ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺻﺮﻓﴼ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎﻱ ﺣﺪﺱ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٣٩ ، ,٢ .‬‬
‫‪ (۳‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٦٤‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۳۶‬‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺷﺮﻕ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺷﺖ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺳﮑﻨ |ﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺭﻭﺳﺘﺎ ﺍﺯ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﻤﻠﻪ ﺁﻏﺎﺯ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﺩﻓﺎﻉ ﺍﺯ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﻡ ﻫﻴﭻ ﺣﻤﺎﻳﺘﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﻫﻴﭻ‬
‫ﺍﻧﮕﻴﺰﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻨﮓ ﺑﺎ ﺳﭙﺎﻩ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻫﻢ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ‬
‫ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﺪﻧﺒﺎﻝ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ ﺳﭙﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﻭﺍﺭﺩ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺳﻴﻒ‪،‬ﺁﺑﺎﺩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﺍﺯ ﺍﺷﺨﺎﺹ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻭ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺗﺶ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﻴﻒ ﺁﺑﺎﺩ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻧﺪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﻭ ﺳﻴﺪﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‬
‫ﻻﺭﻱ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺣﺎﮐﻢ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﻓﺎﺭﺱ ﻭ ﺧﻮﺩﺵ ﺭﺍ ﻣﺪﺍﻓﻊ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﻣﻌﺮﻓﻲ‬
‫ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺣﺎﮐﻢ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﻭ ﭘﺎﮐﺴﺎﺯﻱ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺯ ﻭﺟﻮﺩ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﺻﺤﺒﺖ ﭘﻴﺮﺍﻣﻮﻥ ﻣﻘﺎﺻﺪ ﺻﻠﺢ ﺁﻣﻴﺰ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ﻗﺪﺭﻱ ﺧﺎﻃﺮ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺷﻬﺮﻭﻧﺪﺍﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺁﺭﺍﻡ ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ ﺣﺴﻦ ﻧﻴﺖ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﺎ ﺧﺮﻣﺎ ﭘﺬﻳﺮﺍﻳﻲ ﮐﺮﺩ ﺑﻪ ﻃﻮﺭﻱ ﮐﻪ‬
‫ﺣﺲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺣﺎﻣﻴﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻥ‬ ‫ﻭﻗﺘﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ّ‬
‫ﺷﻴﺦ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻫﻴﭻ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﺧﻄﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﺎﻳﻌﻪ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﭘﻴﭽﻴﺪ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ‬
‫ﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺧﺮﻣﺎﻫﺎ ﺭﺍ ﭼﻨﺪ‬ ‫ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺧﺎﺭﻕ ﺍﻟﻌﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻣﻌﺠﺰﺍﺗﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ ,‬ﻣﺜ ً‬
‫ﻼﻣ ‪،‬‬
‫ﺑﺮﺍﺑﺮ ﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺟﻤﻊ ﮐﺜﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﻣﻴﻬﻤﺎﻧﺎﻧﺶ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺁﻥ ﭘﺬﻳﺮﺍﻳﻲ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ‬
‫ﺗﺼﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻣﺎﻡ ﺩﻭﺍﺯﺩﻫﻢ ‪ ,،‬ﻣﻨﺠﻲ ﺍﺳﻼﻡ ‪,،‬‬ ‫ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ ّ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ .٢١٠‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻨﺒﻌﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﻣﺮﺩﻡ ﺳﻴﻒ ﺁﺑﺎﺩ ﺑﻪ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﺷﻴﺦ ﺑﺮﺧﺎﺳﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ (٤١ ,٢ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﻓﺘﻮﺍﻳﻲ ﺍﺯ ﺳﻴﺪ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﻬﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺍﺑﺪﴽ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪﴽ ﺩﺭ ﻣﻼﻗﺎﺗﻲ ﺑﺎ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺣﺎﻣﻞ ﻓﺮﻣﺎﻧﻲ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ‬
‫ﺳﻴﺪ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺣﺮﮐﺘﺶ ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺗﺶ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺷﻬﺮ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﺳﺘﺪ‪ -‬ﺍﻳﻦ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺍﻳﺘﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ‬
‫ﺳﻨﺎﺭﻳﻮﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺁﻥ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ -‬ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻣﺪ ﺑﺎ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺣﺎﻣﻞ ﻓﺮﻣﺎﻧﻬﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺻﺤﻴﺢ‪،‬ﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ ﺗﺎ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺣﻤﻠﻪ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﻭ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺣﻤﻠﻪ‬
‫ﺭﺍ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﭼﺎﺩﺭ ﺳﺮ ﮐﺮﺩﻥ ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻧﺸﻮﻧﺪ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺍﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻧﺎﻡ‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﺁﻥ ‪ ١٩٠‬ﻧﻔﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﻦ ﺧﺎﻥ ﺑﻮﺩ؛ ﺍﻭ ﻧﺎﻳﺐ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﻴﺰ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪۲۳۷‬‬ ‫‪ ۱۸‬ﻫﺠﻮﻡ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺟﻨﮕﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﻌﺪﻱ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻗﺼﺪ ﺗﺼﺮﻑ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ‪,،‬‬
‫ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺗﻮﺍﻧﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻏﺮﺏ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺍﻋﻴﺎﻥ ﻧﺸﻴﻦ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻓﺮﺍﺭ ﻣﺎﻟﮑﺎﻧﺶ ﺧﺎﻟﻲ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﺍﺭ ﺧﺎﻟﻲ‬
‫ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﻣﺤﺎﻓﻆ ﻭ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ‪،‬ﺗﺮﻳﻦ ﺑﻨﺎ‬
‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﺤﻠّﻪ ﻳﻌﻨﻲ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﻟﺸﮑﺮ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ‬
‫ﻫﻤﮕﻲ ﺑﺎ ﭘﻮﺷﻴﺪﻥ ﭼﺎﺩﺭ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﭘﻨﺠﺮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺗﻴﺮ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺤﺎﻓﻈﻴﻦ ﻭ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﺎﻥ ﻗﺪﺭﻱ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﻤﻪ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﮔﺬﺍﺭﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﻫﺎ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺩﺭ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﭘﺨﺶ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺧﺒﺮ ﺗﺼﺮﻑ‬
‫ﻣﻨﺰﻝ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﻟﺸﮑﺮ ﻭ ﻓﺮﺍﺭ ﻣﺤﺎﻓﻈﺎﻥ ﻣﻨﺰﻝ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﺍ ‪،‬ﺭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﺎﺭ ﻭ ﺑﻨ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺴﺘﻨﺪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻭ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﮔﺬﺍﺭﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﮐﻪ ﺣﺎﻻ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﻏﺎﺭﺕ ﻭ‬
‫ﭼﭙﺎﻭﻝ ﻣﻨﺎﺯﻝ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﻫﻢ ﻣﺎﻧﻊ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻧﺸﺪ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﮐﻪ ﺳﭙﺎﻫﺶ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺗﺼﺮﻑ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺍﻧﮕﻴﺰﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻣﺎﻝ ﻭ ﺛﺮﻭﺗﻲ ﺑﻪ ﭼﻨﮓ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺁﻭﺭﺩ‪.‬‬
‫ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﺣﻤﻠﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺷﻴﺦ ﺍﻻﺳﻼﻡ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻫﻤﺎﻥ ﻃﻮﺭ‬
‫ﺪ ﺷﻴﺦ ﺍﻻﺳﻼﻡ ﻣﺎﺕ ﻭ ﻣﺒﻬﻮﺕ‬ ‫ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻏﺎﺭﺕ ﻭ ﭼﭙﺎﻭﻝ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺗﻌﺠﺐ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﺭﻭﻱ ﭘﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﺧﻴﺎﻧﺖ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺩﺭ ّ‬
‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻗﻲ ﻣﺤﺒﻮﺱ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﻭﺟﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﻧﺸﺪ ﺁﻥ ﺍﺗﺎﻕ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٤١ ,٢ .‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٤٤-٤٥ ، ,٢ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ١٣٥‬ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﺣﺎﮐﻢ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﺍﻭ ﺑﺎ ﭼﺎﺩﺭ‬
‫ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻓﻨﺎﻥ )‪ (٢١٠‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺩﻋﻮﺕ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ‬
‫ﺷﺪﺕ ﺣﺮﺹ ﻭ ﻃﻤﻊ ﺳﺎﮐﻨﺎﻥ ﺁﻥ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺗﺼﻤﻴﻢ‬ ‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻴﺎﻳﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻏﺎﺭﺕ ﻭ ﭼﭙﺎﻭﻝ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪» :‬ﺍﺯ ّ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻏﺎﺭﺕ ﻭ ﭼﭙﺎﻭﻝ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﻲ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺭﺳﻴﺪ‪«.‬‬
‫ﻫﻴﭻ‪،‬ﻳﮏ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﻭﻟﻲ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺯﻣﺎﻥ ﻣﺤﺪﻭﺩﻱ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺩﺭ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺎﻧﺪ ‪ ١٣ -‬ﺭﻭﺯ ‪ -‬ﻣﺆﻟﻔﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺭﺍ ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮﻝ‪،‬ﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۳۸‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻋﺮﺽ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﭼﻬﺎﺭﺳﺎﻋﺖ ﺳﭙﺎﻩ ﺷﻴﺦ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﻣﺘﺸﺨﺺ‬‫ﺗﺠﺎﺭ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﻭ ﺣﺘﻲ ﻳﮏ ﺳﻴﺪ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﻭ ّ‬ ‫ّ‬
‫ﺪ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﻧﻮﺯﺩﻫﻢ ﻣﺎﻩ ﻣﺎﺭﭺ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺁﺷﻮﺏ ﻏﺎﻓﻠﮕﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺑﻪ ﺩﻳﺪﺍﺭ ﺷﻴﺦ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺳﻴﺪ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺗﻲ ﺑﻪ ﺷﻴﺦ ﮔﻔﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭ‬
‫ﺷﻴﺦ‪،‬ﺍﻻﺳﻼﻡ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﺮ ﻋﻠﻴﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺣﺘّﻲ‬
‫ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻫﻢ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﻭ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩﺵ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﻨﻨﺪ‬
‫ﻭ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻧﻴﺮﻭﻫﺎﻱ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺁﻣﺪ ﺑﺴﭙﺎﺭﻧﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ‬
‫ﮐﻪ ﻳﮏ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ ﺑﻲ‪،‬ﺳﻮﺍﺩ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺣﺮﻓﻬﺎﻱ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺎﺳﻮﺍﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩﺵ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺷﺮﻣﻨﺪﮔﻲ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺁﻣﻴﺰ ﺭﺍ ﺑﺪﻭﻥ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺍﻭ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﻓﺮﻣﺎﻧﻲ ﺭﺍ‬
‫ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﻴﺪ ﻣﺰﺑﻮﺭ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺷﻬﺮ ﻫﻢ ﺑﻪ‬
‫ﺍﻭ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻠﺐ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﺣﺎﻣﻲ ﻭﺍﻗﻌﻲ‬
‫ﺩﻳﻦ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﻄﻤﺌﻦ‬
‫ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻧﻘﺸﻪ ﺭﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﻋﻠﻨﴼ ﺑﻪ ﻫﻤ |ﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺍﻋﻼﻡ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻫﻢ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺻﺪﺍﻱ ﺟﺎﺭﭼﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ ﻭ ﺑﺮﺯﻥ ﺷﻬﺮ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‬
‫ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺲ ﻳﮏ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺯﻧﺪﻩ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺑﺪﻫﺪ ﺩﻭﻳﺴﺖ ﺗﻮﻣﺎﻥ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺳﺮ ﻳﮏ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫ﺭﺍ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺑﺪﻫﺪ ﺻﺪ ﺗﻮﻣﺎﻥ ﺟﺎﻳﺰﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻴﺮﺩ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻤﮕﻲ ﺩﺭ ﺍﻣﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ‬
‫ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺧﻮﻥ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺧﻮﺩ ﺗﺸﻨﻪ ﺷﺪﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺣﺘﻲ ﺩﺭﺏ ﻣﻨﺎﺯﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍﻋﻼﻣﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﻣﺸﺨﺺ ﺑﺎﺷﺪ ﻭﻟﻲ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻬﺎ‬
‫ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻌﺎﻉ‪ ,‬ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺣﺴﻦ ﺷﻌﺎﻋﻲ ‪ ,،‬ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﺣﺸﻤﺖ ﺍﻻﺳﻼﻡ ﻭ‬
‫ﭘﺪﺭﺵ ﺳﻴﺪ ﺩﺍﻭﻭﺩ ﮐﻪ ﺩﻭ ﺗﻦ ﺍﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﺷﻬﺮ‪ ۴‬ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺧﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ‬
‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٤٣، ,٢ .‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪١٢٨‬‬
‫‪ (۲‬ﺳﻴّﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺗﻲ‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٤٣ ,٢ .‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪١٢٨‬؛ ﺍﻳﻦ ﺑﺨﺶ ﺍﺯ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺗﺮﮐﻴﺒﻲ ﺍﺯ ﺩﻭ ﻣﺄﺧﺬ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ﻋﻠّﺖ ﺣﻤﻠﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﻧﻔﻮﺫ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺪ‪ ,‬ﺍﻣﺎ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻓﺘﻮﺍﻱ ﺻﺎﺩﺭﻩ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺳﻴّﺪ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﺭﺍ‬
‫ﺩﻟﻴﻞ ﺍﺻﻠﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻤﺎﺭﺩ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺩﺭ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ )‪.(١٣٠‬‬
‫‪۲۳۹‬‬ ‫‪ ۱۸‬ﻫﺠﻮﻡ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬‬

‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺧﻄﺮ ﺟﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﺎﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺧﻮﺩ ﮐﻤﮏ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻋﻠّﺖ ﺍﻳﻦ‬
‫ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻼﻥ ﺭﺍ ﭘﺨﺶ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﮐﻪ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‬
‫ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﻓﺮﺍﺭ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﻭ ﻣﻲ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻢ ﮐﻤﮏ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻫﻤﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪﻥ ﺍﺯ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﺘﻲ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﺍﺭ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﭼﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺳﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﺯﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ‬
‫ﻟﺸﮕﺮ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۲.‬ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﻣﻨﺎﺯﻝ‬
‫ﺁﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻏﺬﺍ ﻭ ﭘﻮﺷﺎﮎ ﺭﻭﻱ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺷﺘﺎﺏ‪،‬ﺯﺩﻩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺑﺎﻍ ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮﺏ ﻭﺍﻗﻊ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﺭﻓﺘﻨﺪ ‪ ,،‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﻻﺷﻨﻲ‪ ,۳‬ﺭﻭﺳﺘﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ‬
‫ﻣﺴﻴﺮ ﺟﺎﺩﻩ ﺳﻴﺮﺟﺎﻥ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﺷﺮﻗﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ‪ ,۴‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﻫﻢ ﺑﻪ‬
‫ﺪ‬ ‫ﺳﻤﺖ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍﻫﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺳﭙﺎﻩ ﺷﻴﺦ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻧﺸﻮﻧ ‪،‬‬
‫ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﻣﺎﺩ |ﻩ ﺗﻴﺮ ﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺳﭙﺎﻩ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺷﻴﺦ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺪﺍﻱ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﻭ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺳﭙﺎﻩ ﺷﻴﺦ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﺧﺎﻧﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﺗﺶ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﻣﻬﺎﺟﻤﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ‬
‫ﺪ ﺩﻭ ﻃﺮﻑ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻫﻢ ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﺟﺎﻣﻊ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧ ‪،‬‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻦ ‪ ,،‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺟﻨﮕﻴﺪ‪ ,‬ﺍﺻﺎﺑﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺍﻳﻦ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٤٣ ,،٢ .‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪١٣٦‬؛ ﺍﻓﻨﺎﻥ )‪ (٢١٠‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻋﻼﻣﻴﻪ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻮﻳﻞ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻣﺮﺩﻩ ﻳﺎ ﺯﻧﺪﻩ ﻳﮏ ﻗﺒﻀﻪ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﺟﺎﻳﺰﻩ ﺩﺍﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﻭ ﻧﻪ ﭘﻮﻝ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻋﻼﻣﻴﻪ‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺧﺎﻃﺮ ﺟﻤﻊ ﻣﻲ‪،‬ﺳﺎﺧﺖ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﻗﺮﺍﺋﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ ﮐﻪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺷﺮﻭﻉ ﺍﻳﻦ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺟﺪﻳﺪ ﺭﺍﺑﻄ |ﻪ ﺑﻴﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺑﺮ‬
‫ﺧﻴﺎﻧﺖ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺗﺄﮐﻴﺪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻬﺎ‬
‫ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻳﺎﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٤٦‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ٤٥ ,٢ .‬؛ ﻣﻌﺎﻧﻲ ‪٩‬‬
‫‪ (۳‬ﮔﺮﻭﻫﻬﺎﻱ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺗﻲ ﻭ ﻻﺷﻨﻲ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻓﻴﻀﻲ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ‪ ، ,‬ﺟﻮﻻﻱ ‪.٢٠١٠‬‬
‫‪ (۵‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ .٢١١-٢١٠‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٢٨‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٤٥ ,٢ .‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۴۰‬‬
‫ﮔﻠﻮﻟﻪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﺍﻭ ﺍﺻﺎﺑﺖ ﮐﺮﺩ‪ ۱‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻦ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﺧﺎﻧﻪ ﺍﺵ ﺭﺍ‬
‫ﻏﺎﺭﺕ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﺗﺶ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﺮﺩ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻓﺮﻭﺵ ﮐﻼﻩ ﻫﺎﻱ ﭘﻮﺳﺘﻲ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﻣﺮﺍﺭ ﻣﻌﺎﺵ ﻣﻲ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﻣﺮﮒ ﺍﻭ ﺩﺧﺘﺮﺵ ﺯﻳﻮﺭ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۳‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﮐﻪ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﺷﺪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺷﻴﺦ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ‬
‫ﭘﺴﺮ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺯﺍﺩ |ﻩ ﺳﺮﺩﺍﺭ ‪ ,،‬ﺻﺎﺣﺐ ﺟﺎﻥ ‪ ,،‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻭﺍﺭﺙ‬
‫ﻣﻘﺎﻡ ﭘﺪﺭﺵ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﮐﻪ ﺷﻐﻠﺶ ﺭﻭﻧﻮﻳﺴﻲ ﻭ ﻧﺴﺨﻪ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ‬
‫ﺍﺳﻨﺎﺩ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﻭ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺑﻮﺩ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﺭﮐﺖ ﻳﮏ ﺟﻮﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ‬
‫ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻋﻠﻲ ﺍﻳﺰﺩﻱ ﻳﮏ ﺷﺮﮐﺖ ﻓﺮﻭﺵ ﺧﺸﮑﺒﺎﺭ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﺳﺨﺘﻲ‬
‫ﻭ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﻤﮏ ﻭ ﻳﺎﺭﻱ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻭ ﺣﺎﻻ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻟﻮﺍﺯﻡ ﻭ ﻭﺳﺎﻳﻞ‬
‫ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻴﺎﺯ ﺭﺍ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﺮ ﻗﺎﻃﺮﻫﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺎﺩﺭﺑﺰﺭﮒ ‪,،‬‬
‫ﻣﺎﺩﺭ ‪ ,،‬ﭼﻬﺎﺭ ﻋﻤﻪ ‪ ,،‬ﺧﻮﺍﻫﺮﻫﺎ‪ ,،‬ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﮐﻮﭼﮏ ‪ ,،‬ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ ﻫﺎ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﺍﺩﻩ ﻫﺎ ﻭ‬
‫ﺪ ﺩﺭﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ‬ ‫ﻕ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺩﺭﻭﻳﺶ ﻭ ﺍﺳﺪﺍﷲ ﻫﻤﻪ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪﻧ ‪،‬‬ ‫ﺩﻭ ﺑﺎﺟﻨﺎ ‪،‬‬
‫ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﺳﺪﺍﷲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮﺏ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ‬
‫ﺪ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻳﺎﺭﺍﻱ ﺁﻥ ﮐﻪ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ‬ ‫ﻫﺪﺍﻳﺖ ﻣﻲ ﮐﺮﺩ‪ ۴.‬ﻭﻟﻲ ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﭘﺎﻱ ﮐﻮﻩ ﺭﺳﻴﺪﻧ ‪،‬‬
‫ﺑﺎﻻ ﺑﺮﻭﻧﺪ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺗﻨﮕ |ﻪ ﻻﻱ ﺣﻨﺎ ‪ ,،‬ﺩ ّﺭﻩ ﺍﻱ ﺑﺎ ﭼﻨﺪﻳﻦ‬
‫ﻏﺎﺭ ﺩﺭ ﺳﻤﺖ ﻏﺮﺏ ‪ ,،‬ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ‬
‫‪۵‬‬
‫ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻏﺎﺭ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﺷﺐ ﺭﺍ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺐ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﻣﻮﮐﻮﻝ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ‬
‫‪ (۱‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٥٠‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٤٥ ,٢ .‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪١٢٨‬؛ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺻﺒﺢ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺁﻣﺪﻧﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻭ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺑﺎ ﺗ ّﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﭽﻪ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﻳﮕﺮ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ‬
‫ﮐﻪ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣١‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﻋﺒﺪﺍﷲ ﺍﻣﺠﺪﻱ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﭘﻨﺞ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪ :‬ﻓﺮﻳﺒﺮﺯ‪، ,‬ﺣﺴﻴﻦ‪ ,‬ﻭﺣﻴﺪ‪,‬‬
‫‪،‬ﻋﺒﺎﺱ ﻭ ﺟﻼﻝ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻭ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﻧﺎﻡ ﻓﺎﻣﻴﻠﻲ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١١٨ ، ,٢ .‬‬
‫‪ (۵‬ﺝ‪ ، ٢ .‬ﺹ ‪ .١٤٢‬ﻣﻌﺎﻧﻲ ‪ .١٠‬ﻓﻬﺮﺳﺘﻲ ﮐﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺑﺮ ﻣﻴﮕﻴﺮﺩ ‪ -‬ﺧﻮﺍﻫﺮﺍﻥ‪,‬‬
‫‪،‬ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ ﻫﺎ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﺍﺩﻩ ﻫﺎ ‪،‬ﻭ ﺑﺎﺟﻨﺎﻕ‪،‬ﻫﺎ‪ .‬ﺩﺭ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﻌﺎﻧﻲ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ ﺍّﻣﺎ ﻣﺎﺩﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﺩﺭ ﺁﻥ‬
‫ﺩﺭﺝ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪۲۴۱‬‬ ‫‪ ۱۸‬ﻫﺠﻮﻡ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬‬

‫ﺷﺐ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻫﻤﮕﻲ ﻓﺮﺍﺭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺧﺎﻟﻲ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ‪ ,،‬ﺑﺎﺟﻨﺎﻕ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ‪ ,،‬ﺳﺮﺍﺳﻴﻤﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻏﺎﺭﻱ ﺩﺭ‬
‫ﺗﻨﮕ |ﻪ ﻻﻱ ﺣﻨﺎ‪ ,‬ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺩﺭ ﺁﻥ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺭﻓﺘﻪ‬
‫ﻭ ﺁﻧﭽﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺍﺗ ّﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺧﻄﺮﺍﺕ ﺟﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻭ‬
‫ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺟﻮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﻳﺎﺩﺁﻭﺭﻱ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻋﺰﻳﺰﺍﻥ ﺑﺎﻳﺪ ﺁﻥ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭺ ﻳﻌﻨﻲ ﺷﺐ ﻋﻴﺪ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻭ ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﻏﺮﻭﺏ ﺭﻭﺯ ﺑﻴﺴﺘﻢ ﻣﺎﻩ ﻣﺎﺭ ‪،‬‬

‫ﺻﺎﺣﺐ ﺟﺎﻥ ﺩﺧﺘﺮ ﺧﻮﺍﻫﺮﺯﺍﺩ |ﻩ ﺳﺮﺩﺍﺭ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪٢١٠‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١١٧ ,، ۲.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۴۲‬‬

‫ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ) ﭘﺴﺮ ﺷﻔﻴﻊ ( ﺑﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺩﺭ ﺣﻴﻔﺎ‬
‫‪۲۴۳‬‬ ‫‪ ۱۸‬ﻫﺠﻮﻡ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬‬

‫ﻟﻮﺣﻲ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ)ﺑﻪ ﺧﻂ ﺧﻮﺩ ﺍﻳﺸﺎﻥ( ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۴۴‬‬

‫ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ )ﺑﻪ ﺧﻂ ﺧﻮﺩ ﺍﻳﺸﺎﻥ( ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ‬
‫‪۱۹‬‬

‫ﺗﺤﻤﻞ ﺩﺭﺩ ﻭ ﺭﻧﺞ‬
‫ّ‬

‫ﺳﺎﻋﺖ ﺩﻭ ﺻﺒﺢ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺩﺭ ﻏﺎﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻴﺪﺭ ﺩﺭ |ﻩ ﺗﻨﮕﻪ ﺣﻨﺎﺀ ﺯﻧﺎﻥ‬
‫ﻭﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺧﺴﺘ |ﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺑﺎﺟﻨﺎﻕ ﺧﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﺳﭙﺮﺩ ﺗﺎ‬
‫ﺪ ﻭﻟﻲ‬ ‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﺍﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﻫﺎ ﻫﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻨ ‪،‬‬
‫ﭼﻨﺪ ﭘﺴﺮ ﺑﭽ |ﻪ ﺣﺪﻭﺩﴽ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﺳﺎﻟﻪ ﺑﺮ ﺍﺛﺮ ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ ﻭ ﺧﺴﺘﮕﻲ ﺩﭼﺎﺭ ﺿﻌﻒ ﺷﺪﻩ‬
‫ﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺮﺩﻫﺎ ﻣﺴﻴﺮ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﭙﻴﻤﺎﻳﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬ ‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻧﻤ ‪،‬‬
‫ﭼﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻭ ﻧﺎﺷﻨﺎﺱ ﺑﺎ ﮔﺮﻭﻩ ﺯﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺧﺴﺘﻪ ﻭ‬
‫ﻭﺣﺸﺖ‪،‬ﺯﺩﻩ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻧﺎﺗﻮﺍﻥ ﺍﺯﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻫﻤﮕﻲ ﺁﺭﺯﻭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺩﺭ‬
‫ﮐﻨﺎﺭ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ ﻭﻟﻲ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪﻧﺪ ﺍﺯ ﻫﻢ ﺟﺪﺍ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺗﻦ ﺑﻪ ﺧﻄﺮ ﻭ ﺷﺮﺍﻳﻂ‬
‫ﻧﺎﺍﻣﻦ ﺑﺪﻫﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﻭﺭﺳﻠﻄﺎﻥ ﺧﻴﻠﻲ ﺗﻼﺵ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺷﺠﺎﻋﺎﻧﻪ ﺟﺪﺍﻳﻲ ﺍﺯ ﭘﺴﺮﺵ ﻳﻌﻨﻲ‬
‫ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺭﺍ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺍﺷﮏ ﻭ ﺁﻩ ﻭ ﺻﻮﺭﺕ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮔﺮﻳﺎﻥ ﺍﺯ ﻫﻢ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺟﺪﺍ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺧﻮﺭﺷﻴﺪ ﻃﻠﻮﻉ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺭﻭﺯ ﺳﺎﻝ‪ ,،‬ﻳﻌﻨﻲ ﻧﻮﺭﻭﺯ ‪ ,،‬ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﺟﺎﻧﺸﺎﻥ‬
‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺎﻟﻲ ﺧﻮﺩ‬ ‫ﺩﺭ ﻣﺨﻔﻲ‪،‬ﮔﺎﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ّ‬
‫ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﻣﻲ‪،‬ﻟﺮﺯﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﮔﻮﺷﻪ ﻫﺎﻱ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺑﻴﺪﻟﻨﮓ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﺩﺭ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ‪ ,،‬ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺻﺪﺍﻱ‬
‫ﻭﺯﺵ ﺑﺎﺩ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﻣﻴﻮﻩ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﭼﺸﻤ |ﻪ ﺁﺏ ﺍﺯ ﺩﻝ ﺯﻣﻴﻦ ﻓ ّﻮﺍﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ‪,‬‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١١٧ ، ,٢ .‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۴۶‬‬
‫‪ ،‬ﻳﮏ ﺯﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻫﺎﺟﺮ ‪ ,،‬ﺩﺧﺘﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﻬﺪﻱ ‪ ,،‬ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﭘﺨﺘﻦ ﻧﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺻﺒﺤﺎﻧﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺷﺐ ﭘﻴﺶ ﺭﺍ ﺑﺎ ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺑﺤﺚ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭘﺴﺮﺵ ﻋﺒﺪﺍﻟﺮﺿﺎ‬
‫ﺑﺎ ﺩﻳﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺻﺒﺢ‪ ,‬ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺗﺮﮎ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺷﮑﺎﺭ‪ ,‬ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺍﻫﺎﻧﺘﻲ‬
‫ﺑﻪ ﺩﻳﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﻫﻢ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﻔﺮﻳﻦ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺮﺿﺎ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ ﻭ ﺑﺎ ﺍﺳﻠﺤ |ﻪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺷﮑﺎﺭﻱ ﺧﻮﺩ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺖ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﮐﻮﻩ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺩﺭ ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﺰﻩ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﮐﺎﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺍﻣﻴﺪ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﺳﻬﻤﻲ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﺎﻳﺰﻩ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﺮﺩ ﺑﺎﻏﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺷﻴﺦ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺩﺭﺑﺎﻍ ﻫﺎ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪،‬ﻭ ﻳﮑﻲ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‪ ,‬ﮐﻪ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻲ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺑﺎ ﮔﻠﻮﻟ ‪،‬ﻪ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺷﺪﻧﺪ‬
‫ﻣﻼﺣﺴﻦ‪ ,‬ﻣﺮﺩ ﺟﻮﺍﻥ‬ ‫ﻭ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﮕﺬﺭﻧﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ‪ ,‬ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﻟﺐ ﺷﮑﺮﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ‬ ‫ﺳﻲ ﻭ ﻳﮏ ﺳﺎﻟ ‪،‬ﻪ ﻭ ﺗﺎﺟﺮﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻧﻮ |ﻩ ﻣ ّ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻳﮏ ﺣﻠﻘﻪ ﺍﻧﮕﺸﺘﺮﻱ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺿﻮﺿﺎﺀ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۵۰‬‬
‫ﻭ ‪ ۱۸۵۳‬ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﮐﻤﮏ ﻓﺮﺍﻭﺍﻧﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﻳﮕﺮﻱ ﭘﺪﺭ ﺯﻥ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﺮﺩ ﺟﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ‬
‫ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪﻋﻠﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻥ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺩﺳﺖ ﺑﺴﺘﻪ ﻭ ﭘﻴﺎﺩﻩ‪ ,‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﮐﺘﮏ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ ﻭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺷﻤﺎﺗﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺗﺎ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ -‬ﺣﺪﻭﺩ ﭘﻨﺞ ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ‪ -‬ﺑﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺧﺒﺮ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﻭ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﭼﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺑﻘﻴ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ‬
‫ﻱ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺣﺎﺝ‬ ‫ﺪ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ‪،‬‬‫ﺁﻣ ‪،‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻭ ﺣﺎﺝ ﺳﻴﺪ ﻗﺎﺳﻢ ﺍﺯ ﻣﺤﻠﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺳﻴﺪ ﻧﺼﺮﺍﷲ ﺍﺯ ﻣﺤﻠﻪ ﭼﻨﺎﺭ‬
‫ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺗﺮﺗﻴﺒﻲ ﺑﺪﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﺳﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬

‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٢٥‬ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ ﻋﺎﻗﻞ ﺧﻄﻴﺐ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺩﻓﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.١٣٣‬‬
‫‪ (۳‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣٣‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .١٢٣، ,٢ .‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ .٢١١‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺩﺭ »ﻣﺰﺍﺭﻉ ﺑﻴﺪﻟﻨﮓ ﮐﺎﺭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ« ﺍّﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺟ ّﻮ ﻣﺎﺟﺮﺍ ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺪ ﮐﻪ ﺁﻥ ﺩﻭ ﺳﻌﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭼﺸﻢ ﺁﺯﺍﺭﺩﻫﻨﺪﮔﺎﻥ‬
‫ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺳﺎﺯﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۲۴۷‬‬ ‫‪ ۱۹‬ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺩﺭﺩ ﻭ ﺭﻧﺞ‬

‫ﺧﻼﺹ ﺳﺎﺯﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺍﺳﻴﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﻴﺦ ﺑﺒﺮﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﻼﻗﺎﺗﺸﺎﻥ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻮﺑﻪ ﮐﻨﺪ ﻭﻟﻲ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ‬ ‫ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻣ ّ‬
‫ﺶ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﻭ ﺩﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺧﺮﺩﺳﺎﻟﺶ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻭ ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧ ‪،‬‬
‫ﺏ ﺁﻳﻪ ﺍﻱ ﺭﺍ‪ ,‬ﮐﻪ ﺍﺯ ﺣﻴﺎﺕ ﺑﺎﻗﻲ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ ۱‬ﺍﻳﻦ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﮑﺮﺩ ﻭ ﺩﺭﺟﻮﺍ ‪،‬‬
‫ﺭﻭﺡ ﺳﺨﻦ ﻣﻲ ﮔﻔﺖ‪ ,‬ﺗﻼﻭﺕ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺿﺮﺑﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺯﺩ‪ .‬ﺭﻓﻘﺎﻳﺶ‬
‫ﺳﭙﺲ ﻧﺰﺩ ﺷﻴﺦ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﭘﻮﻝ ﺟﺎﻥ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﻧﺠﺎﺕ ﺑﺪﻫﻨﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ‬
‫ﺯﮐﺮﻳﺎ ﮔﻔﺖ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺗﻲ ﺭﺷﻮﻩ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺸﺪ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻮﺑﻪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻼﺣﺴﻦ ﺭﺍﺿﻲ ﺑﻪ ﺗﻮﺑﻪ ﮐﺮﺩﻥ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﮐﻪ ﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ‬ ‫ﻭﻟﻲ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﻳﮑﻲ‬‫ﮐﺮﺩ ﻭ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺑﺮ ﺳﺮ ﻭ ﺻﻮﺭﺕ ﻣ ّ‬
‫ﺍﺯ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﺎﻥ ﺗﭙﺎﻧﭽ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻏﻼﻑ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﺸﻴﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﻳﮏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﮐﺸﺖ‪.‬‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﮐﻪ ﺟﺴﺪ ﺩﺍﻣﺎﺩﺵ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻏﺮﻕ ﺧﻮﻥ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺩﻳﺪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ‬ ‫ﻣّ‬
‫ﺭﺍ ﻧﻔﺮﻳﻦ ﻭ ﻟﻌﻨﺖ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺍﻱ ﺑﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻧﺶ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺁﻥ ﻣﺮﺩ ﺑﺎ‬
‫ﻳﮏ ﭼﺎﻗﻮﻱ ﺑﺰﺭﮒ ﺑﺎ ﻳﮏ ﺿﺮﺑﺖ ﮔﻠﻮﻱ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﺭﺍ ﺩﺭﻳﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺁﻣﺪﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺟﺴﺪ ﻧﻴﻤﻪ ﺟﺎﻥ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﭘﺎﻫﺎﻱ ﺑﺴﺘﻪ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻬﺮ ﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺩﺭﺏ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺟﺴﺪ ﻧﻴﻤﻪ ﺟﺎﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻭﺍﺭﻭﻧﻪ ﺍﺯ ﻳﮏ ﺩﺭﺧﺖ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺳﻨﮓ ﺯﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻥ ﺳﭙﺮﺩ‪ ۳.‬ﭼﻮﺏ ﻭ ﻫﻴﺰﻡ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺳﻮﺧﺘﻦ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﺯﻳﺮ ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺁﺗﺶ ﺭﻭﺷﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺪﻥ ﻣ ّ‬
‫‪۴‬‬
‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﮑﻢ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭﻳﺪ ‪ .،‬ﺩﻝ ﻭ ﺭﻭﺩ |ﻩ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺁﺗﺶ ﺭﻳﺨﺖ ﻭ ﺳﻮﺧﺖ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ ﺍﻏﺼﺎﻥ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺻﺎﺣﺐ ﺩﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪ‪ :‬ﻋﻠﻴﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺭﺿﺎ ﮐﻪ ﻫﺮ‬
‫ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﺑﺎ ﺩﺧﺘﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻭﺣﻴﺪﻱ ‪ ,،‬ﺗﺎﺑﻨﺪﻩ ﺧﺎﻧﻢ‪ ,‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ‬
‫ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺷﺪﻧﺪ‪ :‬ﭘﺮﻳﻮﺵ ‪ ,،‬ﻓﺎﻃﻤﻪ‪ ,‬ﻗﺪﺳﻴﻪ‪ ,‬ﺣﺴﻦ‪ ,‬ﻫﻮﺷﻨﮓ ‪ ,،‬ﺭﻭﺡ ﺍﷲ ‪ ,،‬ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻲ‪ ، ,‬ﺑﻬﺮﺍﻡ ﻭ ﺑﻬﻤﻦ ﮐﻪ‬
‫ﻫﻤﮕﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻘﺎﻁ ﺟﻬﺎﻥ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺧﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﺍﻣﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪).‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺹ ‪.(١٣٣‬‬
‫‪ (۲‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣٣‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .١٢٣ ,٢ .‬ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺗﻼﻭﺕ ﻳﮏ ﺁﻳﻪ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺩﺭﺝ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ .١٤٠-١٤١‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺍﺷﺖ ‪ :‬ﺧﺎﻧﻢ ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﺷﻬﻴﺪ ﭘﻮﺭ ‪ ,،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﻭ ﻓﻀﻞ‪،‬ﺍﷲ‪.‬‬
‫ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﺑﺎ ﺑﻲ‪،‬ﺑﻲ ﻭﻓﺎﺋﻲ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﺮﺯﻧﺪﻱ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻓﻀﻞ ﺍﷲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﺿﻴﺎﺋﻴﻪ‪ ,‬ﺩﺧﺘﺮ ﺳﻴّﺪ‬
‫ﻣﻬﺪﻳﺎﻧﻮﺭﻱ ‪،‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﭘﺴﺮﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺣﺎﺝ ﺁﻗﺎﻱ ﺭﺍﺳﺨﻲ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﮔﻮﻫﺮ ﺧﺎﻧﻢ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﮔﻮﻫﺮ ﺧﺎﻧﻢ ﺩﺧﺘﺮﺟﻨﺎﺏ ﺑﺪﻳﻊ ﺍﷲ ّ‬
‫ﺟﺬﺍﺑﻲ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣٣-١٣٤‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٥٥-٥٩ ,٢ .‬ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﭘﺎﺭﺍﮔﺮﺍﻑ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۴۸‬‬
‫ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻋﺖ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺁﻥ ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﺍﺯ ﻣﺨﻔﻲ‪،‬ﮔﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺍﻭﺿﺎﻉ‬
‫ﺭﺍ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺎ ﺩﻳﺪﻥ ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ‬
‫ﺍﺯ ﺍﻭ ﻋﻠّﺖ ﮔﺮﻳﻪ ﺍﺵ ﺭﺍ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﭼﻨﺪ ﻟﺤﻈﻪ ﻗﺒﻞ ﺷﺎﻫﺪ ﮐﺸﺘﻪ‬
‫ﺷﺪﻥ ﭘﺪﺭ ﻭ ﻫﻤﺴﺮ ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﭘﺴﺮ ﺷﺶ ﻣﺎﻫﻪ ﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﭘﻨﺞ‬
‫ﺳﺎﻟﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﺳﺮﺍﺳﻴﻤﻪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ‪ ,‬ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﭘﺪﺭ ﻭ‬
‫ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺩﻭﻳﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻧﺒﻮﻩ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺗﻤﺎﺷﺎ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺟﺴﺪ ﭘﺪﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ‬
‫ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺎ ﺑﻪ ﺩﺭﺧﺖ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ‬

‫ﺭﻭﺍﻳﺖ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬ﺍﺯ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﺳﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺑﺰﺭﮒ ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪ‪ :‬ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﺷﻬﻴﺪ ﭘﻮﺭ ‪ ,،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ‬
‫ﻭ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ‪ .‬ﺩﺭ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺳﻪ ﺭﻭﺯ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﺧﺎﮎ ﺑﺴﭙﺎﺭﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺍﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺪﻥ ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺭﺧﺘﻲ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺩﺭ‬
‫ﺟﻠﻮﻱ ﻣﺴﺠﺪ ﺁﻭﻳﺨﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫‪۲۴۹‬‬ ‫‪ ۱۹‬ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺩﺭﺩ ﻭ ﺭﻧﺞ‬

‫ﻣﺎﺩﺭﺵ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ ﺁﻳﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﮐﻪ ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﻭ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﺎﺧﺘﻨﺪ‬
‫ﺑﻪ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﮐﻪ ﻓﻮﺭﺍ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺟﺎﻳﻲ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﻮﻧﺪ ﻭﮔﺮﻧﻪ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻫﻢ ﮐﺸﺘﻪ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ ﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺳﺮﺍﺳﻴﻤﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﺮﻣﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺑﺎ ﻣﺸﺖ ﻣﺤﮑﻢ ﺑﻪ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺯﻧﻨﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺭﺍ ﺑﺎﺯ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬
‫ﭘﻨﺎﻩ ﺩﻫﻨﺪ ﻭﻟﻲ ﺣﺘﻲ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺁﻧﭽﻨﺎﻥ ﺗﺮﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺭﺍﻩ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﻫﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮﺏ ﺷﻬﺮ ﺭﺍﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻨﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻮﺗﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺑﻠﻨﺪﻱ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﻭﺋﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺑﻮﺗﻪ‪،‬ﻫﺎ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻟﻲ ﺻﺎﺣﺐ ﺯﻣﻴﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺑﻴﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻋﻮﺽ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺯ ﺑﺎﻻﻱ ﻳﮏ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﭘﺮﻳﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﻳﮏ ﺑﺎﻍ ﺑﺰﺭﮒ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺍﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻲ ﺻﺪﺍ ﻭ ﺑﻲ ﺣﺮﮐﺖ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ‪،‬ﻣﺎﻧﻨﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺩﻭﺭ ﺻﺪﺍﻱ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﺭﺍ‬
‫ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﻭﺭ ﺟﺴﺪ ﭘﺪﺭ ﻭ ﺷﻮﻫﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ ﭘﺎﻳﻲ ﻣﻲ ﺷﻨﻮﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ‬
‫ﺑﺎﻻﻱ ﺳﺮ ﺧﻮﺩ ﻧﮕﺎﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ‪ ,،‬ﻣﺮﺩﻱ ﺭﺍ ﻣﻲ ﺑﻴﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺩﻭﺳﺘﺎﻧﺸﺎﻥ ﺑﻮﺩ‪.‬ﺍﺯ ﺑﺎﻻﻱ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﺑﻪ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﺪ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ ﺷﺐ ﺩﺭ ﺟﺎﻳﻲ ﺍﻣﻦ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺭﺩ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﭘﺮﺟﻤﻌﻴﺖ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺑﻪ ﻳﮏ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻣﺘﺮﻭﮐ |ﻪ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﮐﻪ‬
‫ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭﺍﻗﻊ ﺑﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﭘﻨﺎﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻴﺮﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻮﺍﻥ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺑﺮﻭﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺷﺐ ﻗﺒﻞ ﺗﻤﺎﻡ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺍﺯ ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ ﮔﺮﻳﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺻﺒﺢ ﮐﻪ ﺷﺪ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻱ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺣﺴﻦ ﺁﻣﺪﻩ ﺗﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺒﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻣﺤ ّﻘﺮﻱ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﺟﺎﻗﺶ ﺩﻭﺩ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪ |ﻩ ﺁﻥ ﺍﻣﻴﺪﻭﺍﺭ ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﺑﺎ‬
‫ﻗﺪﺭﻱ ﺁﺭﺩ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﺎﻗﻴﻤﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻤﻲ ﻧﺎﻥ ﺗﻬﻴﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺯﻧﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺧﺎﻧﻪ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺍﺯﺁﻧﺠﺎ ﺩﻭﺭ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺴﺒّﺐ ﻫﻤﻪ ﻣﺼﻴﺒﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ‬

‫‪ (۱‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٦٦‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۵۰‬‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺧﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﻫﻔﺖ ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺭﺍﻩ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻃﻲ ﺭﺍﻩ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺣﺴﻦ ﻭ‬
‫ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭﺵ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻏﺎﺭﺕ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻫﺎ ﻫﻤﻪ ﺍﺳﻴﺮ ﻭ‬
‫ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﭼﺎﺩﺭﻱ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺳﺮ ﺁﻥ ﭘﺴﺮ ﺑﭽ |ﻪ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﺳﺎﻟﻪ ﮐﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺟﺎﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﺠﺎﺕ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺍﻧﺠﻴﺮﻫﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺭﻭﻱ‬ ‫ﺗﻨﻬﺎ ﭼﻴﺰﻱ ﮐﻪ ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ّ‬
‫ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﻲ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺠﻴﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻓﺮﺍ‬
‫ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺷﺐ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻣﺘﺮﻭﮐﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ‪ .‬ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺣﺴﻦ ﺑﻪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻗﺼﺪ ﺗﻬﻴ |ﻪ ﺁﺏ ﻭ ﻧﺎﻥ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺟﺪﺍ ﺷﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻣﻄﻬﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﮐﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯﻫﺎ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﮐﻴﻠﻮ ﻣﺘﺮ ﺩﻭﺭﺗﺮ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻋﺮﺵ ّ‬
‫ﻣﺪﺕ ﭘﻨﺠﺎﻩ ﻭ ﻧﻪ ﺳﺎﻝ ﺍﺯ ﻣﺤﻠّﻲ ﺑﻪ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ‬
‫ﮐﻮﻩ ﮐﺮﻣﻞ ﺩﺭ ﻓﻠﺴﻄﻴﻦ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻳﺎﺑﺪ‪ .‬ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﻪ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺍﺣﺒّﺎﻱ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺎ ﺩﻗّﺖ ﺑﻪ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻣﻲ‪،‬ﻧﮕﺮﻳﺴﺘﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﻭ ﺷﺐ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺩﺭ ﺭﻭﺷﻨﺎﺋﻲ ﺳﺮﺍﺝ ﻭﺍﺣﺪ ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ ﺟﻤﻌﻲ ﺍﺯ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﺷﺮﻕ ﻭ‬
‫ﻏﺮﺏ ﺑﺎ ﻭﺿﻌﻲ ﻣﻬﻴﻤﻦ ﻭ ﻣﺆﺛّﺮ ﺻﻨﺪﻭﻕ ﭼﻮﺑﻲ ﺣﺎﻣﻞ ﻋﺮﺵ ﻣﻄ ّﻬﺮ ﻭ ﺭﻣﺲ ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﺍﻧﻴﺲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ ﺗﺎﺑﻮﺕ ﺩﺭ ﻗﻠﺐ ﺁﻥ ﺿﺮﻳﺢ ﻣﻨ ّﻮﺭ ﻭ ﻣﻀﺠﻊ ﻣﻌﻨﺒﺮ‬
‫ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﻭ ﭼﻮﻥ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﺑﻪ ﮐﻤﺎﻝ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻭ ﺍﺣﺘﺸﺎﻡ ﺍﺧﺘﺘﺎﻡ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ ﻭ ﻋﻨﺼﺮ ﺍﻋ ّﺰ‬
‫ﺍﻟﻄﻒ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻋﻠﻲ ﺑﻪ ﺗﺄﻳﻴﺪﺍﺕ ﻏﻴﺒﻴّﻪ ﻭ ﺗﻮﻓﻴﻘﺎﺕ ﺻﻤﺪﺍﻧﻴّﻪ ﺁﻣﻨﴼ‪ ,‬ﺳﺎﻟﻤﴼ‪ ,‬ﻣﺤﻔﻮﻇﴼ‪,‬‬
‫ﺭﺏ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻳﺎﻓﺖ ﺣﻀﺮﺕ‬ ‫ﻣﻘﺪﺱ ّ‬ ‫ﻣﻘﺮ ﺍﺑﺪﻱ ﺧﻮﻳﺶ ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﺟﺒﻞ ّ‬ ‫ﻣﺤﺮﻭﺳﴼ ﺩﺭ ّ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﮐﻪ ﺗﺎﺝ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺳﺮ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﮐﻔﺸﻬﺎ ﻭ ﻟﺒّﺎﺩ |ﻩ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﮏ ﺳﻮ‬
‫ﻧﻬﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺐ ﺗﺎﺑﻮﺕ ﺧﻢ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺣﻴﻨﻲ ﮐﻪ ﺷﻌﺮﺍﺕ ﻧﻘﺮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻓﺎﻡ ﺁﻥ ﻃﻠﻌﺖ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٢٣، ,٢ .‬‬
‫‪۲۵۱‬‬ ‫‪ ۱۹‬ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺩﺭﺩ ﻭ ﺭﻧﺞ‬

‫ﻧ ّﻮﺍﺭ ﺩﺭ ﺣﻮﻝ ﺭﺃﺱ ﻣﻨﻴﺮ ﭘﺮﻳﺸﺎﻥ ﻭ ﭼﻬﺮ |ﻩ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﻣﺸﻌﺸﻊ ﻭ ﺩﺭﺧﺸﺎﻥ‪ ,‬ﺟﺒﻴﻦ ﺭﺍ ﺑﺮ‬
‫ﮐﻨﺎﺭ ﺻﻨﺪﻭﻕ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﯼ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﮔﺮﻳﻪ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﻃﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﺣﺎﺿﺮﻳﻦ‬
‫ﺍﺯ ﺗﺄﺛّﺮﺍﺕ ﻭ ﺍﺣﺰﺍﻥ ﻗﻠﺒﻴّ |ﻪ ﻫﻴﻜﻞ ﺍﻃﻬﺮ ﺑﻪ ﻧﺎﻟﻪ ﻭ ﺣﻨﻴﻦ ﺩﺭ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺷﺐ ﺍﺯ ﮐﺜﺮﺕ‬
‫ﺗﺄﻟّﻤﺎﺕ ﻭ ﺧﻠﺠﺎﻥ ﺍﺣﺴﺎﺳﺎﺕ ﺧﻮﺍﺏ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﮔﺎﻥ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﻣﺘﻮﺍﺭﻱ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪.۱«.‬‬
‫ﭼﻨﺪﻱ ﺑﻌﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ‪:‬‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﺣﻀﺮﺕ ﺍﻋﻠﻲ‬ ‫»ﺍﻱ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﮐﺒﺮﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻫﻴﻜﻞ ﻣﻄ ّﻬﺮ ﻣﻨ ّﻮﺭ ّ‬
‫ﺭﻭﺣﻲ ﻟﻪ ﺍﻟﻔﺪﺍ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻧﮑﻪ ﺷﺼﺖ ﺳﺎﻝ ﺍﺯ ﺗﺴﻠّﻂ ﺍﻋﺪﺍﺀ ﻭ ﺧﻮﻑ ﺍﺯ ﺍﻫﻞ ﺑﻐﻀﺎﺀ‬
‫ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺍﺯ ﺟﺎﺋﻲ ﺑﺠﺎﺋﻲ ﻧﻘﻞ ﺷﺪ ﻭ ﺍﺑﺪﴽ ﺳﮑﻮﻥ ﻭ ﻗﺮﺍﺭ ﻧﻴﺎﻓﺖ ﺑﻔﻀﻞ ﺟﻤﺎﻝ ﺍﺑﻬﻲ ﺩﺭ‬
‫ﻳﻮﻡ ﻧﻴﺮﻭﺯ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺣﺘﻔﺎﻝ ﺑﺎ ﮐﻤﺎﻝ ﺟﻼﻝ ﻭ ﺟﻤﺎﻝ ﺩﺭ ﺟﺒﻞ ﮐﺮﻣﻞ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻡ ﺍﻋﻠﻲ‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻳﺎﻓﺖ‪ ...‬ﺍﺯ ﺗﺼﺎﺩﻓﻬﺎﻱ ﻋﺠﻴﺐ ﺁﻧﮑﻪ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﻧﻮﺭﻭﺯ‬ ‫ﺩﺭ ﺻﻨﺪﻭﻕ ّ‬
‫ﺍﺯ ﺷﻴﮑﺎﻏﻮ ﺗﻠﮕﺮﺍﻓﻲ‪ ...‬ﺭﺳﻴﺪ ﻣﻀﻤﻮﻥ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﺯ ﻫﺮ ﺷﻬﺮﻱ ﺍﺯ‪ ...‬ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﺍﻣﺮﻳﮏ ﺍﺣﺒّﺎ‬
‫ﺑﺎﻟﻨّﻴﺎﺑﺔ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻣﺒﻌﻮﺛﻲ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻴﮑﺎﻏﻮ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﻗﺮﺍﺭ ﻗﻄﻌﻲ ﻣﻮﻗﻊ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﻧﺶ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪«...‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻫﻤﺎﻥ ﺷﺐ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺎ ﻋﺒﺎﻱ ﻧﻘﺮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺭﻧﮓ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺤﻠﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﻬﺮ ﺭﻫﺎ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻥ‬ ‫ﺭﺍﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺟﺴﺪ ﻣﺘﻼﺷﻲ ﺷﺪ |ﻩ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﺑﻮﺩ‬ ‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺩﻭﺳﺖ ﺍﻳﺎﻡ ﮐﻮﺩﮐﻲ ﻣ ّ‬ ‫ﺷﺨﺺ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺟﺴﺪ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺍﺯ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺑﻪ‬‫ﮐﻪ ﻋﻠﻲ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺳﺖ ﻭ ﺭﻓﻴﻖ ﻣ ّ‬
‫ﺳﻤﺖ ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ ﻋﺎﻗﻞ ﺧﻄﻴﺐ ﺑﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻗﺒﺮﻱ ﺣﻔﺮ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﻭ ﺑﺎ ﺩﻗّﺖ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺟﺴﺪ ﺩﻭﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻥ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﺧﺎﮎ ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ‪ ،‬ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ ‪ ،‬ﺹ ‪٢٧٦‬‬
‫‪ (۲‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪٢٧٦‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪.(٥٥ ,٢ .‬ﻓﻴﻀﻲ ﺹ ‪ .١٤٩‬ﺩﺭ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺟﺴﺪ ﺩﺭ ﮐﺠﺎ ﺭﻫﺎ ﺷﺪﻩ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ‬ ‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺷﻴﺦ ﺫﮐﺮﻳﺎ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺿﺮﺏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣ ّ‬ ‫ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﭘﺪﺭﺯﻥ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ ﺷﺎﻫﺪ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺍﻭ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪ ﻭﻟﻲ ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۵۲‬‬

‫٭ ٭ ٭‬

‫ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺳﻴﺎﻩ ﻗﻠﻢ ﺍﺯ ﻣﻘﺒﺮ |ﻩ ﺷﻬﺪﺍﺀ‬

‫ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻣﺘﺮﻭﮎ ﻭ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ﺍﻃﻔﺎﻝ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻴﺦ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺧﻮﺍﺑﺸﺎﻥ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺣﺴﻦ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻣﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻭ ﭘﺴﺮﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﺳﺎﻝ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬
‫ﻭ ﺗﺎ ﺣﺎﻻ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺍﻣﻦ‪،‬ﺗﺮﻱ‬ ‫ﻣﺤﻞ ﺍﻣﻨﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻭ ﻗﻮﻝ ﺩﺍﺩ ﻓﺮﺩﺍ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ّ‬
‫ﻣﻨﺰﻝ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻭ ﻣﺘﺮﻭﮐﻪ ّ‬

‫ﮐﺸﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺍﻳﺖ ﻋﻬﺪﻳﻪ)‪ (١٤٠-١٤١‬ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺍﺿﺎﻓﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺗﺎ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﮐﺸﺎﻧﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ‬
‫ﮐﻪ ﺟﺴﺪ ﻣ ّ‬
‫ﺑﻪ ﺩﺭﺧﺖ ﺗﻮﺕ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺯﻳﺮ ﺁﻥ ﺁﺗﺶ ﺭﻭﺷﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻌﺎﻧﻲ )‪ (١٢‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻭﻗﺘﻲ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺩﺭﺧﺖ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﺮﺩﻱ‬ ‫ﭘﺴﺮﺑﭽﻪ ﺍﻱ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻣ ّ‬
‫ّ‬
‫ّ‬
‫ﮐﻪ ﺟﺴﺪ ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﺩﻭﺳﺖ ﺍﻭ ‪ ،‬ﺣﺎﺟﻲ ﺑﻘﺎﻝ ﺍﺳﺖ‪ .،‬ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻓﻴﻀﻲ )‪ (١٤٩‬ﺍﻳﻦ‬ ‫ّ‬
‫ﺷﺨﺺ ﺑﻨﺎﻡ ﻋﻠﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺍﻭ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﺰﺭﮒ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪۲۵۳‬‬ ‫‪ ۱۹‬ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺩﺭﺩ ﻭ ﺭﻧﺞ‬

‫ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺳﭙﺲ ﺩﺭ ﺳﻴﺎﻫﻲ ﺷﺐ ﺭﻓﺖ ﻭ ﻧﺎﭘﺪﻳﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ﺍﻃﻔﺎﻟﺸﺎﻥ ﺩﺭ‬
‫ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﺧﻮﺍﺑﺸﺎﻥ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﺩﺭﺁﻥ ﻣﻨﺰﻝ ﻣﺘﺮﻭﮐﻪ ﻣﻨﺘﻈﺮ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻃﻠﻮﻉ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫ﻟﻮﺣﻲ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ‬

‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﻭ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤﻤﺪ‬ ‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ، ٢ .‬ﺹ ‪ .١٢٠‬ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻮﻳﺪ ﻣ ّ‬
‫ﻋﻠﻲ »ﺭﻭﺯ ﻗﺒﻞ« ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﺯﻣﺎﻥ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯﻱ ﮔﺬﺷﺘﻪ‬
‫ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪۲۰‬‬

‫ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ‬

‫»ﺍﻳﻦ ﻳﮏ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﺳﺖ ‪ ,،‬ﻳﮏ ﺟﻠﺴ |ﻪ ﻣ ّﻬﻢ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻣﻲ‪،‬ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ‬
‫ﺟﻠﺴﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﻲ ﺷﻮﻳﺪ ﺑﺎ ﻟﺒﺎﺱ ﺗﻤﻴﺰ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺁﻟﻮﺩﮔﻲ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻮﻳﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺑﺪﺍﻥ‬
‫ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ ﺑﻠﮑﻪ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻫﻢ ﺑﺎﻳﺪ ﭘﺎﮐﻴﺰﻩ ﺑﺎﺷﻴﻢ ﺣﺘّﻲ‬
‫ﺗﻤﺎﻡ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﻫﺎ ﻭ ﺁﺭﺯﻭ ﻫﺎﻱ ﺷﺨﺼﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﮐﻨﺎﺭ ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﻢ‪ .‬ﺍﻟﺒﺘّﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ‬
‫ﻧﻈﺮﻫﺎﻱ ﻣﺘﻔﺎﻭﺗﻲ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺍﻳﻦ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻫﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺩﻭﺍﻳﺮ ﺍﻣﻮﺍﺟﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﺭﻳﺎﻱ‬
‫ﻋﺸﻖ ﻭ ﻣﺤﺒّﺖ ﭘﺪﻳﺪﺍﺭ ﮔﺸﺘﻪ ﻭ ﺑﺰﻭﺩﻱ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺩﺍﺭ |ﻩ ﺍﻣﻮﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ‬
‫ﻫﺪﺍﻳﺖ ﺭﻭﺡ ﺍﻟﻘﺪﺱ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﺪﻫﻴﻢ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﻳﮏ ﺭﻭﺡ ﺍﻟﻬﻲ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﻫﻤ |ﻪ‬
‫ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﻭ ﻣﻮﺯﻭﻥ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻳﮏ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺭﺃﻱ ﺍﻗﻠﻴﺖ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪«.‬‬
‫ﻲ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﻣﻠّﻲ ﺩﺭ‬ ‫ﺲ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎﻳ ‪،‬‬
‫ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺗﻮﺭﻧﺘﻮﻥ ﭼﻴ ‪،‬‬
‫ﻗﺎ ّﺭ |ﻩ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎﻱ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ‪ ۲۲‬ﻣﺎﻩ ﻣﺎﺭﭺ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬ﻡ‪ .‬ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ﺩﺭ‬
‫ﺍﻳﺎﻟﺖ ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ ‪ ,،‬ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﻓﺮﺳﻨﮓ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺩﺍﺭﺩ‪ ,‬ﺍﻓﺘﺘﺎﺡ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺍﻣﻮﺍﺝ ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﺑﺮ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ ‪ ,،‬ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﻣﺮﻳﮑﺎ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﭘﺎﻳﻲ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﻏﺮﺏ ﺑﻪ ﻣﺸﻮﺭﺕ ﻧﺸﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎﻥ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺳﻲ ﻭ ﺷﺶ ﻣﺤﻔﻞ ﻣﺤﻠّﻲ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ‬
‫ﮔﺮﺩ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻓﺘﺘﺎﺡ ﺍﻳﻦ ﺟﻠﺴﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﮐﻮﺭﻳﻦ ﺗﺮﻭ‪ ,‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﺣﺒﺎﻱ ﺷﻴﮑﺎﮔ ‪،‬ﻮ‬
‫ﮐﻪ ﻓﻌﺎﻻﻧﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺣﺪﺍﺙ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺮ ﺗﻼﺵ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﻧﺎﻣ |ﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬
‫‪ (۱‬ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﻣﻌﺒﺪ ﺑﻬﺎﻳﻲ‪ ”National Convention ۱۹۰۹ Minutes of the” ,‬ﺍﺯ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﺧﺎﻧﻢ ﻣِﺮﻱ َﺭﺏ ‪ ,‬ﺁﺭﺷﻴﻮ ﻣﻠّﻲ ﺑﻬﺎﺋ ‪،‬‬
‫ﻲ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ‪.‬‬
‫‪۲۵۵‬‬ ‫‪ ۲۰‬ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ‬

‫ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺑﻨﺎﻱ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺭﺍ‬
‫ﺑﻴﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﻗﺮﺍﺋﺖ ﻧﻤﻮﺩ‪:‬‬
‫ﻣﺪﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﻃﻮﻝ ﮐﺸﻴﺪ ﺗﺎ ﺻﻴﺖ ﻭ ﺁﻭﺍﺯ |ﻩ ﺍﻣﺮ ﺁﻥ‬ ‫»ﺩﺭ ﺩﻭﺭ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺴﻴﺢ ّ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺗﻤﺎﻡ ﺁﻓﺎﻕ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺮ ﮔﻴﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎﻭﺟﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻧﺎﻡ ﺍﻭ‬
‫ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﺟﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺍﺷﻌﻪ ﺳﺎﻃﻌﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺷﻤﺲ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺯ ﻫﻤﺎﻥ ﺁﻏﺎﺯ‬
‫ﻃﻠﻮﻋﺶ ﺟﻬﺎﻧﮕﻴﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﻣﻼﺣﻈﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﭼﻪ ﻧﺘﺎﻳﺢ ﻋﻈﻴﻤﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻋﻨﻘﺮﻳﺐ ﺣﺎﺻﻞ‬
‫ﻣﺤﻴﺮﺍﻟﻌﻘﻮﻟﻲ ﺑﺮﻭﺯ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺷﺮﻭﻉ‬ ‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮔﺸﺖ ﻭ ﭼﻪ ﻋﻼﻳﻢ ّ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺑﻨﻴﺎﻥ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻟﻬﺬﺍ ﻫﺮ ﺍﻣﺮﻱ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻗﻠﻤﺮﻭ ﺍﻟﻬﻲ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﺍﺯ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺩﺭﺟ |ﻪ‬
‫ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ‪ ...‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻣﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺩﺭﺟ |ﻪ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﺩ ﺗﺄﺳﻴﺲ‬
‫ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﮔﺮﭼﻪ ﻋﻘﻮﻝ ﺿﻌﻴﻔﻪ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺁﻥ ﭘﻲ ﻧﺒﺮﻧﺪ ﻭ‬
‫ﺗﺼ ّﻮﺭ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻫﻢ ﻣﻌﺒﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻌﺎﺑﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺑﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﻫﺮ ﻣﻤﻠﮑﺘﻲ ﺻﺪ ﻫﺎ ﻫﺰﺍﺭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﻌﺎﺑﺪ ﻋﻈﻴﻢ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﭼﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﺣﺎﺻﻞ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺍ ّﺩﻋﺎ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺸﺎﺭﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﻣﻄﻠﻊ ﺍﻧﻮﺍﺭ ﻭ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ‬
‫ﻇﻬﻮﺭ ﻋﻼﻳﻢ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﻮﺩ؟ ﺍّﻣﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺟﺎﻫﻠﻨﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺭﺍ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻨﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﺸﺮﻕ‪،‬ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﺁﻏﺎﺯ ﺑﻨﻴﺎﻥ ﻣﻠﮑﻮﺕ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺍﻳﻦ ﺧﻴﻠﻲ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ‬
‫ﻋﻼﻣﺖ ﺍﺳﺎﺱ ﻣﺘﻴﻨﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﻠﺐ ﺍﻳﻦ ﻗﺎ ّﺭﻩ ﺑﺮﭘﺎ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻭ ﺍﺛﺮﺍﺕ‬
‫ﺁﻥ ﺩﺭ ﻗﻠﻮﺏ ﻭ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﻇﺎﻫﺮ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻫﻴﭻ ﻧﻔﺴﻲ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺣﮑﻤﺖ ﺑﺎﻟﻐﻪ ﺁﮔﺎﻩ‬
‫ﻣﺘﻌﺪﺩ‬
‫ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻣﮕﺮ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻣﺘﺤﺎﻧﺎﺕ‪ ...‬ﺑﻪ ﻋﻼﻭﻩ ﺿﻤﺎﻳﻢ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺑﺴﻴﺎﺭ ّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﺪﺭﺳﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﺘﺎﻡ ‪ ,،‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﺼﻴﻼﺕ ﻋﺎﻟﻴﻪ ‪ ,،‬ﺩﺍﺭﺍﻟﻌﺠﺰﻩ؛ ﺩﺭﻫﺎﻱ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻣﮑﺎﻥ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺭﻭﻱ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﺯ ﻫﺮ ﺩﻳﻦ ﻭ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺑﺎﺯ ﺑﺎﺷﺪ‪ -‬ﻫﻴﭻ ﺗﻤﺎﻳﺰﻱ ﻧﻪ‪.‬‬
‫ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺸﺮﻭﻋﺎﺕ ﺗﮑﻤﻴﻞ ﮔﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻋﻮﻥ ﻭﻋﻨﺎﻳﺖ ﺍﻟﻬﻲ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﮑﻞ‬
‫ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﺛﺎﺑﺖ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﭼﻘﺪﺭ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﺸﺮﻱ ﻣﻔﻴﺪ‬
‫ﺍﺳﺖ‪ ...‬ﺍﻳﻦ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﻧﻤﻮﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﻗﺮﻭﻥ ﺁﺗﻲ ﻭ ﺑﻤﻨﺰﻟ |ﻪ ﺍ ّﻡ ﺍﻟﻤﻌﺎﺑﺪ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﻣﺸﺎﺭﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻳﻨﺪ |ﻩ ﺍﻳﺎﻡ ﺩﺭ ﺳﺎﻳﺮ ﻗُﺮﻱ ﻭ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ‬
‫ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﻳﻦ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﻨﺪ‪) ۱«.‬ﺗﺮﺟﻤﻪ(‬
‫‪ (۱‬ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﻣﻌﺒﺪ ﺑﻬﺎﻳﻲ‪ ”، National Convention ۱۹۰۹ Minutes of the” .‬ﺍﻭﺭﺍﻕ ﻣِﺮﻱ َﺭﺏ‪,‬‬
‫‪،‬ﺁﺭﺷﻴﻮ ﻣﻠّﻲ ﺑﻬﺎﺋ ‪،‬‬
‫ﻲ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۵۶‬‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎﻥ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﮐﺸﻮﺭ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ ﺩ ‪،‬ﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻳﺎﻻﺕ ﻭ ﻧﻮﺍﺣﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﻣﺮﻳﮑﺎ ﺍﺯ ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﻭﺍﻻ ﻭﺍﻻ ‪ ,،‬ﻭﺍﺷﻴﻨﮕﺘﻦ ‪ ,،‬ﺭﺳﻴﻦ ‪,،‬‬
‫ﻭﻳﺴﮑﺎﻧﺴﻴﻦ ﺗﺎ ﺩﻧﻮﺭ‪ ,،‬ﻭﺍﺷﻴﻨﮕﺘﻦ‪،‬ﺩﻱ‪،‬ﺳﻲ ﺩﺭ ﺷﺮﻕ ﻭ ﻟُﺲ‪،‬ﺁﻧﺠﻠﺲ ﺩﺭ ﻏﺮﺏ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ ﺩﺭ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺟﻠﺴﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺟﻠﺴ |ﻪ ﺻﺒﺢ ﺑﻪ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺁﺭﺍ ﺑﺎ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﺍﻳﻦ ﻣﺎ ّﺩﻩ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺭﺳﻴﺪ‪:‬‬
‫»ﻣﺤﻞ ﻭ ﻣﮑﺎﻥ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﮐﻮﭼﮏ ﻭﻳﻠﻤﺖ ﺩﺭ ﻧﺎﺣﻴﻪ|ﮐﻮﮎ ﺩﺭ‬ ‫ّ‬
‫ﺍﻳﺎﻟﺖ ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻫﻴﺄﺕ ﺟﻬﺖ ﺍﺑﺘﻴﺎﻉ ﺯﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻣﺤﻞ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪«.‬‬

‫ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎﻥ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﮐﺸﻮﺭ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ ﺩ ‪،‬ﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۰۹‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ‬
‫ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﺑﻪ ﻣﺸﻮﺭﺕ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﺳﺎﻟﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺯﻳﺮ ﭼﺎﺩﺭ ﻣﺨﻔﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‬

‫‪ (۱‬ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﻣﻌﺒﺪ ﺑﻬﺎﻳﻲ‪ ”، National Convention ۱۹۰۹ Minutes of the” .‬ﺍﻭﺭﺍﻕ ﻣِﺮﻱ َﺭﺏ ‪،‬‬
‫ﺁﺭﺷﻴﻮ ﻣﻠّﻲ ﺑﻬﺎﺋ ‪،‬‬
‫ﻲ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ‪.‬‬
‫‪۲۵۷‬‬ ‫‪ ۲۰‬ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ‬

‫ﺩﺳﺖ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭘﺴﺮﻫﺎﻱ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺍﺯ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ‬
‫ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ ﺷﺐ ﻗﺒﻞ ﺩﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻣﺘﺮﻭﮎ ﻭ ﻗﺪﻳﻤﻲ‬
‫ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﻧﺨﻮﺍﺑﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺻﺒﺢ ﺯﻭﺩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻌﺎﻉ‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﭘﺴﺮ ﻋﻤﻮﻳﺶ ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺁﻣﺪ‬
‫ﺗﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﮑﺎﻥ ﺍﻣﻨﻲ ﺑﺒﺮﺩ‪ .‬ﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ‬
‫ﻭ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺍﻧﺶ ﺩﺭ ﻳﮏ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺑﻘﻴﻪ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻌﺎﻉ‬
‫ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭﺁﻥ ﻣﻮﻗﻊ ﭘﺪﺭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﺳﺎﻟﻪ ﺩﺭ ﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪﺱ ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲ ﺑﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﭽﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ ﺑﻪ ﺟﻠﻮﻱ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ّ‬
‫ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﭼﺸﻢ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺑﻪ ﺟﺴﺪ ﺳﻮﺧﺘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﮐﻪ ﻭﺍﺭﻭﻧﻪ ﺑﻪ ﺩﺭﺧﺖ ﺁﻭﻳﺰﺍﻥ ﺑﻮﺩ‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﺟﺴﺪ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻧﺒﻮﻫﻲ ﺍﺯ ﺳﻨﮕﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺁﻥ ﭘﺮﺗﺎﺏ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﻟﺮﺯﺵ ﺩﺳﺘﺎﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩ‬
‫ﺗﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﮑﺸﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﺤﻞ ﺩﻭﺭ ﺳﺎﺯﺩ ﺗﺎ ﺁﻥ ﻣﻨﻈﺮ |ﻩ ﺩﻫﺸﺘﻨﺎﮎ‬
‫ﺷﺪﺕ‬‫ﺪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺍﺯ ّ‬ ‫ﺭﺍ ﻧﺒﻴﻨﺪ‪ ۲.‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺭﺳﻴﺪﻧ ‪،‬‬
‫ﻧﺎﺭﺍﺣﺘﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻴﻤﺎﺭ ﺷﺪ ﻭ ﺑﺮ ﺑﺴﺘﺮ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺍﻣﻨﻲ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻧﺒﺎ ِﺭﺧﺎﻧﻪ ﺯﻳﺮ ﺟﻌﺒﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺯﻳﻦ ﺍﺳﺐ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ﺁﻥ ﻣﻲ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﻣﺨﻔﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺯﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻕ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺟﺎﻱ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﺠﺒﻮﺭ‬
‫ﻣﺪﺕ ﮐﻮﺗﺎﻫﻲ‬ ‫ﺑﻮﺩ ﺗﻤﺎﻡ ﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﮑﺎﻥ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﻭ ﺗﻨﮓ ﺑﻤﺎﻧﺪ ﻭ ﻓﻘﻂ ﺷﺐ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ّ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻮﺍﺧﻮﺭﻱ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ‪.‬‬
‫ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎﻱ ﺷﻬﺮ ﻭ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ‬
‫ﺷﺪﺕ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﺳﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻭﺣﺸﺖ‪،‬ﺯﺩﻩ‬ ‫ّ‬
‫ﭘﻮﻝ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﻴﻠ |ﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺁﻣﻴﺰﻱ ﻣﺘ ّﻮﺳﻞ ﺷﺪ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺗﺎ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﻣﻼﮎ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫ﻱ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ )ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ، ,٢ .‬ﺹ ‪.(١٢٦‬‬‫‪ (۱‬ﻧﻮﺭﻳﺠﺎﻥ ﺑﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ‪ ،‬ﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺳﻴّﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩ ‪،‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٢٩ ,٢ .‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻌﺎﻧﻲ‪١٣‬‬
‫‪ (۴‬ﺍﻓﻨﺎﻥ)‪ (٢١١‬ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﻣﺮﺩ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ »ﺑﺎ ﺣﻴﻠﻪ‪،‬ﮔﺮﻱ ﻣﺠﺒﻮﺭﺷﺎﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۵۸‬‬
‫ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭ ﺩﺍﻣﻨﻪ|ﮐﻮﻩ ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭﺍﻗﻊ ﺑﻮﺩ ﭘﻨﺞ ﻧﻔﺮ‬
‫ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﺍﻭ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭘﺪﺭ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻭ ﻭ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺍﺳﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻫﺎﻱ ﻋﻠﻲ ﻭ ﺭﺣﻤﺎﻥ ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺍﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﻧﻬﺎﻱ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻫﺎﻱ ﻣﻬﺪﻱ ﻭ ﺍﺳﺪﺍﷲ ﻧﻴﺰ ﺩﺭﺑﺎﻍ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ‬
‫ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻳﻬﺎ ﺑﻪ ﻃﻤﻊ ﺟﺎﻳﺰﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻣﺨﻔﻴﮕﺎﻩ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﺍﻳﻦ ﻫﻔﺖ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﻭ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ ﺑﺎ ﭘﺎﻱ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺗﺎ ﺷﻬﺮ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺑﺪﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺿﺮﺏ ﺩﻳﺪﻩ ﻭ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻭﺍﺭﺩ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺷﻴﺦ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﺑﻪ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﺎ ﺻﻮﺭﺗﻲ ﺧﻨﺪﺍﻥ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺩﻳﻦ ﺧﻮﺩ ﺑﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﺩ‪ .‬ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ‬
‫‪۴‬‬
‫ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﮐﻪ ﺩﻭ ﺭﻭﺯ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻋﺮﻭﺳﻲ‪،‬ﺍﺵ ﻧﻤﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭﻗﺘﻲ‬ ‫ﻣّ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺷﻴﺦ ﺍﺣﻀﺎﺭ ﺷﺪ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﻭﺟﻪ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﮑﺮﺩ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‬

‫ﺗﻤﺎﻡ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ )ﺷﻴﺦ( ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﮐﻨﻨﺪ«‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺫﮐﺮﻳﺎ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫ﺭﺍ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺸﺖ ﻭ ﺍﻓﻨﺎﻥ ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﻣﺮﺩ ﺭﺍ ﺫﮐﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﻭ ﻫﻴﭻ ﻣﺄﺧﺬﻱ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ ﺫﮐﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﻫﻴﭽﻴﮏ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻴﺰ ﺛﺒﺖ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺳﺒﺐ ﺍﻳﻦ ﺣﮑﺎﻳﺖ ﺩﺭﮐﺘﺎﺏ ﻧﻴﺎﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﻨﺎﻡ »ﺑﺎﻍ ﺭﺿﻲ« ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺪﻭﺩ ‪ ١٢‬ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻴﺮﻳﺰ ﺩﺭ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﺟﻨﻮﺑﻲ‬
‫ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻧﺪ) ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ,٢ .‬ﺹ ‪ .(٩٧‬ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﭼﻬﻞ ﻧﻔﺮ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻠﮏ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻣﻨﺒﻊ ﺁﺏ ‪ ,،‬ﭼﺸﻤﻪ ﻭ ﻗﻨﺎﺕ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺑﺎ ﺷﺮﻭﻉ ﻧﺒﺮﺩ ﺳﺎﻝ ‪ ١٨٥٣‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﻳﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺩﺭ »ﺑﺎﻍ ﺭﺿﻲ« ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﺍﻣﺎ ﺩﺭﺍﻳﻦ ﻗﻀﻴﻪ ﺑﻪ ﺑﺎﻏﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻬﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﺭﻓﺘﻨﺪ )ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ‬
‫ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ ‪.(١٠/٥‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٩٧ ,٢ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣١‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪.٢١١‬‬
‫‪ (۳‬ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﺸﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺎ ﭼﻪ ﻧﻮﺑﺘﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ)ﺝ‪(٣٠٨ ,٢ .‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﮐﻪ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻭ ﻧﻮﺑﺖ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺑﻘﻴ |ﻪ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺭﺍ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﻓﻴﻀﻲ‪ .١٥١‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٢١‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٣٠٩ ,، ٢ .‬ﺍﺯ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ‪ ،‬ﻋﻠﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪ‬
‫ﻭ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺭﺣﻤﺎﻥ ﻭ ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﻃﻠﻌﺘﻴﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﻭ ﻣﺮﺿﻴّﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺑﻪ ﻳﺎﺩﮔﺎﺭ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺧﺘﺮ ﺍ ّﻭﻝ ﺍﻭ ﺑﺎ ﺍﺳﺪﺍﷲ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻫﺮ ﺩﻭ ﺷﻮﻫﺮ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻱ ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺩ ّﻭﻡ ﺑﺎ ﻣﻬﺪ ‪،‬‬
‫‪۲۵۹‬‬ ‫‪ ۲۰‬ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮐﺘﻤﺎﻥ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﭼﺸﻤﺎﻥ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺭﺣﻤﺎﻥ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻧﻔﺮ ﺑﻌﺪﻱ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻢ ﺑﺮ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﭘﺎ ﺑﺮ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪ ﻭ ﺷﻬﺎﺩﺕ‬
‫ﺭﺍ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﻣﻮﻫﺒﺘﻲ ﻋﻈﻴﻢ ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺷﻤﺮﺩ‪ .‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺩﺭ ﮐﻮﺩﮐﻲ ﺑﻪ‬
‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻱ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﺑﻪ ﺍﺳﺎﺭﺕ ﺩﺭ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﭘﺪﺭﺵ ﻫﻢ ﺑﻪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﺭﻭﺡ ﺍﻭ ﺑﻪ ﭘﺪﺭ ‪ ,،‬ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻳﺶ ﻣﻠﺤﻖ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺳﺪﺍﷲ ﺩﺍﻣﺎﺩ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺑﻪ ﺗﺎﺯﮔﻲ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﻣﻴﺪﻭﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺑﺪﻫﺪ ﻭ ﻳﮏ ﻋﻤﺮ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ‬
‫ﺗﻮﺑﻪ ﮐﻨﺪ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺭﺍﺣﺘﻲ ﺍﺯ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﻱ ﻧﺪﺍﺷﺖ‬
‫ﮐﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺯﻧﺪﻩ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﺗﻨﻬﺎ ﭼﻴﺰﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﻬﺎﻥ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ ﺍﻳﺜﺎﺭ ﻭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ ﺍﻭ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻋﻠﻲ ﺍﮐﺒ ‪،‬ﺮ ﺍﺯ ﺑﺴﺘﮕﺎﻥ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ‪ ،‬ﺷﻴﻔﺘ |ﻪ ﺷﻌﺮ ﻭ ﺷﺎﻋﺮﻱ ﺑﻪ ﺧﺼﻮﺹ ﺳﺮﻭﺩﻥ‬
‫ﺷﻌﺮ ﺩﺭ ﻣﺪﺡ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﭼﻨﺪ ﺳﺎﻝ ﻗﺒﻞ ﺩﺭ ﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪﺱ ﺑﻪ ﺯﻳﺎﺭﺕ‬
‫ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺍﺑﻴﺎﺗﻲ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺁﺭﺯﻭﻱ ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﻥ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ‪ ،‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﻭ ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ ﺑﺮ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﻣﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ‬
‫ﻲ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﻋﻘﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﺵ ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺁﺭﺯﻭﻱ ﺩﻳﺮﻳﻨﺶ‪ ,‬ﻳﻌﻨ ‪،‬‬
‫ﻣﻬﺪﻱ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﮔﺮﻓﺘﺎﺭ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﻪ‬ ‫ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺿﺮﺑﺘﻲ ﻣﺤﮑﻢ ﻭ ﺷﺪﻳﺪ ﺟﺴﻢ ﺍﻭ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ ۴.‬ﭘﺪﺭﺵ ﻣ ّ‬
‫ﮐﻤﮏ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺶ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّﻲ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺧﺒﺮ ﺍﺳﺎﺭﺕ‬
‫ﭘﺴﺮﺵ ﻣﻬﺪﻱ ﺳﺮﺍﺳﻴﻤﻪ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺑﻴﻦ ﺭﺍ ‪،‬ﻩ ﺩﻭ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺟﻠﻮﻱ‬
‫ﺍﻭ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭﺍﺯ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻫﺎ ﺧﻮﺍﻫﺶ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﺰﺩ ﭘﺴﺮﺵ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺍﺯﺍﺀ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ|ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺩ ﻭ ﭘﻮﻟﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ‬ ‫ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺪﺍﺭﻱ ﭘﻮﻝ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯ ﻫﺎ ﻫﻢ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣﺤﻠّﻪ|ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،١٣١‬ﭘﺎﻭﺭﻗﻲ‪ .٣٠٨‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪.٧١، ,٢ .‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٩٩ ,٢ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣١‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪ :‬ﺍﻣﺮﺍﷲ‬
‫ﻲ ﻭ ﺯﻫﺮﺍ ﺧﺎﻧﻢ ﻟﻘﻤﺎﻧﻲ‪.‬‬
‫ﻣﺪﻧﻲ ‪ ,،‬ﺍﻣﻴﺮ ﻗﻴﻮﻣ ‪،‬‬
‫‪ (۳‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣٢‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٣١٣ ,٢ .‬ﺍﺳﺪﺍﷲ ﺑﻪ ﺗﺎﺯﮐﻲ ﺑﺎ ﻃﻠﻌﺘﻴﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺩﺧﺘﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ‪،‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٧٨ ,، ٢ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.١٣١‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۶۰‬‬
‫ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺁﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺟﺎﻳﺰﻩ ﺍﻱ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺍﺩ ﻭﻗﺘﻲ ﻣ ّ‬
‫ﻼ‬
‫ﺣﺴﻴﻦ ﺟﺴﺪ ﻏﺮﻕ ﺩﺭ ﺧﻮﻥ ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﻣﻬﺪﻱ ﺭﺍ ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺧﺎﮎ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺷﻴﺦ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮔﻔﺖ‪» :‬ﻣﺮﺍ ﻫﻢ ﺑﮑﺶ« ﻭ ﻣﺰﺩﻭﺭﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺷﺶ ﻧﻔ ‪،‬ﺮ ﺣﺎﻻ ﻧﻮﺑﺖ ﺭﺣﻤﺎﻥ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ‬
‫ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺷﺠﺎﻋﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺍﻋﺘﺮﺍﻑ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻴﺦ‬ ‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺟﻤﻌﻴﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﮔﺮﺩ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺩﻭﻳ ‪،‬‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ‬‫ﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺩﻭ ﺭﻭﺯ ﺩﻳﮕﺮ ﻣ ّ‬ ‫ﺭﻓﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﻨ ‪،‬‬
‫ﺑﺎ ﺩﺧﺘﺮ ﺍﻭ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﻨﺪ ﻭﻟﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﻳﺮ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﮐﺎﺭ ﺍﺯ ﮐﺎﺭ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭼﻮﻥ‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺧﻮﺷﻨﻮﺩﻱ ﺁﻥ ﻣﺮﺩ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ‬ ‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﻴﺦ ﻗﺒ ً‬
‫‪۲‬‬ ‫ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺭﺣﻤﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺪ ﺩﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬‫ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻃﻤﻊ ﺟﺎﻳﺰﻩ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﺩﺭ ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻫﺎﻱ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﻭ ﺍﺳﺘﺎﺩﻋﻄﺎ ﺍﷲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻮﻫﻬﺎ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﻭ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﻴﺦ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﮐﻪ ﻣﺮﺩ ﺟﻮﺍﻥ‪ ,‬ﺍﻣﺮﺍﷲ‪ ,‬ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻭﺣﺸﻴﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﮐﺘﮏ ﺯﺩﻧﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺟﻠﻮﻱ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻳﻲ ﺁﺭﺍﻡ ﮔﻔﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺁﺭﺯﻭﻱ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺰﺩﻭﺭﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﮔﻠﻮﻟﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﺸﺖ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .١٠١، ,٢ .‬ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺎ ﺑﺎﻧﻮ ﺳﻠﻄﺎﻥ‪ ,‬ﺧﻮﺍﻫﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ‪ ,‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﻲ‬
‫ﺍﺯ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻗﺒﻠﻲ ﺧﻮﺩ ﺩﺍﺷﺖ‪ :‬ﻋﺒﺪﺍﷲ ‪ ,،‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻦ‪ ,‬ﺧﺎﻧﻢ ‪،‬ﺯﻳﻨﺐ ‪ ،‬ﻭ ﻣﺮﻳﻢ )ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.(١٣٢‬‬
‫‪ (۲‬ﺩﺭ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ)ﺝ‪ (١٠١ ,، ٢ .‬ﺍﻳﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺷﺶ ﻧﻘﺮ ﺷﻬﻴﺪ ﺩﻳﮕﺮ ﻗﺪﺭﻱ ﺩﺭ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺑﺎ ﻫﻢ‬
‫ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪ .‬ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻪ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﻬﺮ ﺑﺮﺩﻩ ﺷﺪﺍﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺟﻨﺪ ﻣﻮﺭﺩ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺷﻴﺦ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎﺯﺟﻮﻳﻲ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺭﺣﻤﺎﻥ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺩﺳﺘﻮﺭﻱ ﺑﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﻮﺩ‬
‫ﻧﻮﺷﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ »ﻋﻠﻲ« ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻭ ﺍﻳﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺩﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺑﺎﺯﺟﻮﻳﻲ ﻭ‬
‫ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺣﻀﻮﺭ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﺁﻧﮑﻪ ﺍﺯ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﺪ ﮐﻪ ﻫﻤ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ‬
‫ﻃﻲ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‬ ‫ﺭﺳﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ‪ ،‬ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺷﻴﺦ ﺩﺭ ّ‬
‫ﮐﻪ ﺭﺣﻤﺎﻥ ﺷﺎﻫﺪ ﻗﺘﻞ ﻫﻤ |ﻪ ﺷﺶ ﻧﻘﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺭﺣﻤﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ١٢٨‬ﺑﺪﻳﻊ )‪ ١٩٦٨-١٩٦٩‬ﻣﻴﻼﺩﻱ( ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﺍﺯ‬
‫ﺍﻭ ﭼﻬﺎﺭ ﻓﺮﺯﻧﺪ‪ :‬ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﻭ ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﭘﺴﺮ ﺍﻭ ﺑﻨﺎﻡ ﺫﮐﺮﺍﷲ ﻟﻘﻤﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻗﺪﺳﻴّﻪ ﺷﻌﺎﻋﻲ‪ -‬ﺩﺧﺘﺮ‬
‫ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺩﺭﻭﻳﺶ ‪ -‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺟﺐ ‪ ٩‬ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﭘﺴﺮ ﺩ ّﻭﻡ ﺑﻨﺎﻡ ﺟﻼﻝ ﻟﻘﻤﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻋﺸﺮﺕ ﻗﻴ ّﻮﻣﻲ‬
‫ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺻﺎﺟﺐ ﺳﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﺩﺧﺘﺮ ﺑﻨﺎﻡ ﺟﻬﺎﻥ ﻟﻘﻤﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻳﺪﺍﷲ ﺻﻮﻓﻲ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﭼﻬﺎﺭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺧﺘﺮ ﺩ ّﻭﻡ ﺯﻳﻮﺭ ﻟﻘﻤﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻣﺴﻴﺢ ﺍﷲ ﻣﺴﺒﻮﺣﻲ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﺷﺶ ﻓﺮﺯﻧﺪ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪) .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٣٠٩-٣١٠,،٢ .‬؛ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.(١٣١‬‬
‫‪۲۶۱‬‬ ‫‪ ۲۰‬ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ‬

‫ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭﮔﻮﺩﺍﻟﻲ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻫﻤﺴﺮ ﺍﻭ ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﺑﻌﺪﴽ ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ‬
‫ﺩﺭﻣﺤﻞ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺩﻓﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻣﺮﺍﷲ ﭘﺴﺮ ﮐﻮﭼﮑﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ‬ ‫ّ‬ ‫ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ‬
‫ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺑﺰﺭﮒ ﺷﺪ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻄﺎﺍﷲ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﺷﻼﻕ ﻭ‬
‫ﻞ ﻓﻘﻂ ﺁﻧﻘﺪﺭ ﺟﺎﻥ ﺩﺭ ﺑﺪﻧﺶ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻤﺎﻥ‬ ‫ﺳﻨﮕﺒﺎﺭﺍﻥ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺤ ‪،‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﺧﻮﺩ ﺍﻗﺮﺍﺭ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺿﺮﺏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣﺤﻠّﻪ|ﺑﺎﺯﺍﺭ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺟﻨﻮﺏ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﻃﻤﻊ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺟﺎﻳﺰﻩ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ‬
‫ﻼﻋﺒﺪ ﺍﻟﻤﺠﻴﺪ ﺭﺍ‬ ‫ﻭﻓﺎﺩﺍﺭﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻣﻨﺰﻝ ﻳﮏ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩ ﻧﺎﺑﻴﻨﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻨﺎﻡ ﻣ ّ‬
‫ﻫﺪﻑ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻤﺠﻴﺪ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ‪،‬ﮔﻮﻱ ﺷﻮﺥ ﻃﺒﻌﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻔﺮﻳﺢ‬
‫ﻭ ﺳﺮﻭﺭ ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﻮﺩ ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻓﮑﺮ ﺗﺮﺱ ﻭ‬
‫ﻭﺣﺸﺘﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﻓﺮﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﺩﺳﺘﻬﺎﻱ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺑﺮ ﮔﺮﺩﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺍﺣﺴﺎﺱ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺩﻓﺎﻉ ﮐﻨﺪ ﻭﻟﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺿﺮﺑﺎﺕ‬
‫ﻣﺤﮑﻢ ﻳﮑﻲ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺑﺮ ﺍﻭ ﻓﺮﻭﺩ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮ ﺧﺎﮎ ﻏﻠﺘﻴﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﻫﻢ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺴﺘﻨﺪ‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ ﻭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺍﻭ ﺁﺷﻨﺎ ﺑﻮﺩ ﺑﺮ ﺧﺎﮎ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌﺪ ﺍﺣﺴﺎﺱ‬
‫ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺯﻭﺭ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺍﻧﻨﺪ‪ .‬ﺻﺪﺍﻱ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺨﺎﻃﺮ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻮﺩﻥ ﺗﺤﻘﻴﺮ ﻭ ﺍﺳﺘﻬﺰﺍﺀ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺻﺪﺍﻳﻲ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺖ‬
‫ﻼ ﻋﺒﺪﺍﻟﻤﺠﻴﺪ ﺳﺎﮐﺖ ﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﭘﺎﺳﺨﻲ ﻧﺪﺍﺩ‪ .‬ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺻﺎﺩﺭ ﺷﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺻﺪﺍﻱ‬ ‫ﺗﻮﺑﻪ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻣ ّ‬
‫ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ‪ ,‬ﮐﺸﻴﺪﻥ ﻣﺎﺷ |ﻪ ﺗﭙﺎﻧﭽﻪ ﻭ ﺳﻔﻴﺮﮔﻠﻮﻟﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺷﻨﻴﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ‬

‫ﺿﺪ ﻭ ﻧﻘﻴﺾ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻓﻴﻀﻲ)‪(١٦٠‬‬ ‫‪ (۱‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺷﻬﻴﺪ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﮐﺎﻓﻲ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻗﺪﺭﻱ ﻫﻢ ّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺩﺭ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﺩ ّﻭﻡ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪ ‪ .،‬ﻭ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ‬
‫ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﺍﻭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻓﺴﻤﺖ ﺷﻤﺎﻝ ﻳﺎ ﺟﻨﻮﺏ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ‪ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‬
‫ﮐﻪ ﻋﻄﺎﺍﷲ ﺩﺭ ﮐﻮﻫﻬﺎﻱ ﺷﻤﺎﻟﻲ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪ ﻭﻟﻲ ﺑﻪ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ)ﺝ‪,٢ .‬‬
‫‪ (٣٢٨-٣٢٩،‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﻋﻄﺎﺍﷲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮐﻮﻫﻬﺎﻱ ﺟﻨﻮﺏ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ ،‬ﺍّﻣﺎ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺩﺭ ﮐﺠﺎ‬
‫ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪ ﻧﺪﺍﺭﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺷﻬﻴﺪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﮐﺒﺮ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﭘﻨﺠﻢ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﻴﺪ‪.‬‬
‫‪،‬ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺣﺪﺍﻗﻞ ﻣﻴﺒﺎﻳﺴﺖ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﺆﻟﻔﻴﻦ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ‬
‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﮐﺪﺍﻡ ﮐﻮﻫﻬﺎ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﻭ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺏ ﻓﻴﻀﻲ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻼ ﻋﺒﺪﺍﻟﻤﺠﻴﺪ ﺭﺍ ﺳﻮﺯﺍﻧﺪﻧﺪ ﺩﺭ‬ ‫ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻋﻤﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺍﺳﺖ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻓﻨﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﺟﺴﺪ ﻣ ّ‬
‫ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺩﺭ ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﻪ ﺧﺎﮎ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻮﺯﺍﻧﺪﻥ ﺁﻥ‬
‫ﺍﺷﺎﺭﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻧﺪﺍﺭﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۶۲‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﻤﺠﻴﺪ ﻫﻢ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺑﺮ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻭ ﻋﻘﻴﺪ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺭﻭﺯ ﺩ ّﻭﻡ ﻋﻴﺪ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯ ﺑﻬﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﻗﻄﺮﺍﺕ ﺁﺏ ﭘﺲ‬
‫ﺍﺯ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺍﻣﻮﺍﺝ ﺩﺭﻳﺎﻱ ﻣﺪﻳﺘﺮﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﺧﻠﻴﺞ ﺣﻴﻔﺎ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺎﺷﻴﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻮﺍ ﭘﺨﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‬
‫‪،‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭﺧﻠﻴﺞ ﺣﻴﻔﺎ ﻗﺪﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﺣﻴﻔﺎ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻭﺣﻴﺪﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺑﻪ ﭼﻨﻴﻦ‬
‫ﻣﻮﻫﺒﺘﻲ ﻧﺎﺋﻞ ﺷﺪﻩ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﻭﺟﻮﺩﺵ ﻣﺴﺮﻭﺭ ﻭ ﺷﺎﮐﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺩﺭﺫﻫﻦ ﻣﺮﻭﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻗﺒﻞ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻫﻨﻮﺯ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﮐﺮﺑﻼﺋﻲ ﺣﺴﻴﻦ‪,‬‬
‫ﭘﻴﻨﻪ ﺩﻭﺯ ﺳﺎﺩ |ﻩ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪ ,‬ﺭﺍ ﻣﺴﺨﺮﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻳﮑﺒﺎﺭ ﮐﺮﺑﻼﺋﻲ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﺣﺪﻳﺜﻲ ﺭﺍ‬
‫ﻧﻘﻞ ﮐﺮﺩ ﻭ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﻣﻮﻋﻮﺩ ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪ ﻭﻇﻴﻔ |ﻪ ﺍﻭﺳﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺁﻥ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺩﺭﺍﻳﻦ‬
‫ﺑﺎﺭﻩ ﺑﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﺑﺤﺚ ﻭ ﻣﺠﺎﺩﻟﻪ ﮐﻨﺪ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺘﻬﺰﺍﺀ‬
‫ﺗﻮ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﮐﺎﻓﺮﻫﺎ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺣﺮﻑ ﺩﺭ ﻣﻴﺮﺯﺍﺍﺣﻤﺪ‬
‫ﺗﺄﺛﻴﺮﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻧﺰﺩ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺩﺭﺳﺘﻲ ﺍﻳﻦ ﺣﺪﻳﺚ‬
‫ﻭ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﭘﺮﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻭﺣﻴﺪﻱ ﮔﻔﺖ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻭ‬
‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣٣‬ﻓﻴﻀﻲ‪ .١٥٠‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٦٦ ,، ٢ .‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ .٢١٢‬ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﺑﺎ ﮐﻨﺎﺭ ﻫﻢ ﮔﺬﺍﺷﺘﻦ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺍﻳﻦ‬
‫ﭼﻬﺎﺭ ﻣﺄﺧﺬ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ)ﺝ‪ (٦٤ ,٢ .‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﻋﺒﺪﺍﻟﻤﺠﻴﺪ ﻣﺘﺄﻫﻞ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺩﺍﺷﺖ‬
‫ﮐﻪ ﺑﺪﻭﻥ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺭﮔﺬﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺳﻪ ﺩﺧﺘﺮ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ‪ ,‬ﺩﺧﺘﺮ ﺩ ّﻭﻡ ﺑﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﻋﻠﻴﻤﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺳ ّﻮﻡ ﺍﻭ‪ ,‬ﻣﺮﻳﻢ ﺟﺎﻥ‪ ,‬ﺑﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺁﺧﺮ ﻣﻌﻠﻢ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﺭﻭﺿﻪ ﺧﻮﺍﻧﻲ ﻫﻢ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ ,‬ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﮔﺮﻳﺨﺖ ﻭ ﺻﺎﺣﺐ ﻳﮏ ﭘﺴﺮ ﻭ ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ‬
‫ﺷﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﮕﻲ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٦٣‬ﺍﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺭﺍ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺗﺠﺎﺭﺗﺶ ﺭﻭﻧﻖ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺩﺭﺣﻤﺎﻳﺖ ﻭ‬
‫ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ﺑﻪ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺩﺭ‬
‫ﺁﻥ ﺟﺎ ﺳﺎﮐﻦ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ .‬ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺑﺮ ﺗﺮﮎ ﻋﺮﺑﺴﺘﺎﻥ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ‬
‫ﻃﻲ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺷﻴﺦ ﺟﻮﺍﺩ ﺩﺭ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺴﻴﺎﺭ ّ‬
‫ﻓﻌﺎﻝ ﺑﻮﺩ )ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.(١٦٨‬‬ ‫ﺩﺭ ّ‬
‫‪۲۶۳‬‬ ‫‪ ۲۰‬ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ‬

‫ﺍﺣﺎﺩﻳﺚ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻫﻞ ﺁﻥ ﻳﻌﻨﻲ ﻋﻠﻤﺎﻱ ﺩﻳﻦ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭﻳﺪ ﻭ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻴﭽﻮﻗﺖ ﺑﺮﺍﻱ ّ‬
‫ﺣﻞ‬
‫ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣ ّﻬﻢ ﻧﺰﺩ ﺷﺨﺺ ﻋﺎﻣﻲ ﻭ ﺑﻴﺴﻮﺍﺩﻱ ﭼﻮﻥ ﮐﺮﺑﻼﺋﻲ ﺣﺴﻴﻦ ﻧﺮﻭﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﻧﺤﻮ |ﻩ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﻭ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻭﺣﻴﺪﻱ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﻣﺪﺗﻲ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﮐﺮﺑﻼﺋﻲ ﺣﺴﻴﻦ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻭ ﺗﻮﺍﺿﻊ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺭﻭﺯ ﻗﺒﻞ ﺍﺣﻤﺪ ﻭﺣﻴﺪﻱ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻋﺮﺵ ﻣﻄ ّﻬﺮﺣﻀﺮﺕ ﺍﻋﻠﻲ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻡ ﺍﻋﻠﻲ ﺩﺭ ﻣﻌﻴﺖ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎ ﺩﺭ ﮐﺎﻟﺴﮑ |ﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺳﻮﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﻧﻴﺰ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭﺣﻀﻮﺭ ﭘﺮﺍﻧﻮﺍﺭﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻣﻲ‪،‬ﺩﻳﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﺑﻪ ﺷﮕﻔﺖ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﺑﻪ ﺩﺭﻳﺎﻱ ﺁﺭﺍﻡ ﻭ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﻧﻴﻠﮕﻮﻥ‬
‫ﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﻃﻮﻓﺎﻥ ﺳﻬﻤﮕﻴﻨﻲ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺷﻤﺎ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﻓﻮﺭﴽ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﮔﺮﺩﻳﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﮐﺎﺭﮔﺮﺍﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺑﻪ ﺁﺭﺍﻣﻲ ﺍﺯ ﺟﻠﻮﻱ‬
‫ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻋﺒﻮﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﺴﺪ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﻭ ﺯﻏﺎﻝ ﺷﺪ |ﻩ ﮐﺎﺭﻓﺮﻣﺎﻱ ﺧﻮﺩ‬
‫ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﮐﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻭﻱ ﺧﺎﮐﺴﺘﺮﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﺗﺶ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺧﻢ ﺷﺪﻩ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﮐﻨﺎﺭﺯﺩﻥ ﺁﻥ‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﮐﻴﺴﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺩﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺩﻳﮕﺮﻱ‬
‫ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺁﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﺳﺮﻋﺖ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﻭﺭ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ ﻋﺎﻗﻞ ﺧﻄﻴﺐ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺳﺘﺨﻮﺍﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮔﻮﺩﺍﻟﻲ ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺭﻭﻱ ﺁﻥ ﺭﺍ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺑﺎ ﺧﺎﮎ ﭘﻮﺷﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﻌﺎﻧﻲ‪ .١٣‬ﺑﻌﺪ ﻫﺎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﻣﺮﺩ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺍﻳﻦ ﻧﺎﻡ ﻫﺎﻱ ﻓﺎﻣﻴﻠﻲ ﺭﺍ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ :‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ)ﺍﺧﻼﻑ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ( ‪ ,،‬ﻭﺣﻴﺪ )ﺍﺧﻼﻑ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ( ﻭ ﻋﻨﺎﻳﺘﻲ) ﺍﺧﻼﻑ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ (‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻓﻴﻀﻲ‪ .١٥٠‬ﺩﺭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ)ﺝ‪ (٣٠٢ ,٢ .‬ﺗﻨﻬﺎ ﺫﮐﺮ ﻳﮏ ﮐﺎﺭﮔﺮ ﺩﺭ ﻣﺰﺭﻋﻪ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻧﺎﻡ ﺍﻭ ﺣﺴﻦ ﻳﺰﺩﻱ‬
‫ﻼ ﺣﺴﻦ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻓﻦ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّﻲ ﺑﻨﺎﻡ ﻋﺒﺎﺱ ﺁﺑﺎﺩ ﺑﺮﺩ‪.‬‬ ‫ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻭ ﺟﺴﺪ ﻣ ّ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۶۴‬‬

‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻭﺣﻴﺪﻱ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭﺷﻬﺮ ﺑﻤﺒﺌﻲ ﺩﺭ ﻫﻨﺪﻭﺳﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺳﻔﺮ ﺑﻪ‬
‫ﺣﻴﻔﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺗﺎﺑﻮﺗﻲ ﮐﻪ ﺑﻘﺎﻳﺎﻱ ﻋﺮﺵ ﻣﻄﻬﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ‬

‫ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ،‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﻮﻳﺴﺎﻥ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫‪۲۱‬‬

‫ﺳﻮﻡ‬
‫ﺭﻭﺯ ّ‬

‫ﺟﻠﺴ |ﻪ ﺭﻭﺯ ﺩ ّﻭﻡ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﺎﻻﺕ ﻣﺘّﺤﺪ |ﻩ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ ﺩﺭ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﺳ ّﻮﻡ‬
‫ﻣﺎﺭﭺ ‪ ۱۹۰۹‬ﻡ‪ ۱.‬ﺑﺎ ﺗﻼﻭﺕ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ‪:‬‬
‫»‪ ...‬ﺍﻱ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭ‪ ...‬ﻣﺎﺿﻌﻴﻔﻴﻢ ﻭ ﺗﻮﻳﻲ ﻣﻘﺘﺪﺭ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﺎ‪ .‬ﻧﺎﺳﻮﺗﻲ ﻫﺴﺘﻴﻢ ﻭ ﺗﻮﻳﻲ‬
‫ﺑﺨﺸﻨﺪﻩ‪ .‬ﻋﺎﺟﺰﻳﻢ ﻭ ﺗﻮﻳﻲ ﻗﺎﺩﺭ ﻭ ﻣﻬﻴﻤﻦ‪ .‬ﺍﻱ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭ ﻭﺟﻮﻩ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻠﮑﻮﺕ‬
‫ﺍﺑﻬﺎﻳﺖ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﮐﻦ ﻭ ﺑﻪ ﻓﻀﻠﺖ ﺍﺯ ﻣﺎﺋﺪ |ﻩ ﺁﺳﻤﺎﻧﻲ ﻣﺮﺯﻭﻕ ﻧﻤﺎ ‪«...‬‬
‫ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻟﻮﺣﻲ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﮐﻪ ﻣﺨﺼﻮﺹ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﺍﺭﺳﺎﻝ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﻼﻭﺕ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪:‬‬
‫»ﻭﻗﺘﻲ ﺷﺨﺼﻲ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﺑﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮔﻔﺘﺎﺭﺁﻳﺖ ﺗﻮﺣﻴﺪ‪ ,‬ﺩﺭ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺟﻮﻫﺮ ﺗﻘﺪﻳﺲ‪,‬‬
‫‪،‬ﻓﺮﻳﺎﺩ ﺑﺮﺁﺭﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻔﺴﻲ ﺭﺍ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ‬
‫ﺣﺮﻑ ﻧﺸﺎﻥ ﺍﺗﺤﺎﺩ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺍﺳﺖ ‪ ,،‬ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﺟﻮﻫﺮ ﺍﻧﻘﻄﺎﻉ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﻋﻤﻞ ﺗﻘﺪﻳﺲ‬
‫ﺻﺮﻑ ﺍﺳﺖ ‪ ,،‬ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﺑﺮﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺁﻭﺭﺩ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺍﺳﺖ ﻭ‬
‫ﺍﮔﺮ ﻫﻤﻪ ﻣﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﻭ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﻴﻢ ﺟﺒﻴﻦ ﻣﺎ ﺍﺯ ﻧﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ ﺭﻭﺷﻦ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪«...‬‬
‫»ﺍﻱ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎ ‪،‬ﺭ ﺍﻳﻦ ﻧﻔﻮﺱ ﺭﺍ ﺳﺘﺎﺭﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﭘﺮ ﻓﺮﻭﻍ ﮐﻦ ﺗﺎ ﺑﺮ ﻣﻌﺒﺪ ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﺑﺘﺎﺑﻨﺪ ﻭ‬
‫ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﺏ ﻏﻔﻠﺖ ﺑﻴﺪﺍﺭ ﺳﺎﺯﻧﺪ ‪ ,،‬ﻋﻠﻢ ﺗﻘﺪﻳﺲ ﺑﺮﺍﻓﺮﺍﺯﻧﺪ ﻭ ﺁﻳﺎﺕ ﺗﻨﺰﻳﻪ ﺑﺴﺮﺍﻳﻨﺪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻭ ﺑﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﮕﺎﻩ ﻋﺸﻖ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺷﺘﻴﺎﻕ ﺑﺸﺘﺎﺑﻨﺪ‪«.‬‬

‫‪ “National Convention ۱۹۰۹ Minutes of the” (۱‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﺩﺭ‬
‫ﻣﺠﻤﻮﻋ |ﻪ ﻣﻨﺎﺟﺎﺗﻬﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪ :‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺟﺎﺗﻬﺎﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪ ,،‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬
‫)ﻭﻳﻠﻤﺖ ‪ ،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ ‪ ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪ ٢٦٨ (، ١٩٩٨ ،‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪”National Convention ۱۹۰۹ Minutes of the” (۲‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۶۶‬‬
‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺗﻼﻭﺕ ﺍﻳﻦ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺍﺳﺎﺳﻨﺎﻣ |ﻪ ﻫﻴﺄﺕ ﺗﻨﻔﻴﺬﻳ |ﻪ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﮐﺸﻮﺭ ﺁﻣﺮﻳﮑ ‪،‬ﺎ‬
‫ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﮐﻤﻴﺘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎﻥ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻗﺮﺍﺋﺖ ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺎﺳﻨﺎﻣﻪ ﭼﻨﻴﻦ‬
‫ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪:‬‬
‫»ﻣﺎ ّﺩ |ﻩ ﻳﮏ‪ -‬ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺎ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺗﻨﻬﺎ ﺧﺎﻟﻖ ﻭ ﻧﮕﻬﺪﺍﺭﻧﺪﻩ ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﺧﻮﺩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﺎﺳﻴﻢ‪ .‬ﺍﺗّﺤﺎﺩﻱ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻈﻬﺮ ﺍﻋﻼﻱ ﺍﻣﺮﺵ‪ ,‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‪ ,‬ﻧﺎﺯﻝ ﺷﺪ ﻭ‬
‫ﺗﻮﺳﻂ ﻋﺒﺪ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﺧﺪﺍ ﻭ ﺑﺸﺮ ‪ ,،‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‪ ,‬ﺍﺑﻼﻍ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫»ﺍﺗﺤﺎﺩ ﻣﻌﺒﺪ ﺑﻬﺎﺋﻲ« ﻧﺎﻣﻴﺪﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺎ ّﺩ |ﻩ ‪ -۲‬ﺍﻳﻦ ﻭﺣﺪﺕ ﻭ ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ّ‬
‫ﻣﺎ ّﺩ |ﻩ ‪ -۳‬ﻫﺪﻑ ﺍﻳﻦ ﻫﻴﺄﺕ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻠّﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﻨﺎﻱ ﻳﮏ ﻣﻌﺒﺪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻳﺎ‬
‫ﻣﺸﺮﻕ‪،‬ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺑﻪ ﺍﻧﻀﻤﺎﻡ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻬﺎﻱ ﺿﺮﻭﺭﻱ ﺣﻮﻝ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ‪ ,،‬ﺍﻳﺎﻟﺖ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ ‪ ,،‬ﺣﺴﺐ ﺍﻻﻣﺮ ﻭ ﺍﺭﺍﺩ |ﻩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪«.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ‪ ,،‬ﺩﺧﺘﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ‪ ,‬ﺳﺮﺍﺳﻴﻤﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﻼ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‪ ,‬ﺩﺭ‬ ‫ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﻧﺰﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﻨﺎﻩ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮ ﺍﻭ‪ ,‬ﻣ ّ‬
‫ﺁﻥ ﻣﻮﻗﻊ ﺩﺭﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪﺱ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﻪ ﺯﻥ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﺶ ﻫﻴﭻ ﮐﻤﮑﻲ ﺑﮑﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺑﻪ ﻏﺎﺭﻫﺎﻱ ﺩ ّﺭ |ﻩ ﺗﻨﮕﻪ ﻻﻱ ﺣﻨﺎ ﭘﻨﺎﻩ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻋﺮﺽ‬
‫ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻣﻮﺍﻝ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺑﻪ ﻏﺎﺭﺕ ﺭﻓﺖ ﻭ ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺩﺭﻣﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﻣﺴﺘﺄﺻﻞ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﮐﻮﻫﭙﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺟﻨﻮﺏ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﻳﮑﻲ‬
‫ﺍﺯﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺗﺎ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺸﺤﻮﻥ ﺍﺯ ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭘﺪﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺭﻭﻳﺶ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۵۳‬ﻡ‪ .‬ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﭘﺴﺮ ﺭﺍ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺣﺎﺟﻲ ﻗﺎﺳﻢ ﺑﺰﺭﮒ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻣﺆﻣﻦ ﻭ ﻣﺨﻠﺼﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ‬
‫ﮐﻮﭼﮑﻲ ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺑﺎ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺳﺮﻭﺳﺎﻣﺎﻧﻲ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻭ‬

‫‪”National Convention Minutes of the۱۹۰۹” (۱‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪.٣٣٩ ,، ٢ .‬‬
‫‪۲۶۷‬‬ ‫‪ ۲۱‬ﺭﻭﺯ ﺳ ّﻮﻡ‬

‫ﺣﺎﻻ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﻣﺨﻔﻴﮕﺎﻫﯽ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻭ ﭘﺴﺮﺵ‬
‫ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﻣﺒﺮﻡ ﺁﺋﻴﻦ ﺩﺭ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﺩ ّﻭﻡ ﻣﺎﻩ ﻣﺎﺭﭺ ﺩﺭ ﮐﺎﺭﺧﺎﻧ |ﻪ ﺁﺟﺮﺳﺎﺯﻱ‬
‫ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺑﻪ ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﺩ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺷﻬﻴﺪ ﺑﮑﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﺴﺮﺵ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺩﺭﺑﺪﺭﻱ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺧﺎﻧﻪ ﺭﻓﺘﻦ ﺧﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‬
‫ﺷﻮﻫﺮ ﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﺭﺍ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ‪ ,‬ﻣﺤ ّﻤﺪﻋﻠﻲ‪,‬‬
‫ﺣﺎﻻ ﺷﺼﺖ ﻭ ﺳﻪ ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ﻭ ﺗﻮﺍﻧﻲ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺭﺍﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺭﺍ‬
‫ﺑﭙﻴﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻤﻴﻦ ﻫﻢ ﺑﺎ ﭘﺴﺮﺵ ﻃﻬﻤﺎﺳﺐ ﻭ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻠﻲ‬
‫ﺻﺒّﺎﻍ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭﺁﻧﺠﺎ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﺠﺎ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺍﻣﻨﻲ‬
‫ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺩﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﮐﻪ ﺍﺯﻫﻢ ﺟﺪﺍ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﺎّﻡ‬
‫ﺣﻴﺎﺗﺸﺎﻥ ﻧﺪﻳﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻗﺪﺭﻱ ﻏﺬﺍ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮﺏ ﺷﻬﺮ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺍﻳﻦ ﻏﺬﺍ ﻓﻘﻂ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﻳﮏ ﺷﺐ ﮐﻔﺎﻳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﭘﺲ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺎﺯ ﮔﺸﺖ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﺎ‬
‫ﭘﺴﺮﺵ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻧﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻭ ﻣﻨﺎﺯﻟﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺁﺗﺶ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺯﻧﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﺮﻭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﺍﻭ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ‬
‫ﻗﺪﺭﻱ ﭘﻮﻝ ﺑﻪ ﺩﻭﺳﺖ ﺧﻮﺩ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﺫﻭﻗﻪ ﺗﻬﻴﻪ ﮐﻨﺪ ﻭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻫﻢ ﻋﺎﺯﻡ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﭼﻨﺪ ﺑﺎﺭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺟﻠﻮﻱ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻭ ﭘﺮﺳﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺁﻳﺎ ﻫﻴﭻ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻨﺎﺳﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺗﻬﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﺮﮒ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﮐﻪ ﻣﻲ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻄﺮﻧﺎﮎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻭﺍﻗﻌﴼ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﻏﺶ ﻳﮏ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ‬
‫ﺭﺍﺿﻲ ﺑﻪ ﺗﻮﺑﻪ ﻧﺸﺪ ﻭ ﺷﻴﺦ ﻫﻢ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﻗﺘﻞ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻭ ﺷﻠﻴﮏ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﭼﻮﻥ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺩﻳﺪﻧﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻫﻨﻮﺯ ﺯﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﻳﮏ ﺿﺮﺑ |ﻪ ﺷﺪﻳﺪ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺎ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻠﻲ ﺻﺒّﺎﻍ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﮐﻪ ﻃﻬﻤﺎﺳﺐ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ ﺩﺭ‬
‫‪ (۱‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ,‬ﺝ‪٩٦ ,٢ .‬‬
‫‪ (۲‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ‪ ,‬ﺝ‪ .٩٦ ,، ٢ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪١٣٧‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۶۸‬‬
‫ﻃﺒﻘ |ﻪ ﺩ ّﻭﻡ ﻣﻨﺰﻝ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﻴﺦ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻠﻲ‬
‫ﺻﺒﺎﻍ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۰۱‬ﻡ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺣﺴﻦ ﺍﺯ ﺳﻴﺮﺟﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺁﺷﻨﺎ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻣﺆﻣﻦ ﻣﺨﻠﺼﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ ﺑﻪ ﻳﮑﻲ‬ ‫ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩﺵ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺩﺭﻭﻳﺶ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺁﺭﺯﻭﻳﻲ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﺟﺰ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻭ‬ ‫ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣ ّ‬
‫ﺍﮔﺮﻫﻤﻴﻦ ﻟﺤﻈﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﺘﻨﺪ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺁﺭﺯﻭﻱ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ‬
‫ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺑﻪ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺘﻨﺪ‬
‫‪ ،‬ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻭﺍﻗﻊ ﺑﻮﺩ ﭘﻨﺎﻩ‬
‫ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﺒﻘ |ﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭﻟﻲ ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﺷﺮﺍﺭ‬
‫ﻣﺤﻞ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺧﺒﺮ‬ ‫ﻭ ﮔﺮﺩﻥ‪،‬ﮐﻠﻔﺖ ﻫﺎﻱ ّ‬
‫ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻫﺪﺍﻳﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻠﻲ ‪ ,،‬ﻣﺤ ّﻤﺪﻋﻠﻲ‬
‫ﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﻃﻬﻤﺎﺳﺐ ﻫﺮ ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﮔﺮﻓﺘﺎﺭ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺪ ﻃﻬﻤﺎﺳﺐ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺁﻭﺍﺯ‬ ‫ﺩﺭ ﺑﻴﻦ ﺭﺍﻩ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺷﻴﺦ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪ ﻭ ﺍﻫﻞ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﻭ ﻧﺎﺳﺰﺍ ﻭ ﺳﻨﮕﺒﺎﺭﺍﻥ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ‬
‫ﻭ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻠﻲ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺷﻴﺦ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﺑﺪﻥ ﺍﻭ ﺍﺯ‬
‫ﻼ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ‬ ‫ﺿﺮﺑﺎﺕ ﺳﻨﮓ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﭘﺮﺗﺎﺏ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﺎﻣ ً‬
‫ﺿﺮﺑﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺯﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺿﺮﺑﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺑﺎﺯﻭﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺷﺪﻳﺪﺍ ﻣﺠﺮﻭﺡ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ‬
‫ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺧﺖ‪ .‬ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭﮔﻮﺩﺍﻟﻲ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺭﻭﻱ ﺁﻥ ﺧﺎﮎ ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻠﻲ ﺍﺯ ﺗﻮﺑﻪ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﻣﺒﻠﻐﻲ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ‬
‫ﻧﺠﺎﺕ ﺩﻫﺪ‪ .‬ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺍﺗّﻔﺎﻕ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﺑﻪ‬
‫ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻭﺟﻪ ﻧﻘﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ‬
‫ﻣﻼ ﺩﺭﻭﻳﺶ ﻣﻘﺘﻮﻟﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺣﻴﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﻳﮑﻲ‬ ‫‪ (۱‬ﻋﻠﻲ ﭼﻬﺎﺭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺁﻧﻬﺎ ّ‬
‫ﺍﺯ ﻣﺒﻠّﻐﻴﻦ ﻓ ّﻌﺎﻝ ﺍﻣﺮ ﺑﻬﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺍﺷﺖ ‪ ،‬ﻟﻘﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﻭ ﻭﺣﻴﺪ‪ .‬ﻫﺮ ﺩﻭﻱ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺍﻣﺮ ﻓﻌﺎّﻝ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩ ّﻭﻡ ﻋﻠﻲ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﻤﻴﺪ ﻣﻘﺘﻮﻟﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﺎﻡ ﺣﻴﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﺑﻬﺎﻳﻲ ﻣﺎﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺳ ّﻮﻡ ﻃﻠﻌﺘﻴﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺍﻣﺮﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻓ ّﻌﺎﻝ ﺑﻮﺩ ﻭ ﭼﻬﺎﺭﻣﻴﻦ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺭﺣﻤﺎﻥ ﻣﻘﺘﻮﻟﻲ‬
‫ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ‪ ,‬ﮐﻪ ﺑﻬﺎﻳﻲ ﻓ ّﻌﺎﻟﻲ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺳﻨﻴﻦ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻳﮏ ﭘﺴﺮ ﺩﺍﺷﺖ ﺑﻨﺎﻡ ﻣﺤﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ‬
‫ﻣﺒﺮﻡ ﺁﺋﻴﻦ ﮐﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﻭ ﻫﻤﮕﻲ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪).‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.(١٣٧‬‬
‫‪۲۶۹‬‬ ‫‪ ۲۱‬ﺭﻭﺯ ﺳ ّﻮﻡ‬

‫ﭘﺲ ﺍﺯ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﭘﻮﻝ ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺑﺮﺳﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺑﻲ‪،‬ﺻﺒﺮﺍﻧﻪ ﺩﺭ ﺍﺗﺎﻕ ﺩﻳﮕﺮﻱ‬
‫ﺪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺑﻪ ﻧﺠﻮﺍ ﺩﺭ ﮔﻮﺵ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﻭﺟﻪ ﻧﻘﺪﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ‬ ‫ﻣﻨﺘﻈﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﺟﻬﺖ ﺍﻣﺮﺍﺭ ﻣﻌﺎﺵ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺩﺭ ﻣﺤﻠﻲ ﻣﺨﻔﻲ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﻢ‬
‫ﺍﺯ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺧﺪﺍﺣﺎﻓﻈﻲ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺩﺳﺖ ﺧﺎﻟﻲ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻫﻢ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺑﺴﻴﺎﺭﻋﺼﺒﺎﻧﻲ ﻭ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺸﺖ ﻣﺴﺠﺪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺟﺎﻣﻊ‪ ,‬ﺑﻪ ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ »ﺑﺎﻍ ﻗﺼﺎﺑﻲ«‪ ,‬ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﮔﻠﻮﻟﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺟﻠﺴ |ﻪ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﻣﻨﻌﻘﺪﻩ ﺩﺭ ﺍﻳﺎﻻﺕ ﻣﺘّﺤﺪﻩ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻇﻬﺮ ﺁﻥ‬
‫ﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﺎﻧﻢ ﮐﻮﺭﻳﻦ ﺗﺮﻭ ﺍﺯ ﺍﺣﺒﺎﺀ ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻋﻀﺎﺀ ﻫﻴﺄﺕ ﺍﺟﺮﺍﻳﻲ‬
‫ﻣﻌﺒﺪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻭ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻋﻼﻡ ﺷﺪ‪:‬‬
‫ﺁﺭﺗﻮﺭ ﺍﮔﻨﻴﻮﺯ )‪ (Arthur Agnews‬ﻭ ﮐﻮﺭﻳﻦ ﺗﺮﻭ )‪ (Corine True‬ﺍﺯ‬
‫ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ‪ ,،‬ﺑﺮﻧﺎﺭﺩ ﺟﺎﮐﻮﺑﺴﻦ )‪ (Bernard M. Jackobson‬ﺍﺯ ﮐﻨﻮﺷﺎ‪ ,‬ﺁﻟﺒﺮﺕ‬
‫ﻫﺎﻝ)‪ (Albert H. Hall‬ﺍﺯ ﻣﻴﻨﻴﺎ ﭘﻮﻟﻴﺲ‪ ,‬ﺍﻧﺎ ﺍﻝ‪ .‬ﭘﺎﻟﻤﺮﺗﻮﻥ)‪(Ana L. Palmerton‬‬
‫ﺍﺯ ﺳﻴﻨﺴﻴﻨﺎﺗﻲ‪ ,‬ﻣﻨﺖ ﻓﻮﺭﺩ ﻣﻴﻠﺮ)‪ (Montfort Miller‬ﺍﺯ ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‪ ,‬ﭼﺎﺭﻟﺰ‬
‫ﻣﻴﺴﻦ ﺭﻳﻤﻲ )‪ (Charles Mason Reimy‬ﺍﺯ ﻭﺍﺷﻨﮕﺘﻦ ﺩﻱ‪ .‬ﺳﻲ‪ ,.‬ﻭﻳﻠﻴﺎﻡ‪.‬‬
‫ﺍﭺ‪ .‬ﻫﻮﺭ)‪ (William H. Hoar‬ﺍﺯ ﻧﻴﻮﺟﺮﺳﻲ‪ ,‬ﻫﻠﻦ‪ .‬ﺍﺱ‪ .‬ﮔﻮﺩﺍﻝ)‪Helen S.‬‬
‫‪ (Goodal‬ﺍﺯ ﺍﻭﮐﻠﻨﺪ ﮐﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ، ٢ .‬ﺹ ‪ .١٠٤‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺹ ‪ .١٤٣‬ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺫﻳﻞ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ :‬ﺁﺭﺯﻭﻱ‬
‫ﺍﻭ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺑﺮﺳﺪ ‪ ,،‬ﭘﻨﺎﻫﻨﺪﻩ ﺷﺪﻥ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪ ,،‬ﻧﺎﻡ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﻣﺨﻔﻴﮕﺎﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺍﺳﺘﺎﺩ‪ .‬ﻭ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺫﻳﻞ ﻓﻘﻂ ﺩﺭ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺘﻬﺎﻱ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ :‬ﮐﺸﺎﻧﻴﺪﻥ‬ ‫ﺑﺮﻣﻼ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ ‪ّ ,،‬‬
‫ﻣﺤﻞ ﺗﻮﻟّﺪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻭ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻧﻔﺮﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ‬‫ﺑﺪﻥ ﺍﻭ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﻭ ﺁﺗﺶ ﺯﺩﻥ ﺁﻥ‪ّ ,‬‬
‫ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﻫﻴﭽﮑﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻣﺂﺧﺬ ﻧﻤﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﻪ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪﻋﻠﻲ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﮔﻤﺎﻥ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺭﻭﺍﻳﺎﺕ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺍﺯ ﺭﻓﺘﻦ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻭﺟﻪ‬
‫ﻧﻘﺪ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺭﻭﺍﻳﺘﻲ ﮐﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﺩﺭ ﺑﺎﻻ ﺫﮐﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺷﻬﺎﺩﺕ‬
‫ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﻫﻤﺴﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﻣﺜﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۷۰‬‬
‫ﺩﺭ ﺧﺎﺗﻤ |ﻪ ﺟﻠﺴ |ﻪ ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﻫﻤﻪ ﺷﺮﮐﺖ‪،‬ﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﻗﻴﺎﻡ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺫﮐﺮ »ﺍﷲ‬
‫ﺍﺑﻬﻲ« ﺭﺍ ﭼﻨﺪ ﺑﺎﺭ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﺩﺭ ﺳﮑﻮﺕ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺑﻪ ﺗﻼﻭﺕ ﺩﻋﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ‬
‫ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻇﻬﺮ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﻗﻠﻮﺑﺸﺎﻥ ﺳﺮﺷﺎﺭ ﺍﺯ ﺭﻭﺡ ﻣ ّﻮﺩﺕ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻭﺩﺍﻉ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺁﻥ ﺷﺐ ﻳﮏ ﺧﺎﻧﻢ ﻏﻴﻮﺭ ﻭ ﺷﺠﺎﻉ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺤﻠّﻲ ﮐﻪ ﺩﺍﻣﺎﺩﺵ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ‬
‫ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺟﺴﺪ ﻣﺘﻼﺷﻲ‬
‫ﺷﺪ |ﻩ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﻗﺒﺮﺳﺘﺎﻥ ﺳﻨﮕﺮ ﺑﺮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﮎ ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﻫﻤﺎﻥ‬
‫ﺷﺐ ﺩﺧﺘﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻃﻠﻴﻌﺘﻴﻪ ﺟﺴﺪ ﭘﺪﺭﺵ ﺭﺍ ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﺁﺷﻨﺎﻳﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺧﻮﺩ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻏﺴﻞ ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻋﺸﻖ ﻭ ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﮎ ﺳﭙﺮﺩ‪.‬‬

‫‪” National Convention ۱۹۰۹ Minutes of the” (۱‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٠٤ ,، ٢ .‬‬
‫‪۲۲‬‬

‫ﭘﻨﺎﻩ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ‬

‫ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﺫﺍﻥ ﺻﺒﺢ ﺭﻭﺯ ﻧﻮﺭﻭ ‪،‬ﺯ ﺍﻋﻀﺎﻱ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺑﺰﺭﮒ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬
‫ﺳﺎﻳﺮ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﻪ ﻣﺨﻔﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﺯ ﻏﺎﺭﻫﺎﻱ ﺩﺭ |ﻩ ﺗﻨﮕﻪ ﻻﻱ ﺣﻨﺎ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺩﻭ ﺩﺳﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺍﻃﻔﺎﻝ ﺗﺤﺖ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻳﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﺁﺷﻨﺎﻳﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ‬
‫ﺏ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﺭﺍﻩ‬ ‫ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺮﮔﺸﺘﻨﺪ ﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺟﻨﻮ ‪،‬‬
‫ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮏ ﻭ ﺭﻭﺷﻦ ﺳﺤﺮﮔﺎﻫﻲ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻧﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ ﭘﺎﺋﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺮﺩﻭ ﺭﺍﻫﻲ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ‬
‫ﺗﺎ ﺭﺍﻫﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﺭﻭﻧﻴﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﻫﺪ‪ ۱.‬ﺯﻣﻴﻦ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻃﺮﺍﻑ‬
‫ﺭﻭﻧﻴﺰ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺍﻓﻨﺎﻥ‪ ,‬ﻣﻨﺴﻮﺑﻴﻦ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‪ ,‬ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺭﻭﻧﻴﺰ ﻣﺤﻞ ﺍﻣﻨﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﻣﻴﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻦ ﮐﻪ ﻣﺮﺍﻗﺐ ﻭ ﻧﮕﻬﺒﺎﻥ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺯﻣﻴﻦ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺍﻳﻦ ﺧﻴﻞ ﻋﻈﻴﻢ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻫﻢ‪،‬ﮐﻴﺶ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﻳﺪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﺒﺎﺯ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﻭ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺻﺒﺤﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻤﺎﻧﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻭ ﺩﻭ ﺭﻭﺯ ﻭ ﺩﻭ ﺷﺐ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺭﺍ ﻧﺰﺩ ﺧﻮﺩ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺖ ﺗﺎ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺯ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﻣﺘﻨ ّﻔﺬﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﻓﺴﺎ ‪ ,،‬ﺍﺯ ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﻫﻤﺠﻮﺍﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﮐﻪ‬
‫ﻃﺒﻖ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺷﻴﺦ ﻋﺎﺯﻡ ﺁﻧﺠﺎ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﻨﺪ‪ ۳.‬ﻣﻴﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻦ ﮐﻪ ﺑﺎ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٤٨ ,٢ .‬‬
‫‪ (۲‬ﺗﻌﺪﺍﺩ ﻣﺘﻔﺎﻭﺗﻲ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪) ٦٠ :‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ( ﻭ ‪) ١٠٠‬ﻓﻴﻀﻲ(‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﻗﻴﻄﺎﺱ ﺧﺎﻥ )ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪٢١٣‬؛ ﻓﻴﻀﻲ ‪(١٤٦‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۷۲‬‬
‫ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺧﺸﻮﻧﺖ‪،‬ﺁﻣﻴﺰ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩ ﻣﺘﻨ ّﻔﺬ ﺁﺷﻨﺎ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﮐﺮﺩ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ‬
‫ﺑﺮﻭﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺣﺴﻨﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺎ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ ۱‬ﻭ ﻋﻼﻭﻩ‬
‫ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺁﻧﺠﺎ ﺍﺯﺣﻴﻄ |ﻪ ﺗﺴﻠّﻂ ﺷﻴﺦ ﺧﺎﺭﺝ ﺑﻮﺩ‪ ۲.‬ﺍﻭ ﻗﺎﺻﺪﻱ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺟﻠﻮﺗﺮ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﺧﺒﺮ ﺁﻣﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺳﺤﺮ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺁﻣﺎﺩﻩ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻏﺮﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﻗﺮﺍﺭ‬
‫ﻧﺒﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺟﺎ ّﺩﻩ ﺑﺮﻭﻧﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺮﻣﻦ ﮐﻮ ‪،‬ﻩ‪ ۴‬ﺩﺭ ﺳﻤﺖ ﻏﺮﺏ ﻋﺒﻮﺭ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﻃﻠﻮﻉ ﮐﺮﺩ ﺑﻪ ﺧﺮﻣﻦ ﮐﻮﻩ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺩﺍﻣﻨ |ﻪ ﮐﻮﻩ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺳﻨﮓ‪،‬ﻫﺎ ﺯﻳﺮ ﭘﺎﻳﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﻏﻠﺘﻴﺪ ﺑﺎﻻ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﻮﺩ ﺟﻨﺎﺏ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺫﻭﻕ ﻭ‬
‫ﻗﺮﻳﺤ |ﻪ ﺷﻌﺮﺧﻮﺍﻧﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻣﺎﻫﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻓﮑﺮ ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮﺩ ﻣﺮﻳﻢ ﺧﺎﻧﻢ ﻭ‬
‫ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﺶ ﻭ ﺍﻭﻗﺎﺕ ﺧﻮﺑﻲ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﺮﭘﺎﻳﻲ ﮐﻼﺱ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻃﻔﺎﻝ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺩﺍﺷﺖ‬
‫ﺪ‪ ۵‬ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﺮﮔﺰ ﻓﮑﺮ‬ ‫ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺮﺁﻥ ﻭ ﺍﺷﻌﺎﺭ ﺣﺎﻓﻆ ﻭ ﺳﻌﺪﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧ ‪،‬‬
‫ﻼ ﻣﺠﻴﺪ ‪ ،‬ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺑﺮﺳﺪ‪ ۶.‬ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺩﺍﺭﺍﺋﻲ ﺑﺮﺍﺩﺭ‬ ‫ﺶﻣ ّ‬‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺑﺰﻭﺩﻱ ﭘﺪﺭ ﺯﻧ ‪،‬‬
‫‪۷‬‬
‫ﮐﻮﭼﮑﺘﺮﺵ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺷﮑﺮﺍﷲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﺎ ﺍﻭ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﻮﺩ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻳﻐﻤﺎ ﺑﺮﻭﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺩ ‪،‬ﻭ‬
‫ﺗﺪﺭﻳﺲ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ‬‫ِ‬ ‫ﭘﺴﺮﺍﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻣﻌﻠّﻢ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺍﻣﺮﺍﺭ ﻣﻌﺎﺵ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻱ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻭ ﻋﻘﻴﺪ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﻣﺨﻔﻲ ﻧﮕﺎﻩ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪٢٣٤‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ .٢١٣‬ﻓﻴﻀﻲ ‪١٤٦‬‬
‫‪ (۳‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٤٨ ,٢ .‬ﺍﻓﻨﺎﻥ )‪ (٢١٤‬ﺫﮐﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ »ﻳﮏ ﻣﺮﺩ ﻋﺮﺏ« ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﺰﺭﮒ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۴‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٤٨ ,٢ .‬‬
‫‪ (۵‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺍﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﮐﻮﭼﮏ ﮔﺴﺘﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻓ ّﻌﺎﻟﻲ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﭘﺪﺭﺵ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ‬
‫ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺎ ﻋﺎﻟﻴ |ﻪ ﺭﻓﻴﻌﻲ‪ ,‬ﺩﺧﺘﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﺪ ﺭﻓﻴﻌﻲ‪ ,‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﭼﻬﺎﺭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪:‬‬
‫ﻓﺮﺯﺍﻧﻪ‪ ,‬ﺍﻳﺮﺝ ‪ ,،‬ﻫﻮﺷﻨﮓ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﮐﻪ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﻭ ﺍﺷﺎﺭﻩ‪,‬ﺍﻱ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﺮﺝ ﻭ ﻫﻮﺷﻨﮓ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤﮕﻲ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﻮﺷﻨﮓ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ‬
‫ﻢ ﻭ ﻋﻠﻲ‬‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ‪ :‬ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ‪ ,،‬ﺟﻬﺎﻥ ﺳﻠﻄﺎﻥ‪ ,‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺳﻠﻄﺎﻥ ‪ ,،‬ﺯﻳﻮﺭ ‪ ,،‬ﺑﻬﺠﺖ ﺧﺎﻧﻢ ‪ ,،‬ﺣﺒﻮﺭ ﺧﺎﻧ ‪،‬‬
‫ﺭﻓﻴﻌﻲ )ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪(١٤٩‬‬
‫‪ (۶‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪١٤٩‬‬
‫ﺳﻦ ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬ ‫ّ‬ ‫ﺩﺭ‬ ‫‪،‬‬ ‫‪،‬ﺍﺣﻤﺪ‬ ‫‪ (۷‬ﺗﻨﻬﺎ ﭘﺴﺮ ﺍﻭ‬
‫‪۲۷۳‬‬ ‫‪ ۲۲‬ﭘﻨﺎﻩ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ‬

‫ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺷﺖ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺁﻥ ﻳﺎﺭﻱ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪ .‬ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﻭ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻗﻮﻱ ﻭ ﺭﻭﺡ ﺍﻣﺮﻱ‬
‫ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺪﺭ ﺑﻪ ﺍﺭﺙ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻣﻌﻠّﻢ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻂ ﺯﻳﺒﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﺍﺣﺒﺎ ﻫﺪﻳﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ‪ ۱.‬ﻣﺎﺩﺭ ﺯﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻣﻌﻠّﻢ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻭ ﻋﻘﻴﺪ |ﻩ ﺩﺍﻣﺎﺩ‬
‫ﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺧﻮﺩ ﺩﻝ ﺧﻮﺷﻲ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﮐﺸﺘﻦ ﺁﻥ ﺩ ‪،‬ﻭ ﻏﺬﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﺴﻤﻮﻡ ﮐﺮﺩ‬
‫ﻭﻟﻲ ﺍﻳﻦ ﺯﻥ ﻭ ﺷﻮﻫﺮ ﺍﺯ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺁﮔﺎﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻟﺐ ﺑﻪ ﻏﺬﺍ ﻧﺰﺩﻧﺪ‪ .‬ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﮐﻪ ﻣﺎﺩﺭ‬
‫ﺯﻥ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻣﺪ ﺍﺯ ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻴﺞ ﻭ ﻣﺒﻬﻮﺕ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﺎﺟﺮﺍ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻣﻌﻠّﻢ ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﻏﺬﺍﻱ ﻣﺴﻤﻮﻡ ﻣﺎﺩﺭ ﺯﻥ ﺭﺍ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺭﻭﺯ‬
‫ﺪ ﺍﻣﺎ ﺍﻭﻝ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﻏﺬﺍﻱ ﻣﺮﻍ‬ ‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺎﻫﺎﺭ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻤﺎﻧ ‪،‬‬
‫ﻭ ﺧﺮﻭﺱ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺪﻫﻨﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺳﻔﺮﻩ ﺭﺍ ﭘﻬﻦ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﻫﻤﺎﻥ ﻏﺬﺍﻱ ﻣﺴﻤﻮﻣﻲ ﮐﻪ‬
‫ﻣﺎﺩﺭ ﺯﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻣﺮﻍ ﻭ ﺧﺮﻭﺳﻬﺎ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺮﻍ ﻭ ﺧﺮﻭﺳﻬﺎ ﺍﺯ ﻏﺬﺍﻱ ﻣﺴﻤﻮﻡ‬
‫ﻳﮑﻲ ﻳﮑﻲ ﺟﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺳﭙﺮﺩﻧﺪ ﻣﺎﺩﺭ ﺯﻥ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻣﻌﻠّﻢ ﺍﺯ ﺧﺠﺎﻟﺖ ﭘﺎ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﮔﺬﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺩ ﺳﺮﺩ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﺷﻼﻕ ﺑﻪ ﺭﻭﻱ ﺻﺨﺮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻨﮕﻲ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺍﺯ‬
‫ﺪ ﻣﻲ ﺧﻮﺭﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺩ ّﺭﻩ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﭘﻮﺷﻴﺪﻩ ﺍﺯ‬ ‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺯﺣﻤﺖ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨ ‪،‬‬
‫‪۲‬‬
‫ﻳﺦ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺻﺒﺢ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺭﺍﻩ ﺭﺍ ﮔﻢ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫ﮐﻪ ﭼﺎﺭﻩ ﺍﻱ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺩﻭﺭ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺩﻋﺎ ﻭ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﺭﺿﺎﻱ ﺍﻟﻬﻲ ﺭﺍﺿﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻧﻴﻤﻪ ﺭﻭﺯ ﺗ ّﻮﻗﻒ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﺴﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭼﻮﺏ ﻭ ﺷﺎﺥ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ‬
‫ﮐﺮﺩ ‪،‬ﻩ ﺁﺗﺸﻲ ﺑﺮﭘﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﮐﻤﻲ ﺁﺭﺩ ﮐﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻗﺪﺭﻱ ﻧﺎﻥ ﺗﻬﻴﻪ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺗﮑ |ﻪ ﮐﻮﭼﮑﻲ ﻧﺎﻥ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﻪ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻠﻌﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻭ ﺑﻪ ﻫﺮ ﮐﺲ ّ‬
‫ﮐﻤﻲ ﺟﺎﻥ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﻧﺰﺩﻳﮏ ﻏﺮﻭﺏ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻱ ﮔﺮﻭﻩ‬
‫ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺭﺍﻩ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﻧﻮﺭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﻋﻠﻲ ﺁﺑﺎﺩ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﻮ ﺳﻮ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻳﮏ ﺍﺗﺎﻕ ﮔﺮﻡ ﻓﮑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﭘﺎﻫﺎﻱ ﺧﺴﺘﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻗﺪﺭﻱ ﺩﺭﺍﺯ‬
‫ﻣﺤﻞ ﻭ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ‬ ‫ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻳﮏ ﭼﺎﻱ ﮔﺮﻡ ﺑﻨﻮﺷﻨﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﺣﻤﻠ |ﻪ ﺳﺎﮐﻨﺎﻥ ﺁﻥ ّ‬
‫ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺐ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﻴﻤﻪ ﺷﺐ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺭﺍﻩ ﺭﺍ ﮔﻢ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺍﻳﻦ ﺯﻭﺝ ﭼﻬﺎﺭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ :‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﻨﺎﺏ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ‪ ,،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ ,،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﻗﺮ)ﮐﻪ ﺑﻨﺎﻡ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎ ﻧﻴﺰ‬
‫ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺍﺳﺖ ﻭ ّ‬
‫ﺧﻄﺎﻁ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﺤﺘﺮﻣﻲ ﺑﻮﺩ ‪ (،‬ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺷﮑﺮﺍﷲ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﮐﺎﻟﻮ )ﻓﻴﻀﻲ ‪(١٤٧‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۷۴‬‬
‫ﻲ‬ ‫ﺑﺮﺍﻱ ﮐﻢ ﮐﺮﺩﻥ ﺳﻮﺯﺳﺮﻣﺎ ﺩﻭﺭﺁﺗﺸﻲ ﮐﻪ ﺭﻭﺷﻦ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺣﻠﻘﻪ ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀ ‪،‬‬
‫ﺑﺎ ﭼﺸﻤﺎﻥ ﺧﻴﺮﻩ ﺑﻪ ﺷﻌﻠ |ﻪ ﺁﺗﺶ ﻣﻲ‪،‬ﻧﮕﺮﻳﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺮﺧﻲ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺧﺴﺘﮕﻲ ﺑﻴﻬﻮﺵ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪﺻﺎﻟﺢ ‪ ،‬ﮔﺮﻣﻲ ﺷﻌﻠﻪ ﻫﺎﻱ ﺁﺗﺶ ﺭﺍ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﮔﺮﻣﺎﻱ ﻣﻄﺒﻮﻉ ﺁﺗﺶ ﭘﻨﺎﻩ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺟﺎﻧﻔﺸﺎﻧﻲ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ﺫﻫﻦ ﻣﺮﻭﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ ﺍﻭ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺧﺒﺮ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻣﺮﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺑﺎﺏ ﺗﻮﺳﻂ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﺁﻭﺭﺩ ﮐﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭﺵ‬
‫ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻓﻀﺎ ﻭ ﺣﺎﻝ ﻭ ﻫﻮﺍﻱ ﺧﺎﻧﻪ ﺷﺎﻥ ﻋﻮﺽ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻧﮕﺎﺭ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﻧﻮ ‪ ,،‬ﭘﺎﮎ‬
‫ﻭ ﻧﻮﺭﺍﻧﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺧﻴﻠﻲ ﻃﻮﻝ ﻧﮑﺸﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻋﻮﺽ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻭ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﺳﻴﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺻﻮﺭﺗﻬﺎﻱ ﻧﻮﺭﺍﻧﻲ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻨﻈﺮ ﺁﻭﺭﺩ ‪ ,،‬ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺳﺨﺖ ﻭ ﻧﺪﺍﺭﻱ ﺳﺎﻝ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺧﻮﺩ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮﺩ ﻭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺭﺍ ﻣﺮﻭﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﻫﻢ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮﺩ‪ ,‬ﺯﻫﺮﻩ‪ ,‬ﻭ ﭘﺴﺮﺵ‪ ,‬ﺍﻣﺮﺍﷲ‪,‬‬
‫ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀ ﺍﷲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﻐﺪﺍﺩ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺁﻥ ﻫﻤﻪ ﺷﮑﻮﻩ ‪,،‬‬
‫ﺁﻥ ﻫﻤﻪ ﻭﻗﺎﺭ ‪ ,،‬ﺁﻥ ﻫﻤﻪ ﻣﺤﺒّﺖ ﻭ ﻋﺸﻘﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺣﺲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﻳﺎﺩ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺁﻭﺭﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺸ ّﻘﺎﺕ ﺁﻥ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺷﻮﺭ ﻭ ﺷﻮﻕ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻴﺎﻥ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺁﻭﺭﺩ ﮐﻪ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪» :‬ﺷﻤﺸﻴﺮﻫﺎﻱ‬
‫ﺣﺰﺏ ﺑﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻏﻼﻑ ﺭﺍﺟﻊ‪ «.‬ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﮔﻔﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺭﺍﻩ ﺟﻨﮓ ﺭﺍ ﺑﺴﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ‪,‬‬
‫ﺭﺍﻩ ﻟﻌﻦ ﻭ ﻧﻔﺮﻳﻦ ﺭﺍ ﺑﺴﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﮑﺎﺭ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎ ﺍﷲ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺣﺲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‬ ‫ﺧﺎﻃﺮ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﺁﻥ ﺣﺎﻝ ﻭ ﻫﻮﺍ ﺑﺮﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻋﺠﻴﺒﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪ّ .‬‬
‫ﺣﺲ ﻣﺤﺒﺘﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ‬ ‫ﻫﻤ |ﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺟﻬﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﻭﺳﺖ ﺩﺍﺭﺩ‪ّ .‬‬

‫‪ (۱‬ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ﺍﺯ ﻧﻮﺷﺘ |ﻪ ﻋﻬﺪﻳﻪ)‪ (١٦٥-١٦٦‬ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﻧﻮﺩ ﺳﺎﻝ ﻋﻤﺮ ﮐﺮﺩ ﻭ‬
‫ﺩﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪ‪ :‬ﺣﺎﺝ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﻭ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺧﺎﻧﻢ‪ .‬ﺣﺎﺝ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺩﺭ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺯﻣﺎﻥ ﺷﻴﺦ ﮔﺮﻓﺘﺎﺭ ﻣﺼﺎﺋﺐ‬
‫ﻣﺸﺮﻑ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻮﻫﺒﺖ ﻧﺎﺋﻞ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ّ‬
‫ﻦ ﮐﻪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ‬‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺩﺍﺷﺖ‪ :‬ﺣﺎﺝ ﺻﺎﻟﺢ‪ ,‬ﺍﺣﻤﺪ ‪ ,،‬ﺭﻭﺡ ﺍﷲ ‪ ,،‬ﻃﻮﺑﻲ ‪ ,،‬ﺯﻫﺮﺍ ‪ ,،‬ﺷﻮﮐﺖ ﻭ ﺑﻬﺎﺀﺍﻟﺪﻳ ‪،‬‬
‫ﺑﻴﺴﺖ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺩﺧﺘﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺷﻴﺦ ﺟﻮﺍﺩ ﻣﻌﺮﺽ ﻣﺼﺎﺋﺐ‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺍﻣﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﮐﺒﺮ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﺩﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪ :‬ﺣﺎﺝ ﺁﻗﺎ‬
‫ﻣﺤﻤﻮﺩ ﻭ ﺯﻫﺮﺍ‪.‬‬
‫‪۲۷۵‬‬ ‫‪ ۲۲‬ﭘﻨﺎﻩ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ‬

‫ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺣﺘّﻲ ﺧﻮﺩ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻏﻮﺵ ﺑﮕﻴﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﮔﻔﺖ ﭘﺲ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﮐﻪ‬
‫ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﺣﺴﺎﺳﻲ ﺩﺍﺭﻧﺪ! ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﮔﻔﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎ ﺍﷲ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺭﺍﻩ ﺭﺍ ﺑﺎﺯ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ :‬ﻣﺤﺒّﺖ ﺍﻟﻬﻲ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻟﺤﻈﻪ ﺍﻧﮕﺎﺭ ﺻﺪﺍﻳﻲ ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺭﺍ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪ‪:‬‬
‫ﻣﺘﻤﺴﮏ‬ ‫»‪ ...‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﻠﻤ |ﻪ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﺳﻔﻴﻨﻪ ﺩﺭ ﺩﺭﻳﺎﻱ ﻋﺮﻓﺎﻥ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍﻣﮑﺎﻥ ّ‬
‫ﺖ ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻈﺎﻫﺮ ﺍﻣﺮ ﺍﺯ ﻗﺒﻞ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺗﮑﻠﻢ ﻧﻤﻮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‬ ‫ﺑﺎﺵ‪ .‬ﺍﮔﺮﭼﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﻠﻤﻪ ﻗﺪﻳﻢ ﺍﺳ ‪،‬‬
‫ﻭ ﻟﮑﻦ ﺍﻟﻴﻮﻡ ﺑﻪ ﻃﺮﺍﺯ ﺑﺪﻳﻊ ﺟﺪﻳﺪ ﻇﺎﻫﺮ ‪ ,،‬ﭼﻪ ﮐﻪ ﺍﺳﺮﺍﻓﻴﻞ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺭﻭﺡ ﺗﺎﺯ |ﻩ ﻣﻌﻨﻮﻱ‬
‫ﮐﺎﻥ ﺍﷲِ ﻟَُﻪ« ﺍﮔﺮ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﮐﺎﻥ ِﷲ َ‬
‫ﺩﺭ ﻫﻴﺎﮐﻞ ﺍﻟﻔﺎﻅ ﺩﻣﻴﺪﻩ ﻭ ﺁﻥ ﮐﻠﻤﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ‪َ» :‬ﻣﻦ َ‬
‫ﺑﺤﺮ ﺳﻴﺮ ﻧﻤﺎﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺭﻭﺡ ﺗﺎﺯﻩ ﻭ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺑﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻧﻤﺎﻳﻲ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻮﺍﻱ‬
‫ﻣﺤﺒّﺖ ﻧﻴّﺮ ﺁﻓﺎﻕ ﺑﻪ ﭘﺮﻫﺎﻱ ﺷﻮﻕ ﻭ ﺍﺷﺘﻴﺎﻕ ﭘﺮﻭﺍﺯ ﮐﻨﻲ ﻭ ﺑﻪ ﮐﻤﺎﻝ ﻓﺮﺡ ﻭ ﺍﻧﺒﺴﺎﻁ ﻭ‬
‫ﺳﺮﻭﺭ ﻭ ﻧﺸﺎﻁ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺻﺮﺍﻁ ﻋﺪﻝ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺸﻲ ﻧﻤﺎﻳﻲ‪ .‬ﻧﺪﺍﻱ ﺣﺴﻴﻦ ﺩﺭ ﮐﻞ ﺣﻴﻦ‬
‫ﺣﻖ ﻣﻲ ﻃﻠﺒﻴﻢ ﻓﻴﺾ ﺍﻋﻈﻢ ﺟﻤﻴﻊ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻓﺎﻳﺰ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ .‬ﺇﻧّﻪ ﻟَُﻬ َﻮ‬
‫ﻣﺮﺗﻔﻊ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﺯ ّ‬
‫ﺍﻟﻤﻘﺘﺪﺭ ﺍﻟﻘﺪﻳﺮ«‪.‬‬
‫ُ‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﺁﺗﺶ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﺏ ﺧﻮﺷﻲ ﻓﺮﻭ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻃﻠﻮﻉ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﭘﺎﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﻳﺎﺭﺍﻱ ﺭﺍﻩ ﺭﻓﺘﻦ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺩﺭﺩ ﺷﺪﻳﺪﻱ ﺩﺭ ﭘﺎﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﻭ ﻋﻀﻼﺕ ﮐﻮﻓﺘﻪ ﻭ ﺿﺮﺏ ﺩﻳﺪﻩ ﻭ ﺑﻲ‪،‬ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺭ ﻣﻲ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﺁﻫﺴﺘﮕﻲ ﻗﺪﻡ‬
‫ﺑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺣﺮﮐﺖ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺍﺯ ﺑﺮﮒ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﻭ ﻣﻴﻮﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﻭﺣﺸﻲ ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮐﻤﺘﺮ ﺍﺯﺳﻪ ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮﺷﺎﻥ ﮐﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺗﺎﺏ ﻭ ﺗﻮﺍﻥ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺭﻓﺘﻦ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺑﻴﻬﻮﺵ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﻭ ﺟﻮﺍﻥ ﮐﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺎ‬
‫ﻋﺠﻠﻪ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺗﻘﺎﺿﺎﻱ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌﺪ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺭﺍ‬
‫ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻗﺎﻃﺮ ﻭ ﮔﺎﺭﻱ ﻭ ﻣﻘﺪﺍﺭﻱ ﻭﺳﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺳﻮﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺣﺒّﺎﻱ‬
‫ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺩﺭ ﭼﻨﺪ ﻫﻔﺘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻃﺮﺍﺯﺍﷲ ﺳﻤﻨﺪﺭﻱ ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﻋﻠﻲ ﺍﮐﺒﺮ ﺭﻓﺴﻨﺠﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺣﻴﺎﺕ ﺗﺎﺯﻩ‪،‬ﺍﻱ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻗﻠﺒﺸﺎﻥ‬
‫ﺍﺯ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻭ ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻧﻔﺮﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻣﺴﺘﺒﺸﺮ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۷۶‬‬
‫ﺍﺣﺒﺎﻱ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺍﺧﺒﺎﺭ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺭﻭﻧﻴﺰ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﻴﮑﻲ ﮐﻪ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ‬ ‫ّ‬
‫ﻣﻘﺪﻣﺎﺕ ﭘﺬﻳﺮﺍﻳﻲ ﺍﺯ ﺑﺮﺍﺩﺭﺍﻥ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺟﻠﺴﺎﺕ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ‬
‫ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ,،‬ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻟﻮﺡ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺭﺍ ﺑﺎﺭﻫﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ‪:‬‬
‫ﺣﻖ ﺍﺯ ﺷﻤﺎﺗﺖ ﻣﻌﺮﺿﻴﻦ ﻭ ﺍﻧﮑﺎﺭ ﻣﻨﮑﺮﻳﻦ ﻣﺤﺰﻭﻥ ﻣﺒﺎﺷﻴﺪ ‪ ,،‬ﭼﻪ ﮐﻪ‬ ‫»ﺍﻱ ﺍﻭﻟﻴﺎﻱ ّ‬
‫ﺟﻞ ﺟﻼﻟﻪ ﺑﻮﺩﻩ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﺍﺯ ﺷﺨﺺ‬ ‫ﺣﻖ ّ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺍﻣﻮﺭ ﻟﻢ ﻳﺰﻝ ﻭ ﻻﻳﺰﺍﻝ ﺩﻟﻴﻞ ﺑﺮ ﺣﻘﻴﻘﺖ ّ‬
‫ﻧﺎﺩﺍﻥ ﻏﺎﻓﻞ ﺟﺎﻫﻠﻲ ﮐﻠﻤ |ﻪ ﻧﺎﻻﻳﻘﻲ ﺍﺻﻐﺎﺀ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ ﺑﺄﺳﻲ ﻧﺒﻮﺩﻩ ﻭ ﻧﻴﺴﺖ‪ ,‬ﭼﻪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻭ‬
‫ﺁﻧﭽﻪ ﺑﺎ ﺍﻭﺳﺖ ﻋﻨﻘﺮﻳﺐ ﺑﻪ ﻓﻨﺎ ﺭﺍﺟﻊ ﻭ ﺷﻤﺎ ﺍﻟﻴﻮﻡ ﺍﺯ ﮐﻮﺛﺮ ﺑﻴﺎﻥ ﺭﺣﻤﺎﻥ ﻣﻲ ﺁﺷﺎﻣﻴﺪ ﻭ‬
‫ﻣﻘﺮﺑﻴﻦ ﮐﻪ ﻃﺎﻳﻒ‬‫ﮐﻠﻤ |ﻪ "ﺃﻧﺘﻢ ﻣﻨّﻲ" ﺍﺻﻐﺎﺀ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﻴﻦ ﻣﻠﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﻼﻳﮑ |ﻪ ّ‬
‫ﺖ ﻋﺮﺽ ﻧﻤﻮﺩ‪ :‬ﻳﺎﺍﻟﻬﻲ ﻭ ﺳﻴﺪﻱ ﻭ ﻣﻘﺼﻮﺩﻱ ﻭ ﻣﺤﺒﻮﺑﻲ ﻭ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﻣﻦ ﻓﻲ‬ ‫ﺣﻮﻝ ﺍﺳ ‪،‬‬
‫ﺳﺐ ﻭ ﻟﻌﻦ‬‫ﺽ ﺍﺯ ﺑﺤﺮ ﺟﻮﺩ ﻭ ﺷﻤﺲ ﻓﻀﻞ ﺗﻮ ﺳﺎﺋﻠﻢ ﮐﻪ ﺻﺪ ﻫﺰﺍﺭ ّ‬ ‫ﺍﻟﺴ ّﻤﻮﺍﺕ ﻭ ﺍﻷﺭ ‪،‬‬
‫ﺩﺭ ﻣﺤﺒﺘﺖ ﺑﺸﻨﻮﻡ ﻭ ﻳﮑﺒﺎﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﻮﺵ ﺑﻪ ﺍﺻﻐﺎﺀ ﮐﻠﻤ |ﻪ ﺍﺣﻠﻲ "ﺇﻧﮏ ﺃﻧﺖ ﻣﻦ ﺃﻫﻞ‬
‫ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ" ﻓﺎﺋﺰﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ ﮔﺮﻭﻩ ﺧﺴﺘﻪ ﻏﺬﺍ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺭﺩﻥ ﺁﻥ ﭘﻨﺎﻩ‪،‬ﺟﻮﻳﺎﻥ ﻗﺪﺭﻱ‬
‫ﺟﺎﻥ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﺍﺣﺒﺎﺀ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺑﺮ ﻗﺎﻃﺮ ﻭ ﮔﺎﺭﻱ ﺳﻮﺍﺭ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ‬
‫ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺷﻬﺮﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﮔﺮﻡ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ‪ ,،‬ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻭ‬
‫ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﻥ ﺁﻥ ﮔﺮﻭﻩ ﺧﺴﺘﻪ ﻭ ﺁﺯﺭﺩﻩ ﻭ‬
‫ﺣﻮﺍﺩﺛﻲ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﻋﺠﺐ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻭ ﺷﻬﺎﻣﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻓﺮﻳﻦ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮔﻔﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺩﺭ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ‪ ۱۹۰۹‬ﻡ‪ .‬ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺷﺎﻫﻲ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺩﺭ‬
‫ﺻﻠﺢ ﻭ ﺻﻔﺎ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﺭ ﺷﺎﻫﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺍﺳﺖ ﺩﺭﺳﺖ ﺩﺭ ﺷﻤﺎﻝ ﻣﺤﻠّ |ﻪ‬
‫ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ‪ .‬ﺁﻧﺠﺎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﭘﻴﻤﺎﻧﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺟﻠﺴﺎﺕ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﺎﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﻬﺮ‬

‫‪ (۱‬ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺮﺡ ﻓﺮﺍﺭ ﺍﺯ ﺍﻓﻨﺎﻥ )‪ ,، (٢١٢-٢١٥‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ )ﺝ‪ ، ,٢ .‬ﺹ ‪ (٢٩٨‬ﻭ ﻓﻴﻀﻲ )‪ (١٤٦-١٤٧‬ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪۲۷۷‬‬ ‫‪ ۲۲‬ﭘﻨﺎﻩ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ‬

‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻨﺰﻟﻲ ﺍﻫﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺣﻈﻴﺮﺓ ﺍﻟﻘﺪﺱ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ ﻧﺰﺩﻳﮏ‬
‫ﺭﺍﻩ ﺁﺑﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺤﻠّﻪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺟﺪﺍ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺣﻴﺎﻁ ﺧﺎﻧﻪ ﭘﺮ ﺍﺯ‬
‫ﺩﺭﺧﺘﻬﺎﻱ ﺳﻴﺐ ﻭ ﭘﺮﺗﻘﺎﻝ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻳﮏ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﺁﺟﺮﻱ ﻣﻨﺘﻬﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻧﻪ‬
‫ﺳﺮﺳﺮﺍﻳﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺳﺎﻟﻦ ﻭﺭﻭﺩﻱ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺳﺮﺳﺮﺍ‬
‫ﺟﻠﺴﺎﺕ ﺿﻴﺎﻓﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻼﻭﺕ ﺩﻋﺎ ﻭ ﻣﺸﻮﺭﺕ ﺩﺭ ﺍﻣﻮﺭ ﻭ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﺑﺎﺯﺩﻳﺪ‬
‫ﺩﻭﺳﺘﺎﻥ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺷﺐ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺟﻤﻌﻪ ﻫﻢ ﮐﻼﺱ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺳﺮﺍﻳﺪﺍﺭ ﺷﻮﺥ ﻃﺒﻊ ﻭ ﻣﻬﺮﺑﺎﻥ ﺁﻧﺠﺎ‪ ,‬ﺁﻗﺎ ﻋﺒﺎﺱ‪ ,‬ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ‪ ,‬ﺧﻴﺮ ﺍﻟﻨّﺴﺎﺀ‪ ,‬ﺍﻫﻞ‬
‫ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﺍﺯ ﺷﻮﺥ ﻃﺒﻌﻲ ﻭ ﻓﺮﺍﺳﺖ ﺁﻗﺎﻋﺒﺎﺱ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﮔﻮﻳﺎ‬
‫ﻳﮑﺒﺎﺭ ﮐﻪ ﺟﻠﺴ |ﻪ ﺿﻴﺎﻓﺖ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﺣﺒﺎﺀ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺁﻥ ﺷﺐ ﻭﻗﺘﻲ ﺩﺭ ﺯﺩﻩ ﻭ‬
‫ﺻﺎﺣﺒﺨﺎﻧﻪ ﭘﺮﺳﻴﺪﻩ ﮐﻪ ﮐﻴﺴﺖ ﺁﻗﺎ ﻋﺒﺎﺱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮐﺮﺩﻩ‪ .‬ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ‬
‫ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻮﻗّﺘﴼ ﺩﺭ ﺣﻈﻴﺮﺓﺍﻟﻘﺪﺱ ﺳﺎﮐﻦ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻗﺎ‬
‫ﻋﺒﺎﺱ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺗﺮﻳﺎﮎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﺪ‪ .‬ﺑﺮﺍﻱ ﻫﻤﻴﻦ ﻫﻢ ﺁﻗﺎ ﻋﺒﺎﺱ‬
‫ﺗﻞ ﺑﻠﻨﺪﻱ ﺩﺭﺁﻣﺪﻩ‬ ‫ﻫﻤ |ﻪ ﺯﻏﺎﻝ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﻃﻮﺭﻱ ﺭﻭﻱ ﻫﻢ ﺍﻧﺒﺎﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺼﻮﺭﺕ ّ‬
‫ﻭ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺁﻥ ﺷﺨﺺ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻦ ﺯﻏﺎﻝ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﭼﭙﻖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺭﻭﺷﻦ‬
‫ﺗﻞ ﺯﻏﺎﻟﻬﺎ ﺑﻪ ﺯﻣﻴﻦ ﺭﻳﺨﺖ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻓﺴﻮﺱ ﮐﻪ‬ ‫ﺪ ﻫﻤﻴﻦ ﮐﻪ ﺩﺳﺘﺶ ﺑﻪ ﺯﻏﺎﻟﻬﺎ ﺧﻮﺭﺩ ّ‬ ‫ﮐﻨ ‪،‬‬
‫ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺷﻮﺥ ﻃﺒﻌﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩ ﻣﻬﺮﺑﺎﻥ ﺩﺭﺁﻥ ﻋﻴﺪ ﻧﻮﺭﻭﺯﻱ‪ ,‬ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺑﻪ‬
‫ﺣﻈﻴﺮﺓﺍﻟﻘﺪﺱ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻗﺎ ﻋﺒﺎﺱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮐﻮﭼﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺷﻬﻴﺪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻗﺴﻤﺖ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺷﻬ ‪،‬ﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﮐﺒﺮ ﮐ ّﻔﺎﺵ ﮐﻪ ﭘﺪﺭﺵ ﻫﻢ ﮐ ّﻔﺎﺵ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ‬
‫ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺟﻠﻮ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺍﻧﺪﻧﺪ ﻭ ﺧﻮﻥ ﺍﺯ ﺑﺪﻧﺶ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺭﻳﺨﺖ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﺍﺩﻋﻴ |ﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺎ ﺑﻘﻴﻪ ﺍﺯ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺑﻌﺪﺍ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺍ ّﻭﻝ ﺧﻮﺩ ﻓﺮﺯﻧﺪﻱ ﻧﺪﺍﺷﺖ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﺷﺎﺭﻩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﻫﻤﺴﺮ ﺩ ّﻭﻡ ﺍﻭ ﺍﺳﺖ )ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .(٦٧ ,، ٢ .‬ﻭﻱ ﭘﺴﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺮﻳﻒ ﺑﻮﺩ )ﻓﻴﻀﻲ )‪.(١٥١‬‬
‫‪ (۲‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣٩‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٦٧ ,، ٢ .‬ﻓﻴﻀﻲ ﺹ ‪ .١٥١‬ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺍﻭ ﻫﻴﭻ ﺍﻃﻼﻋﻲ ﺩﺭ‬
‫ﺩﺳﺖ ﻧﻴﺴﺖ‪ :‬ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﺩﺭﺝ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۷۸‬‬
‫ﺷﻬﺮ ﺭﺳﻴﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﻴﺦ ﻓﮑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﻴﺴﺖ‬
‫ﻭ ﺷﺎﻳﺪ ﺩﻳﻮﺍﻧﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﮐﺒﺮ ﻳﮏ ﺑﺎﺭ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭﺁﻥ‬
‫ﻣﻮﻗﻌﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻧﺒﺮﺩ ‪ ۱۸۵۳‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺧﻮﺍﻫﺮﻫﺎ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﻫﺎ ﻭ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﮔﺮﻓﺘﺎﺭ ﻭ‬
‫ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺮﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﺍﺵ ﺍﺯ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺑﻲ ﺑﻲ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﻫﻤ |ﻪ ﺧﻮﺍﻫﺮﺍﻥ ﻭ‬‫ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻫﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﭘﺲ ﺍﺯ ّ‬
‫ﺑﺮﺍﺩﺭﺍﻧﺶ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺻﺪﻣﺎﺕ ﻭ ﺍﺳﻴﺮﻱ ﻭ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺧﻮﺩ ﺯﻧﺪﻩ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻐﻞ ﭘﺪﺭﺵ ﻳﻌﻨﻲ ﮐ ّﻔﺎﺷﻲ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﻭ‬
‫ﺕ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻭ ﺍﻳﻘﺎﻥ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ‬
‫ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﻭ ﺁﺛﺎﺭ ﺩﺭ ﺟﻠﺴﺎ ‪،‬‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻭ ﺣﺎﻻ ﻫﻢ ﺑﺎ ﭘﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺭﺿﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﭘﻨﺎﻫﮕﺎﻩ ﮐﻮﻫﻬﺎ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺧﻮﺩ ‪,،‬‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﺑﺎﺯ ﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮﺩ ‪ .،‬ﺍﻳﻦ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺳﻔﺮﺵ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺷﻴﺦ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩ ﻭ ﻭﻗﺘﻲ‬
‫ﺷﻴﺦ ﭘﺮﺳﻴﺪ ﺩﻳﻨﺶ ﭼﻴﺴﺖ؟ ﺑﺎ ﻟﺒﺨﻨﺪﻱ ﺟﻮﺍﺏ ﺩﺍﺩ‪» :‬ﺑﻬﺎﺋﻲ«‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺍﺯ ﺍﻭ ﭘﺮﺳﻴﺪ ﺁﻳﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻪ ﺍﺯﺍﻱ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﻭﺟﻬﻲ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺨﺮﺩ؟ ﻣﻴﺮﺯ ﺍﮐﺒﺮ ﺟﻮﺍﺏ ﺭ ّﺩ ﺩﺍﺩ ﻭ‬
‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺧﻮﺩ ﺑﺎ ﭘﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﮕﺎﻩ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﻫﺮﮔﺰ ﺍﺯ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭﻱ ﮐﻪ ﻧﺼﻴﺒﺶ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺷﺪﻩ ﺭﻭﻱ ﺑﺮﻧﻤﻲ‪،‬ﮔﺮﺩﺍﻧﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺩﺭ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺁﻥ ﮔﺮﻭﻩ ﺁﻭﺍﺭ |ﻩ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻗﺪﺭﻱ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ‬
‫ﺣﺎﻝ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺟﺎﻱ ﺍﻣﻨﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺎ ﺧﻴﺎﻝ ﺁﺳﻮﺩﻩ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﺏ ﺭﻭﻧﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺷﻬﺮ ‪,،‬‬
‫ﺩﺭ ﺑﻴﺎﺑﺎﻥ ﻫﺎ‪ ,‬ﻳﮏ ﮔﺮﻭﻩ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﻧﻔﺮﻩ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻫﻨﻮﺯ ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﻣﺤﻞ ﺍﻣﻨﻲ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺟﻨﺎﺏ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ‪ ۳‬ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻮﺭﺵ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﺑﻪ‬

‫‪ (۱‬ﻣﺮﺩﻱ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺷﻤﺴﺎ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺷﻤﺴﺎ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺟﺎﺳﻮﺳﻬﺎﻱ ﺷﻴﺦ ﺑﻮﺩ‬
‫)ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٤٢ ,، ٢ .‬؛ ﻓﻴﻀﻲ ‪.(١٦١‬‬
‫‪ (۲‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ .١٣٦‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ ,، ٢ .‬ﺹ ‪ .١٠٠-١٠١‬ﻓﻴﻀﻲ ‪ .١٦٠‬ﺍﺯ ﺍﮐﺒﺮ ﻳﮏ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﭘﺴﺮ ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪ ‪ :،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻼﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺍﻣﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺑﻌﺪﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺟﻬﺎﻥ‬
‫ﺍﺗﺤﺎﺩﻱ‪ ,‬ﺩﺧﺘﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﷲ ‪ ,،‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﭘﻨﺞ ﺩﺧﺘﺮ ﺑﻪ ﻧﺎﻣﻬﺎﻱ‪ :‬ﺭﺿﻮﺍﻥ‪ ,‬ﻃﻮﺑﻲ ‪ ,،‬ﺑﻬﻴّﻪ‪ ,‬ﺑﺸﺮﻱ‪,‬‬
‫ّ‬
‫‪،‬ﻋﻠﻴﺎ ﻭ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺴﺮ ﺑﻪ ﻧﺎﻣﻬﺎﻱ ﻋﻠﻲ‪ ,‬ﺍﮐﺒﺮ‪ ,‬ﺑﻬﺎﻳﻲ ﻭ ﻣﻮﻫﺒﺖ ﺍﷲ ﺷﺪﻧﺪ‬
‫‪ (۳‬ﭘﺴﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺑﺎﻗﺮ )ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.(١٥٨‬‬
‫‪۲۷۹‬‬ ‫‪ ۲۲‬ﭘﻨﺎﻩ ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ‬

‫ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺍﺳﻴﺮ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺮﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪﻫﺎ ﮐﻪ ﺁﺗﺶ ﺿﻮﺿﺎﺀ ﺧﺎﻣﻮﺵ‬
‫ﺷﺪ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺷﺎﻥ ﺟﺰ ﻭﻳﺮﺍﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻧﺪﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻣﻮﺍﻝ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻳﻐﻤﺎ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺎﻏﻬﺎﻳﺸﺎﻥ ﻭﻳﺮﺍﻥ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ ﮐﻪ ﭘﻲ ﺑﻪ ﻫﻮﺵ ﻭ ﺯﮐﺎﻭﺕ‬
‫ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﺷﻬﺮ ﺑﻮﺩ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻳﮏ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻨﺼﻮﺏ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺣﺎﻻ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ‪ ۱‬ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ ﭘﻴﻤﺎﻧﻲ‪ ۲‬ﺩﺭ ﻓﺮﺍﺭ‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻣﺰﺩﻭﺭﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻏﺎﺭﺕ‬
‫ﻭ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻣﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻗﺪﺭﻱ ﭘﻮﺷﺎﮎ ﻭ ﺁﺫﻭﻗﻪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺯﺣﻤﺖ ﺯﻳﺎﺩ ﺁﻥ ﺑﺎﺭ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ﻦ ﺳﺨﺖ ﻭ ﺧﺎﮐﻲ ﺑﻴﺎﺑﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺸﺎﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﺮﺩﺍﻧﻲ ﺍﺯ ﻃﺎﺋﻔ |ﻪ ﻋﺮﺏ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ ﻭ‬ ‫ﺯﻣﻴ ‪،‬‬
‫ﺍﺯ ﺍﺳﺐ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺷﻤﺸﻴﺮ ﻭ ﭼﻤﺎﻕ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﻢ‬
‫ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻣﻮﺍﻟﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﻏﺎﺭﺕ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭﺁﻥ ﺑﻴﺎﺑﺎﻥ ﮐﺴﻲ ﻧﺒﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻋﺮﺏ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﻭﺭ ﺷﺪﻧﺪ‪ ,‬ﺑﻪ ﻳﺎﺭﻱ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﻫﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺑﺪﻥ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﺪﺕ ﺿﻌﻒ ﺗﻮﺍﻥ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻥ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ‬
‫ﺑﻪ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺭﺳﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻭﺣﺸﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺍّﻣﺎ ﺑﻪ ﺳﻮﻳﺸﺎﻥ‬
‫ﺩﻭﻳﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺍﻭ ﻫﺸﺘﺎﺩ ﺳﺎﻝ ﻋﻤﺮ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻋﻀﻮ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺻﺎﺣﺐ ﻫﺸﺖ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺷﺪ‪ :‬ﺑﻲ ﺑﻲ ﺑﻴﮕﻢ‪,‬‬
‫‪،‬ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ‪ ,‬ﺑﻬﺎﺀﺍﻟﺪﻳﻦ ‪ ,،‬ﻣﺴﻌﻮﺩ ‪ ,،‬ﺷﻬﺎﺏ ﺍﻟﺪﻳﻦ ‪ ,،‬ﻧﻈﺎﻡ ﺍﻟﺪﻳﻦ‪ ,‬ﺟﻼﻟﻴﻪ ﻭ ﮐﻴﻬﺎﻥ ﻣﺎﺩﺭ ﭘﺮﻱ ﺧﺎﻧﻢ ﻭﮐﻴﻞ ﺯﺍﺩﻩ‬
‫)ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.(١٦٨‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﺎ ﻋﻀﻮ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﻧﺼﺮﺕ ﺧﺎﻧﻢ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭﺁﻧﻬﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺯﻳﺎﺩﻱ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ‪:‬ﻧﺠﺎﺕ ‪ ,،‬ﺭﻭﺡ ﺍﻧﮕﻴﺰ‪ ,‬ﻋﺸﺮﺕ ‪ ,،‬ﺑﺪﺭﺍﻟﺰﻣﺎﻥ ‪ ,،‬ﻣﻬﻴﻦ ‪ ,،‬ﭘﻮﺭﺍﻥ‪ ,‬ﺑﻬﺎﺭﻳّﻪ ﻭ ﻋﺼﻤﺖ ﻭ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺳﻴﺮﻭﺱ ﻭ ﺳﺮﻭﺵ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪).‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.(١٦٩‬‬
‫‪۲۳‬‬

‫ﺻﻌﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬

‫ﺿﻮﺿﺎﺀ ﻭ ﺁﺷﻮﺑﻲ ﮐﻪ ﺳﻴﺪ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﻻﺭﻱ ﻭ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺑﻪ ﭘﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﺩﺍﻣﻨﻪ‪،‬ﺍﺵ ﺑﺨﺶ ﻭﺳﻴﻌﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﻓﺎﺭﺱ ﺭﺍ ﻓﺮﺍ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺑﻪ ﺗﺪﺭﻳﺞ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺴﺘﺄﺻﻞ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺻﺪﺍﻱ ﺩﺍﺩﺧﻮﺍﻫﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺑﻠﻨﺪﺑﻮﺩ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ ﺟﺪﻳﺪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻧﺎﺭﺿﺎﻳﺘﻲ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺷﺪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻟﺸﮕﺮ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﺑﻪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺁﻥ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻧﻈﻢ ﻭ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺳﺎﺯﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﻮﺷﻨﻮﺩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﭙﺎﻫﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ‬
‫ﺪ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬‫ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﻧﻈﺎﻣﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﺷ ‪،‬‬
‫ﺍﻣﻮﺍﻟﺸﺎﻥ ﻏﺎﺭﺕ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺩﺭﺧﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺎﻍ‪،‬ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺑﺮﻳﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻣﻨﺎﺯﻟﺸﺎﻥ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﺁﺗﺶ ﮐﺸﻴﺪﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﭼﻬﺎﺭ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﮐﺸﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺑﺎ ﺷﻠﻴﮏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺟﺴﺪﻫﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺭﮔﻮﺩﺍﻟﻲ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻣﺎ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﮐﻪ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﻟﺸﮕﺮﻳﺎ ‪،‬ﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ۲‬ﺍﺯ‬

‫ﻲ »ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ«‬
‫‪ (۱‬ﺍﻓﻨﺎﻥ‪ .‬ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﻭ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭ ﻓﺎﺭﺱ ‪) .٢١٥‬ﻃﺒﻖ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠ ‪،‬‬
‫‪ ٢٠٠٦-٢٠٠٧ ،‬ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪ ٤‬ﻓﻮﺭﻳﻪ ‪ ٢٠١١‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪ ((www.neyriz.blogfa.com .‬ﺩﻳﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻧﺎﻡ ﺣﺎﮐﻢ ﺟﺪﻳﺪ ﻧﺼﺮﺕ ﺍﻟﺪﻭﻟﻪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﭘﺴﺮ ﻗﻮﺍﻡ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﺷﻴﺮﺍﺯﻱ ‪ ,،‬ﺭﺋﻴﺲ ﻃﺎﺋﻔ |ﻪ ﻣﻬﻤﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ‪ ,‬ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻨﺎﺑ ‪،‬ﻊ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻓﺴﺎ‪ ,‬ﺩﺍﺭﺍﺏ ‪ ,،‬ﺟﻬﺮﻡ ‪ ,،‬ﻟﺮﺳﺘﺎﻥ ‪ ,،‬ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﭘﻴﺶ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻓﻨﺎﻥ‬
‫ﮔﺎﻟﻴﺪﺭ‪ ,‬ﺑﺴﺘﮏ ‪ ,،‬ﻻﺭ ‪ ,،‬ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ‪ ,،‬ﺳﺮﮐﻮﻩ ﻭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ؛ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪ |ﻩ ﻧﻈﺎﻣﻲ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ)‪ (٢١٥‬ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ َ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻓﻨﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺑﻪ ﺳﺮﮐﻮﻩ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ‪ ((www.neyriz.blogfa.com‬ﻣﻲ‪،‬ﻧﻮﻳﺴﺪ‬
‫ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﺍﻳﮕﺎﻥ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺩﻭ ﻫﻔﺘﻪ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺑﺮﺧﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺫﮐﺮ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺷﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﻟﺸﮑﺮ ﺣﮑﻮﻣﺘﻲ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫‪۲۸۱‬‬ ‫‪ ۲۳‬ﺻﻌﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬

‫ﻣﺠﺎﺯﺍﺕ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺩ‪ .‬ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﻬﺮﻗﺪﺭﻱ ﺍﻣﻦ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﻢ ﮐﻢ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺍّﻣﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻳﻐﻤﺎ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺎﻍ ﻫﺎﻱ ﺷﻴﺦ ﻋﻤﻮ ﺣﺴﻴﻦ ﻭ ﺗﻤﺎﻡ ﺁﻥ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﺷﺎﺩﺍﺏ ﻭ ﭘﺮ ﻣﺤﺼﻮﻟﺶ ﺍﮐﻨﻮﻥ‬
‫ﻼ ﻭﻳﺮﺍﻥ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺟﺰ ﻣﺸﺘﻲ ﺧﺎﮎ‬ ‫ﺑﻪ ﺗﻠّﻲ ﺍﺯ ﺧﺎﮐﺴﺘﺮ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﺵ ﮐﺎﻣ ً‬
‫‪۱‬‬
‫ﭼﻴﺰﻱ ﺍﺯﺁﻥ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺣﺘﻲ ﺳﻨﮓ ﻭ ﺧﺸﺖ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﺎﻧﻪ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﭼﻨﺪ ﻣﺎﻫﻲ ﺩﺭﺣﻀﻮﺭﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺩﺭ ﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪﺱ‬
‫ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺿﻮﺿﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺧﺒﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﻫﻤﺴﺮ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﺶ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺭﺳﻴﺪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻭﻳﺮﺍﻥ ﺩﻳﺪ‪ .‬ﻓﻬﻤﻴﺪ ﮐﻪ ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺳﺨﺘﻲ‬
‫ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻣﻼﮎ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﺍﻭ ﺑﻪ ﻏﺎﺭﺕ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﭼﻨﺪﻳﻦ‬
‫ﺑﺎﺭ ﮐﻴﺴﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﺭﺩ ﺫ ّﺭﺕ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ،‬ﺍﻣﺎ ﺍﻭ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﮑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﮔﻔﺘﻪ‬
‫ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻓﻘﺮﺍ ﺑﺪﻫﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﻤﮏ ﺑﺎﻋﺚ ﺳﺮﺷﮑﺴﺘﮕﻲ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺳﺮ ﮐﺎﺭ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻧﻮ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﻭﺣﻲ ﺗﺎﺯﻩ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ‪ ,،‬ﮐﺎﺭ ﻭ ﮐﺎﺳﺒﻲ ﺭﻭﻧﻖ ﮔﺮﻓﺖ ‪ ,،‬ﺑﺎﻍ ﻫﺎ ﻭ ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻥ ﻫﺎ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺳﺒﺰ‬
‫ﻭ ﺧﺮﻡ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺩﻭﺳﺘﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺍﺯ ﻧﻮﺁﻏﺎﺯ ﺷﺪ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻃﺒﻖ‬
‫ﺗﻌﺎﻟﻴﻢ ﺍﻟﻬﻲ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻃﻮﻓﺎﻥ ﺑﻼﻳﺎ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﻧﻪ ﺗﺎﺑﻊ ﻣﻬﺎﺟﻤﻴﻦ ﺷﺪﻩ ﻭ‬
‫ﻧﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﺁﻧﻬ ‪،‬ﺎ ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﻭ ﻣﺴﺮﻭﺭ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﻮﺷﺤﺎﻝ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺯﻳﺮﺍ »‪...‬ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﺷﺮﻁ ﺭﺍﻩ‬
‫ﻣﮑﺮﺭ ﺍﻳﻦ ﺑﻴﺎﻥ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺭﺍ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ‬ ‫ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﻟﻴﻞ ﻭﺭﻭﺩ ﺑﻪ ﺑﺎﺭﮔﺎﻩ‪ «.‬ﻭ ّ‬
‫ﺑﺸﺮﻳﺖ‪«.‬‬
‫»ﺍﻟﻴﻮﻡ ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ﻋﻴﻦ ﮐﺮﺍﻣﺖ ﺍﺳﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺍﻋﻈﻢ ﻣﻌﺠﺰﻩ ﺩﺭ ﻋﺎﻟﻢ ّ‬
‫ﺪ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ‪ ۳‬ﺍﺯ ﺟﺎﻧﺐ ﺷﻤﺎﻝ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ‬ ‫ﻳﮏ ﺳﺎﻝ ﺑﻌ ‪،‬‬
‫ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﻃﻮﻝ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺳﺖ‪ :‬ﻃﺒﻖ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ‪ ٤٠‬ﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺕ ﺑﺮﺍﺑﺮ‬
‫ﻣﺪﺕ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﺩﻭ ﻫﻔﺘﻪ‬
‫ﺷﺶ ﻫﻔﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻟﺸﮕﺮ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.٨١‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪١٢٦ ، ,٢ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻦ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ )ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪(٢٤٧‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۸۲‬‬
‫ﻗﺼﺪ ﺩﺍﺷﺖ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﻧﺎﺑﻮﺩ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺷﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﻋﺮﺽ ﺳﻪ ﺭﻭﺯ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺭﺍﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻣﺮﮒ ﭘﺴﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺧﺎﻧﻢ ﮐﻮﺭﻳﻦ ﺗﺮﻭ ﺩﺭ ﺷﺐ ﻗﺒﻞ ﻳﻌﻨﻲ ﺳﻪ ﺷﻨﺒﻪ ‪ ۳۰‬ﺁﭘﺮﻳﻞ‬
‫‪۱۹۱۲‬ﻡ‪ .‬ﻣﺎﻧﻊ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻧﺸﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺩﺭ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺍﻓﺘﺘﺎﺡ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺼﻤﻢ ﻭ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭ ﺩﺭ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ﺩﺭ ﻭﻳﻠﻤﺖ‬ ‫ﺻﺒﺢ ﺭﻭﺯ ﭼﻬﺎﺭ ﺷﻨﺒﻪ ﺑﺎ ﻗﺪﻣﻬﺎﻱ ّ‬
‫ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺯﻣﻴﻦ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﮔﺬﺍﺭﺩﻥ ﺳﻨﮓ ﺑﻨﺎﻱ ﺁﻥ ﺑﻪ‬
‫ﺩﺳﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﮐﻮﺭﻳﻦ ﺗﺮﻭ ﺳﺎﻝ‪،‬ﻫﺎ ﻫ ّﻤﺖ ﻭ ﻭﻗﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺻﺮﻑ‬
‫ﭘﻴﺸﺒﺮﺩ ﺍﻳﻦ ﺍﻣﺮ ﻋﻈﻴﻢ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺧﻴﻤ |ﻪ ﺳﻔﻴﺪ ﺭﻧﮕﻲ ﺑﺮ ﭘﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺳﺨﻨﺮﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪:‬‬
‫»ﻗ ّﻮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺑﺎﺩ ﻭ ﺳﺮﻣﺎ ﮔﺮﺩ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺣﻘﻴﻘﺘﴼ ﻗ ّﻮ |ﻩ‬
‫ﻋﻈﻴﻤﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻗ ّﻮ |ﻩ ﺍﻟﻬﻲ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺍﻟﻬﻲ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ‬
‫ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻩ‪ .‬ﺧﺪﺍ ﺭﺍ ﺷﮑﺮﮐﻪ ﺑﻪ ﻭﺍﺳﻄ |ﻪ ﻋﺸﻖ ﺑﻲ‪،‬ﻣﻨﺘﻬﺎﻱ ﺍﻭ ﺍﻳﻦ ﻧﻔﻮﺱ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺩﺭ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻣﺤﻞ ﮔﺮﺩ ﻫﻢ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎ ‪،‬ﺭ ﮐﻪ ﻣﻌﺎﺑﺪﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﻋﺎ ﻭ ﻧﻴﺎﻳﺶ‬
‫ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﻏﺮﺏ ﻭ ﺷﺮﻕ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﻌﺒﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ‬
‫ﺪ ﺍﻫ ّﻤﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭﻫﺎﻱ‬ ‫ﻣﻌﺒﺪﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻏﺮﺏ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷ ‪،‬‬
‫ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﻭ ﺟﺎﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪ ,‬ﺩﺭ ﺁﺳﻴﺎ‪ ,،‬ﺣﺘّﻲ ﺩﺭ ﺁﻓﺮﻳﻘﺎ ‪ ,،‬ﺩﺭ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺧﺎﺻﻲ ﺩﺍﺭﺩ‪«.‬‬
‫ﻧﻴﻮﺯﻻﻧﺪ ﻭ ﺍﺳﺘﺮﺍﻟﻴﺎ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ﺍﻫ ّﻤﻴﺖ ّ‬
‫ﻭ ﺳﭙﺲ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ﺭﺍ ﺗﻼﻭﺕ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪:‬‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻮ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﻗﻠﻮﺏ ﺑﻪ ﻧﺎﺭ ﻣﺤﺒﺘﺖ ﻣﺸﺘﻌﻠﻨﺪ‬ ‫»ﺍﻱ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﻤﻊ ّ‬
‫ﻭ ﺍﻳﻦ ﻋﻘﻮﻝ ﻭ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺑﻪ ﺑﺸﺎﺭﺕ ﺗﻮ ﻣﺴﺘﺒﺸﺮﻧﺪ‪ .‬ﺍﻱ ﭘﺮﻭﺩﮔﺎﺭﻋﻨﺎﻳﺘﻲ ﻓﺮﻣﺎ ﺗﺎ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺪ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﺍﮐﻨﻮﻥ‬ ‫ﺩﻣﻮﮐﺮﺍﺳﻲ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ ﺑﻪ ﺍﻋﻠﻲ ﺩﺭﺟ |ﻪ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﺖ ﺑﺮﺳ ‪،‬‬
‫ﺑﻪ ﺍﻋﻠﻲ ﺩﺭﺟﺎﺕ ﻣﺎﺩﻳﺎﺕ ﺗﺮﻗﻲ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﻟﺖ ﻋﺎﺩﻟﻪ ﺭﺍ ﻣﻮﻓﻖ ﻭ ﭘﻴﺮﻭﺯ‬

‫‪ (۱‬ﺍﻳﻦ ﺣﻤﻠﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ١٢٨٩‬ﻫﺠﺮﻱ ﺷﻤﺴﻲ ﺑﺮﺍﺑﺮﺳﺎﻝ ‪ ١٩١١‬ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩ)ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪.(٢٤٨‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ‪.‬ﺍﭺ‪ .‬ﺍﻡ ‪ Abdu’l-Bahá’ ،‬ﺹ ‪١٨٦‬‬
‫‪۲۸۳‬‬ ‫‪ ۲۳‬ﺻﻌﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬

‫ﮔﺮﺩﺍﻥ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﻠﺖ ﺍﺭﺟﻤﻨﺪ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺍِﻋﻼﻱ ﻭﺣﺪﺕ ﻋﺎﻟﻢ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﻭ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﺻﻠﺢ ﺍﻋﻈﻢ‬
‫ﻣﻮﻓﻖ ﺩﺍﺭ ﺗﺎ ﺳﺮﺣﻠﻘ |ﻪ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻋﺎﻟﻢ ﮔﺮﺩﺩ‪ .‬ﺍﻱ ﭘﺮﻭﺩﺩﮔﺎﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺸﻮﺭ ﺳﺰﺍﻭﺍﺭ‬
‫ﻋﻨﺎﻳﺎﺕ ﻭ ﺍﻟﻄﺎﻑ ﺗﻮ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺁﻥ ﺭﺍ ﻋﺰﻳﺰ ﻓﺮﻣﺎ ﻭ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺭ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﻣﺮﺍﺣﻢ ﻭ ﻋﻨﺎﻳﺎﺗﺖ‬
‫ﺳﺮﺷﺎﺭ ﻧﻤﺎ‪«.‬‬
‫ﺣﺠﺮ ﺯﺍﻭﻳ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺭﺍ ﻧﺘﻲ ﺗﻮﺑﻴﻦ ﻫﺪﻳﻪ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺧﻴﺎﻃﻲ ﺑﻮﺩ‬
‫ﮐﻪ ﺑﺎ ﺩﺭﺁﻣﺪ ﮐﻤﻲ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺧﻴﻠﻲ ﺩﻟﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﻌﺒﺪ‬
‫ﻫﺪﻳﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﻳﻦ ﻗﻄﻌﻪ ﺳﻨﮓ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻭﺳﻴﻠ |ﻪ ﺍﺗﻮﺑﻮﺱ ﺷﻬﺮﻱ ﺑﻪ ﺁﻥ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺳﻨﮓ ﺭﺍ ﺭﻭﻱ ﺯﻣﻴﻦ ﮐﺸﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﺧﻮﺩ‬ ‫ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺑﻨﺎ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ ۱.‬ﺁﻧﮕﺎﻩ‬
‫ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﺳﭙﺲ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺮ ﭼﻬﺎﺭ ﭼﺮﺧﻲ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺗﺸﺮﻳﻔﺎﺕ ﺁﻏﺎﺯ ﺑﻨﺎﻱ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻫﺮ‬
‫ﻳﮏ ﺍﺯ ﺍﺣﺒﺎﺀ ﻏﺮﺏ ﻭ ﺷﺮﻕ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺟﻠﺴﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺟﻠﻮ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻪ ﻧﺸﺎﻧ |ﻪ‬
‫ﻭﺣﺪﺕ ﻭ ﺍﻟﻔﺖ ﺑﻴﻦ ﺷﺮﻕ ﻭ ﻏﺮﺏ ﺩﺭ ﮐﻨﺪﻥ ﮔﻮﺩﺍﻟﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺼﺐ ﻗﻄﻌﻪ ﺳﻨﮓ ﻳﺎﺩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﺖ ﮐﻠﻨﮓ ﺑﺰﻧﻨﺪ‪ .‬ﺳﭙﺲ ﺑﺎ ﺩﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺳﻨﮓ ﻳﺎﺩﺑﻮﺩ ﺁﻥ ﻣﻌﺒﺪ ﻋﻈﻴﻢ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺁﻥ ﮔﻮﺩﺍﻝ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﺍﻡ ﺍﻟﻤﻌﺎﺑﺪ ﻏﺮﺏ ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﮐﻮﺭﻳﻦ ﺗﺮﻭ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ‬
‫ﺍﺣﺒﺎﺀ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﺍﻳﺜﺎﺭ ﻣﺎﻝ ﻭ ﻭﻗﺖ ﺧﻮﺩ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺣﺎﻝ ﻣﺸﻤﻮﻝ ﻋﻨﺎﻳﺎﺕ‬
‫ﻣﺤﻘﻖ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ّ‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ .‬ﻭ ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﺁﻥ‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺑﺎ ﺳﻘﻮﻁ ﺧﺎﻧﺪﺍﻥ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﻫﺮﺝ ﻭ ﻣﺮﺝ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﮔﺴﺘﺮﺵ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﺣﮑﻮﻣﺖ‬
‫ﻣﺮﮐﺰﻱ ﮐﻨﺘﺮﻝ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﻘﺎﻁ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺳﺮﺍﻥ ﻃﻮﺍﻳﻒ ﻣﺨﺘﻠﻒ‬
‫ﺍ ّﺩﻋﺎﻱ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻭ ﺧﻮﺩﻣﺨﺘﺎﺭﻱ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻫﻢ ﺷﮑﺎﺭ ﺧﻮﺑﻲ‬
‫ﺑﻮﺩ ‪ ,،‬ﺯﻳﺮﺍ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻨﻄﻘﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻮﺩ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﻏﻨﻲ ﻭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﻣﻼﮎ ﻭ‬

‫‪http://www.bahai.us/bahai-temple/history-and-architecture/ (۱‬‬
‫‪cornerstoneww.nayriz.org‬‬
‫ﻲ ‪.٦٤ (١٩٨٤‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺮﻭﺱ ﻭﺍﻳﺖ ﻣﻮﺭ ‪) The Dawning Place ،‬ﻭﻳﻠﻤﺖ ‪ ،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ ‪ ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋ ‪،‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۸۴‬‬
‫ﺁﺑﺎﺩﻱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻥ ﺑﻪ ﭼﻨﺪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﺗﻌﻠّﻖ ﺩﺍﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺑﺎﺭ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۱۳‬ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺳﻌﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺗﺼﺮﻑ ﺧﻮﺩ ﺩﺭﺁﻭﺭﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺩﻳﮕﺮ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ‪ ۱‬ﻣﺰﺍﺭﻉ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﻭﻳﺮﺍﻥ‬
‫ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﻣﺒﻠﻎ ﻫﻨﮕﻔﺘﻲ ﭘﻮﻝ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺍ ّﺩﻋﺎ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﻗﺎﺋﻢ‬
‫ﺁﻝ ﻣﺤﻤﺪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺘﺶ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺑﺮﺩﻥ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺭ ﻫﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎﻱ‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﻣﺘّﺤﺪ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻭ ﺟﻨﮕﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﻭ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺭﺍﻫﺰﻥ‪ ۲‬ﮐﻪ ﺍ ّﺩﻋﺎ ﻣﻲ ﮐﺮﺩ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﻭ‬
‫ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ |ﻩ ﺣﻀﺮﺕ ﻗﺎﺋﻢ ﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﺍﻓﺮﺍﺩﺵ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮ ‪،‬ﺩ ﺍّﻣﺎ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺍﺗّﺤﺎﺩ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ‬
‫ﻫﺎ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﻧﺠﺎﺕ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﺑﻼﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺪﺗﺮ ﺍﺯ ﺣﻤﻠ |ﻪ ﺭﺍﻫﺰﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﻲ ﻭ ﺣﻤﻠ |ﻪ ﻣﻠﺦ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻋﺎﻣﻞ ﺳﺒﺐ ﻧﺎﺑﻮﺩﻱ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻗﺤﻄﻲ ﻭ ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ ﺩﺭ ﺁﻥ‬
‫ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪ ﻧﺎﻥ ﺷﺐ ﻣﺤﺘﺎﺝ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺑﺎ ﮔﺸﻮﺩﻥ‬
‫ﺩﺭﻫﺎﻱ ﺍﻧﺒﺎﺭﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﺤﺘﺎﺝ ﻭ ﮔﺮﺳﻨﻪ ﺭﺍ ﭼﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻭ‬
‫‪۳‬‬
‫ﭼﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﺯﻣﺮﮒ ﻧﺠﺎﺕ ﺩﻫﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۱۶‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ‪ ،‬ﻧﻮ |ﻩ ﺳﻴﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩﻱ‪ ,‬ﺍﺯ ﻫﻢ ﺭﮐﺎﺑﺎﻥ ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ‪ ,‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻳﮏ ﻋﻤﺮ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﺳﺨﺘﻲ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﺎﻻ ﺻﻌﻮﺩ ﻧﻤﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭﻫﻨﮕﺎﻡ‬
‫ﺍﺣﺘﻀﺎﺭ ﻧﻴﺰ ﺍﺯ ﺁﺯﺍﺭ ﺍﻫﻞ ﺟﻔﺎ ﺑﺮﮐﻨﺎﺭ ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﻦ ﻭ ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺟﺮﻳﻤﻪ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﮐﻞ ﺍﻣﻮﺍﻟﯽ‪ ,‬ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺍﺯ ﺳﺎﻝ ‪ ,۱۹۰۹‬ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯ ﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺑﻪ‬ ‫ﺑﻪ ّ‬
‫ﻣﻘﺮﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﻭ ﺩﺭﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪ ﺱ ﺩﺭ ﻣﺤﻀﺮﺣﻀﺮﺕ‬ ‫ﺩﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ّ ,‬‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻫﻤﺴﺮ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﻨﮕﺪﺳﺘﻲ ﻭ‬
‫ﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ‬ ‫ﻣﺸ ّﻘﺖ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮﺵ ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ﺩﺭ ﻧﻮﺟﻮﺍﻧﻲ ﻧﺰﺩ ﭘﺪﺭ ﺧﻮﺩ ﻣ ّ‬
‫ﺩﺭﺱ ﺧﻮﺍﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺭﺍ ﺧﻮﺏ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ‪ .‬ﺍﮔﺮﭼﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺯﻳﺎﺩﻱ‬
‫ﻃﺎﻟﺐ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺑﺎ ﺍﻭ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺍﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﻫﻤﺴﺮ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ﻫﻢ ﺩﺭﮐﻤﺎﻝ ﺻﺒﺮ ﻭ ﺗﺴﻠﻴﻢ ﺳﺨﺘﻲ ﻫﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺭﺍ ﺗﺤﻤﻞ‬

‫‪ (۱‬ﺷﻴﺦ ﮐﻤﺎﻝ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ )ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪.(٢٤٩‬‬
‫‪ (۲‬ﻋﻠﻲ ﺍﺻﻐﺮ ﺧﺎﻥ )ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪.(٢٥٢‬‬
‫‪ (۳‬ﻣﻌﺎﻧﻲ ‪.٢٥-٢٦‬‬
‫‪۲۸۵‬‬ ‫‪ ۲۳‬ﺻﻌﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬

‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻏﻢ ﻭ ﺍﻧﺪﻭﻩ ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﺮﮒ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺑﻪ ﻧﺎﻣﻼﻳﻤﺎﺕ ﻭ ﺳﺨﺘﻲ ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻧﺎﻋﺎﺩﻻﻧ |ﻪ ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ ,‬ﺍﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪ ‪ ۱‬ﻏﻢ ﺍﻭ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ّ‬
‫ﺗﻮﺟﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﺍﻃﻔﺎﻝ ﻭ ﺍﺳﺘﻨﺴﺎﺥ ﺍﺯ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﮐﻤﻲ ﺗﺴﮑﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﻳﺎﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻃﻲ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﺑﻴﻦ ‪ ۱۹۰۹‬ﺗﺎ ‪۱۹۲۱‬ﻡ‪ .‬ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﭘﺎ ﮔﺮﻓﺖ‬
‫ﻭ ﺑﺎ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‪ -‬ﻣﺆ ّﺳﺴﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺗﻤﺸﻴﺖ ﺍﻣﻮﺭ ﺍﺣﺒﺎﻱ ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻃﺮﺡ ﺭﻳﺰﻱ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ‪ -‬ﻧﺘﻴﺠ |ﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﺻﺪﻣﺎﺗﻲ‬
‫ﮐﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺗﺤ ّﻤﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺛﻤﺮ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻋﻀﺎﻱ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺩﻭﺭ |ﻩ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺎﻣﻞ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ )ﻣﻨﺸﻲ ﻣﺤﻔﻞ(‪ ,‬ﺟﻨﺎﺏ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ﭘﻴﻤﺎﻧﻲ ‪,،‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ ﭘﻴﻤﺎﻧﻲ ‪ ,،‬ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ ,،‬ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺟﻨﺎﺏ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻭ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ﻭ ﺧﺎﻧﻢ ﻧﺼﺮﺕ ﻣﻴﺜﺎﻗﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺯﻧﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻀﻮﻳﺖ‬
‫ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺩﻳﺮﻱ ﻧﮕﺬﺷﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﻔﻞ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺯ ﻣﺆ ّﺳﺴﺎﺕ‬
‫ﺣﻞ ﺍﻣﻮﺭ ﺧﻮﺩ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺟﻤﻊ‬ ‫ﺑﺎ ﻧﻔﻮﺫ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺪ ﺑﻄﻮﺭﻱ ﮐﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻣﺸﻮﺭﺕ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺟﻤﻊ ﻧﻪ ﻧﻔﺮﻩ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻭﻗﺘﻲ ﺷﻮﻫﺮ ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺣﺴﻴﻦ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻗﻤﺮﺳﻠﻄﺎﻥ‬
‫ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﺶ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ﮔﺮﻳﺨﺘﻨﺪ‪ .‬ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺩﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻗﺒ ً‬
‫ﻼ ﺍﺯ‬
‫ﺟﺪﻳﺖ ﺩﺭ ﺧﻔﺎ ﺑﻪ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺍﻣﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻣﺸﻐﻮﻝ‬ ‫ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺷﻮﻫﺮ ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺑﺎ ّ‬
‫ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻳﮏ ﻣﺠﺘﻬﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺍﻭ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺷﻬ ‪،‬ﺮ ﺍﻣﺮ‬
‫ﺧﺮﺍﺯﻱ‬ ‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺑﺎﻋﺚ ﻭﺍﮐﻨﺶ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺑﺎﺭﻱ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﻐﺎﺯ |ﻩ ّ‬
‫ﺍﻭ ﮐﻪ ﻣﻌﺎﺵ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺭﺍ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻏﺎﺭﺕ ﻭ ﻭﻳﺮﺍﻥ ﺷﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ‬
‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪.١٢٦، ,٢ .‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﺳﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻧﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺧﺪﻣﺖ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﮔﺮﻭﻩ ﺍ ّﻭﻝ ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ‪ :‬ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﻮﺍﻟﻘﺎﺳﻢ )ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻣﻴﺜﺎﻗﻲ(‪ ,‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ )ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ‬
‫ﻭﺣﻴﺪﻱ(‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ )ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻭ ﻣﻴﺜﺎﻗﻲ (‪ ، ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ )ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻣﻤﺘﺤﻦ(‪ ,‬ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫ﻋﻠﻲ )ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺍﻳﺰﺩﻱ( ‪ ,،‬ﺁﻗﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ )ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺍﺷﺮﺍﻗﻲ( ﻭ ﺧﺎﻧﻢ ﺭﻭﺣﺎ ﺩﻳﺎﻧﺖ ‪ ,،‬ﺩﺧﺘﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ )ﻭﺣﻴﺪﻱ(‪.‬‬
‫)ﺍﺯ ﻳﮏ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﺭﻭﺣﺎ ﺩﻳﺎﻧﺖ ‪ ،‬ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ‪.(٢٠١٠‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۸۶‬‬
‫ﺑﻪ ﺍﻭ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﺪ ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻭ ﻋﻘﻴﺪ |ﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ‬
‫ﺩﻳﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﻣﺸﮑﻞ ﺳﺎﺯ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺘﻲ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ‬
‫ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺍﻭ ﺑﺨﻮﺍﻫﺪ ‪ ,،‬ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺎ‬
‫ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﺶ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﻭﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ‬
‫ﺑﻪ ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺳﺮ ﻭ ﺳﺎﻣﺎﻧﻲ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺍﺟﻨﺎﺱ‬
‫ﻓﺮﻭﺷﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﺍﻻﻍ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻣﻲ‪،‬ﭼﺮﺧﻴﺪ ﻭ ﺍﺟﻨﺎﺱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﺷﻮﻫﺮ ﻗﻤﺮﺳﻠﻄﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﻭ ﮐﺘﮏ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ‬ ‫ﻓﺮﻭﺵ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ّ‬
‫ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻴﻨﺎﻳﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﺣﺎﻝ ﺑﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺧﻮ ‪،‬ﺩ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ‬
‫ﻲ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﻮﺧﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎﺭﻫﺎ ﺗﺤﺖ ﺍﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ‬ ‫ﻃﻮﺑ ‪،‬‬
‫ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻧﺶ ﺳﺨﺘﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﻫﻤﻴﺸﻪ‬
‫ﻣﻘﺪﺍﺭﻱ ﺍﺯﺳﻬﻢ ﻏﺬﺍﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﮐﻨﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺬﺍﺷﺖ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻣﺮﮒ‬
‫ﺵ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬‫ﻱ ﻗﻤﺮﺳﻠﻄﺎﻥ ﺑﺎ ﭘﻨﺞ ﺩﺧﺘﺮ ﻭ ﻳﮏ ﭘﺴﺮ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﻫﻴﭻ ﺭﺍﻩ ﺍﻣﺮﺍﺭ ﻣﻌﺎ ‪،‬‬ ‫ﻭ ‪،‬‬
‫ﻗﻤﺮﺳﻠﻄﺎﻥ ﺣﺘّﻲ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻫﻢ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺍ ّﻭﻝ ﺑﺎ ﻓﺮﻭﺵ ﻭﺳﺎﺋﻞ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﺵ‬
‫ﺍﻣﺮﺍﺭ ﻣﻌﺎﺵ ﻧﻤﻮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﭼﻴﺰﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻓﺮﻭﺵ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﺍﻥ‬
‫ﺷﻬﺮ ﺭﺧﺘﺸﻮﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻳﮑﺒﺎﺭ ﺩﺭ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﺍﻥ ﺑﻪ ﺯﻥ ﺻﺎﺣﺐ ﺧﺎﻧﻪ‬
‫ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺩﻳﻦ ﻭ ﻋﻘﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﺵ ﺩﭼﺎﺭ ﺳﺨﺘﻲ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ‪ .،‬ﺯﻥ ﺻﺎﺣﺒﺨﺎﻧﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ‬
‫ﻟﻌﻨﺖ ﻭ ﻧﻔﺮﻳﻦ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻳﮏ ﺷﺐ ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰﻱ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﺗﺎ ﺷﮑﻢ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﺶ‬
‫ﺭﺍ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺳﻴﺮ ﮐﻨﺪ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮔﺮﺳﻨﻪ ﺑﻪ ﺭﺧﺘﺨﻮﺍﺏ ﺭﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺷﻨﻴﺪ‬
‫ﮐﺴﻲ ﺑﻪ ﺩﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺯﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﺎﻥ ﺷﺨﺺ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﮐﻪ ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻳﮏ ﺑﺴﺘﻪ ﭼﺎﻱ ﻭ ﺷﮑﺮ ﻭ ﻣﺒﻠﻎ ﭘﻨﺞ ﺗﻮﻣﺎﻥ ﭘﻮﻝ ﻧﻘﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺣﺎﻻ ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻃﻔﺎﻝ ﺧﻮﺩ ﻏﺬﺍ ﺗﻬﻴﻪ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺷﺨﺺ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ‬
‫ﻗﻤﺮﺳﻠﻄﺎﻥ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺍﮔﺮ ﺑﺨﻮﺍﻫﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺍﻭ ﻭ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﻨﺪﺭ ﻋﺒﺎﺱ ﺑﺒﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ ‪،‬ﻭﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺭﺍﺣﺖ‪،‬ﺗﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻗﻤﺮﺳﻠﻄﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﺎ ﮐﻤﺎﻝ ﻣﻴﻞ ﻗﺒﻮﻝ ﮐﺮﺩ ﻭ‬
‫ﺑﺎ ﺑﭽﻪ‪،‬ﻫﺎﻳﺶ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﮐﺎﺭﻭﺍﻥ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﻨﺪﺭﻋﺒﺎﺱ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺗﻨﻬﺎ ﺧﺎﻃﺮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ‬
‫ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺭﺍ ﺷﺎﺩ ﮐﺮ ‪،‬ﺩ ﺳﻔﺮ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪﺱ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻳﮏ ﻣﺎﻩ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﺭ ﺣﻀﻮﺭ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻣﺸﺮﻑ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺭﺳﻴﺪ ﺍﺷﮏ ﺍﺯ‬
‫ﭼﺸﻤﺎﻧﺶ ﺟﺎﺭﻱ ﺑﻮﺩ ﻭﻟﻲ ﺑﺎ ﺩﻳﺪﻥ ﺻﻮﺭﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺗﻤﺎﻡ ﺭﻧﺞ ﻭ ﻏﻢ ﻭ‬
‫‪۲۸۷‬‬ ‫‪ ۲۳‬ﺻﻌﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺍﻧﺪﻭﻩ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﮐﺮﺩ‬
‫ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻧﺒﺮﺩ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺍﺳﻴﺮ ﺷﺪ ﻭ ﭘﺪﺭﺵ ﺭﺍ‬
‫ﻫﻢ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺣﺎﻻ ﺗﺎﺟﺮ ﭘﻨﺒﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﻣﺤﻠﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺍﺯ ﺛﺮﻭﺕ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺍﺣﺒّﺎﻱ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﺗﻨﮕﺪﺳﺘﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭﺏ ﻣﻨﺰﻝ ﺍﻭ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺮﺍﻱ‬
‫ﺟﻠﺴﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﺎﺯ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭼﻪ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭﻱ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۲۱‬ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫ﺗﺸﺮﻑ ﺑﻪ ﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪﺱ ﻭ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻣﻔﺘﺨﺮ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺩﺭ ﻣﺎﻩ ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ﺁﻥ ﺳﺎﻝ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺭﺅﻳﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪:‬‬
‫ﻣﺤﻞ ﺷﺨﺺ ﺍﻣﺎﻡ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻡ‪.‬‬ ‫»ﺩﻳﺪﻡ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﺮﺍﺏ ﺟﺎﻣﻊ ﻋﻈﻴﻤﯽ ﺭﻭ ﺑﻪ ﻗﺒﻠﻪ ﺩﺭ ّ‬
‫ﻋﺪ |ﻩ ﮐﺜﻴﺮﯼ ﺍﺯ ﻧﺎﺱ ﺩﺳﺘﻪ ﺩﺳﺘﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﻣﺴﺠﺪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪,‬‬ ‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﺛﻨﺎ ﻣﻠﺘﻔﺖ ﺷﺪﻡ ﮐﻪ ّ‬
‫ﺩﺍﺋﻤﴼ ﺑﺮﻋﺪﺩ ﻧﻔﻮﺱ ﻣﯽ‪،‬ﺍﻓﺰﻭﺩ ﺗﺎ ﺁﻧﮑﻪ ﺟﻤﻊ ﻏﻔﻴﺮﯼ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺩﺭ ﻋﻘﺐ ﻣﻦ ﺻﻒ‬
‫ﺑﺴﺘﻨﺪ ‪ .،‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻡ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﯼ ﺭﺳﺎ ﺻﺪﺍﯼ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﻠﻨﺪ ﻧﻤﻮﺩﻡ‪ .‬ﺑﻐﺘﺘﴼ ﺑﻪ‬
‫ﻣﺘﺬﮐﺮ ﺷﺪﻡ ﮐﻪ ﭼﺮﺍ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﻧﺠﺎﻡ‬‫ﻓﮑﺮﻡ ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﺴﺠﺪ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﻮﻡ‪ .‬ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ّ‬
‫ﻧﻤﺎﺯ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﻣﺪﻡ‪ .‬ﻭﻟﯽ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ ﮔﻔﺘﻢ ﺍﻫ ّﻤﻴّﺘﯽ ﻧﺪﺍﺭﺩ‪ .‬ﭼﻮﻥ ﻣﻦ ﻧﺪﺍﯼ ﺍﺫﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﻠﻨﺪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻧﻤﻮﺩﻩ‪،‬ﺍﻡ ﺍﻳﻦ ﺟﻤﻊ ﻏﻔﻴﺮ ﺑﻪ ﺧﻮﺩﯼ ﺧﻮﺩﺷﺎﻥ ﻧﻤﺎﺯ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﻧﻤﻮﺩ‪«.‬‬
‫ﭼﻨﺪ ﻫﻔﺘﻪ ﺑﻌﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﻣﻮﻟﯽ ﺍﻟﻮﺭﯼ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺍﺏ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ‪» :‬ﺍﻳﻦ ﺍﻃﺎﻕ ﺭﺍ ﺧﺮﺍﺏ ﮐﻦ‪«.‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﻳﻦ ﺭﺅﻳﺎ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻭﺟﻲ ﮐﻪ ﺑﻴﻨﻬﺎﻳﺖ ﻋﻼﻗﻤﻨﺪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﻣﺪﺗﻲ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﻭﻧﺪ ﻭ ﺍﺗﺎﻕ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﺭﺿﻮﺍﻥ‬ ‫ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﺮﺍﻱ ّ‬
‫ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻳﻦ ﺭﺅﻳﺎ ﺭﺍ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬
‫ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺭﻓﺖ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﻳﻦ ﺍﺗﺎﻕ ﺟﺴﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﻮﺩ ﻧﻪ ﺍﻃﺎﻓﻲ ﮐﻪ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺼ ّﻮﺭ ﻣﻴﮑﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﻣﺼﺎﺣﺒ |ﻪ ﭼﺎﭖ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﺎ ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ‪ .،‬ﻣﺘﻦ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ »ﻋﺒﺎﺱ ﺍﺑﻼﻏﻲ«‪ ,‬ﻧﻮ |ﻩ ﺍﻭ‪ ,‬ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺸﺮﻑ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺍﺣﺘﻤﺎﻻً ﺍﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﺑﻴﻦ ﺳﺎﻝ ‪ ۱٩١٠‬ﻭ ﺳﺎﻝ ﺻﻌﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ّ‬
‫ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺩﺭ ﺩﻫ |ﻪ ‪ ٩٠‬ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪.٤٥٧‬‬
‫‪ (۳‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪.٤٥٨‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۸۸‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﻭﺍﻳﻞ ﻣﺎﻩ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ﺑﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﺣﺒﺎﺀ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪:‬‬
‫»ﺧﻴﻠﻲ ﺧﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻡ‪ .‬ﻭﻗﺖ ﺁﻥ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﮐﻪ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﺭﺍ ﺑﮕﺬﺍﺭﻡ ﻭ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﻨﻢ‪ .‬ﺍﺯ‬
‫ﺷﺪﺕ ﺿﻌﻒ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﺮ ﺣﺮﮐﺖ ﻧﻴﺴﺘﻢ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻭﺍﺧﺮ ﺍﻳّﺎﻡ ﺟﻤﺎﻝ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﻭﻗﺘﯽ ﻣﺸﻐﻮﻝ‬ ‫ّ‬
‫ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﯼ ﺍﻭﺭﺍﻗﯽ ﮐﻪ ﺭﻭﯼ ﺗﺨﺖ ﺩﺭ ﺍﻃﺎﻕ ﺗﺤﺮﻳﺮ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺩﺭ ﺑﻬﺠﯽ ّ‬
‫ﻣﺘﻔﺮﻕ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ‬
‫ﺑﻮﺩﻡ‪ .‬ﺭﻭﯼ ﻣﺒﺎﺭﮎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻦ ﮐﺮﺩﻩ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﯼ ﺁﻧﻬﺎ ﻓﺎﻳﺪﻩ ﻧﺪﺍﺭﺩ‪ .‬ﺑﺎﻳﺪ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺭﺍ ﺑﮕﺬﺍﺭﻡ ﻭ ﻓﺮﺍﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﮐﻨﻢ‪ .‬ﻣﻦ ﻫﻢ ﮐﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻡ‪ ,‬ﺩﻳﮕﺮ ﮐﺎﺭﯼ ﻧﻤﻲ ﺗﻮﺍﻧﻢ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﮑﻨﻢ‪ .‬ﻟﻬﺬﺍ ﺑﺎﻳﺪ ﻭﺩﺍﻉ ﮐﺮﺩﻩ‪ ,‬ﺑﺮﻭﻡ‪«.‬‬
‫ﺩﺭ ﻧﻴﻤﻪ ﺷﺐ ‪ ۲۸‬ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۲۱‬ﻡ‪ .‬ﻗﻠﺐ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎ ﮐﻪ ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺗﻮﺻﻴﻒ‬
‫ﻣﺪﺕ ﺣﻴﺎﺕ ﺁﻥ ﭼﻨﺎﻥ ﺑﺎ ﻗ ّﻮﺕ ﻭ‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﻭﻟﻲ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﻭ ﻟﻴﺪﻱ ﺑﻼﻣﻔﻴﻠﺪ »ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ّ‬
‫ﺳﺮﺷﺎﺭ ﺍﺯ ﻋﺸﻖ ﺑﻪ ﺍﺑﻨﺎﺀ ﺑﺸﺮ ﺗﭙﻴﺪﻩ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ﺍﺯ ﺣﺮﮐﺖ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩ ﻭ ﺭﻭﺡ ﻣﻠﮑﻮﺗﻲ‪،‬ﺍﺵ ﺍﺯ‬
‫ﺣﻀﻴﺾ ﺧﺎﮎ ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﺍﻓﻼﮎ ﺷﺘﺎﻓﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺍﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺍﻫﻞ ﻋﺪﻭﺍﻥ ﻭ ﻃﻮﻓﺎﻥ ﺑﻼﻳﺎ‬
‫ﻭ ﻣﺤﻦ ﺩﺭ ﻃﻲ ﺣﺪﻭﺩ ﻫﺸﺘﺎﺩ ﺳﺎﻝ ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺍﻱ ﮐﻪ ﻣﺼﺮﻭﻑ ﻣﺤﺒﺖ ﺑﻪ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺷﺪ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺭﻫﺎﻳﻲ ﻳﺎﻓﺖ‪«.‬‬
‫ﺩﺭ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﻣﺮﺩﻡ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻭ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﺩﻭﻟﺘﻲ‪ ، ,‬ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻭ‬
‫ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺳﺎﻳﺮ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺍﺯ ﺷﺮﻕ ﻭ ﻏﺮﺏ ﺑﻪ ﺫﮐﺮ ﺍﻭﺻﺎﻑ ﻭ ﺳﺘﺎﻳﺶ ﻣﺤﺎﻣﺪ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻓﻘﺮﺍ ﻭ ﻣﻠﻬﻮﻓﻴﻦ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻳ |ﻪ ﻋﻨﺎﻳﺎﺕ ﺍﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺣﺎﻝ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﺑﺮﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪» :‬ﺍﻱ ﺧﺪﺍ! ﺍﻱ ﺧﺪﺍ! ﭘﺪﺭ ﻣ ‪،‬ﺎ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮔﻔﺖ‪«.‬‬
‫ﺍّﻣﺎ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺳﻮﮔﻮﺍﺭ ﻭ ﺣﺰﻳﻦ ﻭ ﻏﺮﻳﻖ ﺩﺭﻳﺎﻱ ﺁﻻﻡ ﺑﻲ‪،‬ﭘﻨﺎﻩ ﻭ ﺳﺮﭘﺮﺳﺖ ﻧﻤﺎﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻭﺻﻴﺘﻨﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﺎ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﻭﺻﺎﻳﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻧﻮ |ﻩ‬
‫ﮔﺮﺍﻧﻘﺪﺭ ﺧﻮﺩ‪ ,‬ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ‪ ,‬ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻭﻟﻲ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﻭ ﻫﺎﺩﻱ ﻭ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﻱ ﺍﻫﻞ ﺑﻬﺎﺀ‬
‫ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺟﻬﺎﻥ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫‪.٤٥٩ . (۱‬‬
‫‪ (۲‬ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ﻭ ﻟﻴﺪﻱ ﺑﻼﻣﻔﻴﻠﺪ ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ ‪.٤٦٤‬‬
‫‪ (۳‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪.٤٦٤-٤٦٥‬‬
‫‪۲۴‬‬

‫ﺧﺮﻭﺝ‬

‫ﺧﺒﺮ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍ ‪،‬ﻥ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺎﺭﺱ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺍﻭ‬
‫ﻫﻢ ﻳﮏ ﻗﺎﺻﺪ ﺳﺮﻳﻊ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﻓﺮﺩﻱ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮﻣﻄﻠﻊ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺳﺮﺍﺳﻴﻤﻪ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ‬
‫ﻣﻄﻠﻊ ﺳﺎﺯﺩ‪ .‬ﺍﻋﻀﺎﻱ ﻣﺤﻔﻞ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﻮﻗﻊ ﺩﺭ ﺟﺸﻦ‬ ‫ﺍﻓﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﺍﻋﻀﺎﺀ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺭﺍ ّ‬
‫ﻋﺮﻭﺳﻲ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﺍﻭ ﺳﺮﺍﺳﻴﻤﻪ ﻭﺍﺭﺩ ﺟﺸﻦ ﻋﺮﻭﺳﻲ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺧﻠﻮﺕ‬
‫ﻱ ﻣﺎﺕ ﻭ ﻣﺒﻬﻮﺕ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻧﺪﮐﻲ ﺑﻌﺪ ﺭﻗﺺ ﻭ‬ ‫ﻣﻄﻠﻊ ﻧﻤﻮﺩ‪ .‬ﻫﻤﻪ ﺑﺎ ﺣﺎﻟﺖ ﻧﺎﺑﺎﻭﺭ ‪،‬‬‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ّ‬
‫ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﺟﺸﻦ ﻋﺮﻭﺳﻲ ﺭﺍ ﻣﺘّﻮﻗﻒ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﻣﻴﻬﻤﺎﻥ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺪ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﻫﺮﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺉ‪ ,‬ﺑﻬﻴﻪ ﺧﺎﻧﻢ‪,‬‬ ‫ﻳﮏ ﻫﻔﺘﻪ ﺑﻌ ‪،‬‬
‫ﺗﻠﮕﺮﺍﻓﻲ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ ﺻﻌﻮﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺭﺍ ﮐﺘﺒﴼ ﻭ ﺭﺳﻤﴼ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﺪ ﻏﻢ ﻭ ﺍﻧﺪﻭﻩ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﻭﺟﻮﺩﺷﺎﻥ ﺭﺍ‬ ‫ﺍﻋﻼﻡ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻘﻴ |ﻪ ﺍﺣﺒﺎ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺭﺍ ﺷﻨﻴﺪﻧ ‪،‬‬
‫ﻓﺮﺍﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﻣﺎﺗﻢ ﺯﺩﻩ ﻭﮔﺮﻳﺎﻥ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺣﺎﻻ ﺭﻫﺒﺮ ﻭ ﻫﺎﺩﻱ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫‪،‬ﺧﻂ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺑﻬﻴﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺍﺣﺒﺎﺀ ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺫﮐﺮ‬ ‫ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺩﺳﺖ ّ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻭﺻﻴﺘﻨﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﻭﺻﺎﻳﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺗﻮﻗﻴﻊ ﺑﻬﻴﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺍﺯ ﺍﺣﺒّﺎ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﻟﻮﺡ ﻧﺎﻗﻮﺱ‪ ,‬ﻧﺎﺯﻟﻪ ﺍﺯ ﻗﻠﻢ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‪,‬‬
‫ﺭﺍ ﺗﻼﻭﺕ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﻳﻦ ﻟﻮﺡ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﻨﺪ‪:‬‬
‫»ﻟﻮﺡ ﻧﺎﻗﻮﺱ ﺭﺍ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﮐﻨﻴﺪ ﺗﺎ ﺷﺎﻳﺪ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺭﺍ ﺩﺭﻳﺎﺑﻴﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ‬
‫ﻼ ﭘﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ ﻓﺮﻣﻮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺬﺍﺭﻱ ﺍﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﺟﻤﺎﻝ ﺍﻗﺪﺱ ﺍﺑﻬﻲ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﺭﺍ ﮐ ً‬

‫‪ّ (۱‬‬
‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺏ ﺁﻗﺎﻱ ﻣﻌﺎﻧﻲ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ) ‪.(٣٦-٣٧‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۹۰‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺍﻧﺎﻳﺎﻥ«‬
‫ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺮﻭﺍﻥ ﺍﻣﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﻓﮑﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻬﻴﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﺎﺷﻨﺪ ‪ .،‬ﻭﻟﻲ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺟﻤﻌﯽ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﻦ ﻧﻈﺮ ﺩﺭﺳﺖ ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﻟﺬﺍ ﺑﻪ‬
‫ﻲ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﻭ ﺁﻳﺎﺕ ﺭﺍ ﺗﻼﻭﺕ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﻨﺘﻈﺮ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬‫ﺟﺎﻱ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺣﺪﺱ ﻭ ﮔﻤﺎﻧ ‪،‬‬
‫ﻭﺻﻴﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎ ﺩﺭ ﺍﻟﻮﺍﺡ‬ ‫ﻃﻮﻟﻲ ﻧﮑﺸﻴﺪ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ ﺑﻌﺪﻱ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﻃﺒﻖ ّ‬
‫ﻭﺻﺎﻳﺎ ﺣﻀﺮﺕ ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ﺑﻪ ﻭﻻﻳﺖ ﺍﻣﺮ ﻣﻨﺼﻮﺏ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ‬
‫ﻳﺎﺩ ﺧﺎﻃﺮﻩ‪،‬ﺍﻱ ﺍﻓﺘﺎﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﺣﺒﺎﻱ ﭘﻴﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ‬
‫ﭼﻄﻮﺭﺍﺣﺴﺎﺱ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ‬
‫ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪:‬‬
‫ﻢ ﻭﻟﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﻳﻦ ﻃﻔﻞ)ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ( ﺭﺍ ﺩﺭ‬ ‫»ﻣﻦ ﺁﺩﻡ ﺑﻴﺴﻮﺍﺩﻱ ﻫﺴﺘ ‪،‬‬
‫ﮔﻬﻮﺍﺭﻩ ﺩﻳﺪﻡ ﺑﺎ ﺧﻮﺩﻡ ﮔﻔﺘﻢ ﻫﻴﭻ ﮐﺲ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬
‫ﺪ ﺑﻪ ﻏﻴﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻃﻔﻞ‪ .‬ﺍﺯ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻡ ﻣﺠﺬﻭﺏ ﺍﻭ ﺷﺪﻡ‪ .‬ﺁﻥ ﭼﻨﺎﻥ ﻣﺠﺬﻭﺏ‬ ‫ﺑﺎﺷ ‪،‬‬
‫ﻭ ﺷﻴﻔﺘ |ﻪ ﮐﻮﺩﮎ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻡ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﭘﺴﺮﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺷﻮﻗﻲ ﻧﺎﻣﻴﺪﻡ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻃﻼﻉ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻡ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻧﺪﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﻧﺎﻡ ﺩﻳﮕﺮﻱ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﭘﺴﺮﻡ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪«.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺣﺎﻻ ﺩﻳﮕﺮ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳ ‪،‬ﺰ ﺟﺎﻣﻌﻪ‪،‬ﺍﻱ ﻗﻮﻱ ﻭ ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ ﻭ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‬
‫ﺭﺷﺪ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺛﺒﺎﺕ ﻣﺎﻟﻲ ﻫﻢ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ‬
‫ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺎ ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ‪،‬ﻫﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻫﻢ ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻟﺬﺍ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻳﮏ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺟﺪﻳﺪ ﻭ ﺧﻄﻴﺮ ﺭﺍ ﺷﺮﻭﻉ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺁﻥ ﺗﺄﺳﻴﺲ‬
‫ﺩﻭ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﻳﮑﻲ ﭘﺴﺮﺍﻧﻪ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺩﺧﺘﺮﺍﻧﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﻣﻨﺼﻮﺭﻱ ﻧﺎﻣﮕﺬﺍﺭﻱ ﺷﺪﻩ‬
‫ﻭ ﺭﻳﺎﺳﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺁﻗﺎﻳﺎﻥ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻭ ﺣﺴﺎﻣﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺁﻗﺎﻱ ﻣﺼﻠﺢ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﻣﺪﺭﺳ |ﻪ ﭘﺴﺮﺍﻧﻪ‬
‫ﺪ ﻫﺮ ﻣﺪﺭﺳﻪ‬ ‫ﻭ ﺧﺎﻧﻢ ﻫﺎ‪ :‬ﻧﺼﺮﺕ ﻣﻴﺜﺎﻗﻲ ﻭ ﺑﻬﻴﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﻣﺪﺭﺳ |ﻪ ﺩﺧﺘﺮﺍﻧﻪ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‪ ,‬ﻧﻘﻞ ﺩﺭ ﻣﻌﺎﻧﻲ ‪.٣٨‬‬
‫‪۲۹۱‬‬ ‫‪ ۲۴‬ﺧﺮﻭﺝ‬

‫ﺣﺪﻭﺩ ﭼﻬﻞ ﺩﺍﻧﺶ ﺁﻣﻮﺯ ﺩﺭ ﭼﻬﺎﺭ ﻳﺎ ﭘﻨﺞ ﮐﻼﺱ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻣﻌﻠّﻤﻴﻦ ﻭ ﻣﺒﻠّﻐﻴﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﻬﺮﻱ ﺑﻪ ﺷﻬﺮﺩﻳﮕﺮ ﺳﻔﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﻫﻢ ﺗﺪﺭﻳﺲ ﻣﻲ‪،‬ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺍﺯ ﺟﻤﻠ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺒﻠّﻐﻴﻦ ﺁﻗﺎﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻨﻴﺮ ﻧﺒﻴﻞ‪،‬ﺯﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻪ ﺯﻭﺩﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ‬
‫ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻭ ﭘﺮﻭﺭﺵ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ‬
‫ﮏ ﺭﺋﻴﺲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻃﻮﺍﻳﻒ ﻣﺤﻠﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺩﺭ ﻃﻲ‬ ‫ﻗﻮﺍﻡ ﺍﻟﻤﻠ ‪،‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺯﺩﻳﺪﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﻣﺸﺎﻫﺪ |ﻩ ﺍﻳﻦ ﻣﺪﺍﺭﺱ ﺑﺎ ﺍﻋﻄﺎﻱ ﻣﺒﻠﻐﻲ ﻭﺟﻪ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺻﺤﻪ ﮔﺬﺍﺭﺩ‪.‬‬
‫ﻧﻘﺪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﺑﺮ ﻣﻤﺘﺎﺯ ﺑﻮﺩﻥ ﺁﻧﻬﺎ ّ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻨﻴﺮ ﻧﺒﻴﻞ ﺯﺍﺩﻩ ﺩﺭ ﺣﻔﻆ ﻭ ﺣﺮﺍﺳﺖ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻧﻘﺸﻲ ﺑﻪ ﺳﺰﺍ ﺍﻳﻔﺎ‬
‫ﺪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﺮﻭﺭ ﺍﺯ‬ ‫ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۲۲‬ﮐﻪ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻣﺪﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻥ ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻗﺼﺪ ﺣﻤﻠﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺟﻨﺎﺏ ﻧﺒﻴﻞ ﺯﺍﺩﻩ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﺧﻮﺍﺳﺖ‬
‫ﺗﺎ ﺷﺠﺎﻋﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﺮﻭﺭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﮐﻪ ﺑﺎ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‬
‫ﻣﺮﺍﻭﺩ |ﻩ ﺧﻮﺑﻲ ﺩﺍﺷﺖ ﺑﺎ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﻭ ﻣﺘﻨ ّﻔﺬﻳﻦ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻼﻗﺎﺕ‬
‫ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺷﺠﺎﻋﺖ ﻭ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﻃﻲ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺍﺫﻳﺖ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﻗﺒﻞ ﺗﻌﺮﻳﻒ‬
‫ﮐﺮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺣﻔﻆ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻭ‬
‫ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﻭ ﺻﻠﺢ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺩﺭﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺳﻴﻞ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪ ‪ .،‬ﻭﻟﻲ ﺳﻴﻞ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۲۴‬ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻧﺸﺪﻧﻲ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺳﺪ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺷﻬﺮ ﻭﻳﺮﺍﻥ ﺷﺪ‪ .‬ﺳﻪ ﭼﻬﺎﺭﻡ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ‬ ‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻳﮏ ﻫﻔﺘﻪ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﺷﺪﻳﺪ ّ‬
‫ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻨﺎﺯﻝ ﺩﺭ ﺁﺏ ﻓﺮﻭ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺍﺷﻴﺎﺀ ﮔﺮﺍﻧﺒﻬﺎ ﻧﺎﺑﻮﺩ ﺷﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯﮔﺮﺍﻧﺒﻬﺎﺗﺮﻳﻦ ﺍﺷﻴﺎﺀ‬
‫ﮐﻪ ﺑﺎ ﮐﻤﺎﻝ ﺗﺄﺳﻒ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺭﻓﺖ ﻣﺠﻤﻮﻋ |ﻪ ﻧﻔﻴﺲ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﺻﺎﺩﺭﻩ ﺍﺯ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‬
‫ﺟﻬﺖ ﺧﺎﻭﺭ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﺯﻣﻴﻦ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﺍﺯ‬

‫‪ (۱‬ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪.٣٣٨‬‬
‫‪ (۲‬ﻫﻤﺎﻧﺠﺎ ‪.٢٥٩‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۹۲‬‬
‫ﺳﻄﺢ ﺁﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺳﺒﺎﺏ ﻣﻨﺰﻝ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺗﺎ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ‪ ,،‬ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪ ,‬ﻳﻬﻮﺩﻱ‪ ,‬ﻫﻤﻪ ﺑﻲ‪،‬ﺧﺎﻧﻤﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻤﮑﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﯽ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺍﺭﺳﺎﻝ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻭ‬
‫ﻣﺤﻔﻞ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻫﻢ ﺁﻥ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ ﻭ ﻣﺤﻔﻞ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺟﺮﻳﺎﻥ‬
‫ﺍﻣﺮ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻃﻼﻉ ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ‪ ,‬ﺣﻀﺮﺕ ﻭﻟﻲ ﺍﻣﺮﺍﷲ‪ ,‬ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﻪ‬
‫ﺗﻤﺎﻡ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺩﻧﻴﺎ ﺗﻠﮕﺮﺍﻓﻲ ﺍﺭﺳﺎﻝ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻤﮏ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ‬
‫ﮐﻪ ﻫﻤﮕﻲ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺧﻮﺷﺤﺎﻟﻲ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﺴﺎﻋﺪ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺳﻴﻞ ﺧﺮﻭﺷﺎﻥ‬
‫ﻋﻘﺐ‪،‬ﻧﺸﻴﻨﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ‪ ،‬ﺑﺎ ﮐﻤﮏ ﺳﺮﻣﺎﻳ |ﻪ ﻣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺍﺣﺒّﺎﻱ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺩﻧﻴﺎ ﺍﺭﺳﺎﻝ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﻫﺎ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﺎﺯ ﺳﺎﺯﻱ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﮐﻤﮏ ﻣﺎﻟﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﻬﺒﻮﺩ ﻭ ﺑﺎﺯﺳﺎﺯﻱ ﺷﻬﺮﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻳﮏ ﺣﻤﺎﻡ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻭ ﻳﮏ‬
‫ﺳﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﺳﺎﺧﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺷﻬﺮﻭﻧﺪﺍﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬ ‫ّ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻢ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻗﻄﻌﻪ ﺯﻣﻴﻨﻲ ﺭﺍ ﺧﺮﻳﺪﺍﺭﻱ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻳﮏ ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ ﻭ ﻳﮏ‬
‫ﺣﻈﻴﺮﺓ ﺍﻟﻘﺪﺱ ﺑﺴﺎﺯﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﺨﺸﻲ ﺍﺯ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺭﺍ ﺧﺮﻳﺪﺍﺭﻱ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﺗﺎﻕ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﺎﺩﺑﻮﺩ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺳﺎﻝ‪ ۱۸۵۰‬ﺗﻌﻤﻴﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﻮﺟﻮﺍﻧﻲ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۳‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻣﺎﺩﺭ ﺧﻮﺩ ﺍﺳﻴﺮ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﺳﺮﺍ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺮﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺣﺎﻻ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩﻱ ﺑﻮﺩ‪ .،‬ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺑﺎ ﻗﺪﻡ‬
‫ﺯﺩﻥ ﺩﺭ ﺍﻃﺮﺍﻑ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺧﺎﻃﺮ |ﻩ ﺩﻻﻭﺭﻱ ﻫﺎ ﻭ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻭ ﻣﮑﺎﻧﻬﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ‬
‫ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۰‬ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﻓﻦ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‬
‫ﻣﻘﺮﺭ ﺩﺍﺷﺖ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺁﻥ ّ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ‬ ‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳ ‪،‬ﺰ ﮐﻪ ﺧﻮﺩ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺻﺎﻟﺢ ﻫﻢ ﻋﻀﻮ ﺁﻥ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ ّ‬
‫ﺁﻥ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯ ﻭ ﻣﻘﺪﺱ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻫﻲ ﺑﻨﺎ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ﺍﺯ ﮐﻮﻩ‪،‬ﻫﺎ ﻫﻢ‬
‫ﺑﺎﻻ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﻳﺎﺩﺁﻭﺭﻱ ﺣﻮﺍﺩﺙ ﺁﻥ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻇﻬﺮﻱ ﮐﻪ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ‬
‫ﻣﺤﻞ ﻗﺒﺮ ﺍﻭ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﺘﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺁﻥ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺑﻪ ﻳﺎﺩﺑﻮﺩ ﺷﻬﺎﻣﺖ‬‫ﺪ ّ‬‫ﮐﺸﺘﻪ ﺷ ‪،‬‬

‫‪ (۱‬ﻣﺤﻤﻮﺩ ﻋﻠﻲ ‪»،‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ« ‪ ،٢٠٠٦-٢٠٠٧ ،‬ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﭼﻬﺎﺭﻡ ﻓﻮﺭﻳ |ﻪ ‪ ٢٠١١‬ﺩﺭ ﺳﺎﻳﺖ ‪neyrizfars.blogfa.‬‬
‫‪ ، com‬ﺩﻳﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪ .٢٦٥‬ﻣﻌﺎﻧﻲ ‪.٤٥-٤٨‬‬
‫‪۲۹۳‬‬ ‫‪ ۲۴‬ﺧﺮﻭﺝ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻭ ﺍﻳﺜﺎﺭ ﺍﻭ ﺍﺩﻋﻴﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺍﺭﺗﻘﺎﺀ ﺭﻭﺡ ﭘﺮﻓﺘﻮﺡ ﺍﻭ ﺗﻼﻭﺕ ﻧﻤﻮﺩ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۲۵‬ﻣﺠﻠﺲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺍﺿﻤﺤﻼﻝ ﻭ ﺍﻧﻘﺮﺍﺽ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﺭﺍ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺭﺿﺎ ﺷﺎﻩ ﻓﺮﻣﺎﻧﺮﻭﺍﻱ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺷﺪ ﻭ ﺳﻠﺴﻠ |ﻪ ﭘﻬﻠﻮﻱ ﺭﺍ ﺑﻨﻴﺎﻥ ﮔﺬﺍﺭﺩ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭ ﺍﻣﻦ ﻭ ﺍﻣﺎﻥ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺩﺍﻣﻦ ﺑﻠﻮﺍ ﻭ ﺁﺷﻮﺑﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ‬
‫ﺍﻭﺍﺧﺮ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺳﻠﺴ |ﻪ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﺩﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﻭ ﺭﻭﺳﺘﺎﻫﺎﻱ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﻫﻢ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۲۸‬ﻭ ‪ ۱۹۲۹‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﮔﺮﻭﻩ ﻫﺎﻱ ﺁﺷﻮﺑﮕﺮﻱ ﺭﺍ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﺪﻫﻲ‬
‫ﻼﺗﻲ ﮐﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺳﺎﮐﻦ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‬‫ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﺤ ّ‬
‫ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﻣﺒﻠﻎ ﻫﻨﮕﻔﺘﻲ ﭘﻮﻝ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺑﺎ‬
‫‪۳‬‬
‫ﻧﻴﺮﻭﻱ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﺷﺪﻧﺪ ﻋﻘﺐ ﻧﺸﻴﻨﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺳﺮﺗﺎﺳﺮ ﺍﻳﺎﻟﺖ ﻓﺎﺭﺱ ﻃﻮﺍﻳﻒ ﺑﺰﺭﮒ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺑﺎ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﻘﺘﺪﺭ‬
‫ﻣﺮﮐﺰﻱ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺩ ﺍﺩﺍﺭ |ﻩ ﺍﻣﻮﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺷﻴﺨﻲ ﮐﻪ ﺭﻳﺎﺳﺖ ﻃﺎﻳﻔ |ﻪ‬
‫ﺗﺼﺮﻑ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﭼﻨﺪ ﺷﻬﺮ ﻣﺠﺎﻭﺭ ﺁﻥ ﺭﺍ‬ ‫ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻋﻬﺪﻩ ﺩﺍﺷﺖ ﻗﺼﺪ ّ‬
‫ﺦ ﺑﺮﺍﺩﺭﺯﺍﺩ |ﻩ ﻫﻤﺎﻥ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ﺍﺳﺖ‬ ‫ﺩﺍﺷﺖ‪ ۴.‬ﺍﮐﺜﺮ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﺷﻴ ‪،‬‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ،۱۹۰۹‬ﻫﻴﺠﺪﻩ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﺠﺎﺕ ﺟﺎﻥ‬
‫ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﭘﻨﺎﻩ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺷﻴﺦ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺭﺍ ﺷﮑﺴﺖ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ‬
‫ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﻬﺮ ﺷﺪ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﻭﻳﺮﺍﻥ ﮐﻨﻨﺪ ﻣﮕﺮ ﺁﻧﮑﻪ‬
‫ﺻﺎﺣﺐ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﺒﻠﻎ ﻫﻨﮕﻔﺘﻲ ﭘﻮﻝ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﺩ‪ .‬ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻭ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﻭ ﻣﺒﻠﻎ ﭘﻮﻟﻲ ﮐﻪ‬
‫ﻼ ﺩﺭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻧﺎﻡ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﻣﺒﻠﻎ ﻫﺰﺍﺭ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﻧﺪ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺜ ً‬
‫ﻭ ﭘﺎﻧﺼﺪ ﺭﻳﺎﻝ ﮐﻪ ﺑﻪ ﭘﻮﻝ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻣﺒﻠﻎ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﻮﺩ ﺩﺭﺝ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬

‫‪ (۱‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻓﺼﻞ ‪.١٨ ,، ١٥‬‬
‫‪ (۲‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻴﺴﺖ‪» .‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ ١٩٢٦‬ﻣﻴﻼﺩﻱ« ‪ ،٢٠٠٩‬ﺳ ّﻮﻡ ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ‪، ,٢٠١٠‬ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪www.‬‬
‫‪ fouman.com‬ﺩ ّﻭﻡ ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﺩﻳﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ (۳‬ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺳﻴّﺪ ﻋﺰﻳﺰ ﻳﺰﺩﻱ ﻭ ﺷﻴﺦ ﻣﺤﻤﺪ ﻳﺰﺩﻱ ﺑﻮﺩﻧﺪ )ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪.(٢٦٨‬‬
‫‪ (۴‬ﺷﻴﺦ ﺟﻮﺍﺩ )ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪ ,، ٢٨٦‬ﻣﻌﺎﻧﻲ ‪.(٥٧‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۹۴‬‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻭﺣﻴﺪﻱ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﻭﺳﺎﻃﺖ ﻧﻤﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻭﺣﻴﺪﻱ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ‬ ‫ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻫﻤ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﻣﻘﺮﻭﺽ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺷﻴﺦ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺑﺎ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﺟﺎﻥ ﻭ ﻣﺎﻝ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺷﻴﺦ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﻭ ﻣﺎﺑﻴﻦ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻭ ﺷﻴﺦ‬
‫ﻭﺍﺳﻄﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻭﺣﻴﺪﻱ ﭘﻮﻝ‪،‬ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ‬
‫ﺑﻪ ﺍﻭ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺩﻫﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺵ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪﻱ ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﻭ ﺍﻣﻼﮎ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ‬
‫ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺣﻔﻆ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﻭﻳﺮﺍﻧﻲ ﻭ ﻏﺎﺭﺕ ﺁﻧﻬﺎ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮﻱ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺧﺴﺎﺭﺕ ﮐﻤﻲ ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﭼﻨﺪﻱ ﺑﻌﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﺮﺍﻭﺩﻩ ﻭ ﺩﻭﺳﺘﻲ ﮐﻪ‬
‫ﺪ ﻣﻮﻓﻖ ﺷﺪﻧﺪ ﺍﺯ ﺩﻭﻟﺖ ﮐﻤﮏ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﻭﺭﻭﺩ‬ ‫ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺎ ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺍﺷﺘﻨ ‪،‬‬
‫ﺳﺮﺑﺎﺯﻫﺎ ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺷﻴﺦ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۳۰‬ﻡ‪ .‬ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺁﻥ ﻫﺮ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﻣﻠﺰﻡ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺗﺎ ﻳﮏ ﺷﻨﺎﺳﻨﺎﻣﻪ ﻭ ﻧﺎﻡ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﯽ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪ ﺟﺎﻱ ﻧﺎﻡ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺗﻮﻟّﺪ ﺧﻮﺩ ﻳﺎ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻭ ﻟﻘﺒﻲ ﺍﮔﺮ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﯽ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ ّ‬
‫ﺷﺨﺼﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺛﺒﺖ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﻭ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﺎﻡ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻫﺎﻟﻲ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺪ ﻳﮏ ﻧﻔﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺮ ﻋﻬﺪ ﻭ ﻣﻴﺜﺎﻕ‬
‫ﺪ‬‫ﺍﻣﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭ ﻭ ﻧﻴﺰ ﻣﻄﻴﻊ ﻭ ﻣﻨﻘﺎﺩ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﻭﻟﻲ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺑﺎ ﺧﺼﺎﻳﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﺳﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺑﻪ ﺍﺣﺒّﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺍﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﻧﺎﻣﻬﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﻗﺒﻴﻞ ﺛﺎﺑﺖ ‪ ,،‬ﻣﻴﺜﺎﻗﻲ ‪ ,،‬ﺑﻬﻴﻦ ﺁﻳﻴﻦ ‪ ,،‬ﭘﻴﻤﺎﻧﻲ ‪ ,،‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ‪ ,،‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪,،‬‬
‫ﺷﻬﻴﺪ ﭘﻮﺭ ﻭ ﻏﻴﺮﻩ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺻﺪﻕ ﻭ ﺻﻔﺎ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻡ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﻣﺮ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺘﺤﻤﻞ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﻭ ﺑﻼﻳﺎ ﺷﺪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﻣﺤﻠﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻧﻘﺪﺭ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﻓﺮﺩ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﻲ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ‬
‫‪۱‬‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۳۳‬ﺑﻪ ﺟﻬﺎﻥ ﺑﺎﻗﻲ ﺷﺘﺎﻓﺖ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.١٦٧‬‬
‫‪۲۹۵‬‬ ‫‪ ۲۴‬ﺧﺮﻭﺝ‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺗﺎ ﺍﻭﺧﺮ ﺩﻫ |ﻪ ‪ ۱۹۳۰‬ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﺷﺪﻳﺪ ﻭﮔﺴﺘﺮﺩ |ﻩ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻓﻘﻂ ﻣﺰﺍﺣﻤﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭﻫﺎﻱ ﺟﺰﺋﻲ ﺩﺍﺋﻤﻲ ﮐﻪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺁﻓﺘﻬﺎﻱ‬
‫ﻓﺼﻠﻲ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺭﺍ ﺑﺮﻋﺮﺻ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺗﻨﮓ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺁﺯﺍﺭﻫﺎ ﻭ‬
‫ﻣﺰﺍﺣﻤﺖ ﻫﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻀﻌﻴﻒ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺎ ﺷﺮﻭﻉ ﺟﻨﮓ ﺧﺎﻧﻤﺎﻧﺴﻮﺯ ﺩ ّﻭﻡ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺎ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﺩﻧﻴﺎ ﻗﻄﻊ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺑﺪﮔﻮﻳﻲ ﺑﺮﻋﻠﻴﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺗﺎ ﭼﻨﺪﻳﻦ‬
‫ﺳﺎﻝ ﺍﻳﻨﮑﺎﺭ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ‪ ۱.‬ﺍﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺗﺤﺮﻳﮏ ﺑﻪ ﮐﺸﺘﻦ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ ,‬ﺯﻳﺮﺍ ﺑﻪ‬
‫ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺍﻭ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ ﺗﺎ ﻣﺴﺆﻟﻴﻦ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﮐﺎﺭ ﺑﺮﮐﻨﺎﺭ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﻋﻮﺽ ﺍﻭ ﻫﺮ ﺟﻤﻌﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﻻﻱ ﻣﻨﺒﺮ ﺑﺎ ﻭﻋﻆ ﻭ ﺳﺨﻨﺮﺍﻧﻲ ﺧﻮﺩ ﺳﺒﺐ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﮐﻪ‬
‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻔﺮﺕ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺩﻧﺒﺎﻟﻪ ﺭﻭﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍﺗﺸﻮﻳﻖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‬
‫ﺗﺎ ﻫﻤﺴﺮﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﻨﻨﺪ ‪ ,،‬ﺗﺠﺎﺭﺕ ﻭ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﺑﺎ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﻣﺘ ّﻮﻗﻒ ﮐﻨﻨﺪ‬
‫ﻭ ﺍﺯ ﺩﻭﺳﺘﻲ ﻭ ﺭﻓﺎﻗﺖ ﺧﻮﺩ ﺑﺎ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﻭ ﺑﺮﮔﺮﺩﺍﻧﻨﺪ ﻭ ﮐﻮﺩﮐﺎﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺮ ﺭﺍﻩ‬
‫ﻣﺪﺭﺳﻪ ﺁﺯﺍﺭ ﺩﻫﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺍﺯ ﻋﻠﻲ ﺍﮐﺒﺮ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺎﻍ ﻣﻴﻮ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﮐﻪ‬
‫ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺷﻬﺮ ﺑﻮﺩ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺑﻔﺮﻭﺷﺪ‪ .‬ﺁﻗﺎﻱ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﮑﺮﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻢ ﺩﺭ ﻋﻮﺽ ﺩﺳﺘﻮﺭ‬
‫ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺗﻤﺎﻡ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ﺑﺎﻍ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮﻳﺪﻧﺪ ﻭ ﺁﺏ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﺍ ﻗﻄﻊ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﭘﻠﻴﺲ ﻫﺎﻱ ﻣﺤﻠّﻲ ﺑﻪ‬
‫ﻗﺪﺭﻱ ﺍﺯﺍﻳﻦ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﺮﺳﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﺟﺮﺃﺕ ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻣﺎﻧﻊ ﮐﺎﺭﻫﺎﻱ ﺍﻭ ﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺳﻴّﺪﻱ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺗﻠﻘﻴﻨﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ‬
‫ﺪ ﺭﺍﻩ‬
‫ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﻭ ﮐﺸﺘﺰﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺍﺧﺎﺫﻱ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﻧﻴﺮﻭﻱ‬ ‫ﺍﻓﺘﺎﺩ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺭﺑﻮﺩﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﻣﺒﻠﻎ ﻫﻨﮕﻔﺘﻲ ﭘﻮﻝ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻮﺍﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ّ‬
‫ﭘﻠﻴﺲ ﻫﻴﭻ ﻋﻤﻠﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺍﻳﻦ ﺳﻴّﺪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻧﺪﺍﺩ ‪ ,،‬ﺯﻳﺮﺍ ﺍﻭ ﺑﺎ ﺍﺟﺎﺯ |ﻩ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ‬
‫ﻋﻤﻞ ﻣﯽ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﮐﻪ ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﺷﻬﻴﺪ ﭘﻮﺭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺮﺍﺩﺭﺯﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ‬
‫ﺧﻮﺩ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﮐﺎﺭ ﺑﻮﺩ ﺍﻳﻦ ﺳﻴّﺪ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﺍﻧﺶ ﺑﻪ ﺑﺎﻍ ﺍﻭ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﻫﺮ ﺩﻭﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪ‬
‫ﺑﻪ ﺑﺎﻻﻱ ﮐﻮﻩ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺯﻧﺠﻴﺮﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺯﺍﺩﻩ ﺍﺵ ﺭﺍ ﺑﺎ ﭼﻤﺎﻕ‬

‫ﻣﺤﻲ ﺍﻟّﺪﻳﻦ ﻓﺎﻟﻲ )ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪.(٢٩٦‬‬
‫‪ (۱‬ﺳﻴّﺪ ّ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۹۶‬‬
‫ﺷﺪﺕ ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﻴّﺪ ﺍﺯ ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﺳﻠﺤ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺗﺤﻮﻳﻞ ﺩﻫﺪ ﻭ‬ ‫ﺑﻪ ّ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﻧﺪﺍﺭﺩ‪ .‬ﺩﻭ ﺭﻭﺯ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‬
‫ﻭ ﺑﻪ ﺿﺮﺏ ﻭ ﺷﺘﻢ ﺁﻧﻬﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ ﻭ ﻓﻘﻂ ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﻳﮏ ﺟﻠﺪ ﻗﺮﺁﻥ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬
‫ﺗﻮﺟﻬﻲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻓﺖ ﺍﺯ‬ ‫ﻣﺒﻠﻎ ﻫﺰﺍﺭ ﺗﻮﻣﺎﻥ ﻭﺟﻪ ﻧﻘﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻣﺒﻠﻎ ﻗﺎﺑﻞ ّ‬
‫ﻃﺮﻑ ﻣﺎﺩﺭ ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺩﺳﺖ ﺍﺯ ﺁﺯﺍﺭ ﺁﻥ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﻳﮏ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻗﺮﺁﻥ ﻣﺠﻴﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻥ ﺳﻴّﺪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺍﻭ‬
‫ﺑﻪ ﺣﻘﺎﻧﻴﺖ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﺩﺍﺭﺩ‪ ,‬ﺣﺘﻲ ﺍﮔﺮ ﺳﻴّﺪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻧﺪﺍﺭﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺁﻥ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺯﺍﺩﻩ ﺍﺵ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﻳﮏ ﭘﺰﺷﮏ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻌﺎﻳﻨﻪ ﻭ ﺩﺭﻣﺎﻥ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻣﺪ ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﺍﻭ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﺑﺪﻧﺶ ﺧﺸﮏ‬
‫ﺷﺪﻩ ﻭ ﭼﺴﺒﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﻌﺎﻟﺠ |ﻪ ﺯﺧﻢ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺪﻥ ﻋﺒﺪﺍﻟﺴﻤﻴﻊ ﺷﺶ ﻣﺎﻩ ﻃﻮﻝ ﮐﺸﻴﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺁﺛﺎﺭ ﺟﺮﺍﺣﺖ ﺗﺎ ﺁﺧﺮ ﻋﻤﺮ ﺩﺭ ﺑﺪﻥ ﺍﻭ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﺎﻥ ﺳﻴّﺪ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۴۷‬ﻡ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺭﺍ ﺩﺯﺩﻳﺪﻩ‪ ۲‬ﻭ ﺑﻪ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ‬
‫ﺷﺪﺕ ﻣﻮﺭﺩ ﺿﺮﺏ ﻭ ﺷﺘﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻳﮏ ﺟﻠﺴ |ﻪ ﻣﻼﻗﺎﺕ‬ ‫ﺑﺮﺩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ّ‬
‫ﻭ ﻣﺤﺎﻭﺭﻩ ﺑﻴﻦ ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﮐﻪ ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﮐﻴﻨﻪ ﻭ ﺗﻨﻔﺮ ﻋﻠﻴﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻃﺮﺍﺯﺍﷲ ﺳﻤﻨﺪﺭﻱ‪ ,‬ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺒﻠّﻐﻴﻦ ﺑﻨﺎﻡ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ‪ .‬ﺣﺎﮐﻢ‬
‫ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺁﻥ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﺍﺯ ﻗﺒﻮﻝ ﺷﺮﮐﺖ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺟﻠﺴﻪ ﺑﺤﺚ ﻭ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﻣﻨﻈﻮﺭﻱ‬
‫ﺩﺍﺭﺩ ﺁﻥ ﺟﻠﺴﻪ ﺭﺍ ﻟﻐﻮ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺟﻨﺎﺏ ﺳﻤﻨﺪﺭﻱ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺧﻄﺮ ﻧﺠﺎﺕ ﺩﻫﺪ‪.‬‬
‫ﺁﻥ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﻴّﺪ ﻣﺰﺑﻮﺭ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺍﻳﻦ ﺁﺑﺮﻭﺭﻳﺰﻱ‬
‫ﮐﺘﮏ ﺑﺰﻧﻨﺪ‪ .‬ﻋﻼﻭﻩ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻣﻨﺸﻲ ﻣﺤﻔﻞ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺩﺭ‬
‫ﻣﻮﺭﺩ ﻭﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﻭ ﻣﺴﺆﻭﻟﻴﻦ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﺎﻧﻪ‬
‫ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺳﺮﺷﻨﺎﺱ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ﺷﻌﺎﻋﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﭘﺴﺮ ﻋﻤﻮﻱ ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻮﺩ‪,‬‬
‫ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﺠﺎﺕ ﺩﺍﺩ‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺳﺮ ﻭ ﺻﻮﺭﺕ ﺧﻮﻧﻴﻦ ﻭ ﺑﺪﻥ‬
‫ﺪ ﺁﻥ ﺳﻴّﺪ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩ ﻭ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺖ‪:‬‬ ‫ﻣﻀﺮﻭﺏ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﻭﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧ ‪،‬‬
‫»ﺣﺎﻻ ﺑﺮ ‪،‬ﻭ ﺑﻪ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺁﻥ ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﺬﺍﻳﻲ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﻣﻦ ﺭﺍ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺑﺪﻩ ﻭ ﺑﺒﻴﻦ ﮐﻪ ﭼﻄﻮﺭ‬
‫ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺗﻮ ﺭﺍ ﮐﺘﮏ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﺯﺩ‪ «.‬ﻭ ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭﺟﻮﺍﺏ ﮔﻔﺖ‪» :‬ﺍﻧﺸﺎﺀﺍﷲ ﻫﻤﻴﻦ ﮐﺎﺭ‬
‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻳﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﻧﻮﺭﺍ )ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ( ﺟﻴﻤﺮ‪ ,‬ﺁﮔﺴﺖ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٣٧٩ ، ,۲.‬‬
‫‪۲۹۷‬‬ ‫‪ ۲۴‬ﺧﺮﻭﺝ‬

‫ﺭﺍ ﺧﻮﺍﻫﻢ ﮐﺮﺩ‪ «.‬ﻭﻗﺘﻲ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺁﻣﺪﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺑﺎ ﺍﺳﻠﺤﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﺍﻭ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺍﻳﻦ ﺍﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﮐﺎﺭﻫﺎﻱ‬
‫ﺩﻳﮕﺮﻱ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﻴّﺪ ﮐﺮﺩ ‪ ،‬ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺁﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻨﺎﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻳﮏ ﻣﺴﺠﺪ‬
‫ﺳﺎﺧﺖ‪ ,‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺁﻥ ﺷﻬﺮﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺁﺑﺎﺩﺍﻥ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭﺁﻧﺠﺎ ﺳﺎﮐﻦ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﻴﻦ ﺳﻴّﺪ ﻭ ﺍﻓﺮﺍﺩﺵ ﺩﺭ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ﺑﻪ ﻳﮏ ﭘﻴﺮ ﺯﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺩﺳﺖ‬
‫ﻭ ﭘﺎﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺷﮑﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻣﺤﺼﻮﻝ ﺑﺎﻍ ﻭ ﺍﻻﻏﺶ ﺭﺍ ﺩﺯﺩﻳﺪﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﭘﻴﺮ ﺯﻥ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻼﺹ ﺷﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﮐﻪ ﺑﺎ ﭘﺎﻱ ﺷﮑﺴﺘﻪ ﺩﺭ ﺑﺴﺘﺮ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺍﺯ ﭘﻨﺠﺮ |ﻩ‬
‫ﻣﺪﺗﯽ ﺑﻌﺪ ﺩﺍﻧﺴﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﺍﺗﺎﻗﺶ ﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﺍﻻﻏﺶ ﺑﺎ ﺑﺪﻥ ﺧﻮﻧﻲ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ّ .‬‬
‫ﺑﻪ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺑﺎﺯﺭﺱ ﺍﻣﻼﮎ ﺁﻥ ﻧﻮﺍﺣﻲ ﮐﻪ ﻓﺮﺟﻲ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ ﻗﺎﺻﺪﻱ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺳﻴّﺪ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺑﮕﻮﻳﺪ ﮐﻪ ﺩﺳﺖ ﺍﺯ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺮﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﺳﻴّﺪ ﺑﺎ‬
‫ﺿﺮﺏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺁﻥ ﻗﺎﺻﺪ ﺭﺍ ﺍﺯ ﭘﺎﻱ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺁﻗﺎﻱ ﻓﺮﺟﻲ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺟﻮﺍﺏ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻞ ﺳﻴّﺪ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺿﺮﺏ ﮔﻠﻮﻟﻪ ﺑﻪ ﻗﺘﻞ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪﻩ‪ ,‬ﺟﺴﺪ ﺳﻴّﺪ ﺭﺍ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﺍﻻﻏﯽ‪ ,‬ﮐﻪ ﺳﻴﺪ‬ ‫ﻋﻤ ‪،‬‬
‫ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﭘﻴﺮ ﺯﻥ ﻏﺼﺐ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﺍﻧﻈﺎﺭﻋﻤﻮﻡ‬
‫ﮔﺬﺍﺷﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﻫﻤﻪ ﻋﺒﺮﺕ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ‪ ۲‬ﻭ ﺑﻌﺪ ﺣﻴﻮﺍﻥ ﺭﺍ ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺣﻴﻮﺍﻥ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺧﺎﻧ |ﻪ‬
‫ﺻﺎﺣﺒﺶ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻪ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺤﺮﮎ ﺍﻳﻦ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺩﺭ ﺳﻴّﺪ ﻣﺬﮐﻮﺭ ﺑﻮﺩ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﺩﺭ‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻭ ّ‬
‫ﻣﻮﺍﻋﻆ ﺧﻮﺩ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺁﻣﺎﺝ ﮐﻠﻤﺎﺕ ﺗﻮﻫﻴﻦ‪،‬ﺁﻣﻴﺰ ﻭ ﺩﺷﻨﺎﻡ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺳﺎﺧﺖ ﻭ ﺍﺯ‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﻧﮕﺬﺍﺭﻧﺪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﺯ ﺣ ّﻤﺎﻡ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﻬﺮ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺍﻋﻼﻥ‬
‫ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﭘﺰﺷﮑﺎﻥ ﺍﺯ ﻣﻌﺎﻟﺠ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯ ﺯﻧﻨﺪ ‪ ,،‬ﻣﻐﺎﺯﻩ‪،‬ﺩﺍﺭﺍﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﻮﺍﺩ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺑﻪ‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻔﺮﻭﺷﻨﺪ‪ ,‬ﻣﺪﺍﺭﺱ ﺍﺯ ﻗﺒﻮﻝ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻣﺘﻨﺎﻉ ﮐﻨﻨﺪ ‪ ,،‬ﻋﻘﺪ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺁﻧﻬﺎ ﻏﻴﺮ‬
‫ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺍﻋﻼﻡ ﺷﻮﺩ ﺗﺎ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﺎﻣﺸﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺣﺴﺎﺏ ﺁﻳﻨﺪ ﻭ ﻧﮕﺬﺍﺭﻧﺪ ﻣﺮﺩﻩ ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ‬
‫ﺭﺍ ﺩﺭ ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺷﻬﺮ ﺩﻓﻦ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻭ ﻧﻴﺰ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﻗﺒﻮﺭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺭﺍ ﺧﺮﺍﺏ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﻭ ﺩﺍﻡ‪،‬ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺑﺒﺮﻧﺪ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪٢٩٦‬‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٣٨٠ ,٢ .‬‬
‫‪ (۳‬ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪ .٢٩٦‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪٣٧٤ ,٢ .‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۲۹۸‬‬
‫ﻣﻮﺝ ﺍﻳﻦ ﺗﻨﻔﺮ ﻭ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﺯﻧﻬﺎ ﻭ ﺩﺧﺘﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺑﺮﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺒﺎﷲ‬
‫ﻣﻌﻤﺎﺭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺁﺩﺍﺏ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﺭﺍﺿﻲ‬
‫ﻧﺒﻮﺩ‪ .‬ﺍﻓﮑﺎﺭ ﺍﻭ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺗﻠﻘﻴﻨﺎﺕ ﺁﻥ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻣﺴﻤﻮﻡ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‬
‫ﺑﻪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﺗﻮﺻﻴﻪ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻧﺎﺧﻮﺵ‪،‬ﺁﻳﻨﺪ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ‬
‫ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﻭ ﺻﺒﺮ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﻫﺪ ﺗﺎ ﺷﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﻗﻠﺐ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺗﻨﻔﺮ ﭘﺎﮎ ﺳﺎﺯﺩ ‪ .،‬ﻭﻟﻲ ﻗﻠﺐ‬
‫ﻫﻤﺴﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﺳﺨﺖ‪،‬ﺗﺮ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﻪ‬
‫ﮐﺸﺘﻦ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻓﮑﺮ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻣﺎﺩ ‪،‬ﺭ ﺑﺮﺍﺩ ‪،‬ﺭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻭ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭﺧﺎﻧﻪ‬
‫ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﮔﺬﺍﺷﺖ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﺍﻭ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪ‪ ۱.‬ﻳﮏ ﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۴۲‬‬
‫ﻡ‪ ۲.‬ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﺧﺴﺘﻪ ﺍﺯ ﮐﺎﺭ ﺭﻭﺯﺍﻧﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻫﻤ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻳﮑﻲ‬
‫ﺍﺯ ﺍﺗﺎﻗﻬﺎ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﺩﺭﺍﺯ ﮐﺸﻴﺪ ﻭ ﺧﻮﺍﺑﺶ‬
‫ﺑﺮﺩ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺧﻔﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﻢ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﺯ‬
‫ﻣﺮﺩﻥ ﺍﻭ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﺣﺎﺻﻞ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﺎ ﻧﻮﮎ ﭼﺎﻗﻮ ﭘﻮﺳﺖ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺧﺮﺍﺵ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﻮﻥ ﺍﺯ‬
‫ﭘﻮﺳﺘﺶ ﻓﻮﺍﺭﻩ ﺯﺩ ﻭﻟﻲ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﻫﻴﭻ ﺣﺮﮐﺘﻲ ﻧﮑﺮﺩ ﻭ ﻣﻬﺎﺟﻤﻴﻦ ﮐﻪ ﺩﻳﺪﻧﺪ‬
‫ﺍﻭ ﺑﻴﺠﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﺒﺮ ﺿﺮﺑﻪ ﻣﺤﮑﻤﻲ ﺑﻪ ﺳﺮﺵ ﻭﺍﺭﺩ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﺸﻐﻮﻝ‬
‫ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﺷﻮﻡ ﺧﻮﺩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺩﻭ ﺩﺧﺘﺮ ﺧﺮﺩﺳﺎﻝ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﺍﺯ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﻴﺪﺍﺭ‬
‫ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﻭﺣﺸﺖ‪،‬ﺯﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭﺷﺎﻥ ﻓﻮﺭﻱ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﮔﻔﺖ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﻭﺭ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ ﺯﻥ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺁﻥ ﺩﻭ ﮐﻮﺩﮎ‬
‫ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﮑﺸﻨﺪ ﺗﺎ ﺷﺎﻫﺪﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﻗﺘﻞ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ‪ .،‬ﻭﻟﻲ ﻣﺎﺩﺭ ﺩﺧﺘﺮﻫﺎ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﺭﺍ ﻗﺎﻧﻊ‬
‫ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻨﻮﺯ ﮐﻮﭼﮏ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﻧﻔﻬﻤﻴﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﻪ ﺍﺗﻔﺎﻗﻲ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻗﺎﺗﻠﻴﻦ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺪﺍﺭﮎ ﺟﺮﻡ ﺭﺍ ﮐﺠﺎ ﻣﺨﻔﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻼﻓﻪ ﻫﺎ ﻭ ﺗﺸﮏ ﺧﻮﻧﻴﻦ‬
‫ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﻭ ﻃﻨﺎﺏ ﻭ ﺗﺒﺮ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻳﮏ ﺍﺗﺎﻕ ﻣﺨﻔﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺟﺴﺪ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﻴﺮﻭﻥ‬
‫ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﻳﮏ ﭼﺎﻫﻲ ﮐﻪ ﺁﺏ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺭﻭﺯ ﺑﻌﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺷﺎﻳﻊ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﮔﻢ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺎﺯ ﻧﮕﺸﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﺗّﻬﺎﻡ ﺭﺍ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﺎ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﻭ ﻓﻐﺎﻥ‬
‫ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻓﮑﺮ ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﺩﻳﺮﻭﺯ ﺩﺭ ﻳﮏ ﺟﻠﺴﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫ﺧﺮﻡ ﺑﻮﺩ )ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪.(۱۹٢‬‬
‫‪ (۱‬ﺍﻳﻦ ﺧﻮﻳﺸﺎﻭﻧﺪ ﻣﺤ ّﻤﺪ‪ ,‬ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻋﺴﮕﺮ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﻧﺎﻡ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ّ‬
‫‪ (۲‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺝ‪ .٣٧٥، ,٢ .‬ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪۱۹٢‬‬
‫‪۲۹۹‬‬ ‫‪ ۲۴‬ﺧﺮﻭﺝ‬

‫ﺷﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮﺍﺩﺭﺯﺍﺩ |ﻩ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﭘﺮﺱ ﻭ ﺟﻮ ﺍﺯ ﻫﻤﺴﺎﻳﻪ‪،‬ﻫﺎ‬
‫ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﺑﺒﻴﻨﺪ ﮐﻪ ﺁﻳﺎ ﺧﺒﺮﻱ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻳﺎ ﻧﻪ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭﺯﻥ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻫﻢ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻤﮑﻲ‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﻓﺮﺳﺘﺎ ‪،‬ﺩ ﺍﻣﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺍﻳﻦ ﺭﻓﺘﺎﺭﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻗﺪﺭﻱ ﻧﺎﻣﻌﻘﻮﻝ ﻭ‬
‫ﻣﺸﮑﻮﮎ ﺁﻣﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﮐﻪ ﺳﺎﺑﻘ |ﻪ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﻳﻦ ﺯﻭﺝ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ‬
‫ﻧﺰﺩ ﻣﻘﺎﻣﺎﺕ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﻣﺎﺟﺮﺍﻱ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﻧﺎﺷﺎﻳﺴﺖ ﻫﻤﺴﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﺭﺍ ﺑﺎﺯﮔﻮ‬
‫ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻤﻪ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ﻣﻲ‪،‬ﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺟﺴﺪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺗﻪ‬
‫ﭼﺎﻩ ﻋﻤﻴﻖ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺄﻣﻮﺭﺍﻥ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ‪،‬ﺍﷲ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺑﺎﺯﺭﺳﻲ ﻣﺪﺍﺭﮎ‬
‫ﺟﺮﻡ ﺭﺍ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ‪،‬ﺍﷲ ﺭﺍ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ‬
‫ﻗﺘﻞ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺍﻋﺘﺮﺍﻑ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻫﻤﺪﺳﺘﺎﻧﺶ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮﻱ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻫﻤ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤﺴﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺭﺍ ﻋﺎﻣﻞ ﺍﺻﻠﻲ ﻧﻘﺸ |ﻪ ﻗﺘﻞ ﻣﻌﺮﻓﻲ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﻳﮏ ﺍﻓﺴﺮ‬
‫ﺷﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﺑﻨﺎﻡ ﺁﻗﺎﻱ ﺳﻤﻨﺪﺭﻱ ﮐﻪ ﺍﺗﻔﺎﻗﺎ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻮﺩ ﻣﺄﻣﻮﺭ ﺭﺳﻴﺪﮔﻲ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﭘﺮﻭﻧﺪﻩ‬
‫ﺷﺪ‪ .‬ﻗﺎﺗﻼﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺷﻬﺮ ﻓﺴﺎ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ ﺯﻥ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺩﺭ ﺣﺒﺲ ﺟﺎﻥ‬
‫ﺳﭙﺮﺩ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ‪ ,،‬ﺑﺮﺍﺩﺭ ﺯﻥ ﻭ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﻭ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺁﺯﺍﺩ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺸﺘﻨﺪ‪ .‬ﻫﻤﺴﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺑﺎ ﺧﺪﻣﺘﮑﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻓﻘﺮ‬
‫ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻓﺎﺻﻠ |ﻪ ﮐﻮﺗﺎﻫﻲ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩ ﻧﻴﺰ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ ﻭ ﻫﻤﺴﺮ ﺍﻭ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ‬
‫ﺍﻭ ﺑﻪ ﻋﻠّﺖ ﻳﮏ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻳﮏ ﺯﻥ ﺟﻮﺍﻥ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﺷﺮﺍﻗﻴﻪ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺗﺤﺮﻳﮑﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻭ ﭘﺎﺷﻴﺪﻥ‬
‫ﺗﺨﻢ ﮐﻴﻨﻪ ﻭ ﺗﻨﻔﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﺪﻳﺪﴽ ﻣﻮﺭﺩ ﺁﺯﺍﺭ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺩﺧﺘﺮ‬
‫ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺑﻴﺶ ﻧﺒﻮﺩ ‪ ،‬ﺍﺷﺮﺍﻗﻴﻪ ﻃﻌﻢ ﺗﻠﺦ ﺩﺷﻨﺎﻡ ﻭ ﭘﺮﺗﺎﺏ ﺳﻨﮓ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻫﻤﺴﺎﻻﻥ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ‬
‫ﺭﺍﻩ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﭼﺸﻴﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﮔﺎﻫﻲ ﺣﺘّﻲ ﮐﺘﺎﺏ‪،‬ﻫﺎ ﻭ ﻏﺬﺍﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﻣﻲ ﺑﺮﺩ‬
‫ﺣﺴﺎﺳﻲ ﺑﻮﺩ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ‬ ‫ﺍﺯ ﺩﺳﺘﺶ ﻣﻲ‪،‬ﺭﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﮐﻪ ﺩﺧﺘﺮ ﻣﺤﺠﻮﺏ ﻭ ّ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺭﺍ ﺗﺤﻤﻞ ﮐﻨﺪ ‪ .،‬ﻭ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﺒﺐ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺍﺵ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺪﺗّﯽ ﺑﻌﺪ ﺍﻭ ﺑﺎ ﻳﮏ ﻣﺮﺩ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩ ﻭ ﻣﺠﺒﻮﺭ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﺩ‪.‬‬
‫ﺪ ﺍﻣﺎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻮﻫﺮ ﺍﺷﺮﺍﻗﻴﻪ‪,‬‬
‫ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺑﺎﺷ ‪،‬‬
‫ﮐﻪ ﺷﺪﻳﺪﺍ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻮﻋﻈﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻥ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﮐﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺪﮔﻮﻳﻲ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‪ ,‬ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ ,‬ﺑﺎ ﺯﻭﺭ ﺍﺷﺮﺍﻗﻴﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺴﺠﺪ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺗﻮﺑﻪ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍّﻣﺎ ﺍﺷﺮﺍﻗﻴﻪ ﻗﺒﻮﻝ‬
‫ﻧﮑﺮﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻫﻤ ‪،‬ﻪ ﺍﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﻭﻇﺎﻳﻒ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ‪ .،‬ﻭﻟﻲ ﺷﻮﻫﺮ ﺍﻭ ﺍﺟﺎﺯﻩ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۰۰‬‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺣﺘﻲ ﺑﻪ ﺩﻳﺪﺍﺭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺮﻭﺩ ﻳﺎ ﺩﺭ ﺟﻠﺴﺎﺕ ﺿﻴﺎﻓﺖ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻴﺸﺘﺮ‬
‫ﻭﻗﺘﻬﺎ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻧﺠﺲ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ‪ ,‬ﭼﻪ ﮐﻪ ﻳﮏ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺳﻞ ﻭ ﺑﻌﺪ‬ ‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭘﺎﻧﺰﺩﻩ ﺳﺎﻝ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺗﺤﺖ ﭼﻨﻴﻦ ﺷﺮﺍﻳﻄﻲ ﺍﺷﺮﺍﻗﻴﻪ ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ ّ‬
‫ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ ﺳﺮﻃﺎﻥ ﻣﺒﺘﻼ ﺷﺪ‪ .‬ﻭﻟﻲ ﺷﻮﻫﺮﺵ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺪﺍﻭﺍﻱ ﺍﻭ ﻫﻴﭻ ﺍﻗﺪﺍﻣﻲ ﻧﮑﺮﺩ‪ .‬ﺩﺭ‬
‫ﺭﻭﺯ ﻫﺎﻱ ﺁﺧﺮﻋﻤﺮﺍﺷﺮﺍﻗﻴﻪ ﺑﻪ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺭﻓﺖ ﺗﺎ ﻣﺪﺗﻲ ﻧﺰﺩ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺧﻮﺩ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﮐﻨﺪ ﻭ‬
‫ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﺩﺭ ﺳﻦ ‪ ۴۰‬ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﮔﻠﺴﺘﺎﻥ ﺟﺎﻭﻳﺪ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ‬
‫ﺩﻓﻦ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺩﻝ ﺗﺎﺭﻳﮑﻲ ﺷﺒﻲ ﺍﺯ ﺷﺒﻬﺎﻱ ﺳﺎﻝ‪ ۱۹٤٦‬ﻡ ‪ .،‬ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ ﮐﻪ ﺩﺧﺘﺮ ﻫﻔﺖ‬
‫ﺳﺎﻟﻪ ﺍﻱ ﺑﻴﺶ ﻧﺒﻮﺩﺍﺯ ﭘﺸﺖ ﭘﻨﺠﺮﻩ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻏﺮﻳﺒ |ﻪ ﻧﻘﺎﺑﺪﺍﺭﻱ ﺧﻴﺮﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺎ‬
‫ﺯﻭﺭ ﻭﺍﺭﺩ ﻣﻨﺰﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯﺁﻥ ﻣﺮﺩﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻪ ﺗﻔﻨﮓ ﺑﻪ ﺳﺮ ﭘﺪﺭ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ‪,‬‬
‫‪،‬ﺁﻗﺎﻱ ﺣﺎﻓﻆ ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ‪ ,‬ﮐﻮﺑﻴﺪﻧﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﻣﺎﺩﺭ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ ﮐﻪ ﻟﻘﺎ ﻧﺎﻡ‬
‫ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺁﻥ ﻣﻮﻗﻊ ﺑﺎﺭﺩﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﮔﺮﻳﻪ ﻭ ﺯﺍﺭﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﺎﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺎﺭﻱ ﺑﻪ ﺍﻭ‬
‫ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﺮﮐﺮﺩﮔﻲ ﺷﺨﺼﻲ ﺷﺮﻭﺭ ﺍﺯ ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﺍﻳﺞ ﺩﻭﺭ‬
‫ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺣﺎﻻ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻣﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻏﺎﺭﺕ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ‬
‫ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﺍﻱ‬
‫ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺣ ّﻤﺎﻡ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﻳﮏ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﮔﺮﻣﺎﻳﻲ ﺩﺭ ﺯﻳﺮ ﮐﻒ ﺍﺗﺎﻕ ﻫﺎ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ‬
‫ﺑﺎ ﺳﻮﺧﺘﻦ ﻫﻴﺰﻡ ‪ ،‬ﮐﻒ ﺍﺗﺎﻗﻬﺎ ﻭ ﺁﺏ ﺧﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﺎﻡ ﺳﺮﺩ ﺯﻣﺴﺘﺎﻥ ﮔﺮﻡ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﺷﺐ‬
‫ﺁﻥ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻧﺎﺷﻨﺎﺱ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺭﻓﺖ ﻭ ﺁﻣﺪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺧﻮﺭﺍﮐﻲ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻘﻴﻪ ﺭﺍ ﻫﻢ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺳﭙﺲ ﻣﺤﻠّﻲ ﮐﻪ ﺍﺷﻴﺎﻱ ﻗﻴﻤﺘﻲ ﺧﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﻣﺨﻔﻲ ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﻫﻤ |ﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺪ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻟﺒﺎﺱ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ ﺭﺍ ﺑﺮ‬ ‫ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤﻪ ﺍﺳﺒﺎﺏ ﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﭘﺸﺖ ﻗﺎﻃﺮﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺭ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺭﻓﺘﻦ ﺩﺯﺩﻫﺎ ﭘﺪﺭ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ ﺑﻪ‬
‫ﺪ ﺳﺮﮐﺮﺩ |ﻩ‬ ‫ﺷﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﺭﻓﺖ ﻭ ﮔﺰﺍﺭﺵ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻟﺶ ﺩﺯﺩﻱ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﻭ ﺳﺎﻝ ﺑﻌ ‪،‬‬
‫ﺁﻥ ﮔﺮﻭﻩ ﮐﻪ ﺍﻫﻞ ﺭﻭﺳﺘﺎﻱ ﺍﻳﺞ ﺑﻮﺩ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﺷﺪ‪ .‬ﺗﺎ ﺁﻥ ﻣﻮﻗﻊ ﭘﺪﺭ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ ﺗﻤﺎﻡ‬
‫ﻣﺎﻳﻤﻠﮑﻲ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﻋﻠﻲ‪،‬ﺭﻏﻢ ﻫﻤ |ﻪ ﺻﺪﻣﺎﺕ‬
‫‪۳۰۱‬‬ ‫‪ ۲۴‬ﺧﺮﻭﺝ‬
‫‪۱‬‬
‫ﻭﺍﺭﺩﻩ ﺑﻪ ﺁﺯﺍﺩﻱ ﺩﺯﺩﻫﺎ ﺭﺿﺎﻳﺖ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۴۹‬ﻡ‪ .‬ﺑﺎ ﺧﺎﺗﻤ |ﻪ ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺩ ّﻭﻡ ﻭ ﺑﺎ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭﻱ ﻣﮑﺎﺗﺒﺎﺕ ﻭ ﺍﺭﺳﺎﻝ‬
‫ﻣﺮﺍﺳﻼﺕ ﺩﺳﺘﻮﺭﺍﺗﻲ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻫﻴﺠﺪﻩ ﻧﻔﺮﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﻠﻮﺍﻱ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۰۹‬ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﺍﺣﺒّﺎ ﺭﺳﻴﺪ‪ .‬ﺣﻀﺮﺕ ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ﺍﺯ ﺍﺣﺒﺎﺀ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ‬
‫ﺍﺟﺴﺎﺩ ﺍﻳﻦ ﻗﺮﺑﺎﻧﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮔﻠﺴﺘﺎﻥ ﺟﺎﻭﻳﺪ ﺑﺮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﺎ ﺍﺩﺍﻱ‬
‫ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﻓﻦ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺟﻨﺎﺏ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻭﺣﻴﺪﻱ‬
‫ﺭﺍ ﻣﺴﺆﻭﻝ ﭘﻴﮕﻴﺮﻱ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﻣ ّﻬﻢ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻫﻢ ﺩﻭ ﻧﻔﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‪ ,‬ﺁﻗﺎﻳﺎﻥ‬
‫ﺣﻘﮕﻮ ﻭ ﻣﻴﺜﺎﻗﻲ‪ ,‬ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻴﺠﺪﻩ ﮐﻴﺴ |ﻪ ﺑﺰﺭﮒ‬
‫ﺳﻔﻴﺪ ﺗﻬﻴﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺳﻪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻫﻴﺠﺪﻩ ﻧﻔﺮ ﺩﺭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻣﺪﻓﻮﻥ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﭘﺎﻧﺰﺩﻩ ﻧﻔﺮ‬
‫ﺑﻘﻴﻪ ﺩﺭ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‪ .‬ﺷﺒﺎﻧﻪ ﻣﺤﻞ ﺩﻓﻦ ﺍﻳﻦ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺩﻗّﺖ ﺑﺎﺯ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻧﻬﺎﻳﺖ‬
‫ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻘﺎﻳﺎﻱ ﺁﻥ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﮐﻴﺴﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺳﻔﻴﺪ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﻧﺎﻡ ﻫﺮ ﻳﮏ ﺭﺍ‬
‫ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﮐﻴﺴﻪ ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺟﻴﺐ ﮐﺖ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺷﻬﺪﺍﺀ ﻣﻘﺪﺍﺭﻱ ﺗﺨﻤ |ﻪ ﻫﻨﺪﻭﺍﻧﻪ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ‬
‫ﻫﻨﻮﺯ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﻮﺩ ﻭﻟﻲ ﺑﻪ ﻣﺤﺾ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﻫﻮﺍ ﺧﻮﺭﺩﻧﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭘﻮﺩﺭ ﻣﺘﻼﺷﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ ۲.‬ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ‬
‫ﮐﻪ ﺩﺭ ﻗﺪﻳﻢ ﺍﻳﻦ ﺗﺨﻤﻪ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻮ ﻣﻲ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﻫﺎ ﻭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﺳﺮﻭﺭ ﻭ ﺟﺸﻦ‬
‫ﻣﺼﺮﻑ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺍﺣﺘﻤﺎﻻً ﺍﻳﻦ ﺟﺴﺪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻱ ﺑﻮﺩﻩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﻧﺰﺩﻳﮏ‬
‫ﺑﻪ ﺟﺸﻦ ﺍﺯﺩﻭﺍﺟﺶ ﺩﺳﺘﮕﻴﺮ ﻭ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﭼﻨﺪ ﺷﺐ ﻃﻮﻝ ﮐﺸﻴﺪ ﺗﺎ ﺍﺟﺴﺎﺩ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻫﻴﺠﺪﻩ ﻧﻔﺮ ﺑﻪ ﮔﻠﺴﺘﺎﻥ ﺟﺎﻭﻳﺪ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻭ ﺩﺭﺁﻧﺠﺎ ﺩﻓﻦ ﮔﺮﺩﺩ‪ .‬ﺑﺎ ﺍﺗﻤﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‬
‫ﺩﺭ ﺟﻠﺴﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻬﻴﺪ ﭘﻮﺭ ﻣﻨﻌﻘﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮔﺮﺩ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﺷﺪﻧﺪ‬
‫ﻭ ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺭﻭﺍﺡ ﺍﻳﻦ ﺷﻬﺪﺍﺀ ﺻﺎﺩﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺭﺍ‬
‫‪۳‬‬ ‫ﺯﻳﺎﺭﺕ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ ّ‬
‫ﻣﻘﺪﺱ« ﻧﺎﻣﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻣﺤﻞ ﺩﻓﻦ ﺍﻳﻦ ﺷﻬﺪﺍ ﺭﺍ »ﻣﮑﺎﻥ ّ‬
‫ﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻳﺎﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺧﻮﻧﺮﻳﺰ ﮔﺸﺖ‪ .‬ﻧﻔﻮﺳﻲ ﻣ ّﻘﺪﺳﻪ ﺍﺯ ﻳﺎﺭﺍﻥ‬ ‫»ﺍﻱ ﻳﺎﺭﺍﻥ ﺍﻟﻬ ‪،‬‬
‫ﺖ‬
‫ﺍﻟﻬﻲ ﺟﺎﻧﺒﺎﺯﻱ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺒﻴﻞ ﻧﻮﺭ ﻣﺒﻴﻦ ﺑﻪ ﻗﺮﺑﺎﻧﮕﺎﻩ ﻋﺸﻖ ﺷﺘﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﻬ ‪،‬‬
‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﻳﮏ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ ّ‬
‫)ﺟﺬﺍﺑﻲ( ‪ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪.٢٠١٠‬‬
‫‪ (۲‬ﻗﻄﻌﻪ ﺍﻱ ﺍﺯ ﻟﺒﺎﺱ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺩ ﺟﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﺭﺳﺎﻝ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﺭﺷﻴﻮ ﺁﺛﺎﺭ ﺑﻬﺎﻳﻲ ﺣﻔﻆ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﻣﻲ ﺭﻭﻧﺪ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﺍﻳﻦ ﻗﻄﻌﻪ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﺒﻴﻨﻨﺪ‪ ).‬ﺍﺯ ﻳﮏ ﮔﻔﺘﮕﻮﻱ ﺧﺼﻮﺻﻲ‬
‫ﺑﺎ ﺩﮐﺘﺮ ﻃﺎﻫﺮﻩ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ﺳﺎﻝ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ(‪.‬‬
‫ﭻ ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‬
‫‪ (۳‬ﺍﺯ ﻳﮏ ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻃﺎﻫﺮﻩ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ,،‬ﻧﺒﻴﻞ ﻫﺎﻧﺎ‪ ,‬ﻋﺎﺑﺮ ﻣﺠﻴﺪ ‪،‬ﻭ ﺭﻭﺯﺍﻥ ﻭﻟﻨﻴ ‪،‬‬
‫‪www.nayriz.org‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۰۲‬‬
‫ﭼﺸﻢ ﮔﺮﻳﺎﻥ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﻝ ﺑﺮﻳﺎﻥ‪ .‬ﺁﻩ ﻭ ﺍﻧﻴﻦ ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﻋﻠﻴّﻴﻦ ﺭﺳﺪ ﻭ ﺣﺰﻥ ﺷﺪﻳﺪ ﻣﺎﺗﻢ‬
‫ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻨﻤﺎﻳﺪ‪ .‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺭﺍ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺁﺭﺯﻭ ﭼﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﺟﺮﻋﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﺎﻡ ﻭﻓﺎ ﻧﻮﺷﺪ ﻭ ﺍﺯ‬
‫ﺑﺎﺩ |ﻩ ﻓﺪﺍ ﺳﺮﻣﺴﺖ ﮔﺮﺩﺩ ﻭ ﺧﺎﺗﻤ |ﻪ ﺣﻴﺎﺕ ﻓﺎﺗﺤﺔ ﺍﻻﻟﻄﺎﻑ ﺷﻮﺩ‪ ...‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺍﻳﺎﻡ ﺑﺎﺣﺴﻦ‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﺣﻀﺮﺕ‬ ‫ﺭﺏ ﺍﻟﺴﻤﻮﺍﺕ ﺍﻟﻌﻠﻲ ﻭ ﺗﻮﻓﻴﻖ ﻣﻠﮑﻮﺕ ﻻﻳﺮﻱ ﻫﻴﮑﻞ ّ‬ ‫ﺍﻟﻘﻀﺎﺀ ﻭ ﺗﺄﻳﻴﺪ ّ‬
‫ﺭﺏ ﺍﻋﻠﻲ ﺩﺭ ﺟﺒﻞ ﮐﺮﻣﻞ ﺣﻴﻔﺎ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻡ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﺍﺳﺘﻘﺮﺍﺭ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﻟﻬﺬﺍ ﻗﺮﺑﺎﻧﻲ ﻻﺯﻡ ﻭ‬ ‫ّ‬
‫ﺟﺎﻧﻔﺸﺎﻧﻲ ﻭﺍﺟﺐ‪«...‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻣﺒﻠّﻐﻴﻦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺟﻨﺎﺏ ﻋﻠﻲ ﺍﮐﺒﺮ ﻓﺮﻭﺗﻦ ‪ ,،‬ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻃﺮﺍﺯﺍﷲ ﺳﻤﻨﺪﺭﻱ ﻭ ﺟﻨﺎﺏ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﻓﻴﻀﻲ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻣﺪﻧﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺿﺮﻏﺎﻡ ﻭ‬
‫ﺩﻳﮕﺮ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎ ﺑﺮﺍﻱ ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻭ ﺑﻬﺒﻮﺩ ﻭﺿﻊ ﻣﺎﻟﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ‬
‫ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﮔﺬﺍﺭﻱ ﺩﺭ ﮐﺎﺭﺧﺎﻧﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻼﺵ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﻪ ﺍﻣﺮ ﺣﻀﺮﺕ‬
‫ﺍﺣﺒﺎﺀ ﺭﺍ ﺳﺮ ﻭ ﺳﺎﻣﺎﻥ ﺑﺨﺸﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻭﻟﻲ ﺍﻣﺮ ﺍﷲ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﻣﺎﻟﻲ ّ‬
‫ﺷﺪﺕ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺭﻭﺯ ﺑﺮﻭﺯ ﻫﻢ ﻗﻮﻱ‪،‬ﺗﺮ‬ ‫ﻭﻟﻲ ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻫﻨﻮﺯ ﺑﺎ ّ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ‪:‬‬
‫ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۵۶‬ﻳﮏ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﺩﺭ ﺭﺍﺩﻳﻮﻱ ﻣﻠّﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺑﺪﮔﻮﻳﻲ‬
‫ﺍﺯ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺍ ّﺩﻋﺎ ﻣﯽ‪،‬ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺳﺨﻨﮕﻮﯼ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﺗﺎ‬
‫ﻣﻮﺟﻲ ﺍﺯ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﻭ ﺍﻳﺬﺍﺀ ﻭ ﺍﺫﻳﺖ ﺑﭙﺎ ﺷﻮﺩ‪ .‬ﺑﻴﺖ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺗﺨﺮﻳﺐ‬
‫ﺷﺪ ‪ ,،‬ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭﻳﺮﺍﻥ ﮔﺮﺩﻳﺪ ‪,،‬‬
‫ﺣﻈﻴﺮﺓﺍﻟﻘﺪﺱ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺷﺪ ﻭ ﺳﺮﺍﻳﺪﺍﺭ ﺁﻥ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﺍﻳﻨﻬﺎ ﻓﻘﻂ ﭼﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻭﺣﺸﻴﺎﻧﻪ ﺍﻱ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭ ﻋﻠﻴﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬
‫ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻣﺬﮐﻮﺭ ﺗﺤﺮﻳﮏ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻗﺼﺪ‬
‫ﺳﻮﺯﺍﻧﺪﻥ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ ﺭﺍ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﭘﺸﺖ ﺧﺎﻧ |ﻪ ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ ﺗﻠّﻲ ﺍﺯ‬
‫ﻫﻴﺰﻡ ﺟﻤﻊ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺁﻥ ﻭﻗﺖ ﺁﻗﺎﻱ ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺁﻗﺎﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ‬
‫ﻭﺣﻴﺪﻱ ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪ ﻧﺒﻮﺩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻣﻄﻠّﻊ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺧﺒﺮ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ‬
‫ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﻮﺩ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩ ﺗﺎ ﻧﺰﺩ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺯ‬
‫‪۳۰۳‬‬ ‫‪ ۲۴‬ﺧﺮﻭﺝ‬

‫ﺖ ﺭﺩ ﻣﻲ‪،‬ﺷﺪ ﻳﮏ‬ ‫ﺟﻠﻮﻱ ﻣﺴﺠﺪﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﻴﻦ ﻣﺤﻠ |ﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻭ ﻣﺤﻠّ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺷ ‪،‬‬
‫ﮔﺮﻭﻩ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﻣﺴﻠّﺢ ﺑﺎ ﺳﺎﻃﻮﺭ ﻗﺼﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻫﺠﻮﻡ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ‪ .‬ﺿﺮﺑﺘﻲ ﺑﺮ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲ ﺍﻭ‬
‫ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﻮﻥ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻭ ﻟﺒﺎﺱ ﺁﻗﺎﻱ ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ ﭘﺎﺷﻴﺪ‪ .‬ﺁﻥ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺍﻭ ﺭﺍ‬
‫ﮐﺘﮏ ﻣﻲ‪،‬ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺻﺪﺍﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻣﻲ‪،‬ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺁﺧﻮﻧﺪ‪ ,‬ﻫﻤﺎﻥ‬
‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻱ ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺍﻳﻦ ﺗﺤﺮﻳﮑﺎﺕ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺑﺮﺩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻭﺍﺩﺍﺭ ﺑﻪ ﺗﻮﺑﻪ‬
‫ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺁﻗﺎﻱ ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ ﺯﻳﺮ ﻣﺸﺖ ﻭ ﻟﮕﺪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺻﻮﺭﺗﺶ ﺧﻮﻥ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﭼﮑﻴﺪ ﭘﺎﺳﺦ ﺩﺍﺩ‪ ,‬ﮐﻪ ﺍﻭ ﺍﺯ ﻳﮏ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻬﻴﺪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﮐﻤﺎﻝ ﻣﻴﻞ ﻭ ﺭﺿﺎ‬
‫ﺁﺭﺯﻭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ ,‬ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﺟﺪﺍﺩﺵ ﺟﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﻋﻘﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﺵ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺑﺪﻫﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ‬
‫ﺟﻮﺍﺏ ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺁﻥ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺧﺸﻤﮕﻴﻦ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺁﻗﺎﻱ ﺷﻬﻴﺪ ﭘﻮﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ‬
‫ﺣﻮﺿﭽ |ﻪ ﺁﺑﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻮﺩ ﺭﺍﻧﺪﻧﺪ ﺗﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺑﺮﺩﻥ ﺍﻭ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺁﻥ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﺻﻮﺭﺕ‬
‫ﻧﺠﺲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺗﻤﻴﺰ ﮐﻨﻨﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻧﺠﺲ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺷﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺧﺒﺮ ﺍﻳﻦ‬
‫ﺪ ﺩﺳﺖ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺷﺪ ﻭ ﺁﻥ ﮔﺮﻭﻩ‬ ‫ﺁﺷﻮﺏ ﻭ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺍﺯ ﮐﻨﺘﺮﻝ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪﻩ ﺭﺍ ﺷﻨﻴ ‪،‬‬
‫ﺁﺷﻮﺑﮕﺮ ﺭﺍ ﻣﺘﻔﺮﻕ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻗﻮﻝ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺷﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﺁﻗﺎﻱ ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ ﺭﺍ ﻣﺆﺍﺧﺬﻩ‬
‫ﻭ ﺗﻨﺒﻴﻪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺁﻗﺎﻱ ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﮐﻼﻧﺘﺮﻱ ﺑﺮﺩﻧﺪ ﺩﺭﺁﻧﺠﺎ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﻃﻲ‬
‫ﻧﺎﻣﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺑﻪ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﻠّﯽ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﮐﻪ ﻗﻄﺮﺍﺕ ﺧﻮﻥ ﺍﻭ‬
‫‪۱‬‬
‫ﺪ ﻧﻮﺷﺖ‪.‬‬‫ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﮐﺎﻏﺬ ﻣﻲ‪،‬ﭼﮑﻴ ‪،‬‬
‫ﺧﺎﻧﻢ ﻫﻤﺎﻳﻮﻥ ﻣﺪﻳﺮ ﻳﮏ ﮐﻮﺩﮐﺴﺘﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻓﺮﺯﻧﺪﺍﻥ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺭﺍ ﺩﺭ‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ‪،‬ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ ‪ .،‬ﻫﻤﺴﺮ ﺧﺎﻧﻢ ﻫﻤﺎﻳﻮﻥ ﻳﮏ ﮐﺎﺭﮔﺎﻩ ﻧﺦ ﺭﻳﺴﻲ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ‪.‬‬
‫ﭼﻨﺪ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺍﺷﺮﺍﺭ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺁﻥ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﺗﺤﺮﻳﮏ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﮐﺎﺭﮔﺎﻩ ﮐﻮﭼﮏ‬
‫ﺷﺪﺕ‬‫ﺍﻭ ﺣﻤﻠﻪ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﭘﻴﺎﭘﻲ ﭼﺎﻗﻮ ﻣﺠﺮﻭﺡ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﮐﻪ ﺑﻪ ّ‬
‫ﺯﺧﻤﻲ ﻭ ﻣﺠﺮﻭﺡ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﻣﻬﺎﺟﻤﻴﻦ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺨﺸﻴﺪﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻗﻄﻌﻪ ﭘﺎﺭﭼﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺩﺍﺩ‬
‫‪۲‬‬
‫ﮐﻪ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺩﺳﺘﺎﻥ ﺧﻮﻥ ﺁﻟﻮﺩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺗﻤﻴﺰ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺗﺠﺎﺭ ﻭﮐﺴﺒ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻣﻐﺎﺯﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺴﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ‬ ‫ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ّ‬

‫‪ (۱‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻳﻲ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﻧﻮﺭﺍ )ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ( ﺟﻴﻤﺮ ‪ ,،‬ﺁﮔﺴﺖ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪ .‬ﻣﻨﺰﻝ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ‬
‫ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺰﻝ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪ‪ ,‬ﺍّﻣﺎ ﻃﻲ ﺟﻨﮓ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﻋﺮﺍﻕ ﺑﻪ‬
‫ﻣﺼﺎﺩﺭ |ﻩ ﺩﻭﻟﺖ ﺩﺭﺁﻣﺪ ﻭ ﭘﻨﺎﻫﻨﺪﮔﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺁﺑﺎﺩﺍﻥ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻣﺪﻧﺪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﮑﻨﻲ ﺩﺍﺩﻧﺪ‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﺯ ﮔﻔﺘﮕﻮﻳﻲ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﻧﻮﺭﺍ )ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ( ﺟﻴﻤﺮ ‪ ,،‬ﺁﮔﺴﺖ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۰۴‬‬
‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﻋﺮﺑﻲ ﻭﺍﻳﺎﻻﺕ‬
‫ﻋﺮﺏ ﻧﺸﻴﻦ ﺣﺎﺷﻴ |ﻪ ﺧﻠﻴﺞ ﺭﻓﺘﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺻﺎﺣﺐ ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮﺑﻲ ﺷﺪﻧﺪ ﻭ‬
‫ﮐﺴﺐ ﻭ ﮐﺎﺭﺷﺎﻥ ﺭﻭﻧﻖ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩ‪ .‬ﺑﺘﺪﺭﻳﺞ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮐﻢ ﺩﺭﺁﻣﺪ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﻣﺠﺒﻮﺭ‬
‫ﻣﻴﺴﺮ‬
‫ﺑﻪ ﺗﺮﮎ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﻳﻦ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ّ‬
‫ﻧﺒﻮﺩ‪.‬‬
‫ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﺷﻮﺏ ﻭ ﺑﻠﻮﺍﻱ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۰۹‬ﺩﭼﺎﺭ ﻓﻘﺮ ﻭ ﺗﻨﮕﺪﺳﺘﻲ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ‬
‫‪۱‬‬
‫‪ ،‬ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۶۸‬ﺩﺭ ﺳﻦ ﻫﺸﺘﺎﺩ ﻭ ﻧﻪ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺑﻪ ﺟﻬﺎﻥ ﺑﺎﻗﻲ ﺷﺘﺎﻓﺖ‪.‬‬
‫ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﺷﻮﺏ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۰۹‬ﺷﺎﻫﺪ ﻗﻄﻌﻪ ﻗﻄﻌﻪ ﮐﺮﺩﻥ ﺑﺪﻥ ﭘﺪﺭ ﺧﻮﺩ ﺑﻮ ‪،‬ﺩ‬
‫‪۲‬‬
‫ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۷۰‬ﺩﺭ ﺳﻦ ﻫﺸﺘﺎﺩ ﻭ ﻫﻔﺖ ﺳﺎﻟﮕﻲ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺩﺭ ﻟﻮﺣﻲ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺒﻲ ﮐﻪ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ﺑﺎﺑﺖ ﺻﺒﻮﺭﻱ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺑﻼﻳﺎ ﻗﺪﺭﺩﺍﻧﻲ‬
‫ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻓﻀﻞ ﻭ ﻣﻮﻫﺒﺘﻲ ﻧﺼﻴﺐ ﺍﻭ‬
‫ﺗﺤﻤﻞ ﻧﻤﻮﺩﻩ ﺳﭙﺎﺳﮕﺰﺍﺭ ﻭ ﺷﺎﮐﺮ‬ ‫ّ‬ ‫ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺟﻤﺎﻝ ﻗﺪﻡ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺼﻴﺒﺘﻲ ﺭﺍ‬
‫‪۳‬‬
‫ﺑﺎﺷﺪ«‬
‫ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪۱۹۷۹‬ﻡ‪.‬ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﭘﻬﻠﻮﻱ ﺭﺍ ﺳﺮﻧﮕﻮﻥ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺧﻮﺩ ﺣﺎﮐﻢ‬
‫ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﺍﺯ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻭ ﻣﻘﺎﻣﺎﺗﻲ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺟﻬﺖ ﺣﻔﻆ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻤﮑﻲ ﺑﮑﻨﻨﺪ ﻫﻴﭻ ﮐﺴﻲ ﺑﺮ ﺳﺮ ﮐﺎﺭ ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪﻩ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻭ‬
‫ﻋﻠﻤﺎﻱ ﺷﻴﻌﻪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﻌﻘﻴﺐ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻨﺪ ‪ ,،‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺭﺍ ﺷﻬﻴﺪ ﮐﺮﺩﻧﺪ‬
‫ﺪ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺍﺩﺍﺭ |ﻩ ﺍﻣﻮﺭ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ‬ ‫ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺒﻌﻴﺪ ﮐﺮﺩﻧ ‪،‬‬
‫ﺩﺳﺖ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﻗﻠﻊ ﻭ ﻗﻤﻊ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺟﺰﻭ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﻟﺖ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻮﺩ ﻭ‬
‫ﺣﺎﻻ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻴﭻ ﮐﺠﺎﻱ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﻣﻦ ﻧﺒﻮﺩ‪.‬‬
‫ﺧﺎﻧﻢ ﺷﻴﺒﺎﻧﻲ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺩﺧﺘﺮﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺷﮑﻮﻩ ﺍﺯ ﻋﺮﺍﻕ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺁﻣﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﺣﺒﺎﺀ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﺪ ‪ ,،‬ﻫﻨﮕﺎﻡ ﻋﺒﻮﺭ ﺍﺯ ﺧﻴﺎﺑﺎﻧﻬﺎﻱ ﺷﻬﺮﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺳﻌﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ‬

‫‪ (۱‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ‪ ,،‬ﺷﻴﺪﺭﺥ ‪.۹٨‬‬
‫‪ (۲‬ﻓﻴﻀﻲ ‪.۱۹٤‬‬
‫ﭻ ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‬
‫‪ (۳‬ﺍﺯ ﻳﮏ ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺷﺨﺼﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻃﺎﻫﺮﻩ ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ,،‬ﻧﺒﻴﻞ ﻫﺎﻧﺎ‪ ,‬ﻋﺎﺑﺮ ﻣﺠﻴﺪ ‪،‬ﻭ ﺭﻭﺯﺍﻥ ﻭﻟﻨﻴ ‪،‬‬
‫‪www.nayriz.org‬‬
‫‪۳۰۵‬‬ ‫‪ ۲۴‬ﺧﺮﻭﺝ‬

‫ﺟﻠﺐ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺴﻲ ﺭﺍ ﻧﮑﻨﺪ‪ .‬ﻭﻗﺘﻲ ﺁﻧﻬﺎ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۵۷‬ﺑﺮﺍﻱ ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪﺱ‬
‫ﺭﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﻭﻟﻲ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺑﻪ ﺭﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺩﺭ‬
‫ﺁﻧﺠﺎ ﺑﻪ ﺧﺪﻣﺖ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﮐﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﺁﺑﺎﺩﺗﺮ ﻭ‬
‫ﻣﺘﻤﺪﻥ‪،‬ﺗﺮﻱ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﺰﺭﮒ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﻭﻟﻲ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﮐﻮﭼﮏ‬
‫ﮐﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﭼﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ‬
‫ﺩﺷﻨﺎﻡ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﺳﻨﮕﺒﺎﺭﺍﻥ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺍﻣﺎﻥ ﻧﺒﻮﺩﻧﺪ‪ ۱.‬ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﺍﻋﻴﺎﺩ ﻣﺴﻠﻤﻴﻦ ‪،‬‬
‫ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺷﻬﺮ ﻫﺮ ﭼﻴﺰﻱ ﺭﺍ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﺁﺗﺶ ﻣﻲ ﺯﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺩﺍﺧﻞ ﺑﺎﻍ ﺁﻧﻬﺎ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻳﮏ ﺭﻭﺯ‪ ,‬ﻭﻗﺘﻲ ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻢ ﺷﻴﺒﺎﻧﻲ ﺍﺯ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ ﻋﺒﻮﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩ ‪ ,،‬ﮔﺮﻭﻫﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﻬﺎ ﺩﻭﺭ ﺍﻭ‬
‫ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﮐﻔﺶ‪،‬ﻫﺎﻳﺸﺎﻥ ﺍﻭ ﺭﺍ ﻣﻀﺮﻭﺏ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻢ ﺷﻴﺒﺎﻧﻲ ﺳﺎﻟﺨﻮﺭﺩﻩ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ‬
‫ﮐﻪ ﺯﻳﺮ ﺿﺮﺑﺎﺕ ﮐﻔﺶ‪،‬ﻫﺎ ﺑﻮﺩ‪ ,‬ﺍﺯ ﮔﻮﺷ |ﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﺮﺩﻱ ﺭﺍ ﺩﻳﺪ ﮐ ‪،‬ﻪ ﺷﺎﻳﺪ ﺁﻫﻨﮕﺮﻱ ﺑﻮﺩ‬
‫ﮐﻪ ﻣﻴﻠ |ﻪ ﻓﻠﺰﻱ ﺭﺍ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﺁﻣﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﻣﻬﺎﺟﻤﻴﻦ ﺑﭙﻴﻮﻧﺪﺩ‬
‫ﮐﻪ ﻧﺎﮔﻬﺎﻥ ﻳﮏ ﻋﺎﺑﺮ ﭘﻴﺎﺩﻩ ﺁﻥ ﺟﻤﻊ ﺭﺍ ﻣﺘﻔﺮﻕ ﮐﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺧﺠﺎﻟﺖ‬
‫ﻧﻤﻲ‪،‬ﮐﺸﻴﺪ ﺍﻳﻨﮕﻮﻧﻪ ﺑﻪ ﻳﮏ ﺯﻥ ﺳﺎﻟﺨﻮﺭﺩ |ﻩ ﺑﻲ ﭘﻨﺎﻩ ﺣﻤﻠﻪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﻴﺪ؟! ﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻢ‬
‫ﺷﻴﺒﺎﻧﻲ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﻮﺭﴽ ﺑﻪ ﻣﻨﺰﻝ ﺧﻮﺩ ﺑﺮﻭﺩ ﻭ ﻟﺤﻈﻪ‪،‬ﺍﻱ ﺁﻧﺠﺎ ﻧﻤﺎﻧﺪ ‪ .،‬ﺍّﻣﺎ ﻋﻠﻴﺮﻏﻢ ﺗﻤﺎﻡ‬
‫ﺍﻳﻦ ﺑﺪﺭﻓﺘﺎﺭﻱ‪،‬ﻫ ‪،‬ﺎ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﺎﺯ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺗﺒﻠﻴﻎ ﺩﺳﺖ ﺑﺮﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺧﺎﻧﻢ ﺷﻴﺒﺎﻧﻲ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۷۹‬ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﺩﺧﺘﺮ ﺧﺎﻧﻢ ﺷﻴﺒﺎﻧﻲ ‪ ,،‬ﺷﮑﻮﻩ ‪ ,،‬ﺩﻟﺶ‬
‫ﺍﺣﺒﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺧﻄﺮﻧﺎﮐﻲ ﺍﺳﺖ‬ ‫ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻤﺎﻧﺪ ‪ .،‬ﻭﻟﻲ ّ‬
‫‪۲‬‬
‫ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺑﺎﺯﮔﺮﺩﺍﻧﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺭﻭﻱ ﺧﺎﻧﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻭ ﺣﻈﻴﺮﺓ ﺍﻟﻘﺪﺱ ﻧﻔﺖ ﺭﻳﺨﺘﻨﺪ ﻭ‬

‫‪ (۱‬ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺭ ﻣﻠﮑﻲ ﮐﻪ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﻳﮏ ﻓﺮﺩ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻨﺎﻡ ﻣﺴﻌﻮﺩ ﺍﻣﺎﻣﻲ ﺑﻮﺩ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪).‬ﺍﺯﮔﻔﺘﮕﻮﻳﻲ‬
‫ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻢ ﻧﻮﺭﺍ )ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ( ﺟﻴﻤﺮ ‪ ,،‬ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﻴﻼﺩﻱ(‪.‬‬
‫‪ (۲‬ﺍﻳﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺩﺧﺘﺮ ﺷﮑﻮﻩ‪ ,‬ﻧﺠﻼ ﺑﻐﺪﺍﺩﻱ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭﺳﺖ ﺩﺭ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺳﺎﻝ ‪ ١٩٧٩‬ﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬
‫ﺳﻔﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ‪ ,،‬ﺑﺮﺍﻱ ﻧﮕﺎﺭﻧﺪﻩ ﻧﻘﻞ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻨﺰﻝ ﺩﺍﻳﻲ‪،‬ﺍﺵ ﺩﺭ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﻣﻼﻗﺎﺕ‬
‫ﻣﻲ‪،‬ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺯﻳﺮﺍ ﺭﻓﺘﻦ ﻳﮏ ﻓﺮﺩ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﻮﻗﻊ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺧﻄﺮﻧﺎﮎ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺗﻨﻬﺎ ﺭﺍﻩ‬
‫ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺍﻭ ﺑﺎ ﻣﺎﺩﺭﺵ ﻓﻘﻂ ﺍﺯ ﺭﺍﻩ ﺗﻤﺎﺱ ﺗﻠﻔﻨﻲ ﺑﻮﺩ‪ .‬ﺷﮑﻮﻩ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺿﻴﺎﺀ ﺑﻐﺪﺍﺩﻱ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ‪ ٢٠٠٨‬ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪ .‬ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻧﻴﺰ ﺗﻮﺳﻂ ﺧﺎﻧﻢ ﻧﻮﺭﺍ )ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ( ﺟﻴﻤﺮ‬
‫ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۰۶‬‬
‫ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺁﺗﺶ ﺯﺩﻧﺪ‪ .‬ﻣﻨﺎﺯﻝ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﻏﺎﺭﺕ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﺪ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺁﺗﺶ ﮐﺸﺎﻧﻴﺪﻧﺪ‪.‬‬
‫‪۱‬‬
‫ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺑﻮﻟﺪﻭﺯﺭ ﺻﺎﻑ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺭﻭﻱ ﺁﻥ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﺳﺎﺧﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﺍﻳﻦ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺑﻪ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻫﺎ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﺩﺍﺩ ﺗﺎ ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺸﻮﻧﺘﻲ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﻧﺴﺒﺖ‬
‫ﺪ ﮐﻢ ﮐﻢ‬ ‫ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺭﻭﺍ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﮐﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﻫﻴﭻ ﺍﻣﻨﻴﺖ ﻣﺎﻟﻲ ﻭ ﺟﺎﻧﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨ ‪،‬‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺭﺍ ﺗﺮﮎ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺳﻲ ﻭ ﺳﻪ ﺳﺎﻝ ﺍﺯ ﺧﺮﻭﺝ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺍﺯ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺻﺪ ﻭ ﺷﺼﺖ ﺳﺎﻝ‬
‫ﺍﺯ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﻭ ﺑﻘﻴ |ﻪ ﺣﻮﺍﺩﺙ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ ‪ .،‬ﺣﺎﻻ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻫﻢ ﻣﺜﻞ ﺩﻳﮕﺮ ﻧﻘﺎﻁ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﭘﺮﺟﻤﻌﻴﺖ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎﻏﻬﺎﻱ‬
‫ﻣﻴﻮﻩ ﻭ ﺁﺑﺎﺩ ﺁﻥ ﺑﻪ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ ‪ ,،‬ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻭ ﺍﺩﺍﺭﻱ ﺗﺒﺪﻳﻞ‬
‫ﺷﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺁﺯﺍﺩ ﺍﺳﻼﻣﻲ ﺗﺄﺳﻴﺲ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﻭ ﺟﻮﺍﻧﺎﻥ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺍﺯ‬
‫ﺷﻬﺮﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻭ ﮐﺎﺭ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﻨﺪ‪.‬‬

‫٭ ٭ ٭‬
‫ﮔﺎﻫﻲ ﺩﺭ ﻧﺰﺩﻳﮑﻲ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﻣﺘﺮﻭﮐ |ﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺭﺍ ﻣﻲ‪،‬ﺑﻴﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ‬
‫ﺗﮑﻪ ﮐﺎﻏﺬﻱ ﺁﺭﺯﻭﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻫﻤﺴﺮ ﺩﻟﺨﻮﺍﻩ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﺷﺎﺧ |ﻪ ﺩﺭﺧﺘﻲ ﮐﻪ‬ ‫ّ‬
‫ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎﺳﺖ ﮔﺮﻩ ﻣﻲ‪،‬ﺯﻧﻨﺪ‪ .‬ﺍﻫﺎﻟﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺮﺍﻱ ﻃﻠﺐ ﺣﺎﺟﺎﺕ ﺧﻮﺩ ﺍﻏﻠﺐ ﺑﻪ ﻧﺰﺩ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ﮐﻪ ﻣﻌﺠﺰﺍﺗﻲ ﺍﺯ ﺍﻭ ﻇﺎﻫﺮ‬ ‫ﺩﺭﺧﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺁﻳﻨﺪ‪ .‬ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻳﮏ ﺳﻴﺪ ﻣﺤﺘﺮﻡ ﻭ ّ‬
‫ﺖ ﻭﻟﻲ ﻧﻤﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﻮﺩ ‪ ,،‬ﭼﻪ ﮐﺮﺩ ﻭ‬
‫ﻣﺤﻞ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳ ‪،‬‬ ‫ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺁﻥ ّ‬
‫ﻼ ﺧﺒﺮ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ ﭘﻴﺎﻣﻲ ﮐﻪ‬‫ﭼﺮﺍ ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪ‪ .‬ﻓﻘﻂ ﺷﻨﻴﺪﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﻭ ﺳﻴﺪ ﻣﻘﺪﺳﻲ ﺑﻮﺩﻩ؛ ﺍﺻ ً‬
‫ﺍﻳﻦ ﺳﻴﺪ ﺣﺎﻣﻞ ﺁﻥ ﺑﻮﺩ ‪ ،‬ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺍﺯ ﻣﺮﺯﻫﺎﻱ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻓﺮﺍﺗﺮ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﻫﻤ |ﻪ ﺟﻬﺎﻧﻴﺎﻥ‬
‫ﺭﺳﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬

‫‪ (۱‬ﺣﺴﺎﻣﻲ ‪٣٣٠‬‬
‫‪۳۰۷‬‬ ‫‪ ۲۴‬ﺧﺮﻭﺝ‬

‫ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻫﻢ ﺩﺧﺘﺮ ﺟﻮﺍﻧﻲ ﺑﻪ ﺁﻧﺠﺎ ﺁﻣﺪﻩ‪ .‬ﺍﻭ ﺩﺭﺁﻥ ﻏﻮﻏﺎ ﻭ ﻫﻴﺎﻫﻮﻱ ﺑﻮﻕ ﻭ ﺣﺮﮐﺖ‬
‫ﻣﺎﺷﻴﻨﻬﺎ ﺩﻣﻲ ﺩﺭ ﺧﻠﻮﺕ ﻣﻲ‪،‬ﻧﺸﻴﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻓﮑﺮ ﻓﺮﻭ ﻣﻲ‪،‬ﺭﻭﺩ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ ﻧﺎﻣﺰﺩ ﺧﻮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﮔﻲ‬
‫ﺁﻳﻨﺪﻩ‪،‬ﺍﻱ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺩﺍﺷﺖ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻧﺪﻳﺸﺪ ﻭ ﺁﺭﺯﻭﻫﺎﻳﺶ ﺭﺍ ﻣﺮﻭﺭ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﺑﻪ‬
‫ﻧﺴﻞ ﺟﺪﻳﺪ ﺗﻌﻠﻖ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺴﺎﺯﻧﺪ‪ .‬ﻧﺴﻠﻲ ﮐﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺩﻧﻴﺎ‬
‫ﻭ ﻣﺮﺩﻡ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﻧﻨﺪ‪ .،‬ﺍّﻣﺎ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺷﻬﺮ ﺧﻮﺩ ﺍ ّﻃﻼﻉ ﺩﻗﻴﻘﻲ‬
‫ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﭘﺪﺭ ﭘﻴﺮ ﺍﻳﻦ ﺩﺧﺘﺮ ﺑﻪ ﻃﺮﻑ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺩﺭ ﺣﺮﮐﺖ‬
‫ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﻧﻤﺎﺯ ﺑﺨﻮﺍﻧﺪ‪ .‬ﮐﻔﺶ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻭﺭﻭﺩﻱ ﻣﺴﺠﺪ ﺍﺯ ﭘﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﻭ‬
‫ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﭘﻴﺶ‪،‬ﻧﻤﺎﺯ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﺯ ﻣﻲ‪،‬ﺍﻳﺴﺘﺪ‪ .‬ﭘﺲ ﺍﺯ ﻧﻤﺎﺯ ﺯﺍﻧﻮ ﻣﻲ‪،‬ﺯﻧﺪ ‪ ,،‬ﺩﺳﺖ ﻫﺎﻱ ﺧﻮﺩ‬
‫ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻮﻱ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﺑﻠﻨﺪ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﻫﻤﻪ ﺩﻋﺎ ﻣﻲ‪،‬ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﻬﺮ ﻭ ﮐﺸﻮﺭﺵ ﺩﺭ‬
‫ﭘﻨﺎﻩ ﻗﺎﺋﻢ ﺁﻝ ﻣﺤ ّﻤﺪ‪ ,‬ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ‪ ,‬ﺍﻣﻦ ﻭ ﺍﻣﺎﻥ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺍﻭ ﻫﻤﺎﻧﻄﻮﺭ ﮐﻪ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺩﻋﺎﺳﺖ‬
‫ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﻣﻲ ﺍﻧﺪﻳﺸﺪ‪ .‬ﺍﻧﮕﺎﺭ ﻧﮕﺎﻫﺶ ﺑﻪ ﺩﺭﻭﻥ ﺧﻮﺩ ﻭ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺧﻴﺮﻩ ﻭ ﺛﺎﺑﺖ ﻭ ﺑﻲ ﺧﺒﺮ‬
‫ﻣﺤﻞ ﺻﺪﺍﻱ ﺩﻟﻨﺸﻴﻦ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬ ‫ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺑﻲ‪،‬ﺧﺒﺮ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ّ‬
‫ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺍﻳﻦ ﻣﺴﺠﺪ ﻃﻨﻴﻦ‪،‬ﺍﻧﺪﺍﺯ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ﻭ ﻓﺮﺍﺭﺳﻴﺪﻥ ﻳﻮﻡ ﺍﷲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻡ‬
‫ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩﻩ ‪ ,،‬ﺑﻲ‪،‬ﺧﺒﺮ ﺍﺯ ﺁﻧﭽﻪ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ‪ ,،‬ﻫﻢ ﺍﮐﻨﻮﻥ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺍﺳﺖ‪ ,‬ﻳﺎ ﺩﺭ ﺁﻳﻨﺪﻩ‬
‫ﺭﺥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺩ‪.‬‬
‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪۱‬‬

‫ﺍﺳﺎﻣﻲ ﺷﻬﺪﺍﯼ ﻧﻲﺭﻳﺰ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺳﺎﻝ ‪۱۸۵٣‬‬

‫ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺷﻔﻴﻊ‬

‫ﻧﺠﺎ ‪،‬ﺭ ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ‬ ‫ﺯﻳﻨﺎﻝ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﮐﺮﻳﻢ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷﺪ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻳﻮﺳﻒ ّ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ؛ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺯﻳﻦ‪،‬ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻏﻨﻲ؛ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺑﺎﻗﺮ ﺻﺒﺎﻍ؛ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻋﺴﮕﺮ‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ‪،‬ﻧﻘﻲ‪ ,‬ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻣﻼ‬ ‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪﺗﻘﻲ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﻣ ّ‬ ‫ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺑﺎﻗﺮ؛ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﻮﺳﻲ؛‬ ‫ﻼ ﺍﺣﻤﺪ‪ ,‬ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻣ ّ‬ ‫ﻦﻭﻣ ّ‬ ‫ﻼ ﺣﺴﻦ‪ ,‬ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺆﻣ ‪،‬‬ ‫ﻼ ﻋﻠﻲ ‪ ,،‬ﻣ ّ‬
‫ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ؛ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺩﺭﻭﻳﺶ؛ ﺯﻳﻦ‬ ‫ﻣﺤﻤﺪ ﮐﻮﭼﮏ ‪ ,،‬ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺭﺟﺐ؛ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ؛ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤﻤﺪ؛ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ‪ ,‬ﭘﺴﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻣﺤ ّﻤﺪ؛ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻋﻠﻲ‪ ,‬ﭘﺴﺮ ﻧﺠﻒ؛‬ ‫ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ‪ ,،‬ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ؛ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺗﻘﻲ ﺑﻘﺎّﻝ‪ ,‬ﭘﺴﺮ ﻋﺎﺑﺪ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ‪ ,‬ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫ﻼ‬ ‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺑﺎﻗﺮ ﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﻣ ّ‬
‫ﻣﺤﺮﻡ)ﻣﺘﺮﺟﻢ(؛ ﺁﺧﻮﻧﺪ‬ ‫ﺻﺎﺩﻕ ‪ ,،‬ﺩﺍﻳﻲ ﻋﻠﻲ ﺳﺮﺩﺍﺭ؛ ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻣﻼ ﺍﺣﻤﺪ‪ ,‬ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ّ‬
‫ﻼ ﺻﺎﺩﻕ؛ ﺍﺳﺪﺍﷲ‬ ‫ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ﮐﺎﺗﺐ‪ ,‬ﭘﺴﺮ ﻣﻼ ﻋﺒﺪﺍﷲ؛ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﺒﺪﺍﻟﮑﺮﻳﻢ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﻋﻠﻲ؛ ﺑﺎﻗﺮ؛ ﺍﺑﻮﻃﺎﻟﺐ‬‫ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻳﻮﺳﻒ ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﮐﺒﺮ؛ ﻣﺎﻟﮏ ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫ﻣﻼ ﻳﻌﻘﻮﺏ؛ ﻣﻼﺣﺴﻴﻦ ﻭ ﻋﺎﺑﺪ ﭘﺴﺮﺍﻥ‬ ‫ﭘﺴﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻦ ﻭ ﭘﺴﺮﺵ؛ ﺣﺴﻦ ّ‬
‫ﻣﻼ ﺣﺴﻴﻦ؛ ﻟﻄﻒ ﺍﷲ ﺷﻤﺎﻝ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ‬ ‫ﻼﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ؛ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﭘﺴﺮ ّ‬ ‫ﻣّ‬
‫ﺷﻤﺲ ﺍﻟﺪﻳﻦ‪ ,‬ﮐﻪ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺁﻗﺎ ﺭﺿﺎﻱ ﺁﻗﺎ ﻋﻠﻲ ﻧﻘﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪ؛‬
‫ﻼ ﻣﻮﺳﻲ؛ ﺣﺴﻴﻦ ﭘﺴﺮ ﺭﺟﺐ؛‬ ‫ﺍﺳﺪﺍﷲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻬﺪﻱ؛ ﺍﺣﻤﺪ ﺣﺎﺟﻲ ﻋﺒﺪﺍﻟﻘﺎﺳﻢ؛ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻣ ّ‬
‫ﺣﺴﻦ ﻣﻴﺮﺯﺍ ‪ ،‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﺍﻥ ﺩﻻﻭﺭ ﻭ ﻏﻴﻮﺭ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺣﺴﻴﻦ ﭘﺴﺮ ﺣﺎﺟﻲ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ‬
‫ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻋﺎﺑﺪﻳﻦ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ‪ ,،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ‪ ,‬ﭘﺴﺮﺍﻥ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺣﺴﻦ؛ ﺣﺎﺟﻲ ﭘﺴﺮ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۱۰‬‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺑﺎﻗﺮ ﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﺑﻨﺎﻡ ﻋﺴﮑﺮ؛ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ؛ ﺷﻴﺦ ﺣﺴﻦ‪، ,‬ﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲ ‪ ,،‬ﭘﺴﺮﺍﻥ ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﻦ ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻣﺤ ّﻤﺪ؛‬ ‫ﺁﻗﺎ؛ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺑﺎﻗﺮ؛ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮ ﺳﻠﻴﻤﺎﻥ؛ ﺣﺴ ‪،‬‬
‫ﻼ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ؛ ﺣﺎﺟﻲ ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪ ﻋﻠﻲ؛ ﺁﻗﺎ ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬ ‫ﻣﺤﺐ ﻋﻠﻲ ﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﮐﺎﻇﻢ؛ﻣ ّ‬
‫ﻭ ﭘﺴﺮﺵ ﺣﺴﻴﻦ؛ ﻫﺎﺩﻱ ﺧﻴﺮﻱ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﺷﻬﻴﺪ ﺷﺪ)ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺑﻌﺪﴽ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‬
‫(؛ ﺣﺴﻴﻦ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ؛ ﻋﺒﺪﺍﷲ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺍﮐﺒﺮ؛ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﺩﻕ ﺣﺴﻴﻦ؛ ﺧﻮﺍﺟﻪ‬
‫ﺑﺮﻫﺎﻥ؛ ﻋﺴﮕﺮ ﭘﺴﺮ ﻋﻠﻲ؛ ﺻﺎﺩﻕ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﮐﺒﺮ؛ ﺣﺴﻴﻦ ﭘﺴﺮ ﺯﻣﺎﻥ؛ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬
‫ﻼ ﺷﺎﻩ ﻋﻠﻲ؛ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ؛ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻋﻠﻲ ﮐﺮﻡ؛ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﺴﮕﺮ؛‬ ‫ﭘﺴﺮ ﺍﮐﺒﺮ ﻓﺮﺿﻲ؛ ﻣ ّ‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺣﺴﻦ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺻﻔﺮ؛ ﻣﺤﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﻣﻼ ﻋﻠﻲ؛ ﺷﺮﻳﻒ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺭﺟﺐ؛ ﻣﺤﻤﺪ‬
‫ﻣﻼ‬‫ﻋﻠﻲ ﻧﻮﺭﻭﺯ؛ ﺍﮐﺒﺮ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻗﺎﺳﻢ؛ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺟﻌﻔﺮ؛ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﺣﺎﺟﻲ ﻋﻠﻴﺸﺎﻩ؛ ﺍﺣﻤﺪ ّ‬
‫ﻋﻴﺴﻲ؛ ﻋﺎﺑﺪ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻣﺤﺴﻦ؛ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﻳﺰﺩﻱ ﺟﻮﺍﺩ؛ ﺧﻮﺍﺟﻪ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻧﺒﻲ؛ ﻣﺤﻤﺪ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ‬
‫ﻼ‬‫ﻼ ﺑﺎﺑﺎ؛ ﺗﻘﻲ ﭘﺴﺮ ﺻﻔﺮ؛ ﺳﻴﺪ ﺣﺴﻴﻦ ﺳﻴﺪ ﻧﻈﺮ؛ ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬ ‫ﺭﺿﺎ؛ ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﺁﻗﺎ ﻣ ّ‬
‫ﻼﻋﺎﺷﻮﺭﺍ؛ ﺣﺎﺟﻲ‬ ‫ﻋﻠﻲ ﻧﻘﻲ؛ ﭘﺴﺮ ﻋﻠﻲ ﻣﺮﺍﺩ؛ ﻋﺒﺪﺍﷲ ﻋﻠﻲ؛ ﺍﮐﺒﺮ ﭘﺴﺮﺵ‪،‬؛ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﻣ ّ‬
‫ﺗﻘﻲ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻋﺴﮕﺮ ﺑﻴﺮﻕ ﺩﺍﺭ؛ ﺭﺣﻴﻢ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻠﻲ ﻧﻘﻲ؛ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺍﺣﻤﺪ؛‬
‫ﻋﻠﻲ ﻭ ﺣﺴﻴﻦ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﻗﺎﺳﻢ ﺻﻔﺮ؛ ﻣﺆﻣﻦ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺍﺣﻤﺪ؛ ﻣﺤﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﺑﺎﻗﺮ؛ ﺣﺴﻴﻦ ﺍﺳﺘﺎﺩ‬
‫ﺍﺣﻤﺪ؛ ﺷﻤﺲ ﺍﻟﺪﻳﻦ ﭘﺴﺮ ﻋﺴﮕﺮ؛ ﻣﺤﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻧﻘﻲ؛ ﺍﮐﺒﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﺎﻩ؛ ﻣﺤﻤﺪ‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤﻤﻮﺩ؛ ﻣﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﺒﺪﺍﷲ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻗﺮﺑﺎﻥ ﺷﻌﺒﺎﻥ ﭘﺴﺮ ﻋﺎﺑﺪﻳﻦ؛ ﻋﺒﺪﺍﷲ ﭘﺴﺮ‬
‫ﻲ‬
‫ﻼ ﻋﺎﺷﻮﺭﺍ؛ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺑﺎﻗﺮ؛ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺗﻘﻲ؛ ﻣﺤﻤﺪﻋﻠ ‪،‬‬ ‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻣﻴﺮ ِﺷﮑﺎﺭ؛ ﻋﻠﻲ ‪ ،‬ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫ﻣّ‬
‫ﻼ ﻋﺎﺑﺪﻳﻦ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ‬ ‫ﺻﺎﺩﻕ ﻭ ﻋﺎﺑﺪﻳﻦ‪ ,‬ﭘﺴﺮﺍﻥ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺣ ّﻤﺎﻣﻲ؛ ﻣ ّ‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺗﻘﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﻴﺪ؛ ﺗﻘﻲ ﻭ ﮐﺮﻡ ﭘﺴﺮﺍﻥ ﻋﻠﻲ؛ ﭘﺴﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ‬
‫ﻣﻼ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ؛ ﻋﺒﺪﺍﷲ ﭘﺴﺮ ﻋﺴﮑﺮ؛‬ ‫ﻧﻘﻲ؛ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮ ﻧﻮﺭﻭﺯ؛ ﺍﺑﻮﻃﺎﻟﺐ ّ‬
‫ﺍﺑﻮﻃﺎﻟﺐ؛ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ﻣﻠّﻘﺐ ﺑﻪ ﻗﻄﺐ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻮﺳﻲ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ؛‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ )ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺯﺍﺩ |ﻩ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻣﻴﺮﺯﺍ(؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﺴﻦ ﺁﻗﺎ ﻧﺼﺮﺍﷲ؛ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺟﻌﻔﺮ‪ ,‬ﺩﺍﻣﺎﺩ ﺣﺎﺟﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﺍﻳﻮﺏ؛ ﻣﻼ ﺍﮐﺒﺮ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺟﻌﻔﺮ؛ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ‬
‫ﻫﺎﺩﻱ؛ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻬﺪﻱ؛ ﺣﺴﻦ ﺣﻴﺪﺭ ﺑﻴﮏ؛ ﻋﻠﻲ ﻣﺮﺍﺩ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﻗﺎﺗﻞ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ؛ ﻣﺮﺍﺩ ﻟﺮ؛‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺻﺎﺩﻕ ‪،‬ﭘﺴﺮ ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺭﺟﺐ؛ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺮﺍﺩﺭ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺭﺿﺎ؛ ﺣﺴﻦ ﻭ ﻋﻠﻲ ﭘﺴﺮﺍﻥ‬
‫ﻼ ﻋﺎﺷﻮﺭﺍ؛ ﺣﺴﻨﻌﻠﻲ ﭘﺴﺮ ﻧﻮﺭﻱ ﻭ ﻣﺎﺩﺭﺵ؛ ﺻﻔﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺯﻣﺎﻥ؛ﺣﺴﻦ‬ ‫ﻼ ﻗﺎﺳﻢ‪ ,‬ﻣ ّ‬
‫ﻣّ‬
‫ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺻﻔﺮ؛ ﻋﺴﮕﺮ ﭘﺴﺮ ﻋﻠﻲ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺍﺑﻮﺍﻟﻘﺎﺳﻢ؛ ﺣﺴﻴﻦ ﭘﺴﺮ ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻠﻲ‪.‬‬
‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪۲‬‬

‫ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻭ ﻣﺂﺧﺬ ﮐﺘﺎﺏ‬

‫ﺷﺮﺡ ﻣﺎﺟﺮﺍﻱ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﻭﺣﻴﺪ ﻭ ﺍﺗ ّﻔﺎﻗﺎﺕ ﺳﺎﻝ‪ ۱۸۵۰‬ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣ ّﻬﻢ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﻫﻤﭽﻮﻥ‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ ,،‬ﮐﻪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﮐﺘﺒﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺭﻭﺍﻳﺖ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺍ ّﻭﻟﻴ |ﻪ‬
‫ﺁﺋﻴﻦ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺮ ﻣﻴﮕﻴﺮﺩ ﻭ ﮐﺘﺎﺏ ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ ﺍﺛﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﻭﻟﻲ ﺍﻣﺮﺍﷲ ﮐﻪ‬
‫ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﻣﻘﺎﻡ ﺷﺎﻣﺦ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺍﺯ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﻣﺨﺼﻮﺻﯽ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ‪ ,‬ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﺍ ﻣﺆﻟّﻔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﮐﺮﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ‬
‫ﺷﺮﺡ ﻭﺭﻭﺩ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺩﺳﺖ ﺭﻭﻱ ﺩﻳﻮﺍﺭ ﻣﺴﺠﺪﻱ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ‬
‫ﺗﻮﺳﻂ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﺎﺟﺮﺍﻱ ﻧﺒﺮﺩ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۸۵۰‬ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺫﻳﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ‪:‬‬
‫ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ‪ :‬ﺷﻔﻴﻊ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﺷﺎﻫﺪﺍﻥ ﻋﻴﻨﻲ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩﻫﺎﻱ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ‬ ‫‪-۱‬ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ّ‬
‫‪ ۱۸۵۰‬ﻭ ‪ ۱۸۵٣‬ﻣﻴﻼﺩﻱ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﻳﺎﻡ ﭘﺴﺮ ﻧﻮﺟﻮﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﺪﺗﯽ ﺑﻌﺪ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺒﻠﻐّﻴﻦ ﻣ ّﻬﻢ ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻧﺒﺮﺩﻫﺎ ﺟﺎﻥ ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﻣﻲ‪،‬ﺑﺮﺩ ﻭ ّ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﻲ‪،‬ﺷﻮﺩ‪ .‬ﻣﺘﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﺑﻪ ﺍﻧﮕﻠﻴﺴﻲ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺁﻫﻨﮓ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﺍﻳﻦ ﻣﺎﺟﺮﺍ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻗﺪﺭﻱ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ‬
‫ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻭﻗﻮﻉ ﺍﻳﻦ ﺣﻮﺍﺩﺙ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ ,‬ﺭﻭﻧﺪ ﺭﻭﻳﺪﺍﺩﻫﺎ ﺑﻪ‬
‫ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻧﻴﺎﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺷﻔﻴﻊ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻧﻮﺟﻮﺍﻧﻲ ﺑﻴﺶ ﻧﺒﻮﺩ ﻭﻧﻤﻲ‪،‬ﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺩﺭ ﻫﻤ |ﻪ‬
‫ﻣﮑﺎﻧﻬﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺗّﻔﺎﻗﺎﺕ ﺭﺥ ﻣﻲ‪،‬ﺩﺍﺩ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺑﺨﺸﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ‬
‫ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺷﻨﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﺆﻟّﻔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﻼﺵ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﮑﺎﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ‬
‫ﺗﺎ ﺟﺮﻳﺎﻧﺎﺕ ﺭﺍ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﺭﻭﺍﻟﻲ ﮐﻪ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ‪،‬ﺍﻧﺪ ﺑﺎﺯﮔﻮ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺭﺍﻩ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻭ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۱۲‬‬
‫ﻣﺂﺧﺬ ﻣﻌﺘﺒﺮﻱ ﭼﻮﻥ ﮐﺘﺎﺏ »ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ« )ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﺒﻴﻞ ( ﻭ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﻗﻨﺴﻮﻝ ﮐﺸﻮﺭ‬
‫ﺑﺮﻳﺘﺎﻧﻴﺎ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﻣﻮﮊﺍﻥ ﻣﺆﻣﻦ ﮔﺮﺩﺁﻭﺭﻱ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻧﻤﻮﺩﻩ‬
‫ﺍﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺯﻣﺎﻥ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﺭﺍ ﻗﺪﺭﻱ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺩﺭ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻭ ﻣﺂﺧﺬ ﺫﻳﻞ ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻓﺎﺭﺳﻲ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻧﻴﺰ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ‪:‬‬
‫‪ -۲‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺳﺪﺍﷲ ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﻲ ‪ :‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﮕﺎﺭ ﺑﺮﺟﺴﺘ |ﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ‬
‫ﻇﻬﻮﺭﺍﻟﺤﻖ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﭘﮋﻭﻫﺶ‪،‬ﻫﺎﻱ ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﻭ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ‬ ‫ّ‬ ‫ﺩﺭ ﻧُﻪ ﻣﺠﻠّﺪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﮐﺘﺎﺏ‬
‫ﻣﺸﺨﺼﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ‬‫ّ‬ ‫ﺑﺎ ﺍﺷﺨﺎﺹ ﻭ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﺳﺖ ﺍ ّﻭﻝ ﺑﻪ ﺭﺷﺘ |ﻪ ﺗﺄﻟﻴﻒ ﮐﺸﻴﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻳﮑﻲ ﺍﺯ‬
‫ﺍﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺎﺟﺮﺍﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺑﺎﺑﻴﺎﻥ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺍﻭﻟّﻴ |ﻪ‬
‫ﻇﻬﻮﺭﺍﻟﺤﻖ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﻣﻨﺒﻊ ﻭ ﻣﺄﺧﺬ‬
‫ّ‬ ‫ﺍﻣﺮ ﻣﯽ‪،‬ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺍﺯ ﺟﻠﺪ ‪ ١‬ﺗﺎ ‪ ٤‬ﮐﺘﺎﺏ‬
‫ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ -۳‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﻓﻴﻀﻲ ‪ :‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻧﮕﺎﺭ ﻣﻤﺘﺎﺯ ﻭ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪ |ﻩ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ‬
‫ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﻭ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‪ .‬ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﻣﺸﮑﺒﻴﺰ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺗﻲ‪ ,‬ﮐﻪ ﺍﻭ ﺍﺯ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺑﺎ ﺍﻓﺮﺍﺩﻱ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺳﻪ ﻧﺒﺮﺩ ﺟﺎﻥ‬
‫ﺳﺎﻟﻢ ﺑﺪﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‪ ,،‬ﺗﻬﻴﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪.‬‬
‫‪ -۴‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‪ :‬ﺍﻫﻞ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻭ ﻳﮑﻲ ﺍﺯ ﻣﺒﻠّﻐﻴﻦ ﺑﺮﺟﺴﺘ |ﻪ ﺩﻳﺎﻧﺖ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻭ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ ﻟﻤﻌﺎﺕ ﺍﻷﻧﻮﺍﺭ ﺑﺮ‬
‫ﺍﺳﺎﺱ ﺭﻭﺍﻳﺎﺕ ﻭ ﺣﮑﺎﻳﺎﺗﻲ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮﺩ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺟﻤﻊ‪،‬ﺁﻭﺭﻱ ﮐﺮﺩﻩ‬
‫ﺍﺳﺖ‪ .‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻳﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺑﺎﺯﻧﺸﺴﺘﻪ ﺷﺪﻩ‬
‫ﺑﻮﺩ ﺑﺎ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻭ ﺗﻮﺻﻴ |ﻪ ﺁﻗﺎﻱ ﻋﻠﻲ ﻧﺨﺠﻮﺍﻧﻲ ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﻣﺎ ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺍﺯ ﺍﺛﺮ ﺁﻫﻨﮓ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ »‪The Bábís of Nayríz: History‬‬
‫‪ «and Document‬ﮐﻪ ﺣﮑﺎﻳﺖ ﺷﺎﻫﺪﺍﻥ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﻣﺮ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺭﺍ ﺑﺼﻮﺭﺕ‬
‫ﻣﺠﻤﻮﻋ |ﻪ ﺍﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻭ ﭘﻴﺸﻴﻨ |ﻪ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﻃﻲ ﺳﺎﻟﻬﺎﻱ‪ ۱۸۵۰‬ﺗﺎ ‪١٩٠٠‬‬
‫ﻡ‪ .‬ﻓﺮﺍﻫﻢ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ‪ ,،‬ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩﻳﻢ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﮐﺘﺎﺏ ﺩﺭ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺿﺮﻭﺭﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﻭ‬
‫ﺑﺎﺯﮔﻮﻳﻲ ﺣﻮﺍﺩﺙ ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮﻱ ّ‬
‫ﻣﻨﻈﻢ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﺑﻪ ﻣﺎ ﮐﻤﮏ ﮐﺮﺩ‪.‬‬
‫ﺩﺭ ﺷﺮﺡ ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۰۹‬ﻡ‪ .‬ﺍﺯ ﮐﺘﺎﺑﻬﺎﻱ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ﻓﻴﻀﻲ ‪ ,،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ‬
‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻭ ﻣﺄﺧﺬ ﺟﺪﻳﺪ ﺩﻳﮕﺮﻱ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﭼﺎﭖ ﻧﺸﺪ |ﻩ ﺷﻴﺦ‬
‫‪۳۱۳‬‬ ‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪ ۲‬ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻭ ﻣﺂﺧﺬ ﮐﺘﺎﺏ‬

‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ,‬ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﻣﻨﺸﻲ ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﺷﻬﺮ‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻭ ﻣﺂﺧﺬ ﺩﺳﺖ ﺍ ّﻭﻝ ﺩﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺍﻭ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺳﺎﻝ ‪ ۱۹۰۹‬ﻡ‪ .‬ﺯﻧﺪﮔﻲ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‪،‬ﻫﺎﻳﻲ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺟﺮﻳﺎﻥ‬
‫ﺗﻀﻴﻴﻘﺎﺕ ﺁﻥ ﺳﺎﻝ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺩﻳﺪﻧﺪ ﺑﺨﻮﺑﻲ ﻭ ﺍﺯ ﻧﺰﺩﻳﮏ ﺁﺷﻨﺎﻳﻲ ﺩﺍﺷﺖ‪ .‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ‬
‫ﺁﻧﮑﻪ ﺑﻪ ﮐﺸﻮﺭ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ ﺁﻣﺪ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺭﺍ ﺑﺮ ﺭﻭﻱ ﮐﺎﻏﺬ ﺁﻭﺭﺩ‪ .‬ﻧﺎﻣﺒﺮﺩﻩ ﺩﺭ ﻫﻤﺎﻥ‬
‫ﺷﺒﻲ ﮐﻪ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺍﻳﻦ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺭﺍ ﺑﭙﺎﻳﺎﻥ ﺭﺳﺎﻧﻴﺪ ﺩﺭ ﺧﻮﺍﺏ ﺩﺭﮔﺬﺷﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺩﺳﺖ ﺍ ّﻭﻝ ﻭ ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﻧﻴﺰ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﮔﻮﻳﻲ‬
‫ﺷﺮﺡ ﺍﻳﻦ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﻭ ﺯﻧﺪﻩ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻳﺎﺭﻱ ﮐﺮﺩﻧﺪ‪ .‬ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺍﻳﻦ‬
‫ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻭ ﻣﺂﺧﺬ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺑﺸﻨﺎﺳﻲ ﺫﮐﺮ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ‪.‬‬
‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪۳‬‬

‫ﻣﺤﻤﺪﺣﺴﻴﻦ‬
‫ﺳﻮﺭﻩ| ﻭﻓﺎ ‪ -‬ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ﺷﻴﺦ ّ‬
‫‪۳۱۵‬‬ ‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪ ۳‬ﺳﻮﺭ |ﻩ ﻭﻓﺎ‬

‫ﺳﻮﺭﻩ| ﻭﻓﺎ ﺻﻔﺤﻪ| ‪٢‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۱۶‬‬

‫ﺳﻮﺭﻩ| ﻭﻓﺎ ﺻﻔﺤﻪ| ‪٣‬‬
‫‪۳۱۷‬‬ ‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪ ۳‬ﺳﻮﺭ |ﻩ ﻭﻓﺎ‬

‫ﺳﻮﺭﻩ| ﻭﻓﺎ ﺻﻔﺤﻪ| ‪٤‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۱۸‬‬

‫ﺳﻮﺭﻩ| ﻭﻓﺎ ﺻﻔﺤﻪ| ‪٥‬‬
‫‪۳۱۹‬‬ ‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪ ۳‬ﺳﻮﺭ |ﻩ ﻭﻓﺎ‬

‫ﺳﻮﺭﻩ| ﻭﻓﺎ ﺻﻔﺤﻪ| ‪٦‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۲۰‬‬

‫ﺳﻮﺭﻩ| ﻭﻓﺎ ﺻﻔﺤﻪ| ‪٧‬‬
‫‪۳۲۱‬‬ ‫ﭘﻴﻮﺳﺖ ‪ ۳‬ﺳﻮﺭ |ﻩ ﻭﻓﺎ‬

‫ﺳﻮﺭﻩ| ﻭﻓﺎ ﺻﻔﺤﻪ| ‪٨‬‬
‫ﮐﺘﺎﺑﺸﻨﺎﺳﻲ‬
‫ﺁﺛﺎﺭ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ‬
‫ﷲ ‪) Gleanings from the Writings of Bahá’u’lláh‬ﻭﻳﻠﻤﺖ‬ ‫‪ -‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍ ‪،‬‬
‫‪ ،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩٨٣ ،‬‬
‫‪ ,The Summons to the Lord of Hosts -‬ﺣﻴﻔﺎ‪ ,‬ﺍﺳﺮﺍﺋﻴﻞ‪ :‬ﻣﺮﮐﺰ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫‪(٢٠٠٢،‬‬
‫‪) The Writings of Bahá’u’lláh -‬ﺩﻫﻠﻲ ﻧﻮ ‪ ,،‬ﻫﻨﺪﻭﺳﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(٢٠٠٦ ،‬‬
‫‪) Baha’i Prayers -‬ﻭﻳﻠﻤﺖ ‪ ,،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ ‪ ,،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩٨٣ ،‬‬
‫‪ -‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‪ ,‬ﻣﻨﺘﺨﺒﺎﺗﻲ ﺍﺯ ﺁﺛﺎﺭ‪ ، ,‬ﻣﺠﻤﻮﻋ |ﻪ ﺁﺛﺎﺭ ﮔﺮﺩﺁﻭﺭﻱ ﺷﺪﻩ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺆﺳﺴ |ﻪ ﺗﺤﻘﻴﻘﻲ‬
‫ﻢ ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺣﺒﻴﺐ ﻃﺎﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﺍ ‪،‬ﻥ ﻭﻳﻠﻤﺖ ‪ ،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳ ‪،‬ﺰ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪۲۰۰٦،‬‬ ‫ﺑﻴﺖ ﺍﻟﻌﺪﻝ ﺍﻋﻈ ‪،‬‬
‫‪ -‬ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ‪) Promulgation of Universal Peace‬ﻭﻳﻠﻤﺖ‪ ,‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‪:‬‬
‫ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩٨٢‬‬
‫‪) Memorials of the Faithful‬ﻭﻳﻠﻤﺖ‪ ,‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩٧١،‬‬
‫ﻲ ‪(١٩٧٠‬‬ ‫‪) The Secret of Divine Civilization‬ﻭﻳﻠﻤﺖ ‪ ,،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋ ‪،‬‬
‫‪ A Traveller’s narrative‬ﺝ ‪ ,٢‬ﺗﺮﺟ ّﻤ |ﻪ ﺍﻱ‪.‬ﺟﻲ‪ .‬ﺑﺮﺍﻭﻥ )ﮐﻤﺒﺮﻳﺞ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ‪(١٨٩١‬‬
‫‪ -‬ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ‪ ،‬ﻗﺮﻥ ﺑﺪﻳﻊ )ﻭﻳﻠﻤﺖ ‪ ،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ ‪(١٩٧٩،‬‬
‫‪ The World Order of Bahá’u’lláh،‬ﻭﻳﻠﻤﺖ ‪ ،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ ‪١٩٨١‬‬
‫‪ -‬ﻗﺮﺁﻥ ﻣﺠﻴﺪ ‪ ،‬ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﻧﺒﻴﻞ ﺍﻋﻈﻢ ‪ ،‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ‪ ،‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪) ،‬ﻟﻨﺪﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩٥٣‬‬

‫ﻣﺆﻟّﻔﻴﻦ ﺩﻳﮕﺮ‬
‫‪ -‬ﺁﺭﻳﺎ‪,‬ﺳﭙﻬﺮ ‪Babis and Baha’i role in the Constitutional Revolution ،‬‬
‫ﺳﭙﺘﺎﻣﺒﺮ ‪ ، ٢٠٠٦‬ﮔﺮﻭﻩ ﺁﺭﻳﺎ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ‪ ٢٠‬ﮊﺍﻧﻮﻳ |ﻪ ‪ ٢٠١١‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪www.ohamzodai.‬‬
‫‪ ...com/maghalat.html‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۲۴‬‬
‫‪ -‬ﺁﺭﻳﺎ‪ ,‬ﺳﭙﻬﺮ ‪Bábís and Bahá’í role in the Constitutional Revolution،‬‬
‫ﺑﻴﺴﺘﻢ ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪ ٢٠١١‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪.http://www.ohamzodai.com/maghalat.html‬‬
‫ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﻻﻭﺭﻧﺲ ﺍﭺ‪ .‬ﺁﻓﻴﺴﺮ‪ ,‬ﺳﺎﻣﻮﺋﻞ ﺍﭺ‪ .‬ﻭﻳﻠﻴﺎﻣﺴﻮﻥ‪، ,measuring worth ,‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‬
‫ﺩﺭ ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ‪ ,،‬ﭼﻬﺎﺭﻡ ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ‪ ٢٠٠٩‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪،۲۰۱۰ ,www.measuringworth.com‬‬
‫ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﺁﻭﺍﺭﻩ‪ ,‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ‪ ,‬ﮐﻮﺍﮐﺐ ﺍﻟﺪﺭﻳّﻪ ) ﻗﺎﻫﺮﻩ ‪ ،‬ﻣﺼﺮ ‪ ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩١٤ ،‬‬
‫ﺪ ‪) Iran Between Two Revolutions‬ﭘﺮﻳﻨﺴﺘﻮﻥ ‪ ,،‬ﻧﻴﻮﺟﺮﺳﻲ‪:‬‬ ‫‪ -‬ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻤﻴﺎﻥ‪ ,‬ﺍﺭﻭﻧ ‪،‬‬
‫ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭘﺮﻳﻨﺴﺘﻮ ‪،‬ﻥ ‪(١٩٨٢‬‬
‫‪ -‬ﺍﺗﺤﺎﺩ ﻣﻌﺒﺪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪) «National Convention ۱۹۰۹ Minutes of the » ،‬ﻭﻳﻠﻤﺖ‬
‫‪ ،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‪ :‬ﺍﻭﺭﺍﻕ ﻣﺮﻱ ﺭﺍﺏ‪ ,‬ﺁﺭﺷﻴﻮ ﺑﻬﺎﺋﻲ(‬
‫‪-‬ﺍﺳﺘﺮ ﺁﺑﺎﺩﻱ‪ ,‬ﺑﯽ‪،‬ﺑﯽ ﻓﺎﻃﻤﻪ‪ ,‬ﺩﺳﺘﻨﻮﺷﺘﻪ ) ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ‪ ،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‪ :‬ﻣﺮﮐﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺯﻧﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ‬
‫‪ ،‬ﻣﺎﺭﭺ ‪ ،١٩٩٢‬ﻧﺸﺮ ﺍﻭﻝ ﺩﺭ ﻃﻬﺮﺍ ‪،‬ﻥ ‪(١٨٠٨‬‬
‫‪ -‬ﺍﺳﻠﻤﻨﺖ‪ ,‬ﺟﺎﻥ ‪) ، - Bahá’u’lláh and the New Era‬ﻭﻳﻠﻤﺖ ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩٨٠‬‬
‫‪ -‬ﺍﺷﺮﺍﻕ ﺧﺎﻭﺭﻱ‪ ,‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﻤﻴﺪ‪ ، ,‬ﻧﻮﺭﻳﻦ ﻧﻴﺮﻳﻦ )ﻃﻬﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪( ١٩٦٧،‬‬
‫‪ -‬ﺍﺷﺮﺍﻕ ﺧﺎﻭﺭﻱ‪ ,‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﻤﻴﺪ‪ ,‬ﻣﺎﺋﺪ |ﻩ ﺁﺳﻤﺎﻧﻲ ‪ ،‬ﺝ‪) ٩ .‬ﻃﻬﺮﺍﻥ ‪ ،‬ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪-١٩٧٣ ،‬‬
‫‪(١٩٧١‬‬
‫ﻲ ﻗﺴﻤﺖ ﺩ ّﻭﻡ‪ ,‬ﻣﺠﻤﻮﻋ |ﻪ ﺁﺛﺎﺭ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬ ‫‪ -‬ﺍﺷﺮﺍﻕ ﺧﺎﻭﺭﻱ‪ ,‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﻤﻴﺪ‪ ,‬ﻣﺎﺋﺪ |ﻩ ﺁﺳﻤﺎﻧ ‪،‬‬
‫)ﺩﻫﻠﻲ ﻧﻮ ‪ ,،‬ﻫﻨﺪﻭﺳﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩٨٤‬‬
‫‪ -‬ﺍﻓﻨﺎﻥ‪ ,‬ﺍﺑﻮﺍﻟﻘﺎﺳﻢ ‪ ,،‬ﻋﻬﺪ ﺍﻋﻠﻲ ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﻭﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪ ,‬ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬
‫)ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﻬﺎﻥ ﻣﺘﺤﺪ ‪(٢٠٠٠ ،‬‬
‫‪ -‬ﺍﻓﻨﺎﻥ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ‪ ,،‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺁﻫﻨﮓ ﺭﺑّﺎﻧﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ‪ ،‬ﺝ‪ ، ١٦ .‬ﺷﺎﻫﺪﺍﻥ ﺍﻣﺮ‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ))‪(٢٠٠٨ ,Ebook: © Ahang Rabbani‬‬
‫‪ -‬ﺍﻋﻠﻢ‪ ,‬ﻫﻮﺷﻨﮓ »‪ ، «Henna‬ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ١٥ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ، ٢٠٠٣‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ‬
‫‪،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ‪ ٢٠ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪http://www.iranica.com/articles/henna ٢٠١٠‬‬
‫‪ -‬ﺍﻣﺎﻧﺖ‪ ,‬ﻋﺒّﺎﺱ ‪Pivot of the Universe, Nasir al-Din Sháh Qájár and،‬‬
‫‪) ۱۸۹۶-۱۸۳۱ ,the Iranian Monarchy‬ﺑﺮﮐﻠﻲ ﻭ ﻟﻮﺱ ﺁﻧﺠﻠﺲ‪ ,‬ﮐﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ ‪(١٩٩٧ ،‬‬
‫ﻞ ‪(١٩٨٩‬‬
‫‪) Resurrection and Renewal‬ﺍﻳﺘﺎﮐﺎ ‪ ,،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﮐﻮﺭﻧ ‪،‬‬
‫‪ -‬ﺍﻳﺴﺘﻮﻳﮏ‪ ,‬ﺍﺩﻭﺍﺭﺩ ‪ ,،‬ﻧﺸﺮﻳ |ﻪ‪ books.Google.com،‬ﺝ‪A Journal of a“)۲.‬‬
‫‪۳۲۵‬‬ ‫ﮐﺘﺎﺏ‪،‬ﺷﻨﺎﺳﯽ‬

‫‪ Diplomate’s Two Years’ Residence in Persia‬ﺍﺳﻤﻴﺖ ‪ ،‬ﺍﻟﺪﻥ ﻭ ﺷﺮﮐﺎﺀ ‪ ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﮐﻼﺳﻴﮏ ﺍﻟﻴﺒﺮﻭﻥ ‪ ،‬ﭼﺎﭖ ﺍﻭﻝ ﮊﺍﻧﻮﻳ |ﻪ ‪(١٨٦٤‬‬
‫‪ -‬ﺑﻪ ﺍﻫﺘﻤﺎﻡ ﺑﺎﺭﻭﻥ ﻭ‪ .‬ﺭﻭﺯﻥ‪ «، Some Remarks on the Babi Texts» .‬ﻧﺸﺮﻳ |ﻪ ﺍﻧﺠﻤﻦ‬
‫ﺳﻠﻄﻨﺘﻲ ﺁﺳﻴﺎ )‪.٢٤:(١٨٩٢‬‬
‫‪ -‬ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﯼ‪ ,‬ﺣﺴﻦ ﻣﻮﻗﺮ‪) Abdu’l-Bahá’، ,‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟﺪ‬
‫‪(١٩٧١،‬‬
‫‪ ) The Bab, The Herald of the Day of Days‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟﺪ ‪(١٩٧٥ ،‬‬
‫‪ ) Baha’u’llah The King of Glory -‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟﺪ‬
‫‪(١٩٨٠،‬‬
‫) ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟﺪ ‪Edward Granville Browne ( ١٩٧٠،‬‬
‫‪and the Bahá’í Faith‬‬
‫ﺪ ‪Eminent Baha’is in the,(١٩٨٥‬‬ ‫)ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟ ‪،‬‬
‫‪Time of Bahá’u’lláh‬‬
‫ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ‪ ،‬ﻫﻤﺴﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ) ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟﺪ ‪(١٩٨٥ ،‬‬
‫‪ -‬ﺑﺮﺍﻭﻥ‪ ,‬ﺍﺩﻭﺍﺭﺩ ﮔﺮﻧﻮﻳﻞ ‪» ,،‬ﻳﮑﺴﺎﻝ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎ ‪،‬ﻥ ﺁﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻭ ﺗﻔﮑﺮ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﻳﺮﺍﻥ«‬
‫)ﮐﻤﺒﺮﻳﺞ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻤﺒﺮﻳﺞ‪(١٩٢٧،‬‬
‫ﺞ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬ ‫‪) Materials for the Study of Babi Religion‬ﮐﻤﺒﺮﻳ ‪،‬‬
‫ﺞ ‪ ١٩١٨‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪(www.archive.org:‬‬ ‫ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻤﺒﺮﻳ ‪،‬‬
‫‪ The Babis of Persia‬ﻧﺸﺮﻳ |ﻪ ﺍﻧﺠﻤﻦ ﺳﻠﻄﻨﺘﻲ ﺁﺳﻴﺎ )‪.٢١:(١٨٨٩‬‬
‫‪ -‬ﺑﻲ ﺑﻲ ﺧﺎﻧﻢ‪ ,‬ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ‪ ، ,‬ﭼﺎﭖ ﻧﺸﺪﻩ ‪ ،‬ﺩﺭ ﻧﺰﺩ ﻋﺒﺎﺱ ﺍﺑﻼﻏﻲ ‪ ،‬ﻧﻮﺍﺩ |ﻩ ﺑﻲ ﺑﻲ ﺧﺎﻧﻢ‬
‫‪ -‬ﺑﻴﻨﻴﻨﮓ‪ ,،‬ﺭﻭﺑﺮﺕ ﺍﻡ‪ ,.‬ﻧﺸﺮﻳ |ﻪ ‪A journal of two years travel in Persia‬‬
‫‪)، Ceylon etc‬ﺝ‪(١ .‬‬
‫‪ ٢٦،books.Google.com, Co.Adamant media‬ﺟﻮﻥ ‪ ،٢٠٠١‬ﭼﺎﭖ ﻣﺘﻦ ﻓﺎﮐﺲ‬
‫ﺷﺪﻩ ﺍﺯ ﺍﺩﻳﺸﻦ ‪ ،١٩٥٧‬ﮐﻤﭙﺎﻧﻲ ﻭ‪ .‬ﺍﭺ‪ .‬ﺁﻟﻦ ‪ ،‬ﻟﻨﺪﻥ(‬
‫‪ -‬ﭘﺮﺍﻳﺲ ‪ ,،‬ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ‪ ,‬ﺩﻓﺘﺮ ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ ,‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ‪ ,‬ﺷﻬﺮ ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ‪Iranian Marriage‬‬
‫‪Ceremony, Its History & Symbolism ، www.iranchamber.com/‬‬
‫‪ culture/articles/iranian_marriage_ceremony.php‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ،٢٠٠١‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ‬
‫ﺷﺪ‪، .‬‬
‫‪ -‬ﺗﻮﺍﻧﮕﺮ‪ ,‬ﺳﻴﺎﻣﮏ ‪» ،‬ﺍﻧﺠﻴﺮﻫﺎﻱ ﺧﺸﮏ ﺍﻳﺮﺍﻥ«‪ ,‬ﺍﺗﺤﺎﺩﻳ |ﻪ ﺍﻧﺠﻴﺮﮐﺎﺭﺍﻥ ﺍﺻﻄﻬﺒﺎ ‪،‬ﻥ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪٢٠‬‬
‫ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪ www.iranfig.com/Driedfigs.htm :‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۲۶‬‬
‫‪ -‬ﺗﺮﻱ‪ ,‬ﭘﻴﺘﺮ‪ ,‬ﻣﺘﺮﺟﻢ‪The Babi Studies Series ,،‬ﺝ‪Prophet in Modern ,۱ .‬‬
‫‪ Times‬ﺍﻳﺎﻻﺕ ﻣﺘﺤﺪ |ﻩ ﺁﻣﺮﻳﮑﺎ ‪ ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﻟﻮﻟﻮ ‪٢٠٠٨،‬‬
‫‪ -‬ﭼﻬﺮﻩ ﻧﮕﺎﺭ‪ ,‬ﻧﺼﺮﺍﷲ ‪ ,،‬ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺘﻬﺎ ﻭ ﺳﺨﻨﺮﺍﻧﻲ ﻫ ‪،‬ﺎ ﻣﺪﺭﺳ |ﻪ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻧﻲ ﺷﻴﺮﺍﺯ‪.١٩٦٠،‬‬
‫‪ -‬ﺣﺴﺎﻣﯽ‪ ,‬ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ‪ ,،‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺩﻳﻦ ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ ،‬ﺩﺳﺖ‪،‬ﻧﻮﺳﺘ |ﻪ ﭼﺎﭖ ﻧﺸﺪﻩ‪ ، ,‬ﺷﻴﺮﺍﺯ ‪ ،‬ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪.٢٠٠٧ ،‬‬
‫‪ -‬ﺩﺍﻧﻠﺪﺳﻮﻥ‪ ,‬ﺑﺲ ﺁﻟﻦ‪) ,‬ﻟﻨﺪﻥ ‪،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ‪The Wild Rue, a study of‬‬
‫‪ Muhammadan Magic and Folklore in Iran‬ﻟﻮﺯﺍﮎ ﻭﺷﺮﮐﺎﺀ ‪(١٩٣٨،‬‬
‫‪ -‬ﺩﻭ ﭘﺮﻱ‪ ,‬ﻧﺎﻧﺴﯽ‪ «Etiquette» ,‬ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ١٥‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ،١٩٩٨‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ‬
‫‪،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ‪ ٢٠،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪www.iranica.com/articles/etiquette‬‬
‫ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﺩﻭﺳﺘﺨﻮﺍﻩ‪ ,‬ﺟﻠﻴﻞ ﻭ ﺍﻗﺒﺎﻝ ﻳﻐﻤﺎﻳﻲ »‪Education iii. the traditional elementary‬‬
‫‪ school‬ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻕ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ »‪ ١٥‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ‪ ، ١٩٩ ٧‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪ ،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ‪ ٢٠ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪٢٠١٠‬‬
‫ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪ :‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪http://www.iranica.com/articles/education-iii.‬‬
‫ﻣﻘﺪﻡ‪ ,‬ﺳﻴﺎﻣﮏ‪ ، ,‬ﻭﻗﺎﻳﻊ ﻗﻠﻌ |ﻪ ﺷﻴﺦ ﻃﺒﺮﺳﻲ )ﺩﺍﺭﻣﺸﺘﺎﺕ ‪ ,،‬ﺁﻟﻤﺎﻥ ‪،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﻋﺼﺮ ﺟﺪﻳ ‪،‬‬
‫ﺪ‬ ‫‪ -‬ﺫﺑﻴﺤﻲ ّ‬
‫‪(٢٠٠٢‬‬
‫‪ -‬ﺭﺑّﺎﻧﯽ‪ ,‬ﺁﻫﻨﮓ‪) ,‬ﻣﺘﺮﺟﻢ( ﻇﻬﻮﺭ ﻭ ﭘﻴﺪﺍﻳﺶ ﺍﺩﻳﺎﻥ ﺑﺎﺑﻲ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻭ ﻓﺎﺭﺱ )ﺑﻮﺳﺘﻮﻥ‬
‫‪ ،‬ﻣﺎﺳﺎﭼﻮﺳﺖ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﺮﻳﻞ ‪(٢٠٠٨ ،‬‬
‫‪ -‬ﺭﺑّﺎﻧﻲ‪ ,‬ﺁﻫﻨﮓ‪Efforts to preserve the remains of the Báb: Four” ,‬‬
‫‪ “historical accounts‬ﻧﺸﺮﻳ |ﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪.، ٢٠٠٣ ,،١١‬‬
‫‪ -‬ﺭﺑّﺎﻧﯽ‪ ,‬ﺁﻫﻨﮓ‪The Bábís of Nayríz: History and Documents ، ,‬‬
‫‪ Witnesses to Bábí and . Bahá’í history‬ﺝ‪) ٢ .‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ‪۲۰۰۷ (،eBook‬‬
‫‪ -‬ﺭﺑّﺎﻧﯽ‪ ,‬ﺁﻫﻨﮓ‪٩ Translations of Shaykhi, Bábí and Bahá'í Texts ,‬‬
‫ﺍﮐﺘﺒﺮ ‪ ١٩٩٧‬ﻳﮑﺸﻨﺒﻪ ‪ ١١‬ﺍﮐﺘﺒﺮ ‪ ١٩٩٧‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﻣﻴﺸﻴﮕﺎﻥ ‪ ,،‬ﺁﻥ ﺁﺭﺑ ‪،‬ﺮ ﻣﻴﺸﻴﮕﺎﻥ ‪ ،‬ﺳ ّﻮﻡ ﻓﻮﺭﻳﻪ ‪٢٠١٠‬‬
‫ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪ www.h-net.org‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪http://www.h-net.org/~bahai/.‬‬
‫‪.htm.khadija/khadija۲/trans/vol۱‬‬
‫‪ -‬ﺭﻭﺡ‪ ,‬ﺩﻳﻮﺱ ﺍﺱ‪Robe of Light: The Persian Years of the Supreme ,، .‬‬
‫ﺪ ‪(١٩٩٤‬‬‫‪) ۱۸۵۳-۱۸۱۷ Prophet Baha’u’llah‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ‪ ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟ ‪،‬‬
‫‪ -‬ﺭﻭﺣﺎﻧﯽ‪ ,‬ﺷﻴﺪﺭﺥ‪ Morvareed ,‬ﺩﺍﺭﻣﺸﺘﺎﺕ‪ ، ,‬ﺁﻟﻤﺎﻥ ‪ ,،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﻋﺼﺮ ﺟﺪﻳﺪ ‪٢٠٠٢ ،‬‬
‫‪ -‬ﺭﻭﺣﺎﻧﯽ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﻔﻴﻊ ‪ ,،‬ﻟﻤﻌﺎﺕ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ ‪ ،‬ﺝ‪ ١ .‬ﻭ ‪ ) ٢‬ﻃﻬﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫‪(١٩٧١‬‬
‫‪ -،‬ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻣﻌﺎﻧﻲ‪ ,‬ﺑﻬﺎﺭﻳﻪ‪) Against Incredible Odds ,‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ,،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪,‬‬
‫ﺪ ‪(٢٠٠٦‬‬ ‫ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟ ‪،‬‬
‫‪۳۲۷‬‬ ‫ﮐﺘﺎﺏ‪،‬ﺷﻨﺎﺳﯽ‬

‫‪ -‬ﺯﺭﻗﺎﻧﯽ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﻤﻮﺩ‪ ,‬ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﻣﺤﻤﻮﺩ‪ ، ,‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﻣﺤﻲ ﺳﺒﺤﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﺷﺮﻟﻲ‬
‫ﻣﺎﮐﻴﺎﺱ )ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟﺪ ‪(١٩٩٨‬‬
‫‪ -‬ﺯﺭﻧﺪﯼ‪ ,‬ﻣﺤ ّﻤﺪ‪) ,‬ﻧﺒﻴﻞ ﺍﻋﻈﻢ( ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ‪ ،‬ﻣﻄﺎﻟﻊ ﺍﻻﻧﻮﺍﺭ )ﻟﻨﺪﻥ ‪ ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫‪(١٩٥٣ ،‬‬
‫‪ -‬ﺳﺎﺭﻭﺍﻝ‪ ,‬ﺁﻧﻴﻞ ‪Miracles in Religion: A Study of the miraculous in ,،‬‬
‫‪)، religion in context of the Bahá' í‬ﻻﮐﻨﻮ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺭﻭﻳﺎﻝ ‪ (١٩٩٦‬ﻓﺼﻞ ‪ .١٣‬ﺩﺭ‬
‫ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪ http://bahai-library.org/books/miracles/bahai.html:‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﺳﭙﻬﺮ‪ ,‬ﻣﺤﻤﺪ ﺗﻘﻲ ‪ ,،‬ﻧﺎﺳﺦ ﺍﻟﺘﻮﺍﺭﻳﺦ )ﻃﻬﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪(١٩٦٥‬‬
‫‪ -‬ﺳﺘﺎﮐﻤﻦ‪ ,‬ﺭﺍﺑﺮﺕ‪،۱۹۰۰-۱۸۹۲ ,Origin of the Bahá’í Faith in America ,‬‬
‫)ﻭﻳﻠﻤﺖ ‪ ,،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩٨٥ ،‬‬
‫‪ -‬ﺳﻌﻴﺪﯼ‪ ,‬ﻧﺎﺩﺭ ‪) Logos and Civilisation ,،‬ﺑﺘﺴﺪﺍ‪ ,‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﻣﺮﻳﻠﻨﺪ‪(٢٠٠٠،‬‬
‫‪ -‬ﺳﻠﻴﻤﺎﻧﯽ‪ ,‬ﻋﺰﻳﺰﺍﷲ ‪ ,،‬ﻣﺼﺎﺑﻴﺢ ﻫﺪﺍﻳﺖ )ﺟﻠﺪ ‪) (٩‬ﻃﻬﺮﺍﻥ‪ ,‬ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪-١٩٧٥،‬‬
‫‪(١٩٦٧‬‬
‫‪ -‬ﺳﻤﻨﺪﺭﻱ ﺧﻮﺵ ﺑﻴﻦ‪ ,‬ﭘﺮﻳﻮﺵ‪ ,‬ﻃﺮﺍﺯ ﺍﻟﻬﻲ ‪ ،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻃﺮﺍﺯﺍﷲ ﺳﻤﻨﺪﺭﻱ ﻣﺆﺳﺴ |ﻪ ﻣﻌﺎﺭﻑ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫‪(٢٠٠٢،‬‬
‫ﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ‪ ,‬ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ‪ ,‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﭼﺎﭖ ﻧﺸﺪ |ﻩ ﺣﺴﻴﻦ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﻭ ﺁﻫﻨﮓ ﺭﺑّﺎﻧﻲ‬ ‫‪ -‬ﺷﻔﻴﻊ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﯼ‪ ,‬ﻣ ً‬
‫‪،‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪ www.nayriz.org‬ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺍﺳﺖ ‪.،‬‬
‫‪ -‬ﺷﻬﺒﺎﺯﯼ‪ ,‬ﺷﺎﭘﻮﺭ‪ «، Nowruz In The Islamic Period» ,‬ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑ ‪،‬ﺎ‬
‫ﺖ ‪www.iranica.‬‬ ‫‪ ١٥‬ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ‪ ،٢٠٠٩‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ‪ ,‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‪ ٢٠ ,‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳ ‪،‬‬
‫‪ com/articles/nowruz-ii‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﺷﻴﻮﺍ‪ ,‬ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ‪«، ,‬ﺗﺎﺭﻳﺦ« ‪ ۲۰۰۲-۲۰۰۹.،‬ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺳ ّﻮﻡ ﻣﺎﻩ ﺟﻮﻥ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪:‬‬
‫‪ - Qashqai.net‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.www.qashqai.net/history.html.‬‬
‫‪ -‬ﻃﺎﻫﺮﺯﺍﺩﻩ‪ ,‬ﺍﺩﻳﺐ‪ Revelation of Bahá’u’lláh ,‬ﺝ‪) ۱-٢ .‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ‪ ,‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪,،‬‬
‫ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟﺪ ‪(١٩٧٧ ،‬‬
‫‪ -‬ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ,‬ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪ ,،‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﺷﻮﺭ ﺍﻧﮕﻴﺰ )ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﭼﺎﭖ ﻧﺸﺪﻩ(‬
‫‪ -‬ﻋﻠﯽ‪ ,‬ﻣﺤ ّﻤﺪ‪» ,‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ«‪ ٢٠٠٦-٢٠٠٧ ,‬ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪ ۴‬ﻓﻮﺭﻳ |ﻪ ‪ ٢٠١١‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪http://‬‬
‫‪ neyrizfars.blogfa.com‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﻓﺮﺍﻧﺴﻴﺲ‪ ,‬ﺭﻳﭽﺎﺭﺩ‪ ,‬ﺳﻲ ﺍﻡ ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪Ahmad the recipient of the Arabic ٢٠٠٣‬‬
‫‪ Tablet of Ahmad‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪http://bahai-library.com/?file=francis :‬‬
‫‪ ahmad_biography‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﻓﺴﺎﺋﯽ‪ ,‬ﺣﺎﺝ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻦ ‪ ,‬ﻓﺎﺭﺳﻨﺎﻣ |ﻪ ﻧﺎﺻﺮﻱ ﺝ ‪) ٢‬ﻃﻬﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪-١٨٩٥،‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۲۸‬‬
‫‪(١٨٩٤‬‬
‫‪ -‬ﻓﻠﻮﺭ‪ ,‬ﻭﻳﻠﻢ ‪ Asnaf ,‬ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ١٥ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ،١٩٨٧‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪ ،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‬
‫‪ ٢٠،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪http://www.iranica.com/articles/asnaf-guilds :‬‬
‫ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ Gift giving‬ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ١٥ ،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ، ١٩٨٧‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ ‪ ،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‪,‬‬
‫‪ ١٥،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪http://www.iranica.com/articles/gift-giving :‬‬
‫ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‬
‫‪ -‬ﻓﺆﺍﺩﻱ ﺑﺸﺮﻭﻳﻪ ﺍﻱ‪ ,‬ﺣﺴﻦ‪ .‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺩﻳﺎﻧﺖ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺩﺭ ﺧﺮﺍﺳﺎﻥ ‪) ۱۸۴۴-۱۹۲۶‬ﺁﻟﻤﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﻋﺼﺮ ﺟﺪﻳﺪ ‪.(٢٠٠٧ ،‬‬
‫‪ -‬ﻓﻨﺎﻧﺎﭘﺬﻳﺮ‪ ,‬ﺧﺎﺿﻊ‪) ,‬ﻣﺘﺮﺟﻢ( ‪» ،‬ﻟﻮﺡ ﺍﻳﻮﺏ« ﻳﺎ »ﺳﻮﺭﺓﺍﻟﺼﺒﺮ ‪ «،‬ﺩﻫﻢ ﺍﮐﺘﺒﺮ ﻭ ﺑﻴﺴﺖ ﻭ ﻳﮑﻢ‬
‫ﺁﭘﺮﻳﻞ ‪bahai-library.com ,http://bahai-library.com/provisionals/ ١٩٩٧‬‬
‫‪٢٠٠٩ .surih.sabr.html‬‬
‫‪ -‬ﻓﻴﻀﯽ‪ ,‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﻠﻲ ‪، ,‬ﺣﻀﺮﺕ ﻧﻘﻄ |ﻪ ﺍﻭﻟﻲ‪ :‬ﺯﻧﺪﮔﺎﻧﻲ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ )ﻃﻬﺮﺍﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﻲ ‪(١٩٧٣‬‬ ‫ﺑﻬﺎﺋ ‪،‬‬
‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ﻣﺸﮑﺒﻴﺰ )ﻃﻬﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪ ١٢٩‬ﺑﺪﻳﻊ‪ ١٣٤٩/‬ﻫﺠﺮﻱ ﺷﻤﺴﻲ(‬
‫‪ -‬ﮔﺌﻮﻻ‪ ,‬ﺍﺭﺳﻼﻥ‪) ،Iranian Baha'is from Jewish Background ,‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﻣﺴﺘﻘﻞ ‪(٢٠٠٨،‬‬
‫‪ -‬ﮔﻠﭙﺎﻳﮕﺎﻧﯽ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﻮﺍﻟﻔﻀﻞ ﻭ ﺳﻴّﺪ ﻣﻬﺪﻱ‪ ,‬ﮐﺸﻒ ﺍﻟﻐﻄﺎﺀ ﻭ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺁﻫﻨﮓ ﺭﺑّﺎﻧ ‪،‬‬
‫ﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‪:‬‬
‫ﺍﻭﻟﻴﻦ ﻗﺮﻥ )ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ‪ :‬ﻣﺎﺭﭺ ‪ (٢٠٠٧‬ﻓﺼﻞ ‪ ، ١‬ﭖ‪eBook ١٢ .‬‬
‫‪ -‬ﮔﻮﺑﻴﻨﻮ‪ ,‬ﮐﻨﺖ ﺟﻮﺯﻑ‪ ، ,‬ﺍﺩﻳﺎﻥ ﻭ ﻓﻠﺴﻔﻪ‪،‬ﻫﺎﻱ ﺁﺳﻴﺎﻱ ﻣﻴﺎﻧﻪ ‪) ،‬ﭘﺎﺭﻳﺲ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺍﺭﻧﺴﺖ ﻟﺮﻭ‬
‫‪ ،‬ﺍﺩﻳﺘﻮ ‪،‬ﺭ ‪(١٩٠٠‬‬
‫‪ -‬ﻟﺘﻴﻤﺮ‪ ,‬ﺟﺮﺝ ﺍُﺭ‪ ،The Light of the World ,‬ﺩﻭﺍﺯﺩﻫﻢ ﻣﺎﺭﭺ ‪ ٢٠١٣‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‬
‫‪ http://bahai-library.com/latimer_light_world‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﻣﺎﺭﺗﻴﻦ‪ ,‬ﻭﻧﺴﺎ‪The Qájár Pact: bargaining, protest and the state in ، ,‬‬
‫‪ nineteenth-century Persia – ، Taurus‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ‪ ،‬ﺷﻬﺮ ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‪٢٠٠٥ ,‬‬
‫‪ -‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﯽ‪ ,‬ﺍﺳﺪﺍﷲ ﻓﺎﺿﻞ ‪ ,،‬ﺍﻣﺮ ﻭ ﺧﻠﻖ )ﺁﻟﻤﺎﻥ ‪ ,،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩۸۵‬‬
‫ﻖ ﺝ‪) ،١-٤‬ﻃﻬﺮﺍﻥ‪ ,‬ﺍﻳﺮﺍﻥ‪ ,‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬ ‫‪ -‬ﻣﺎﺯﻧﺪﺭﺍﻧﯽ‪ ,‬ﺍﺳﺪﺍﷲ ﻓﺎﺿﻞ‪ ,‬ﮐﺘﺎﺏ ﻇﻬﻮﺭﺍﻟﺤ ‪،‬‬
‫‪(١٩٧٣،‬‬
‫‪ -‬ﻣﺎﻟﻤﻴﺮﯼ‪ ,‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﻃﺎﻫﺮ‪ ,‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺷﻬﺪﺍﺀ ﻳﺰﺩ )ﮐﺮﺍﭼﻲ ﭘﺎﮐﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫‪(١٩٧٩،‬‬
‫ﻦ ﺁﻟﻤﺎﻥ ‪ ,،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬‫‪ -‬ﻣﺎﻟﻤﻴﺮﯼ‪ ,‬ﺣﺎﺟﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﻃﺎﻫﺮ ‪ ,،‬ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﻣﺎﻟﻤﻴﺮﻱ )ﻻﻧﮕﻨﻬﺎﻳ ‪،‬‬
‫‪۳۲۹‬‬ ‫ﮐﺘﺎﺏ‪،‬ﺷﻨﺎﺳﯽ‬

‫‪(١٩٩٢،‬‬
‫ﺱ ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‪,‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺘّﺤﺪﻩ‪ ,‬ﻧﮕﺎﺭ‪)، Representing the unrepresentable ,‬ﺳﻴﺮﺍﮐﻴﻮ ‪،‬‬
‫ﺱ ‪(٢٠٠٨‬‬ ‫ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺳﻴﺮﺍﮐﻴﻮ ‪،‬‬
‫‪ -‬ﻣﺤ ّﻤﺪﺣﺴﻴﻨﯽ‪ ,‬ﻧﺼﺮﺕ ﺍﷲ‪The Báb, His Life, His Writings and the، ,‬‬
‫‪) ، -disciples of the Báb’s Dispensation‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺩﺍﻧﺪﺱ ‪ ,،‬ﺍﻭﻧﺘﺎﺭﻳﻮ‪ ,‬ﮐﺎﻧﺎﺩﺍ‪ ,‬ﻣﺆﺳﺴ |ﻪ‬
‫ﻲ ‪(١٩٩٥‬‬ ‫ﻣﻌﺎﺭﻑ ﺑﻬﺎﺋ ‪،‬‬
‫ﮏ‪،‬ﺍﻭﻳﻦ‪ ,‬ﺩﻱ‪ .‬ﺍﻡ‪ ,‬ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻧﺎﻣ |ﻪ ﺩﮐﺘﺮ ‪،‬ﺍ ”‪From Shaykhism to Bábism: A study‬‬ ‫‪-‬ﻣ ‪،‬‬
‫‪ -، in «charismatic renewal in Shí’a Islam‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻤﺒﺮﻳﺞ ‪.١٩٧٩ ،‬‬
‫‪ -‬ﻣﮑﯽ‪ ,‬ﺳﺎﻧﺪﺭﺍ‪، The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation ,‬‬
‫)ﻧﻴﻮ ﻳﻮﺭﮎ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺩﻭﺗﺎ ‪،‬ﻥ ‪(١٩٩٦‬‬
‫‪ -‬ﻣﻠﮏ‪،‬ﺧﺴﺮﻭﯼ‪ ,‬ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻲ ‪ ,،‬ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺷﻬﺪﺍﺀ ) ﻃﻬﺮﺍﻥ‪ ,‬ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ ,،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪(١٩٧٣ ،‬‬
‫‪ -‬ﻣﺆﻣﻦ‪ ,‬ﻣﻮﮊﺍﻥ‪Some ,۱۹۴۴-۱۸۴۴ ,The Bábí and Bahá’í Religions ,‬‬
‫ﺪ‬‫‪)، contemporary Western accounts‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ‪ ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟ ‪،‬‬
‫‪(١٩٨١‬‬
‫‪Selections from the Writings of E.G. Browne and the Bábí and‬‬
‫) ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ‪ ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟﺪ ‪Bahá’í Religions ( ١٩٨٧ ،‬‬
‫ﺪ ‪١٩٨٥An introduction to Shi’i‬‬ ‫) ‪،‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ‪ , ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟ ‪،‬‬
‫‪Islam‬‬
‫‪ -‬ﻣﻬﺪﻭﯼ‪ ,‬ﺷﻴﺮﻳﻦ‪ ,‬ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ٢٠‬ﺟﻮﻻﻱ ‪ ٢٠٠٩‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ‪ ,‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‬
‫‪ - Qájárs: the Qájár-period household‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ۲۰۱۰‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪www. :‬‬
‫‪ iranica.com/articles/Qájárs-period-household‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﻣﻬﺮﺍﺑﺨﺎﻧﯽ‪ ,‬ﺭﻭﺡ ﺍﷲ‪ Disciple at Dawn ,‬ﻟﻮﺱ ﺁﻧﺠﻠﺲ ‪ ,،‬ﮐﺎﻟﻴﻔﺮﻧﻴﺎ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ‬
‫ﮐﻠﻤﺎﺕ ‪١٩٨٧،‬‬
‫‪ -‬ﻣﻴﺜﺎﻗﯽ‪ ,‬ﺟﻼﻝ ‪ ,،‬ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﭼﺎﭖ ﻧﺸﺪﻩ ‪ ,،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ‪.١٩٩٥ ،‬‬
‫‪ -‬ﻣﻴﺮﻫﺎﺩﯼ‪ ,‬ﺗﻮﺭﺍﻥ‪ ,‬ﺩﺍﻳﺮﺓﺍﻟﻤﻌﺎﺭﻑ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﮑﺎ ‪ ١٥ ,،‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ،١٩٩٧‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﮐﻠﻤﺒﻴﺎ‪Education‬‬
‫‪ -viii. nursery schools and kindergartens‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‪ ٢٠,‬ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ‬
‫ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪http://www.iranica.com/articles/education-viii-nursery- :‬‬
‫‪ .schools-and-kindergartens‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﻧﺼﺮ‪ ,‬ﺳﻴّﺪ ﺣﺴﻴﻦ‪) ،Islam: Religion, History and Civilization ,‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ‬
‫‪ ،‬ﻧﻴﻮﻳﻮﺭﮎ ‪ ،‬ﻫﺎﺭﭘﺮ ﮐﻮﻟﻴﻨﺰ ‪(٢٠٠٣) ،‬‬
‫‪ -‬ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﮔﺎﻥ ﻣﺨﺘﻠﻒ »ﻣﻈﻔﺮﺍﻟﺪﻳﻨﺸﺎﻩ ﻗﺎﺟﺎﺭ« ‪ ١٢‬ﮊﺍﻧﻮﻳﻪ ‪ ،٢٠١١‬ﺩﺭ ﻧﻮﺍﻣﺒﺮ ﺳﺎﻝ ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۳۰‬‬
‫ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪http://en.wikipedia.org/wiki/Mozaffar_ad-Din_Sháh_Qájár‬‬
‫‪ -‬ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﯼ‪ ,‬ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ‪ ) ,‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺁﻫﻨﮓ ﺭﺑّﺎﻧﻲ( ‪» ،‬ﺣﮑﺎﻳﺖ ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺩﺭﺑﺎﺭ |ﻩ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ «،‬ﺝ‪.‬‬
‫‪ ، ٤‬ﺵ‪) Translations of Shaykhi, Bábí and Bahá'í Text ,، ٥ .‬ﺟﻮﻥ ‪١٩٩٥ ، (٢٠٠٠‬‬
‫‪ ،‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﻣﻴﺸﻴﮕﺎﻥ ‪ ،‬ﻣﺎﻩ ﻣﻲ ‪ ٢٠١٠‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﻧﻴﮑﻼﺱ‪ ,‬ﺍﻱ‪ .‬ﺍﻝ‪ .‬ﺍﻡ‪ ,Seyyed Ali Mohammed dit le Bab ,.‬ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﻣﻴﺸﻴﮕﺎﻥ‬
‫‪ ،‬ﺩﺭ ﺍﮐﺘﺒﺮ ‪ ٢٠٠٩‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/K-‬‬
‫‪ ،۱۹۹۵-۲۰۰۴ ، «، ۲۰۰۴-۱۹۹۵ O/N/LeBab/LeBab.htm‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﻫﺎﺟﺴﻦ‪ ,‬ﻣﺎﺭﺷﺎﻝ ﺟﻲ‪.‬ﺍﺱ‪ The Venture of Islam ,.‬ﺝ‪) ١ .‬ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ‪ ،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‬
‫‪،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ‪.(١٩٧٧ ،‬‬
‫‪Selections from the Writings of E.G. Browne and the Bábí and‬‬
‫‪) Bahá’í Religions‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ‪ ،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟﺪ ‪(١٩٨٧ ،‬‬
‫ﺪ ‪An introduction to Shi’i ( (١٩٨٥‬‬ ‫ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ‪ ،‬ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ ‪ ,،‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟ ‪،‬‬
‫‪،Islam‬‬
‫‪ -‬ﻫﻤﺪﺍﻧﯽ‪ ,‬ﺳﻴّﺪ ﺣﺴﻴﻦ‪ ، -The Báb, The Herald of the Day of Days ,‬ﺗﺎﺭﻳﺦ‬
‫ﺟﺪﻳﺪ ‪ ،‬ﺗﺮﺟﻤ |ﻪ ﺁ‪.‬ﺏ‪ .‬ﺑﺮﺍﻭﻥ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺑﺎﻟﻴﻮﺯﻱ‪) ,‬ﺁﮐﺴﻔﻮﺭﺩ ﺍﻧﮕﻠﺴﺘﺎﻥ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺟﺮﺝ ﺭﻭﻧﺎﻟﺪ ‪(١٩٧٥‬‬
‫‪ -‬ﻭﺍﻳﺖ‪،‬ﻣﻮﺭ‪ ,‬ﺑﺮﻭﺱ‪ ٢١، ,، The Story of the Cornerstone ,‬ﺍﮐﺘﺒﺮ ‪ ,٢٠١١‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ‪:‬‬
‫‪http://www.bahai.us/bahai-temple/history-and‬‬ ‫‪architecture/‬‬
‫‪ cornerstone‬ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪.‬‬
‫‪ -‬ﻭﺍﻳﺖ‪،‬ﻣﻮﺭ‪ ,‬ﺑﺮﻭﺱ‪)، The Dawning Place ,‬ﻭﻳﻠﻤﺖ ‪ ,،‬ﺍﻳﻠﻴﻨﻮﻳﺰ‪ :‬ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ‬
‫‪(١٩٨٤،‬‬
‫‪ -‬ﻳﺰﺩﺍﻧﯽ‪ ,‬ﻡ‪» ,.‬ﮐﺸﻮﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﻗﺎﺟﺎﺭﻳ ‪،‬ﻪ ﺑﺮ ﻃﺒﻖ ﻧﻮﺷﺘﺠﺎﺕ ﺑﻬﺎﺋﻲ«‪ ,‬ﺍﻧﺠﻤﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺑﻪ ﺯﺑﺎﻥ ﻓﺎﺭﺳﻲ )‪.(٢٠٠٣‬‬
‫‪ ، ٢٠٠٩ ، AD ۱۹۲۶ The Iranian history‬ﺩ ّﻭﻡ ﺩﺳﺎﻣﺒﺮ‪ ٢٠١٠‬ﺩﺭ ﻭﺑﺴﺎﻳﺖ ‪http://‬‬
‫‪html#BKM۷۵۸.۱۹۲۶_www.fouman.com/history/Iranian_History‬‬
‫ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪ‪ .‬ﻧﺎﻡ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬
‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﺍﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ‪,١٢٦-١٢٠ ,١١٩ ،١١٥‬‬ ‫ﺁ‬
‫‪١٨٠ ،١٧٥، ,١٢٩‬‬ ‫ﺁﺑﺎﺩﻩ‪ -‬ﻣﺤﻞ ﺩﻓﻦ ﺳﺮﻫﺎﻱ ﺑﺎﺑﻲ ‪١٩٨‬‬
‫‪-‬ﮐﺎﻫﺶ ‪٢٠٦ ,٢٠٣‬‬ ‫‪ -‬ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ| ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬
‫‪-‬ﮔﺰﺍﺭﺵ ‪١٢٩‬‬ ‫ﻼﻫﺎ ‪ -‬ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻥ ‪١٥٢‬‬ ‫ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻭ ﻣ ّ‬
‫ﺍﺫﻳّﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ‪ -‬ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺷﻴﻮﻩ ‪٢٩٥‬‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ ٣٦‬ﻭ ‪٣٧‬‬
‫‪ -‬ﺧﻨﺜﻲ ﮐﺮﺩﻥ ‪٢٩١‬‬ ‫ﻧﻴﺰ ← ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ‬
‫‪ -‬ﺩﺭ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﭘﻬﻠﻮﻱ ‪٣٠٧ ,٢٩٧‬‬ ‫ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﺳﻴّﺪ ﺟﻼﻝ ﺍﻟﺪﻳﻦ ← ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‪,‬‬
‫‪ -‬ﺭﺳﻴﺪﮔﻲ ﻭ ﮐﻨﺘﺮﻝ ‪٣٠٣‬‬ ‫ﻣﺤﻞ ﺩﻓﻦ‬
‫‪ -‬ﮐﺎﻫﺶ ‪٢٣٤‬‬ ‫ﺁﺳﺎﻳﺶ ﺣﻘﻴﻘﻲ ‪١٥‬‬
‫‪ -‬ﻣﺎﻧﻊ ﺷﺪﻥ ﺍﺯ ‪٢٥٠‬‬ ‫ﺁﺳﻴﺎﺑﻬﺎﻱ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪١٧٨ ، ٨٩‬‬
‫ﻣﺤﺮﻡ ‪٣٧‬‬
‫‪ -‬ﻣﺎﻩ ّ‬ ‫ﺁﻗﺎ ﺳﻴّﺪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺑﺎﻗﺮ ‪٢١٧ ، ٢٠٧‬‬
‫ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ‪ ، ,‬ﻣﺮﺍﺳﻢ ‪٢٨‬‬ ‫ﺁﻗﺎ ﺳﻴّﺪ ﺍﺑﻮﻃﺎﻟﺐ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪١٢٥‬‬
‫ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ‪ ،‬ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ‪١٥٩ ,١٠٢‬‬ ‫ﺁﻗﺎ ﺳﻴّﺪ ﻋﻠﻲ ‪ -‬ﺩﺭ ﻳﺰﺩ ‪١٦٧‬‬
‫ﺍﺳﺘﺎﺩ ﺣﺒﻴﺐ ﺍﷲ ‪ ،‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪٢٠٨‬‬ ‫‪-‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪٢٠١‬‬
‫ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻄﺎﺍﷲ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪٢٦١ .٢٦٠‬‬ ‫ﺍﻗﺎ ﺧﺎﻥ ﻧﻮﺭﻱ ‪ -‬ﺻﺪﺭ ﺍﻋﻈﻢ ‪١٢٨‬‬
‫ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ ‪ -‬ﻣﻔﻬﻮﻡ ‪٢٨١‬‬ ‫ﺁﻗﺎ ﻋﺒﺎﺱ ﺳﺮﺍﻳﺪﺍﺭ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪٢٧٧‬‬
‫‪ -‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ‪١٠٠‬‬ ‫‪,٣٢ ,٢٨ ,٢٧ ,٢٦‬‬ ‫ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻭ ﺗﺤﺼﻴﻼﺕ‬
‫‪ -‬ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ‪١٢٨‬‬ ‫‪٢١٣‬‬
‫‪ -‬ﺩﺭ ﺭﺍﻩ ﺩﻳﻦ ‪١٥٩‬‬ ‫ﺁﻳﻪ| ﻗﺮﺁﻥ ‪١٠٦ ,٧٢ ,٦٢‬‬
‫ﺍﺳﺮﺍﺀ ‪ -‬ﺣﺮﮐﺖ ﻗﺎﻓﻠﻪ ‪١١٨ ,١١٦‬‬
‫‪ -‬ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪١٩٢‬‬ ‫ﺍﻟﻒ‬
‫‪ -‬ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﻃﻬﺮﺍﻥ ‪٢٠١,١٩٦‬‬ ‫ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪٢٦٦‬‬
‫ﺍﺳﻔﺮﺟﺎﻥ ‪ -‬ﻣﻨﻄﻘﻪ| ﺟﻨﮕﻲ ‪١٦٩ ,١٦٦ ,١٥٥‬‬ ‫‪ -‬ﺗﺪﻓﻴﻦ ‪٢٧٠‬‬
‫ﺍﺳﻼﻡ ‪ -‬ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ‪١٣٨‬‬ ‫ﺍﺗﺤﺎﺩ ﻭ ﻳﮕﺎﻧﮕﻲ ← ﻭﺣﺪﺕ ﻋﺎﻟﻢ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ‬
‫ّ‬
‫ﺍﺳﻼﻡ ‪ -‬ﻧﺴﺦ ﺍﺣﮑﺎﻡ ‪٧٧‬‬ ‫ﺍﺣﺴﺎﻳﻲ ‪ ،‬ﺷﻴﺦ ﺍﺣﻤﺪ ‪٥٤‬‬
‫ﺍﺷﺮﺍﻗﻴّﻪ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭﻣﺼﺎﺋﺐ ‪٢٩٩‬‬ ‫ﺍﺣﻤﺪ ‪ -‬ﻓﺮﺯﻧﺪ ﺑﺎﺏ ‪٤٥‬‬
‫ﺍﺻﻄﻬﺒﺎﻧﺎﺕ ‪ -‬ﺍﻋﻼﻥ ﻇﻬﻮﺭ ‪٨١‬‬ ‫ﺍﺩﻳﺎﻥ ‪ -‬ﻧﺴﺦ ﺍﺣﮑﺎﻡ ﻫﻤﻪ| ‪١٧٧‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۳۲‬‬
‫ﺍﻳ ّﻮﺏ ← ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‬ ‫‪ -‬ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﺑﺎ ﻭﺣﻴﺪ ‪٨١‬‬
‫ﺍﻓﻨﺎﻥ ‪ -‬ﺁﻗﺎ ﻣﻴﺮﺯﺍ ‪ -‬ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٢١٨‬‬
‫ﺏ‬ ‫ﺍﷲ ﺍﺑﻬﻲ ‪ -‬ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻨﻲ ‪٢١٢‬‬
‫ﻣﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺸﺮﻭﻳﻪ ﺍﻱ‬ ‫ﺑﺎﺏ ﺍﻟﺒﺎﺏ ← ّ‬ ‫‪ -‬ﺫﮐﺮ ﺩﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﻲ ‪٢٧٠‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ‪ -‬ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺩﻳﺎﻧﺖ ‪٦٩‬‬ ‫ﺍﷲ ﺍﮐﺒﺮ ‪ -‬ﻓﺮﻳﺎﺩ ‪١٥٥ ,،١٤٦، ,١٠١‬‬
‫ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ‪ -‬ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪۲۰۷‬‬ ‫ﺍﻣﺎﻡ ﺣﺴﻴﻦ ‪ -‬ﻧﺄﮐﻴﺪ ﺷﻴﺨﻴّﻪ ﺑﺮ ‪٩‬‬
‫‪ -‬ﺗ ّﻈﻠﻢ ﺑﻪ ﺷﺎﻩ ‪١٢٠‬‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﺭﺅﻳﺎﻱ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺑﻴﮕﻢ ‪٤٢‬‬
‫‪ -‬ﺗﻮﻫﻴﻦ ﺑﻪ‪١٦٦ ,،١٦٥، ,١٢٢ ،,١٢٠‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻋﺰﺍﺩﺍﺭﻱ ‪٣٧‬‬
‫‪ -‬ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ‪۱۳۵، ,۱۲۷، ,۱۲۵، ,۹۷ ,،۱۸‬‬ ‫ﺍﻣﺎﻣﺰﺍﺩﻩ ﺯﻳﺪ ← ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪ -‬ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ‬
‫‪۱۶۰، ,۱۵۹، ,۱۴۸، ,۱۳۸ ،‬‬ ‫ﺍﻣﺎﻣﺰﺍﺩﻩ ﻣﻌﺼﻮﻡ ← ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪ -‬ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ‬
‫‪ -‬ﺷﻬﺮﺕ ﺩﺭ ﺟﻨﮕﺠﻮﻳﻲ ‪۱۴۶‬‬ ‫ﺍﻣﺎﻡ ﺯﻣﺎﻥ ‪ -‬ﺩﻋﺎﻫﺎﻱ ﺟﺪﻳﺪ ‪٣٨٤‬‬
‫‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ ﻭ ﺍﺳﺎﺭﺕ ‪۱۸۲ ,،۱۸۰,،۱۵۰،,۱۲۶ ، ,۱۱۹‬‬ ‫‪ -‬ﺍﻋﻼﻥ ﻇﻬﻮﺭ ‪١٩٢ ,،٨٧ ,،٨٥ ,،٧٧‬‬
‫‪ -‬ﻗﺮﺍﺋﺖ ﺍﻟﻮﺍﺡ ﻭ ﺁﺛﺎﺭ ‪۱۵۹‬‬ ‫‪ -‬ﺳﻮﺭﻩ| ﮐﻮﺛﺮ‬
‫‪ -‬ﻧﻴﺰ ← ﻧﻬﻀﺖ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ‬ ‫‪ -‬ﻇﻬﻮﺭ ‪٣٠٧‬‬
‫ﺑﺎﻻ ﻃﺎﺭﻡ ‪ -‬ﻣﻨﻄﻘﻪ| ﻧﺒﺮﺩ ‪۱۶۹ ،۱۶۳ ،۱۵۹‬‬ ‫‪ -‬ﻗُﺮﺏ ﻇﻬﻮﺭ ‪٤٩‬‬
‫ﺑﺪﺷﺖ ‪ -‬ﻭﺍﻗﻌﻪ| ‪۱۷۷‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺎﻩ ‪٥٨‬‬
‫‪ -‬ﮔﺮﺩﻫﻤﺎﻳﻲ ‪۷۱‬‬ ‫ﺍﻣﺎﻡ ﻋﻠﻲ ‪ -‬ﺗﺄﮐﻴﺪ ﺷﻴﺨﻴّﻪ ﺑﺮ ‪٩‬‬
‫ﺑﺮﺍﻭﻥ ‪ ،‬ﺍﺩﻭﺍﺭﺩ ‪ -‬ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ| ﺍﺳﺮﺍﺀ ﺑﺎﺑﻲ ‪۱۱۶‬‬ ‫ﺍ ّﻡ ﺍﻟﺴﺎﻣﻲ ‪ -‬ﺳﻨﮕﺮ ‪١٥٩‬‬
‫‪ -‬ﻣﺪﺍﺧﻠﻪ ﺩﺭ ﺳﻴﺎﺳﺖ ←ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬ ‫ﺍﻣﺮﺍﷲ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪٢٦٠‬‬
‫‪ -‬ﻣﺪﺍﺧﻠﻪ ﺩﺭ ﺳﻴﺎﺳﺖ‬ ‫ﺍﻣﺮﻳﮑﺎ ‪ -‬ﺩﻋﺎﻱ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ﺑﺮﺍﻱ ‪٢٨٢‬‬
‫‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪۲۲۰‬‬ ‫ﺍﻣﻴﺮ ﺍﻧﺘﻈﺎﻡ ‪ ،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺗﻘﻲ ﺧﺎﻥ ‪ -‬ﻣﺪﺍﺭﺍ ﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ‬
‫‪ -‬ﻧﻬﻀﺖ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ ‪۲۲۹‬‬ ‫‪۱۴۰‬‬
‫‪ -‬ﻭﻗﺎﻳﻊ ﻧﺒﺮﺩ ‪۹۸‬‬ ‫ﺍﻭﺿﺎﻉ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺳﻴﺎﺳﻲ ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪٢٢٧‬‬
‫ﺑﻬﺎﺋﻲ ﺣﻘﻴﻘﻲ ‪ -‬ﻣﻔﻬﻮﻡ ‪۲۶۵‬‬ ‫ﺍﻫﻞ ﺑﻬﺎﺀ ‪ -‬ﻧﺎﻡ ﺟﺪﻳﺪ ‪٢١١‬‬
‫ﺑﻬﺪﺍﺷﺖ ﻭ ﺑﻴﻤﺎﺭﻱ ﻫﺎ ‪۲۷‬‬ ‫ﺍﻫﻮﺭﻣﺰﺩﺍ ‪٢١‬‬
‫ﺑﻮﺍﻧﺎﺕ – ﺍﻋﻼﻥ ﺍﻣﺮ ‪۷۶‬‬ ‫ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪ -‬ﺁﺑﺎﺩﺍﻧﻲ ‪٢١٨‬‬
‫‪ -‬ﺍﻣﻼﮎ ‪۲۷‬‬ ‫‪ -‬ﺁﻳﻨﺪﻩ ‪٢٢٤‬‬
‫ﺑﻬﻴّﻪ ﺧﺎﻧﻢ ‪ -‬ﺗﻠﮕﺮﺍﻡ ﺻﻌﻮﺩ ‪۲۸۹‬‬ ‫‪ -‬ﺣﻤﻠﻪ| ﺍﻋﺮﺍﺏ ‪٢٣، ٢١‬‬
‫ﺑﻲ ﺑﻲ ﺧﺎﻧﻢ ‪ -‬ﺗﺪﻓﻴﻦ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪۱۱۲،۱۱۱‬‬ ‫ﺍﻳﺰﺩﻱ ‪ -‬ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻋﻠﻲ ‪ -‬ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٢٤٠‬‬
‫ﺑﻴﺪ ﺑﺨﻮﻥ ﻣﻨﻄﻘﻪ| ﻧﺒﺮﺩ ‪۱۶۳ ، ۱۴۸‬‬ ‫ﺍﻳﻞ ﺑﺎﺑﺮ ‪١٩٠‬‬
‫ﺍﻳﻞ ﺑﻬﺎﺭﻟﻮ‪ -‬ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﺑﺎ ﺩﻭﻟﺖ ‪١٧٥‬‬
‫ﭖ‬ ‫‪-‬ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﺍﻥ ‪١٦٧ ،١٦٥ ،١٦٤‬‬
‫ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ← ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ‪ ، ,‬ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ‬ ‫ﺍﻳﻞ ﺧﻤﺴﻪ ‪ -‬ﺟﻨﮕﺠﻮﻳﺎﻥ ‪١٩٤، ١٥٠‬‬
‫ﭘﻴﻤﺎﻧﻲ‪ ، ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ ← ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ‬ ‫ﺍﻳﻞ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ‪ -‬ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﺑﺎ ﺩﻭﻟﺖ ‪١٧٩ ،١٦١‬‬
‫‪ -‬ﺩﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺁﺑﺎﺩﻩ ‪١٩٧‬‬
‫‪۳۳۳‬‬ ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎ‬
‫‪ -‬ﻋﮑﺲ ﺍﻟﻌﻤﻞ ﺑﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ‪۱۰۵‬‬ ‫ﺕ‬
‫‪ -‬ﻗﺪﺭﺕ ﻣﻌﻨﻮﻱ ‪۸۸‬‬ ‫ﺗﺠﺎﺭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪۲۱۸‬‬
‫ﺗﺠﺎﺭﺕ ﻭ ّ‬
‫‪ -‬ﮐﺎﺷﺖ ﺩﺭﺧﺘﺎﻥ ‪۱۴۸‬‬ ‫ﺗﺮﻭ‪ ، ,‬ﮐﻮﺭﻳﻦ ‪۲۵۴‬‬
‫‪ -‬ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﺖ ‪۶۵، ,۶۰‬‬ ‫‪ -‬ﺍﻓﺘﺘﺎﺡ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻟﺬﮐﺎﺭ ‪۲۸۲‬‬
‫‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺑﺎﺏ ‪۷۰، ,۶۱‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺮﮒ ﭘﺴﺮ ‪۲۸۲‬‬
‫‪ -‬ﻧﺼﺎﻳﺢ ﻭ ﻭﺻﺎﻳﺎ ‪۱۰۵‬‬ ‫ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻭ ﻏﺬﺍ ‪۳۲‬‬
‫‪ -‬ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪۸۹‬‬ ‫ﺗﻨﮕﻪ| ﻻﻱ ﺣﻨﺎ ‪ -‬ﻣﺤﻞ ﺍﺧﺘﻔﺎ ‪۲۴۰ ,،۲۴۵‬‬
‫ﺟﻨّﺖ ﺭﺣﻤﺎﻥ ← ﺁﺑﺎﺩﻩ ‪ -‬ﻣﺤﻞ ﺩﻓﻦ‬ ‫ﺗﻮﺑﻴﻦ ‪ ،‬ﻧﺘﻲ ‪ -‬ﺳﻨﮓ ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ‪۲۸۳‬‬
‫ﺟﻨﺖ ﺭﺅﺱ ﺷﻬﺪﺍ ← ﺁﺑﺎﺩﻩ ‪ -‬ﻣﺤﻞ ﺩﻓﻦ‬ ‫ﺗﻮﻗﻴﻊ ﻗﻬﺮﻳﻪ ‪۷۳‬‬
‫ﺟﻬﺎﺩ ﺩﻓﺎﻋﻲ ‪ -‬ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ‪ -‬ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ‬
‫ﻧﻴﺰ ← ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪-‬ﻓﺴﺦ ﺣﮑﻢ ﺟﻬﺎﺩ‬ ‫ﺙ‬
‫ﺛﺒﺖ ﺍﺣﻮﺍﻝ ‪ -‬ﺁﻏﺎﺯ ﮐﺎﺭ ‪۲۹۴‬‬
‫ﭺ‬
‫ﭼﺎﺩﺭ ﭘﻮﺷﻴﺪﻥ ﻭ ﻓﺮﺍﺭ ‪۲۴۵‬‬ ‫ﺝ‬
‫‪ -‬ﭘﺴﺮ ﺑﭽﻪ ‪۲۵۰‬‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ| ﺑﺎﺑﻲ ‪ -‬ﺭﺷﺪ ﻭ ﺗﮑﺎﻣﻞ ‪,۲۰۸، ,۲۰۳، ,۱۱‬‬
‫‪ -‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﺍﺭ ‪۲۳۹‬‬ ‫‪۲۱۲،‬‬
‫ﭼﺸﻤﻪ| ﻳﺎﻗﻮﺕ ‪ -‬ﻣﻨﻄﻘﻪ| ﺟﻨﮕﻲ ‪۱۷۰، ,۱۶۳‬‬ ‫ﺍﺗﺤﺎﺩ ﺑﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ‪۲۸۳، ,۲۸۲‬‬ ‫ﺟﺎﻣﻌﻪ| ﺑﻬﺎﺋﻲ ‪ّ -‬‬
‫ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ‪ -‬ﻣﺤﻠّﻪ ‪۹۵ ,،۸۹ ,،۸۸ ,،۷۹ ,،۲۴‬‬ ‫‪ -‬ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﺎ ﺣﮑﻮﻣﺖ ‪۲۹۰،,۲۱۶‬‬
‫‪ -‬ﺍﺳﺮﺍﺀ ‪۱۸۸‬‬ ‫‪ -‬ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ ‪۲۹۳، ,۲۹۱‬‬
‫‪ -‬ﺩﺍﻭﻃﻠﺒﺎﻥ ﻧﺒﺮﺩ ‪۹۵‬‬ ‫‪ -‬ﺣﻤﻠﻪ| ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪ ‪۲۳۹‬‬
‫‪ -‬ﺭﻭﻧﻖ ﺯﻧﺪﮔﻲ ‪۲۱۲‬‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﺁﺭﺍﻣﺶ ‪۲۳۳‬‬
‫‪ -‬ﺷﻴﺦ ﺫﮐﺮﻳﺎ ‪۲۳۹ ,،۲۳۵ ,،۲۳۴‬‬ ‫‪ -‬ﻋﮑﺲ ﺍﻟﻌﻤﻞ ﺑﻪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ‪,۲۹۶ ,۲۵، ,۱۵‬‬
‫‪ -‬ﻭﻳﺮﺍﻧﻲ ‪۱۲۵ ، ۱۲۱‬‬ ‫‪۳۰۴ ،‬‬
‫‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻫﺎ ‪۱۴۹‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ ﺍﻭﻟﻴﻪ ‪۲۰۲‬‬
‫ﭼﻨﺎﺭ ﺷﺎﻫﻲ ‪ -‬ﺣﻈﻴﺮﺓ ﺍﻟﻘﺪﺱ ‪۲۷۷ ، ,۲۷۶‬‬ ‫‪ -‬ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ‪۲۷۲ ، ,۲۷‬‬
‫ﭼﻴﺲ ‪ ،‬ﺗﻮﺭﻧﺘﻮﻥ ‪ -‬ﺳﺨﻨﺮﺍﻧﻲ ‪۲۵۴‬‬ ‫ﺟﺸﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ← ﺍﺳﺮﺍﺀ ‪ -‬ﺣﺮﮐﺖ ﻗﺎﻓﻠﻪ‬
‫ﺟﻨﺎﺏ ﺑﻬﺎﺀ ← ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‬
‫ﺡ‬ ‫ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪۶۰، ,۵۹، ,۱۰‬‬
‫ﺣﺎﺝ ﺳﻴّﺪ ﻋﺎﺑﺪ ‪۱۰۸ ,۱۰۶‬‬ ‫‪ -‬ﺍﺳﺎﺭﺕ ‪۱۰۶‬‬
‫ﺣﺎﺝ ﻏﻼﻣﺮﺿﺎ ﻳﺰﺩﻱ ‪ -‬ﺍﺯ ﺳﺮﺩﺍﺭﺍﻥ ﻭﺣﻴﺪ ‪۱۱۹‬‬ ‫‪ -‬ﺍﻋﻼﻥ ﻇﻬﻮﺭ ‪۱۱۱ ،,۱۰۵ ، ,۶۵ ,،۶۳ ,،۱۰‬‬
‫‪ -‬ﻫﻤﺮﺍﻫﻲ ﺑﺎ ﻭﺣﻴﺪ ‪۷۶‬‬ ‫‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪۸۷ ,،۷۶،, ۶۵، ,۶۰‬‬
‫‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪۱۰۱ ,۱۰۰ ,۹۴‬‬ ‫‪ -‬ﻧﻴﺰ ← ﻃﻮﺑﻲ ﺧﺎﻧﻢ‬
‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۱۱۹ ,،۱۱۸‬‬ ‫‪ -‬ﺭﺍﺯ ﻭ ﻧﻴﺎﺯ ‪۱۱۲‬‬
‫ﺣﺎﺝ ﻗﺎﺳﻢ ‪ -‬ﻣﺴﺌﻮﻝ ﺳﻨﮕﺮ ‪۱۶۴‬‬ ‫‪ -‬ﺳﻔﺮﻫﺎﻱ ﺗﺒﻠﻴﻐﻲ ‪۷۹ ,،۷۵ ,،۷۴‬‬
‫ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ← ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻴﮕﻢ‬ ‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻭ ﺗﺪﻓﻴﻦ ‪۱۱۱ ,،۱۱۰‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۳۴‬‬
‫‪ -‬ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻣﺮ ‪۲۱۱ ,،۱۳۲ ,،۱۳۱‬‬ ‫ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ‪ -‬ﺁﺯﺍﺭ ﻭ ﺍﺫﻳّﺖ‬
‫‪ -‬ﺍﻋﻄﺎﺀ ﺍﻟﻘﺎﺏ ‪۷۱‬‬ ‫‪۱۲۵-۱۲۲‬‬
‫‪ -‬ﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﺍﺯ ﺳﻠﻴﻤﺎﻧﻴﻪ ‪۲۰۷‬‬ ‫‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪۲۱۰‬‬
‫‪ -‬ﺑﺪﺷﺖ ‪۱۷۷‬‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪۲۴‬‬
‫‪ -‬ﺩﺷﻤﻨﻲ ﻣﺎﺩﺭ ﺷﺎﻩ ﺑﺎ ‪۱۳۱‬‬ ‫‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪۷۸‬‬
‫‪ -‬ﺯﻧﺪﺍﻥ ﻭ ﺗﺒﻌﻴﺪ ‪۱۳۲ ,،۱۳۱‬‬ ‫‪ -‬ﻟﻮﺡ ﺍﻳّﻮﺏ ‪۱۱۹‬‬
‫‪ -‬ﺻﻌﻮﺩ ‪۲۸۸ ,،۲۲۱‬‬ ‫ﺣﺎﺟﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎﺳﻲ ‪-‬ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻫﺎ ‪۷۱ ,۶۹ ,،۶۵‬‬
‫‪ -‬ﻣﻈﺎﻫﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ ‪۱۷‬‬ ‫‪ -‬ﺗﻮﻗﻴﻊ ﻗﻬﺮﻳﻪ ‪۷۳‬‬
‫‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺗﻬﺎ ‪۲۷۴ ,،۲۱۲ ,،۲۱۰ ,،۲۰۷‬‬ ‫‪ -‬ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ‪۵۹‬‬
‫‪ -‬ﻣﻨﻊ ﺍﺯ ﺧﺸﻮﻧﺖ ‪۱۳۱ ,،۱۲۸‬‬ ‫‪ -‬ﻭﻓﺎﺕ ‪۷۴‬‬
‫‪ -‬ﻧﺴﺦ ﺣﮑﻢ ﺟﻬﺎﺩ ‪۲۱۱، ,۲۱۸‬‬ ‫ﺣﻲ‪۵۶ ،,۵۱‬‬
‫ﺣﺮﻭﻑ ّ‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻮﺩﺍ ← ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪ ،‬ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ‬ ‫‪ -‬ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ‪۵۲‬‬
‫ﺍﻟﻬﻲ‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺷﻴﺦ ﻃﺒﺮﺳﻲ ‪۷۴‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ ‪ -‬ﺁﺛﺎﺭ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ‪ -‬ﺧﻄﺎﺑﻪ‬ ‫ﺣﺴﻴﻦ ﺧﺎﻥ ﺁﺟﻮﺩﺍﻧﺒﺎﺷﻲ ‪ -‬ﻭﺍﻟﻲ ﻓﺎﺭﺱ‪,۶۴ ,،۶۰‬‬
‫ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ‪٢٥٥‬‬ ‫‪۶۷ ،‬‬
‫‪ -‬ﺭﺳﺎﻟﻪ ﻣﺪﻧﻴﻪ ‪٢١٨‬‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪ -‬ﺁﺛﺎﺭ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ‪۶۸، ,۵۲ ,۴۷ ، ,۴۵‬‬
‫‪ -‬ﻣﻨﻊ ﺧﺸﻮﻧﺖ ‪٢١١ ,١٦٠‬‬ ‫‪ -‬ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺍﻣﺮ ‪۷۲ ،, ۵۴ ،,۱۷‬‬
‫‪ -‬ﻣﻨﺎﺟﺎﺗﻬﺎ ‪٢٨٢ , ٢٦٥ ,،١٥١‬‬ ‫‪ -‬ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪۶۲‬‬
‫‪ -‬ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﻲ ‪١٩٢‬‬ ‫ﺣﻲ ‪۵۱‬‬ ‫‪ -‬ﺣﺮﻭﻑ ّ‬
‫‪ -‬ﺩﺭ ﺍﻣﺮﻳﮑﺎ ‪٢٨٣ ، ,٢٨٢, ،١٥‬‬ ‫‪ -‬ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ‪۴۷‬‬
‫‪ -‬ﺻﻌﻮﺩ ‪٢٩٨ ,٢٨٨‬‬ ‫ﻼ ﺣﺴﻴﻦ ‪۴۹‬‬ ‫‪-‬ﻣ ّ‬
‫‪ -‬ﻣﻼﻗﺎ ﺕ ﭘﺪﺭ ‪١٣١‬‬ ‫‪ -‬ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺁﻳﺎﺕ ﻭ ﺍﻟﻮﺍﺡ ‪۱ ۰۰‬‬
‫ﻧﻴﺰ ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ| ﺷﻬﺪﺍﺀ‬ ‫‪ -‬ﺟﺎﺑﺠﺎﻳﻲ ﻋﺮﺵ ‪۲۰۹‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻓﺎﻃﻤﻪ ‪ -‬ﺩﺭ ﺭﺅﻳﺎﻱ ﺧﺪﻳﺠﻪ ﺧﺎﻧﻢ ‪١٤٣‬‬ ‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۱۱۴‬‬
‫‪ -‬ﻣﺆﺍﻧﺴﺖ ﺑﺎ ‪٤٧‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺠﻠﺲ ﻣﺤﺎﮐﻤﻪ ‪۷۲‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻣﺴﻴﺢ ‪٢٥٥‬‬ ‫‪ -‬ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ ‪۱۷‬‬
‫ﻧﻴﺰ ← ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪ ,‬ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﺍﻟﻬﻲ‬ ‫‪ -‬ﻧﺎﻡ ﺳﻨﮕﺮ ‪۱۵۸‬‬
‫ﺣﻀﺮﺕ ﻭﻟﻲ ﺍﻣﺮﺍﷲ ‪ -‬ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﻲ ‪٢٩٠ ,٢٨٤‬‬ ‫‪ -‬ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺩﻭﺭﻩ| ‪۱۳‬‬
‫ﺣﻘﻮﻕ ﺑﺸﺮ ‪١٤‬‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪ -‬ﺁﺛﺎﺭ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ| ﺍﺳﺘﻘﺎﻣﺖ‬
‫ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻭ ﻣﻘﺎﻣﻬﺎﻱ ﺩﻭﻟﺘﻲ ‪٣١‬‬ ‫‪۲۸۱‬‬
‫‪ -‬ﺭﺅﺳﺎ ﻭ ﺳﻼﻃﻴﻦ ‪۲۲۹‬‬
‫ﺥ‬ ‫‪ -‬ﻇﻬﻮﺭ ﮐﻠﻲ ﺍﻟﻬﻲ ‪۲۱۲‬‬
‫ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺷﻔﺎﻫﻲ ‪١٢‬‬ ‫‪ -‬ﻣﻨﻊ ﺧﺸﻮﻧﺖ ‪,۲۱۳ ,،۲۱۵ ,،۲۱۱ ،,۱۴ ,،۱۸‬‬
‫ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻫﺎ ‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ‪٢٥٠ ,٢٤٩ ,٢٤٠‬‬ ‫‪۲۷۶، ,۲۷۴ ,،۲۷۵،‬‬
‫ﺧﺎﻭﺭ ﺳﻠﻄﺎﻥ ‪ -‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ‪٢١٦‬‬ ‫ﻧﻴﺰ ← ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ| ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬
‫‪۳۳۵‬‬ ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎ‬
‫ﺩﻩ ﺑﺮﺍﺩﺭﺍﻥ ← ﺳﺮﺩﺍﺭ ‪ ,‬ﻋﻠﻲ‬ ‫‪ -‬ﺍﻟﻮﺍﺡ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ‪٢٩١‬‬
‫‪ -‬ﺗ ّﻮﻟﺪ ‪٢٠٦‬‬
‫ﺭ‬ ‫‪ -‬ﺧﺪﻣﺎﺕ ‪٢٢٢‬‬
‫ﺭﺳﺎﻟﻪ ﻣﺪﻧﻴّﻪ ← ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎ ‪ -‬ﺁﺛﺎﺭ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ‬ ‫‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ ‪٢٤٠‬‬
‫ﺭﻓﺴﻨﺠﺎﻧﻲ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻲ ﺍﮐﺒﺮ ‪ -‬ﺳﻔﺮ ﻫﺎ ‪، ,٢٣٤‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺮﮒ ﺑﺮﺍﺩﺭ ‪١٨٠‬‬
‫‪٢٧٥‬‬ ‫‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٢٤٥‬‬
‫ﺭﻭﻧﻴﺰ ‪-‬ﺍﻋﻼﻥ ﺍﻣﺮ ‪٧٧‬‬ ‫ﺧﺪﻳﺠﻪ )ﻫﻤﺴﺮ ﺑﺎﺏ ( ‪٥٦ , ٤٠‬‬
‫‪ -‬ﺭﻭﺳﺘﺎ ‪٢٧١‬‬ ‫‪ -‬ﺍﺯ ﻣﻮﻣﻨﻴﻦ ﺍﻭﻟﻴّﻪ ‪٦٦‬‬
‫‪ -‬ﺩﻋﺎ ﺑﺮﺍﻱ ‪٦٨‬‬
‫ﺯ‬ ‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺑﺎﺏ ‪١٩٥‬‬
‫ﺯﺭﻣﻘﺎﻟﻲ ← ﺳﺮﺩﺍﺭ‪ ,‬ﻋﻠﻲ‬ ‫‪ -‬ﺻﻌﻮﺩ ‪٢١٩‬‬
‫ﺯﻧﺎﻥ ‪ -‬ﺁﻣﻮﺯﺵ ← ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻭ ﺗﺤﺼﻴﻼﺕ‬ ‫‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺍﺳﺮﺍﺀ ‪١٩٦ , ١٢٠‬‬
‫‪ -‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﻭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٣٨ ,٣٢‬‬ ‫ﺧﺪﻋﻪ ﻭ ﺩﺭﻭﻍ ﺟﻨﮕﻲ ‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺷﻴﺦ ﻃﺒﺮﺳﻲ‬
‫‪ -‬ﺑﺎﺑﻲ ﺷﺪﻥ ‪١٥٤‬‬ ‫‪٧٤‬‬
‫‪ -‬ﺑﺎﺯﻣﺎﻧﺪﮔﺎﻥ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ‪٢٠٦ ,٢٠٣‬‬ ‫‪ -‬ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ‪١٠٣‬‬
‫‪ -‬ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪٤٧‬‬ ‫‪ -‬ﺳﻴّﺪ ﻋﺎﺑﺪ ‪١٠٧‬‬
‫ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﻭ ﺑﻼﻳﺎ ‪١٣‬‬‫‪ّ -‬‬ ‫‪ -‬ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ‪١٧١‬‬
‫‪ -‬ﺷﻴﻮﻩ| ﺳﻔﺮ ‪٣٨‬‬ ‫‪ -‬ﻣﻴﺮﺯﺍﺑﺎﺑﺎ ‪١٤٤‬‬
‫‪ -‬ﺗﻴﺮﺍﻧﺪﺍﺯﻱ ﺑﻪ ‪١٧٠‬‬ ‫‪ -‬ﻫﻤﺴﺮ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ‪١٤١‬‬
‫‪ -‬ﺗﻮﻫﻴﻦ ﺑﻪ ‪١٧٣‬‬ ‫ﺧﺮﺍﻓﺎﺕ ‪٣٤‬‬
‫ﺯﻧﺎﻥ ﻭ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ‪ -‬ﺍﺳﺎﺭﺕ ‪,١١٩ ,١١٨ ،,١١٧ ,،١١٦‬‬ ‫ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﻲ ﻭ ﺣﻤﻠﻪ| ﻣﻠﺦ ‪٢٨٤‬‬
‫‪١٩٥ ,١٩٤، ,١٩٣، ,١٩٢ ،‬‬ ‫ﺧﺸﻮﻧﺖ ← ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ‪ -‬ﺧﺸﻮﻧﺖ ﻭ ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ‬
‫‪ -‬ﺩﺭ ﺟﺸﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ← ﺍﺳﺮﺍﺀ ‪ -‬ﺣﺮﮐﺖ ﻗﺎﻓﻠﻪ‬ ‫ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪ -‬ﺁﺛﺎﺭﻣﺒﺎﺭﮐﻪ ‪ -‬ﻧﻔﻲ ﺧﺸﻮﻧﺖ‬
‫‪ -‬ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ‪١٥٩ ,،١٦٩، ,١٥٦‬‬ ‫ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻏﻔﺎﺭ ‪ -‬ﺧﻴﺎﻧﺖ ‪١٤٧‬‬
‫‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪١٠١‬‬ ‫ﺧﻮﺍﺟﻪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ -‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﺳﺎﺭﺕ ‪٢٠٥‬‬
‫‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ ‪,٢٥٦ ,،٢٥٥، ,٢٥٤ ,٢٥٣ ،,١٧٦ ,١٧٥‬‬ ‫‪ -‬ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٢٨٧‬‬
‫‪٢٥٧ ،‬‬ ‫‪ -‬ﺗﺠﺎﺭﺕ ﭘﻨﺒﻪ ‪٢١٣‬‬
‫‪ -‬ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ‪١٤٢‬‬ ‫‪ -‬ﻋﻀﻮﻳّﺖ ﻣﺤﻔﻞ ‪٢٨٥‬‬
‫‪ -‬ﻧﻴﺰ ← ﺧﺎﻧﻮﺩﻩ ﻫﺎ ‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ‬ ‫‪ -‬ﻏﺎﺭﺕ ﺍﻣﻮﺍﻝ ‪٢٧٩‬‬
‫ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ| ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪١١٣‬‬ ‫‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ ‪٢٧٨‬‬
‫ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ| ﺷﻬﺪﺍﯼ ﺁﺑﺎﺩﻩ ‪١٩٨‬‬ ‫‪ -‬ﺻﻌﻮﺩ ‪٢٩٤‬‬
‫ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ| ﺷﻬﺪﺍﯼ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪٣٠١‬‬
‫ّ‬
‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ‪ -‬ﺍﺣﺘﮑﺎﺭ ﻏﻠﻪ ‪١٢٢‬‬ ‫ﺩ‬
‫‪ -‬ﺁﺯﺍﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ‪١٣٨ ,١٣٧‬‬ ‫ﺩﺍﻭﻃﻠﺐ ﮔﻴﺮﻱ ‪ ,‬ﺷﻴﻮﻩ| ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪٩٦ , ٩٤‬‬
‫‪ -‬ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪٩٠‬‬ ‫ﺩﺭﺏ ﺷﮑﺎﻓﺖ ‪ -‬ﻣﻨﻄﻘﻪ| ﻧﺒﺮﺩ ‪١٦٣ ، ,١٥٨ ، ,١٥٠‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۳۶‬‬
‫ﺳﻴّﺪ ﻳﺤﻴﻲ ﺩﺍﺭﺍﺑﻲ ← ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ‬ ‫‪ -‬ﻇﻠﻢ ‪٨١‬‬
‫ﺳﻴﻞ ‪٢٩١‬‬ ‫‪ -‬ﻗﺘﻞ ‪١٣٩‬‬
‫‪ -‬ﻧﮕﺮﺍﻧﻲ ﻫﺎ ﻭ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻫﺎ ‪١٣٦ ,٨٩ ,٧٩‬‬
‫ﺵ‬ ‫‪-‬ﻫﻤﺴﺮ ‪١٤١ ,١٢٤‬‬
‫ﺷﺎﻩ ﺑﻬﺮﺍﻡ ﻭ ﺳﻮﺷﻴﺎﻧﺲ ← ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‬ ‫ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ﻧﻴﺰ ← ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ﺣﺎﮐﻢ‬
‫ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ﻧﻮﺍﺏ ‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺍﺳﺮﺍ ‪١١٨‬‬ ‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬
‫ﺷﺠﺎﻉ ﺍﻟﻤﻠﮏ ← ﻣﻬﺮﻋﻠﻲ ﺧﺎﻥ‬
‫ﺷﻌﺎﻋﻲ‪ ،‬ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ‪٢٩٦‬‬ ‫ﺱ‬
‫‪،‬ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ -‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ‪٢١٦‬‬ ‫ﺷﻔﻴﻊ ّ‬ ‫ﺳﭙﻬﺮ ‪ -‬ﺗﺎﺭﻳﺦ‪،‬ﻧﻮﻳﺲ ‪١٠١‬‬
‫‪ -‬ﺍﻣﺎﻡ ﺟﻤﺎﻋﺖ ‪٢٠٦‬‬ ‫ﺳﺮﺩﺍﺭ‪ ,‬ﻋﻠﻲ ‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪١٣٦‬‬
‫‪ -‬ﭘﻴﻤﺎﻥ ﺻﻠﺢ ﺑﺎ ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ‪٢١٦‬‬ ‫‪ -‬ﺍﻳﻤﺎﻥ ‪١٣٦‬‬
‫‪-‬ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٢١٨‬‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻧﺒﺮﺩ ‪١٥٢‬‬
‫‪ -‬ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﻭ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎ ‪١٧٨، ,١٧٩ ،,١٣‬‬ ‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪١٦٢‬‬
‫‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٢٦٦ ,،٢٠٣ ,١٥‬‬ ‫‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ ‪١٣٦‬‬
‫‪ -‬ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺍﻟﻮﺍﺡ ‪٢١٩، ,٢٢٢‬‬ ‫‪ -‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﮐﻞ ‪١٥٨ ,١٠‬‬
‫‪ -‬ﺯﻳﺎﺭﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪٢٠٨‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺪﻓﻦ ‪٢٩٢‬‬
‫‪ -‬ﺷﺎﻫﺪ ﻭﻗﺎﻳﻊ ‪١٨٨‬‬ ‫‪ -‬ﻧﻬﻀﺖ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ‪١٤٤‬‬
‫‪ -‬ﺻﻌﻮﺩ ‪٢٢٢‬‬ ‫‪ -‬ﻭ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ﺧﺎﻥ ‪١٣٧ ,٨٠‬‬
‫‪ -‬ﻋﻬﺪ ﻭ ﻣﻴﺜﺎﻕ ﻭ ﺗﺒﻠﻴﻎ ‪,٢١٨ ,٢١٤ ,،٢١٢‬‬ ‫‪ -‬ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﺑﺎ ‪١٤١,١٤٢ ,١٤٠‬‬
‫‪٢٢٢ ,،٢١٩،‬‬ ‫ﺳﺮﺩﺍﺭﻱ‪، ,‬ﺟﻬﺎﻧﺘﺎﺏ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪٣٠٠‬‬
‫ﺷﻔﻴﻊ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ -‬ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻌﻪ| ﺷﻴﺦ‬ ‫ﺳﺮﻭﺳﺘﺎﻥ ‪ -‬ﺭﺍﺑﻄﻪ| ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ﻭ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ‪٢٧٢‬‬
‫ﺯﮐﺮﻳﺎ ‪٢٥٧ ,٢٥٦ ,٢٥٠‬‬ ‫ﺳﻤﻨﺪﺭﻱ‪ ،,‬ﻃﺮﺍﺯﺍﷲ ‪٢٧٦ , ٢٣٦ ,٢٠٦‬‬
‫ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪ -‬ﺁﺭﺯﻭﻱ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ ‪١٦٩ ,٩١‬‬ ‫ﺳﻤﻴﻊ ﭘﻮﺭ‪ ,‬ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪٢٩٥‬‬
‫‪ -‬ﻋﻘﻴﺪﻩ ﺑﻪ ‪٣٦‬‬ ‫ﺳﻨﮕﺮﺳﺎﺯﻱ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ‪١٥٨‬‬
‫‪ -‬ﮔﻔﺘﻪ ﻫﺎﻱ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪١٠٦ ,،٩١ ,،٩٠‬‬ ‫ﺳﻮﺭﻩ| ﮐﻮﺛﺮ ‪ -‬ﺗﻔﺴﻴﺮ ‪٦٢ ،,٦١‬‬
‫‪ -‬ﮔﻔﺘﻪ ﻫﺎﻱ ﻗﻄﺐ ‪١٧٣ ,١٧١‬‬ ‫ﺳﻮﺭﻩ| ﻳﻮﺳﻒ ‪ -‬ﺗﻔﺴﻴﺮ ‪٥٠‬‬
‫‪ -‬ﻣﻔﻬﻮﻡ ‪٢٧٥ ,٢١٢ ،,٢١١ ,،١٠٦‬‬ ‫ﺳﻴّﺪ ‪ -‬ﻣﻌﻨﻲ ﮐﻠﻤﻪ ‪٤٢‬‬
‫‪ -‬ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﮐﺮﺑﻼ ‪١٩٤ ,١١٢ ,،٩٣،,٩١‬‬ ‫ﺳﻴّﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩﻱ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪،١٢٣ ,،١٢٢‬‬
‫ﺷﻬﺪﺍﺀ ‪ -‬ﺟﺎﺑﺠﺎﺋﻲ ﻣﺤﻞ ‪٣٠١ ،,٢٩٤‬‬ ‫‪١٢٥ ,،١٢٤‬‬
‫‪ -‬ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪١٠١‬‬ ‫‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٢٥٧ ، ,٢١٩ ,،٢١٤ ,،١٢٥‬‬
‫‪-‬ﻧﻴﺰ ← ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ| ﺷﻬﺪﺍﺀ ﺁﺑﺎﺩﻩ‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪٩٥‬‬
‫‪ -‬ﻧﻴﺰ ← ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ ﺷﻬﺪﺍﺀ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬ ‫ﺳﻴﺪ ﻋﻠﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺎﺏ ← ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ‬ ‫ّ‬
‫ﺷﻬﻴﺪﭘﻮﺭ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٣٠٢‬‬ ‫ﺳﻴّﺪ ﮐﺎﻇﻢ ﺭﺷﺘﻲ ‪ -‬ﮐﻼﺱ ﺩﺭﺱ ‪٤٢‬‬
‫‪ -‬ﭘﺮﻱ ﺟﺎﻥ ‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ ‪٢٤٩ ,،٢٣٥‬‬ ‫‪ -‬ﻭﻓﺎﺕ ‪٤٧‬‬
‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ﭘﺪﺭ ﻭ ﻫﻤﺴﺮ ‪٢٤٧‬‬ ‫ﺳﻴّﺪ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ -‬ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺍﻟﻮﺍﺡ ‪٢١٤‬‬
‫‪۳۳۷‬‬ ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎ‬

‫ﺹ‬ ‫‪ -‬ﺻﻌﻮﺩ ‪٣٠٤‬‬
‫ﺻﺎﺣﺐ ﺟﺎﻥ ‪ -‬ﺧﻮﻫﺮ ﺯﺍﺩﻩ| ﺳﺮﺩﺍﺭ ‪٢٤٠ ،,٢١٧‬‬ ‫ﺷﻮﻗﻲ ﺍﻓﻨﺪﻱ ← ﺣﻀﺮﺕ ﻭﻟﻲ ﺍﻣﺮﺍﷲ‬
‫ﺻﺒﺎﻍ ‪ ،‬ﺍﺳﺘﺎﺩ ﻋﻠﻲ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪٢٦٦ ، ,٦٩‬‬ ‫ﺷﻴﺒﺎﻧﻲ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٣٠٤‬‬
‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻫﻤﺴﺮ ‪٢٦٩‬‬ ‫ﺷﻴﺨﺎ ‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪٩٤‬‬
‫ﺻﻐﺮﺍ ﺧﺎﻧﻢ ← ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‬ ‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪١١٩‬‬
‫ﺷﻴﺦ ﺍﻻﺳﻼﻡ ﺗﺒﺮﻳﺰ ‪٧٣‬‬
‫ﻁ‬ ‫ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮ ﺗﺮﺍﺏ ‪ -‬ﻋﺎﻗﺪ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪٥٦ ,،٥٥، ,٤٣‬‬
‫ﺟﺪ ﭘﺪﺭﻱ ‪٩٥‬‬
‫ﻃﺎﻫﺮﺯﺍﺩﻩ‪ ,‬ﺍﺩﻳﺐ ‪ّ -‬‬ ‫ﺷﻴﺦ ﺍﺑﻮ ﺗﺮﺍﺏ ‪ -‬ﺁﺧﻮﻧﺪ ﻃﺮﺍﺯ ﺍ ّﻭﻝ ‪٢١٦‬‬
‫ﻃﺎﻫﺮﻩ ﻗﺮﺓ ﺍﻟﻌﻴﻦ ‪ -‬ﺍﻳﻤﺎﻥ ‪٥٢‬‬ ‫‪ -‬ﮐﻤﮏ ﺑﻪ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ‪٢٠٣‬‬
‫‪ -‬ﮐﺸﻒ ﺣﺠﺎﺏ ‪٧١‬‬ ‫ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﻳﻲ ﻋﻬﺪﻳﻪ ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻳﻪ‪ ،‬ﺷﻴﺦ‬
‫‪ -‬ﻟﻘﺐ ‪٧١‬‬ ‫ﺑﻬﺎﻳﻲ‬
‫ﻃﻮﺑﻲ ﺧﺎﻧﻢ ‪ -‬ﺩﺧﺘﺮ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪١١٤ ,،١٠٢‬‬ ‫ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ‪ -‬ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪٢٣١‬‬
‫ﻃﻬﻤﺎﺳﺐ ﻣﻴﺮﺯﺍ‪ -‬ﺣﺎﮐﻢ ﻓﺎﺭﺱ ‪١٤٠‬‬ ‫‪ -‬ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻫﺎ ‪٢٣٨‬‬
‫‪ -‬ﺷﮑﺎﻳﺖ ﺍﺯ ‪٢٨٠‬‬
‫ﻉ‬ ‫‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ ‪٢٨٢‬‬
‫ﻋﺪﻡ ﻣﺪﺍﺧﻠﻪ ﺩﺭ ﺳﻴﺎﺳﺖ ← ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﺒﻬﺎﺀ‬ ‫‪ -‬ﺑﺮﺍﺩﺭﺯﺍﺩﻩ ‪٢٩٣‬‬
‫‪ -‬ﺁﺛﺎﺭ ﻣﺒﺎﺭﮎ‬ ‫ﺷﻴﺦ ﻋﺎﺑﺪ ﻣﮑﺘﺐ ﺩﺍﺭ ‪٤١‬‬
‫ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ‪٣٢‬‬ ‫ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻌﻠﻲ )ﭘﺪﺭ ﺯﻥ ﻭﺣﻴﺪ( ‪٩٦ ,،٧٧‬‬
‫‪ -‬ﺍﺩﺍﺭﻩ| ﺍﻣﻮﺭ ﮐﺸﻮﺭ ‪٢٢٨‬‬ ‫‪ -‬ﻧﻬﻀﺖ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ‪١٣٧‬‬
‫‪ -‬ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺁﺷﻮﺏ ‪٢٩٤‬‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ‪١٥٩‬‬
‫‪ -‬ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﻭ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ‪١٤٣‬‬ ‫‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪٨٧‬‬
‫‪ -‬ﺛﺮﻭﺕ ﻭ ﻗﺪﺭﺕ ‪٩‬‬ ‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪٨٧‬‬
‫‪ -‬ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ﺍﺯ ‪١١٢ ، ,٧٥ ،,٦٠، ,٥٩‬‬ ‫ﺷﻴﺦ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪٢٥٠‬‬
‫‪ -‬ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺑﺎ ﻣﺮﺩﻡ ‪٢٦١‬‬ ‫‪ -‬ﺗﺠﺎﺭﺕ ‪٢٤٠‬‬
‫‪ -‬ﻓﺘﻮﺍ ‪٥٧ ،٥٦‬‬ ‫‪ -‬ﻋﻀﻮﻳﺖ ﻣﺤﻔﻞ ‪۲۸۵‬‬
‫‪ -‬ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﺑﺎﺏ ‪٦٨ ،٦٠‬‬ ‫‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٢١٦‬‬
‫‪ -‬ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﻭﺣﻴﺪ ‪٦٥‬‬ ‫‪-‬ﻓﺮﺍﺭ ‪۲۵۳ ,،۲۵۰ ,۲۴۵ ,،۲۴۰‬‬
‫‪ -‬ﻣﺮﺟﻊ ﺗﻘﻠﻴﺪ ‪٧٩‬‬ ‫‪ -‬ﻓﺮﺍﺭ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٢٧١ ,،٢٤٥ ,،٢٤٠‬‬
‫‪ -‬ﻫﻤﮑﺎﺭﻱ ﺑﺎ ﺷﻴﺦ ﺯﮐﺮﻳﺎ ‪٢٥٩‬‬ ‫ﺷﻴﺦ ﻳﻮﺳﻒ ‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪٩٤‬‬
‫ﻧﻴﺰ ﻧﮕﺎﻩ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﻪ ﺁﺧﻮﻧﺪﻫﺎ ﻭ ﻣ ّ‬
‫ﻼﻫﺎ‬ ‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪١٢١‬‬
‫ﻋﻠﻲ ﺍﮐﺒﺮ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪٢٥٢‬‬ ‫ﺷﻴﺨﻴّﻪ ‪ -‬ﻧﻬﻀﺖ ‪٣٨ ، ٩‬‬
‫ﻋﻬﺪ ﻭ ﻣﻴﺜﺎﻕ ‪٢٢٢ ,،٢١٨‬‬ ‫ﺷﻴﺮﺍﺯ ‪ -‬ﺟﺸﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺩﺭ ‪١٩١ ,١٢٠‬‬
‫ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ,‬ﺩﮐﺘﺮ ﺣﺴﻴﻦ ‪٧٨ ,،١٦ ،,١٥‬‬ ‫‪ -‬ﻋﻠﻤﺎﺀ ﻭ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ‪١٤٣‬‬
‫ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ,‬ﺩﮐﺘﺮ ﻃﺎﻫﺮﻩ‪ ,‬ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ‪٢٨٠‬‬ ‫ﺷﻴﮑﺎﮔﻮ ← ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ‬
‫ﻋﻬﺪﻳﻪ ‪ ,‬ﺷﻴﺦ ﺑﻬﺎﻳﻲ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪٢٩٦‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۳۸‬‬
‫‪ -‬ﺷﻬﺪﺍ ← ﺷﻬﺪﺍ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ‬ ‫‪ -‬ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﺷﻔﺎﻫﻲ ‪١٢‬‬
‫‪ -‬ﻧﺒﺮﺩ ‪١٠١ ,٨٩‬‬
‫ﻗﻠﻌﻪ| ﭼﻬﺮﻳﻖ ‪٧٣ , ٧١‬‬ ‫ﻑ‬
‫ﻗﻠﻌﻪ| ﺷﻴﺦ ﻃﺒﺮﺳﻲ ‪٧٤‬‬ ‫ﻓﺎﻃﻤﻪ ‪ -‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﺳﺎﺭﺕ ‪٢٠٤‬‬
‫ﻗﻠﻌﻪ| ﻣﺎﮐﻮ ‪٦٩‬‬ ‫ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻴﮕﻢ ‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٢١٤‬‬
‫ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪٢٨٧ ,٢٨٥‬‬ ‫‪-‬ﺻﻌﻮﺩ ‪٢١٩‬‬
‫ﻗﻨﺎﺕ ﻭ ﮐﺎﺭﻳﺰ ← ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ -‬ﺁﺏ ﻭ ﺁﺑﻴﺎﺭﻱ‬ ‫ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺧﺎﻧﻢ ‪٢٧٤‬‬
‫ﻗﻬﺮﺍﷲ ‪ -‬ﺩﺭﻭﻳﺸﻲ ﺍﺯ ﻫﻨﺪ ‪٧١‬‬ ‫ﻓﺘﺤﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ‪ -‬ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪٢٠٧‬‬
‫ﻗﻮﺍﻡ ﺍﻟﻤﻠﮏ ‪٣٢١ ،,٢٩١‬‬ ‫ﻼ ﺣﺴﻦ ‪٢١٩‬‬ ‫‪ -‬ﻗﺘﻞ ﻣ ّ‬
‫ﻗ ّﻮﻩ| ﺍﻟﻬﻲ ‪٢٨٢‬‬ ‫‪ -‬ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﺑﺎ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻫﺎ ‪٢١٦‬‬
‫ﻓﺮﺝ ﺍﷲ ﺧﺎﻥ ‪ -‬ﺑﺎﺯﮔﻮﻳﻲ ﻭﻗﺎﻳﻊ ‪٩٨‬‬
‫ﮎ‬ ‫ﻓﺴﺎ ‪ -‬ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﻭﺣﻴﺪ ‪٧٧‬‬
‫‪ -‬ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻫﺎ ‪٢٧١‬‬
‫ﮐﺎﻧﻮﻧﺸﻦ ﻣﻠّﻲ ﺍﻣﺮﻳﮑﺎ ‪۲۶۵ ,،۲۵۶ ,،۲۴۵‬‬ ‫ﻓﻴﺮﻭﺯ ﻣﻴﺮﺯﺍ ‪ -‬ﻭﺍﻟﻲ ﻓﺎﺭﺱ ‪٩٤ ,،١٦‬‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺣﺴﻴﻦ ← ﻗﻤﺮ ﺳﻠﻄﺎﻥ‬ ‫‪ -‬ﺍﺳﺮﺍﺀ ‪١١٩ ,،١١٦‬‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﺣﺴﻴﻦ ﭘﻴﻨﻪ ﺩﻭﺯ ‪۲۶۲‬‬ ‫‪ -‬ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻫﺎ ‪٩٨ ، ٩١‬‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪ ،‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪۲۰۴‬‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻋﺴﮑﺮ ‪۱۶۴‬‬ ‫ﻕ‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪۲۹۲ ,،۹۴‬‬ ‫ﻗﺒﺎﻟﻪ| ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺑﺎﺑﻲ ← ﻃﻮﺑﻲ ﺧﺎﻧﻢ‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﺩﻕ ‪ -‬ﺯﻳﺎﺭﺕ ‪۲۰١‬‬ ‫ﻗﺒﺮ ﺑﺎﺑﻲ ‪ -‬ﻣﺤﻞ ﺩﻓﻦ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ‪١١٦‬‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ‪ -‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﺳﺎﺭﺕ ‪۲۰۶‬‬ ‫ﻗﺤﻄﻲ ﻭ ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﻲ ‪١٢٢‬‬
‫‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪۲٧٤‬‬ ‫ﻗﺪﻭﺱ ‪ -‬ﻟﻘﺐ ‪٧١‬‬ ‫ّ‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺻﺎﻟﺢ ﻭ ﻣﺤﺒّﺖ ﺍﻟﻬﻲ ‪۲۷۵‬‬ ‫‪-‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪٧٤‬‬
‫‪ -‬ﻋﻀﻮﻳﺖ ﻣﺤﻔﻞ ‪۲۸۵‬‬ ‫ﺣﻲ ‪٥٢‬‬‫‪ -‬ﺍﺯ ﺣﺮﻭﻑ ّ‬
‫ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ‪۹۴‬‬ ‫ﻗﻄﺐ ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٢١٧‬‬
‫ﮐﺸﺘﺎﺭ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ ﻫﺎ ← ﺍ ّﺫﻳﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ‪١٧١ ،,١٦٩ ,،١٦٨‬‬
‫ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻲ‪،‬ﻫﺎ‬ ‫‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪٧٨‬‬
‫ﮐﺸﻔﻲ‪ ،,‬ﺳﻴّﺪ ﺟﻌﻔﺮ ‪۵۹‬‬ ‫‪ -‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ ﺩ ّﻭﻡ ‪١٥٨ ،,١٤٤‬‬
‫‪-‬ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ‪۶۴‬‬ ‫‪ -‬ﻧﻬﻀﺖ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ‪١٤١ ,،١٣٧‬‬
‫ﮐﻔﻦ ﭘﻮﺷﻲ ‪ -‬ﺁﻣﺎﺩﮔﻲ ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۱۴۶‬‬ ‫ﻗﻄﺮﻭﻳﻪ ‪ -‬ﺭﻭﺳﺘﺎ ‪٢١٤ ،,٨٠‬‬
‫ﮐﻮﺭﻣﻴﮏ ‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺑﺎﺏ ‪۷۲‬‬ ‫‪ -‬ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﺎﻟﻴﺎﺕ ﺍﺯ ‪١٤١‬‬
‫ﮐﻮﻩ ﺳﺮﺥ ‪ -‬ﻣﻨﻄﻘﻪ| ﻧﺒﺮﺩ ‪۱۰۹ ,،۱۰۰‬‬ ‫ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪ -‬ﺑﺮﺁﻭﺭﺩﻥ ﺣﺎﺟﺖ ← ﺟﻨﺎﺏ‬
‫ﻭﺣﻴﺪ‪ ,‬ﺳﻴّﺪ ﻣﻘﺪﺱ‬
‫ﮒ‬ ‫‪ -‬ﺍﺳﺮﺍﺀ ← ﺍﺳﺮﺍﺀ ‪ -‬ﺣﺮﮐﺖ ﻗﺎﻓﻠﻪ‬
‫ﮔﺰﺍﺭﺵ ﻗﻨﺴﻮﻝ ﺍﻧﮕﻠﻴﺲ ‪,۱۴۸ ,،۱۴۲، ,٩٨ ,١٥‬‬ ‫‪ -‬ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ‪٢٩٢،, ٨٩‬‬
‫‪۳۳۹‬‬ ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎ‬
‫‪ -‬ﺍﺳﺎﺳﻨﺎﻣﻪ ‪۲۶۶‬‬ ‫‪١٨٢ ,۱۶۱،، ,۱۵۶،‬‬
‫ﻣﺸﻬﺪﻱ ﺯﻳﻦ ﺍﻟﻌﺎﺑﺪﻳﻦ ‪ -‬ﺧﺎﻃﺮﻩﺍﻱ ﺍﺯ ‪۲۹۰‬‬ ‫ﮔﻮﺭﺳﺘﺎﻥ ﻋﺎﻗﻞ ﺧﻄﻴﺐ ‪۲۶۳ ,،۲۵۱‬‬
‫ﻣﺸﻬﺪﻱ ﻧﻘﻲ‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪۹۴‬‬
‫ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ‪ -‬ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﺁﺗﺸﮑﺪﻩ ‪۲۳‬‬ ‫ﻝ‬
‫‪ -‬ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ‪۸۷‬‬
‫‪ -‬ﺟﻨﮓ ﻭ ﺩﺭﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭ ‪۱۰۹‬‬ ‫ﻻﺭﻱ ‪ ،‬ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ‪۲۳۵ ,۲۳۱‬‬
‫ﻣﺼﻄﻔﻲ ﻗﻠﻲ ﺧﺎﻥ ‪۹۹ ,،۹۸‬‬
‫ﻣﻈﻬﺮ ﻇﻬﻮﺭ ﮐﻠّﻲ ﺍﻟﻬﯽ ‪ -‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ ‪۱۱‬‬ ‫ﻟﻄﻔﻌﻠﻲ ﺧﺎﻥ ‪ -‬ﺭﺋﻴﺲ ﺍﻳﻞ ﻗﺸﻘﺎﻳﻲ ‪,۱۶۲ ,۱۸‬‬
‫‪ -‬ﻋﻘﻴﺪﻩ| ﺷﻴﺨﻴّﻪ ‪۹‬‬ ‫‪۱۷۹‬‬
‫ﻣﻌﺒﺪ ﺑﻬﺎﺋﻲ ← ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﺟﺸﻦ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ‪۱۹۰‬‬
‫ﻣﻘﺎﻡ ﻋﺎﻟﻲ‪ -‬ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﺤﻞ ‪۲۲۰‬‬ ‫ﻟﻮﺡ ﺍﻳّﻮﺏ ← ﺣﺎﺝ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺗﻘﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ‬
‫ﻣﻘﺪﺱ ← ﺯﻳﺎﺭﺗﻨﺎﻣﻪ| ﺷﻬﺪﺍﺀ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ‬ ‫ﻣﮑﺎﻥ ّ‬ ‫ﻟﻮﺡ ﺍﺣﻤﺪ ‪۲۱۳‬‬
‫ﻣﮑﻪ ‪ -‬ﺍﻋﻼﻥ ﺍﻣﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪۵۴‬‬ ‫ّ‬ ‫ﻧﻴﺰ ← ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻳﺰﺩﻱ‬
‫ﻣﻼ ﺑﺎﻗﺮ ‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺟﻨﺎﺏ ﻭﺣﻴﺪ ‪۷۸‬‬ ‫ّ‬ ‫ﻟﻮﺡ ﺩﻧﻴﺎ ‪۲۱۵‬‬
‫ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ‪۲۴۶‬‬ ‫ّ‬ ‫ﻟﻮﺡ ﻧﺎﻗﻮﺱ ‪ -‬ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ| ‪۲۸۹‬‬
‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۲۵۲ ,،۲۴۷‬‬ ‫ﻟﻮﺡ ﻣﻠﮑﻪ| ﻭﻳﮑﺘﻮﺭﻳﺎ ‪۲۲۹‬‬
‫‪ -‬ﺗﺪﻓﻴﻦ ‪۲۵۲ ,،۲۵۱‬‬
‫ﻣﻼ ﺣﺴﻦ ﻟﺐ ﺷﮑﺮﻱ‪ -‬ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﺍﺯ ﺑﺎﺑﻲﻫﺎ ‪,،۱۳۷‬‬ ‫ّ‬ ‫ﻡ‬
‫‪۱۴۹ ,،۱۳۸‬‬ ‫ﻣﺒﺮﻡ ﺁﺋﻴﻦ‪ ،,‬ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻴﻦ ‪۲۶۷‬‬
‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۲۰۷‬‬ ‫ﻣﺤﻔﻞ ﺭﻭﺣﺎﻧﻲ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪۲۸۹ ،,۲۸۵‬‬
‫‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪۷۸‬‬ ‫ﻣﺤﻠّﻪ| ﺑﺎﺑﻲﻫﺎ ← ﭼﻨﺎﺭ ﺳﻮﺧﺘﻪ ‪ -‬ﻣﺤﻠﻪ‬
‫ّ‬
‫ﻣﻼ ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺸﺮﻭﻳﻪ ﺍﻱ‪-‬ﺍﻳﻤﺎﻥ ‪۵۲ ,،۴۸‬‬ ‫ّ‬ ‫ﻣﺤﻠّﻪ| ﺑﺎﺯﺍﺭ ‪۱۸۴‬‬
‫‪ -‬ﺑﻴﺎﻧﺎﺕ ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ﺑﻪ ‪۵۱‬‬ ‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۲۵۹‬‬
‫ﻣﻼ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ‪ -‬ﺍﺫﻳّﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ‪۱۷۷‬‬ ‫ّ‬ ‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺄﻋﻴﻞ ‪ -‬ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﺳﺎﺭﺕ ‪۲۰۵‬‬
‫‪ -‬ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﺷﺎﻫﺰﺍﺩﻩ ‪۱۹۴، ,۱۹۲‬‬ ‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۲۵۸‬‬
‫‪ -‬ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ‪۱۷۶‬‬ ‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺣﺴﻦ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۲۴۰,،۲۳۹‬‬
‫‪ -‬ﺗﻴﺮﺧﻮﺭﺩﻥ ‪۹۰‬‬ ‫ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺷﺎﻩ ‪ -‬ﺍﻳﻤﺎﻥ ﻭﺣﻴﺪ ‪۶۴‬‬
‫‪۷۷‬‬ ‫‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ‬ ‫‪ -‬ﺣﻀﺮﺕ ﺑﺎﺏ ‪۶۹ ،۵۸‬‬
‫‪ -‬ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ‪۱۵۹‬‬ ‫‪ -‬ﻭﻓﺎﺕ ‪۷۴‬‬
‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۱۹۷‬‬ ‫ﻣﺮﮒ ﻭ ﻋﺰﺍﺩﺍﺭﻱ ‪ -‬ﻣﺮﺍﺳﻢ ‪۲۳‬‬
‫ﻣﺤﻞ ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۲۰۱‬‬ ‫‪ّ -‬‬ ‫ﻣﺪﺭﺳﻪ| ﺧﺎﻥ ‪ -‬ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ‪۱۸۷‬‬
‫‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﻭﺣﻴﺪ ‪۷۷‬‬ ‫ﻣﺸﺮﻕ ﺍﻻﺫﮐﺎﺭ ‪ -‬ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ‪۲۵۴‬‬
‫‪ -‬ﻧﻬﻀﺖ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ‪۱۳۷‬‬ ‫‪ -‬ﺍﻫﻤﻴّﺖ ‪۲۸۲ ,،۲۵۵‬‬
‫ﻣﻼ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻤﺠﻴﺪ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۲۶۱‬‬ ‫ّ‬ ‫‪ -‬ﻣﺤﻞ ‪۲۵۶‬‬
‫ﺣﻲ ‪۴۸‬‬ ‫ﻣﻼ ﻋﻠﻲ ‪ -‬ﺍﺯ ﺣﺮﻭﻑ ّ‬ ‫ّ‬ ‫‪ -‬ﻫﻴﺄﺕ ﺍﺟﺮﺍﺋﻴﻪ ‪۲۶۹‬‬
‫ﺻﺒﺢ ﺑﻴﺪﺍﺭﻱ‬ ‫‪۳۴۰‬‬
‫‪ -‬ﮐﺸﺘﺎﺭ ﺍﺳﺮﺍﺀ ‪۱۸۹-۱۷۶‬‬ ‫ﻣﻼ ﻋﻠﻲﻧﻘﻲ ‪۱۵۹‬‬ ‫ّ‬
‫‪ -‬ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ‪۲۱۷‬‬ ‫ﻼ ﻋﻠﻲﻧﻘﻲ ‪ -‬ﺭﻫﺒﺮﻱ ﻧﺒﺮﺩ ‪۱۷۳‬‬ ‫ﻣّ‬
‫‪ -‬ﻣﺮﮒ ﺳﺮﺩﺍﺭ ‪۱۶۷‬‬ ‫ﻣﻼ ﻓﺘﺢ ﺍﷲ ﻣﮑﺘﺐ ﺩﺍﺭ ‪۴۱ ,،۴۰‬‬ ‫ّ‬
‫‪ -‬ﻧﻘﺸﻪ| ﺣﻤﻠﻪ ‪۱۵۵‬‬ ‫ّ‬
‫ﻣﻼ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺧﻄﺎﻁ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪۱۲۵‬‬ ‫ّ‬
‫‪ -‬ﻧﻈﺮ ﻗﻨﺴﻮﻝ ﺍﻧﮕﻠﻴﺲ ‪۱۶۱‬‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪۹۵‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻳﻮﺳﻒ ‪ -‬ﮐﻼﻧﺘﺮ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪۱۵۱‬‬ ‫ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻲ‪ -‬ﺗﺪﻓﻴﻦ ‪۲۶۳‬‬ ‫ّ‬
‫ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ ﺧﺎﻥ ‪ -‬ﺣﺎﮐﻢ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ‪۶۸‬‬ ‫‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۲۴۷ ,،۲۴۶‬‬
‫‪ -‬ﻭﻓﺎﺕ ‪۶۹‬‬ ‫ﻣﻼ ﻣﺠﻴﺪ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۲۷۲‬‬ ‫ّ‬
‫ﻣﻨﺼﻮﺭﻱ ‪ -‬ﻣﺪﺍﺭﺱ ‪۲۹۰‬‬ ‫ﻣﻼ ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻲﻗﺒﺾ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۱۸۹‬‬ ‫ّ‬
‫ﻣﻬﺮ ﻋﻠﻲﺧﺎﻥ ‪ -‬ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻩ| ﻧﻈﺎﻣﻲ ‪۱۴۲‬‬ ‫ﻣﻼ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰﻱ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ‬ ‫ّ‬
‫‪ -‬ﺣﺮﮐﺖ ﺍﺳﺮﺍﺀ ‪۱۱۸ ،,۹۹ ,،۹۸‬‬ ‫‪١٢٥ ,۱۲۴،‬‬
‫‪ -‬ﻋﺎﻗﺒﺖ ﮐﺎﺭ ‪۲۱۹‬‬ ‫‪ -‬ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ‪۱۲۸‬‬
‫ﻣﻴﺜﺎﻗﻲ‪ ،,‬ﻧﺼﺮﺕ ‪ -‬ﺍ ّﻭﻟﻴﻦ ﺯﻥ ﻋﻀﻮ ﻣﺤﻔﻞ ‪۲۸۵‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻣﻌﻠّﻢ ‪۲۷۲‬‬
‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪۹۴‬‬
‫ﻥ‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ﻳﺰﺩﻱ ‪۲۱۹‬‬
‫ﻧﺎﺻﺮﺍﻟﺪﻳﻦ ﺷﺎﻩ ‪ -‬ﺍﻧﺘﻘﺎﻡ ﺍﺯ ‪۱۲۶‬‬ ‫‪ -‬ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻟﻮﺡ ﺍﺣﻤﺪ ‪۲۱۲‬‬
‫‪ -‬ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺭ ﻣﺤﺎﮐﻤﻪ ﺑﺎﺏ ‪۷۱‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﮐ ّﻔﺎﺵ ‪۲۰۵‬‬
‫‪ -‬ﻗﺘﻞ ‪۲۲۴ ,،۲۲۲‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﮐﺒﺮ ﮐ ّﻔﺎﺵ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۲۷۸ ,،۲۷۷‬‬
‫‪ -‬ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺍﺳﺮﺍﺀ ‪۲۰۱‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺑﺎﻗﺮ ﺧﻮﺷﻨﻮﻳﺲ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪۲۱۶‬‬
‫‪ -‬ﻭﺣﺸﺖ ﺍﺯ ﺗﺮﻭﺭ ‪۱۳۱‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺟﻌﻔﺮ ‪ -‬ﭘﺴﺮ ﻗﻄﺐ ‪۲۱۷‬‬
‫ﻧﺎﻗﻀﻴﻦ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺻﻌﻮﺩ ‪۳۰۴ ,،۲۲۲‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ﺭﻭﺿﻪ ﺧﺎﻥ ‪۱۶۰‬‬
‫ﻧﺒﺮﺩ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ← ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻨﻌﻠﻲﻧﻮﺭﻱ ← ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺀﺍﷲ‬
‫ﻧﺒﺮﺩ ﮐﻮﻫﺴﺘﺎﻥ ‪۱۴۵ ,،۱۴۱‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﻋﺎﺑﺪ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۱۹۰‬‬
‫ﻧﺒﻴﻞ ﺯﺍﺩﻩ ‪ ،‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ‪۱۹۱‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤ ّﻤﺪ ﺟﻌﻔﺮ ‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ| ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪۹۴‬‬
‫ﻧﺨﺠﻮﺍﻧﻲ‪ ،,‬ﻋﻠﻲ‪۱۸۱‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻓﻀﻞ ﺍﷲ ‪ -‬ﺩﺭ ﻗﻠﻌﻪ ﺧﻮﺍﺟﻪ ‪۹۴‬‬
‫ﻧﺸﺮﻳﻪ ﻫﻔﺘﮕﻲ ﻃﻬﺮﺍﻥ ‪ -‬ﺧﺒﺮ ﺗﺮﻭﺭ ‪۱۲۸‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺷﮑﺮ ﺍﷲ ‪ -‬ﻏﺎﺭﺕ ﺍﻣﻮﺍﻝ ‪۲۷۲‬‬
‫ﻧﺼﺮﺕ ‪ -‬ﻳﮑﻲﺍﺯ ﻣﻔﺎﻫﻴﻢ ﻣﺬﻫﺒﻲ ‪۱۰۶‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﺒﺪﺍﻟﺤﺴﻴﻦ ‪ -‬ﻧﻮﻩ| ﺳﻴّﺪ ﺟﻌﻔﺮ ﻳﺰﺩﻱ ‪,۲۶۶‬‬
‫ﻧﻔﻲ ﺧﺸﻮﻧﺖ← ﺣﻀﺮﺕ ﺑﻬﺎﺍﷲ ‪ -‬ﺁﺛﺎﺭ ﻣﺒﺎﺭﮐﻪ‬ ‫‪۲۸۴، ,۲۸۱،‬‬
‫ﻧﻮﺭﻋﺎﻟﻢ ‪ -‬ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺟﺮﺝ ﺍﻭﺭﻟﺘﻴﻤﺮ ‪۱۶۰‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻨﻴﺮ ﻧﺒﻴﻞ ﺯﺍﺩﻩ ← ﻧﺒﻴﻞ ﺯﺍﺩﻩ‪ ، ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻨﻴﺮ‬
‫ﻧﻮﺭﻱ‪ ،,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺁﻗﺎ ﺧﺎﻥ ‪ -‬ﺩﻭﺳﺘﻲﺑﺎ ﺑﺎﺑﻲ ﻫﺎ ‪۱۳۸‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻬﺪﻱ ‪ -‬ﺷﻬﺎﺩﺕ ‪۱۱۹‬‬
‫ﻧﻮﺭﻱ ﺟﺎﻥ ‪ -‬ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ‪۲۰۵‬‬ ‫ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻧﻌﻴﻢ ‪ -‬ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺑﺮ ﺑﺎﺑﻲﻫﺎ ‪۱۹۰‬‬
‫‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪۲۸۱‬‬ ‫‪ -‬ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻧﻲﺭﻳﺰ ‪۱۴۲ ,،۱۴۰‬‬
‫‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪٢٦٦ ,۲۸۵، ,،۲۵۷‬‬ ‫‪-‬ﺧﺪﻋﻪ ﻭ ﻧﻴﺮﻧﮓ ‪۱۴۰‬‬
‫‪ -‬ﺻﻌﻮﺩ ‪۳۰۴‬‬ ‫‪ -‬ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻤﮏ ﻣﺎﻟﻲ‪۱۶۲‬‬
‫ﻧﻬﻀﺖ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﺑﺎﺑﻲ‪،‬ﻫﺎ‪-‬ﺍﻋﻀﺎﺀ ‪۱۳۸ ,،۱۳۷ ,،۱۳۵‬‬ ‫‪ -‬ﺷﮑﺴﺖ ﺩﺭ ﻧﺒﺮﺩ ﺩ ّﻭﻡ ‪۱۵۷‬‬
‫‪۳۴۱‬‬ ‫ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎ‬
‫ﻭﺯﻳﺮ ﺍﻣﻮﺭ ﺧﺎﺭﺟﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ‪۲۰۸‬‬ ‫ﻧﻬﻀﺖ ﻣﺸﺮﻭﻃﻪ ﻭ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ‪۲۲۹‬‬
‫ﻭﻓﺎ ‪ -‬ﻟﻮﺣﻲ ﺧﻄﺎﺏ ﺑﻪ ‪۲۱۲‬‬ ‫ﻧﻲ‪،‬ﺭﻳﺰ ‪ -‬ﺣﻤﻠﻪ ﺑﻪ ‪۲۸۳‬‬
‫‪ -‬ﭘﺴﺮ ﻣ ّ‬
‫ﻼ ﺑﺎﻗﺮ ‪۲۰۶‬‬ ‫‪ -‬ﺧﺒﺮ ﻇﻬﻮﺭ ‪۸۵ ,،۶۵‬‬
‫‪ -‬ﺭﻭﻧﻖ ﺯﻧﺪﮔﻲ ‪۲۰۵ ,٢٠٣ ,۲۳،‬‬
‫ﻫـ‬ ‫‪ -‬ﺷﻬﺮ‪۱۸ ,،۱۷‬‬
‫ﻫﺎﺟﺮ ‪ -‬ﺩﺧﺘﺮ ﮐﺮﺑﻼﻳﻲ ﻣﻬﺪﻱ ‪۲۴۶‬‬ ‫‪ -‬ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ‪۲۱‬‬
‫ﻫﻤﺎﻳﻮﻥ ‪ -‬ﺑﻼﻳﺎ ﻭ ﻣﺼﺎﺋﺐ ‪۳۰۳‬‬
‫‪ -‬ﺗ ّﻮﻟﺪ ‪۱۹۵‬‬ ‫ﻭ‬
‫‪ -‬ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ‪۲۰۴‬‬ ‫ﻭﺣﺪﺕ ﻋﺎﻟﻢ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ‪ -‬ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺑﻬﺎﺋﻴﺎﻥ ‪۲۲۹، ,۲۲۸‬‬
‫‪ -‬ﻣﻨﺎﺟﺎﺕ ‪۲۸۳ ,،۲۶۶ ,۲۶۵‬‬
‫ﯼ‬ ‫ﻭﺣﻴﺪﻱ‪ ,‬ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺍﺣﻤﺪ ‪ -‬ﺍﻳﻤﺎﻥ ‪۲۶۲‬‬
‫ﻳﺰﺩ ‪ -‬ﺍﻋﻼﻥ ﻇﻬﻮﺭ ﻗﺎﺋﻢ ‪۷۶‬‬ ‫‪ -‬ﺩﺭ ﺍﺭﺽ ﺍﻗﺪﺱ ‪۲۶۳‬‬
‫‪ -‬ﺧﺪﻣﺎﺕ ‪۳۰۱ ,،۲۰۴‬‬
Hussein Ahdieh & Hillary Chapman
Ṣubḥi-Bídárí
Awakening: A History of the Bábí and Bahá’í Faiths in Nayríz
Bahá’í-Verlag©
Germany-Hofheim
170-2014
ISBN: 978-3-87037-898-1
Ordern-no: AH1-001-01-H-FA
Hussein Ahdieh & Hillary Chapman

Ṣubḥi-Bídárí
Awakening
A History of the Bábí and Bahá’í Faiths in
Nayríz

Bahá’í-Verlag