In de geest van Agenda 21, dat als "een dynamisch programma" bestemd is om "door de tijd heen te evolueren in het licht van veranderende noden en omstandigheden", biedt de B.I.C. het volgende voorstel aan: Teneinde de mensen van de wereld te inspireren om op te komen voor duurzame ontwikkeling, zouden de scholingsprogramma's en de bewustwordingscampagnes die Agenda 21 voorstaat, het concept van Wereldburgerschap moeten cultiveren.

De Visie van Wereldburgerschap

De grootste uitdaging die de aandacht eist van de wereldgemeenschap bij het ingang zetten van het toepassen van Agenda 21 is het vrijmaken van de voor duurzame ontwikkeling benodigde enorme financiële, technische, menselijke en morele middelen. Deze middelen zullen slechts vrijgemaakt worden naarmate de volkeren van de wereld een diep geworteld gevoel van verantwoordelijkheid voor het lot van de planeet en voor het welzijn van de gehele menselijke familie ontwikkelen.

Dit verantwoordelijkheidsgevoel kan alleen voortkomen uit het aanvaarden van de eenheid van de mensheid en zal alleen gedragen worden door een verenigende visie van een vreedzame, voorspoedige wereldgemeenschap. Zonder zo'n wereldomvattende ethiek zullen mensen niet in staat zijn om actieve en constructieve deelnemers aan het wereldwijde proces van duurzame ontwikkeling te worden.

Hoewel Agenda 21 een onmisbaar raamwerk van wetenschappelijke kennis en technische know-how voor de implementatie van duurzame ontwikkeling verschaft, inspireert het geen persoonlijke betrokkenheid bij een wereldomvattende ethiek. Dit wil niet zeggen dat waarden en normen tijdens de Verenigde Naties Conferentie over Milieu en Ontwikkeling (UNCED) genegeerd zijn. De roep voor de verenigende waarden was gedurende dit proces te horen van Staatshoofden tot VN-functionarissen tot vertegenwoordigers van Niet-Overheidsinstellingen (NGO's) en individuele burgers. In het bijzonder werden de concepten van "eenheid in verscheidenheid", "wereldburgerschap" en "ons gemeenschappelijk menszijn" ingeroepen om als ethische ondersteuning voor Agenda 21 en de Rio Verklaring te dienen.

De wereldgemeenschap is hierdoor al tot een basisovereenkomst gekomen over de noodzaak voor een wereldomvattende ethiek om Agenda 21 te bezielen. Wij stellen voor dat de term wereldburgerschap wordt aangenomen om het stelsel van principes, waarden, houdingen en gedrag te omvatten dat de mensen van de wereld moeten omarmen teneinde duurzame ontwikkeling te verwerkelijken.

Wereldburgerschap begint met het aanvaarden van de eenheid van de menselijke familie en de onderlinge verbondenheid van de naties van "de aarde, ons thuis". Het moedigt een gezonde en gerechtvaardigde vaderlandsliefde aan, en dringt tegelijkertijd aan op een ruimere loyaliteit, op een liefde voor de mensheid als geheel. Het impliceert echter niet het verlaten van gerechtvaardigde loyaliteiten, het onderdrukken van culturele verscheidenheid, het afschaffen van nationale autonomie of het opleggen van uniformiteit. Zijn motto is "eenheid in verscheidenheid". Wereldburgerschap omvat de beginselen van sociale en economische rechtvaardigheid, zowel binnen als tussen landen; het conflictvrij nemen van beslissingen in alle lagen van de samenleving; gelijkwaardigheid van man en vrouw; goede verstandhoudingen tussen ras, etnische afkomst, nationaliteit en religie en de bereidheid om offers te brengen voor het algehele welzijn. Andere facetten van wereldburgerschap -die alle de menselijke eer en waardigheid, begrip, vriendschap, samenwerking, betrouwbaarheid, medeleven en een wens tot dienstbaarheid aanmoedigen- kunnen uit het hierboven reeds vermelde worden afgeleid. Een aantal van deze beginselen zijn vermeld in Agenda 21 -de meeste zijn echter opvallend afwezig. Bovendien is er geen overkoepelend, conceptueel raamwerk gegeven waaronder deze waarden geharmoniseerd en uitgedragen kunnen worden.

Het aanmoedigen van wereldburgerschap biedt een praktische strategie voor het bevorderen van duurzame ontwikkeling. Zolang verdeeldheid, antagonisme en provincialisme de sociale, politieke en economische betrekkingen binnen en tussen de naties kenmerken, kan een wereldwijd duurzaam patroon van ontwikkeling niet gevestigd worden. Meer dan een eeuw geleden waarschuwde Bahá'u'lláh dat "het welzijn der mensheid, haar vrede en veiligheid zijn onbereikbaar, tenzij haar eenheid blijvend tot stand is gebracht." Een duurzame wereldgemeenschap kan alleen worden opgericht op basis van oprechte eenheid, harmonie en begrip tussen de verschillende volkeren en naties van de wereld.

Wij bevelen daarom aan dat het wereldburgerschap in elke school wordt onderwezen en dat de eenheid van de mensheid -het onderliggende principe van wereldburgerschap-voortdurend in elke natie wordt bevestigd.

Het concept van wereldburgerschap is niet nieuw voor de wereldgemeenschap. Het is zowel impliciet als nadrukkelijk terug te vinden in een grote hoeveelheid VN documenten, handvesten en overeenkomsten, waaronder de eerste woorden van het VN-handvest zelf: "Wij de volkeren van de Verenigde Naties ...". Het wordt al rondom de wereld in culturen uitgedragen door diverse NGO's, academici, bevolkingsgroepen, entertainers, onderwijsprogramma's, artiesten en de media. Deze inspanningen zijn aanmerkelijk maar moeten in grote mate toenemen. Een zorgvuldig gepland en georganiseerd plan voor de lange termijn, met als doel het bevorderen van wereldburgerschap, waarin alle sectoren van de samenleving -lokaal, nationaal en internationaal-betrokken zijn, is nodig. Het moet met al de kracht, morele moed en overtuiging die de VN, zijn lidstaten en alle bereidwillige partners kunnen opbrengen, worden nagestreefd.

Het Bevorderen van Wereldburgerschap

Het onderstaande voorstel voor een campagne om wereldburgerschap te bevorderen past naadloos in het raamwerk van het heroriënteren van onderwijs, publiek bewustzijn en het trainen naar duurzame ontwikkeling, zoals gepresenteerd in hoofdstuk 36 van Agenda 21.

Onderwijs

Onderwijs - openbaar, bijzonder en informeel - is onmiskenbaar de meest effectieve manier om waarden, houdingen, gedrag en vaardigheden te vormen die de mensen van de wereld zullen uitrusten om in lijn met de lange termijn belangen van de planeet en de mensheid als geheel, te handelen. De VN, regeringen en onderwijsinstellingen zouden ernaar moeten streven om het principe van wereldburgerschap deel van het basis onderwijspakket van elk kind te maken.

De details van de onderwijsprogramma's en -activiteiten die dit beginsel opnemen, zullen in ruime mate variëren binnen en tussen de landen. Echter om wereldburgerschap als universeel beginsel te kunnen zien, moeten alle programma's bepaalde aspecten gemeen hebben. Gebaseerd op het beginsel van de eenheid van het menselijk ras, moeten zij tolerantie en broederschap cultiveren, waardering bevorderen voor de rijkdom en het belang van de diverse culturele, religieuze en sociale systemen van de wereld, en die tradities versterken die bijdragen aan een duurzame wereldbeschaving. Zij zouden het beginsel van "eenheid in verscheidenheid" als de sleutel tot kracht en rijkdom voor naties en voor de wereldgemeenschap moeten onderrichten. Zij zouden een ethiek van dienstbaarheid aan het algemeen belang moeten aankweken en een begrip van zowel de rechten als de verantwoordelijkheden van wereldburgerschap moeten overdragen. Deze programma's en activiteiten zouden moeten bouwen op de positieve inspanningen van het land en diens tastbare successen, inclusief modellen van eenheid van ras, religie, nationale en etnische eenheid, moeten benadrukken. Zij zouden het belang van de VN bij het promoten van wereldwijde samenwerking en begrip moeten bevorderen; zijn rechtstreekse betrekking tot de volkeren en landen van de wereld; en de rol die hij steeds meer moet aannemen in onze steeds kleiner wordende wereld.

Alvorens een campagne om wereldburgerschap te bevorderen te ondernemen, zal een gemeenschappelijk begrip van het concept ontwikkeld en overeengekomen moeten worden. De Commissie voor Duurzame Ontwikkeling zou een speciaal comité of werkgroep kunnen instellen om te starten met het ontwikkelen van richtlijnen voor wereldburgerschap en voorstellen voor het opnemen van dit beginsel in bestaande openbare en bijzondere onderwijsprogramma's. Of de Commissie zou hulp kunnen vragen aan de High Level Advisory Board on Sustainable Development of bij het Inter-Agency Committee on Sustainable Development. Het VN secretariaat zou zelfs kunnen kiezen voor het oprichten van een Wereldburgerschap Eenheid, vergelijkbaar met de voormalige Peace Studies Unit, om deze richtlijnen te ontwikkelen en de stelselmatige implementatie van wereldburgerschap-onderwijs te coördineren. Ongeacht welke van deze wegen men ook kiest, deze taak moet een hoge prioriteit gegeven worden.

Wereldburgerschap zou eenvoudig opgenomen kunnen worden in alle in hoofdstuk 36.5 van Agenda 21 voorgestelde activiteiten voor het heroriënteren van onderwijs in de richting van duurzame ontwikkeling. Een aantal voorbeelden ter illustratie:

Nationale advieslichamen/ronde tafels (36.5.c) zouden het opnemen van wereldburgerschap in onderwijsprogramma's in het land vergemakkelijken.

Trainingsprogramma's voorafgaand aan en tijdens het dienstverband voor alle leraren en onderwijzers, bestuurders, onderwijsplanners en leraren voor het bijzonder onderwijs (36.5.d) zouden het principe van wereldburgerschap in hun programma's moeten bevatten.

Onderwijsmateriaal over duurzame ontwikkeling dat door de VN-instanties is samengesteld, evenals onderwijsmateriaal over de Verenigde Naties zelf, zou wereldburgerschap (36.5.g) moeten aanmoedigen.

Agenda 21 roept op tot "de ontwikkeling van een internationaal netwerk" om de wereldwijde inspanningen om te onderwijzen naar een duurzame ontwikkeling te ondersteunen (36.5.k). Dit netwerk zou zowel de VN instellingen als de NGO-leden kunnen aanmoedigen om materialen die gebaseerd zijn op de richtlijnen voor wereldburgerschap te maken en de middelen leveren om deze materialen met elkaar te delen.

Regeringen en onderwijsautoriteiten zijn al opgeroepen om de "stereotypering van de geslachten uit de onderwijsprogramma's te bannen" als middel om duurzame ontwikkeling te bevorderen (36.5.m). Wij zouden willen aanbevelen dat, in geest van wereldburgerschap, het stereotyperen op grond van religie, cultuur, ras, klasse, nationaliteit en etniciteit ook uitgebannen wordt.

Publiek Bewustzijn

Mensen zouden zichzelf moeten zien als wereldburgers en hun persoonlijke verantwoordelijkheden om duurzame ontwikkeling te bevorderen begrijpen. Campagnes om het publiek bewustzijn van de uitdagingen van wereldburgerschap te vergroten, moeten gebruik maken van het volledige scala dat de media en de schone kunsten bieden, waaronder televisie, video, film, radio, elektronische netwerken, boeken, tijdschriften, posters, folders, theater en muziek. Deze campagnes zouden de advertentie- en amusementsindustrieën, de media -zowel de traditionele als niet-traditionele- het gehele VN-systeem, alle lidstaten, NGO's en populaire persoonlijkheden moeten mobiliseren. Zij zouden tot in de huizen, de werkplek, openbare gebieden en scholen moet reiken. De hierboven genoemde vereiste richtlijnen voor wereldburgerschap moeten geschikt zijn om in dergelijke campagnes voor het publieke bewustzijn gebruikt te worden en zouden als een naslagwerk moeten dienen voor alle media programmeringen.

Wereldburgerschap kan opgenomen worden in de activiteiten die in hoofdstuk 36.10 van Agenda 21 gepresenteerd zijn, om het publieke bewustzijn en gevoel voor duurzame ontwikkeling te vergroten. Onderstaande voorbeelden illustreren dit:

Nationale en internationale adviesraden (36.10.a) zouden de diverse media kunnen aanmoedigen om de richtlijnen voor wereldburgerschap aan te nemen. De media hebben veel gedaan om het publiek bewustzijn voor wereldwijde onderlinge afhankelijkheid en de enorme uitdagingen die de wereldgemeenschap confronteren, te verhogen. Zij hebben ook de schijnbaar onoverkomelijke verschillen die ons verdelen benadrukt.

De media hebben een verantwoordelijkheid om de mensen te helpen begrijpen dat verscheidenheid geen bron van conflicten hoeft te zijn; maar dat verscheidenheid kan en moet dienen als een bron voor duurzame ontwikkeling. Zij kunnen dit doen door de nadruk te leggen op de opbouwende, verenigende en samenwerkende ondernemingen die het vermogen van de mensheid om samen te werken en de enorme uitdagingen die zijn aandacht eisen, het hoofd te bieden.

In het bevorderen van "een coöperatieve verhouding met de media" (36.10.e), moet de VN zijn eigen identiteit en de belofte die hij voor de wereld betekend, krachtig profileren. De VN is op hoge idealen gevestigd, en met een visie van een vreedzame, voortschrijdende wereld. Door een raamwerk voor communicatie en samenwerking te leveren, en door talloze, opbouwende projecten te initiëren, heeft hij in belangrijke mate bij gedragen aan begrip, hoop en welwillendheid in de wereld. Desondanks zijn deze prestaties nagenoeg onbekend bij het merendeel van de mensheid.

De VN zou, gebruikmakend van het concept van wereldburgerschap als een verenigend thema, zijn idealen, activiteiten en doelen bekend moeten maken, zodat de mensen de unieke en vitale rol die de VN speelt in de wereld, en dus in hun eigen leven, gaan begrijpen. Op dezelfde manier, zou de VN het wereldburgerschap in al zijn openbare activiteiten, inclusief de vieringen van het 50 jarig bestaan van de VN en de rondleidingen in de VN-hoofdkantoren, moeten promoten. Elk VN-document dat handelt over duurzame ontwikkeling zou ook dit beginsel moeten bevatten -te beginnen bij de aanhef van het voorgestelde Wereldhandvest. Wereldburgerschap moet het meest belangrijke ethische referentiepunt worden in alle VN activiteiten.

De diensten van de reclame-industrie (36.10.e) zouden ingeroepen moeten worden om wereldburgerschap te promoten. Er zouden campagnes georganiseerd kunnen worden rond thema's als:

 

Wij de Volkeren van de Verenigde Naties:

Vieren Eenheid in Verscheidenheid

Eén Aarde, Eén Mensheid

Met Al Onze Verschillen,

Vormen Wij Eén Menselijke Familie

Onze Gezamenlijke Toekomst:

Eenheid in Verscheidenheid

 

Er zouden wedstrijden gehouden moeten worden en prijzen worden uitgereikt voor het bevorderen van wereldburgerschap (36.10.e)

Tegelijkertijd met het verhogen van het publieke bewustzijn "inzake de invloed van geweld in de samenleving" (36.10.l), kunnen de media betrokkenheid genereren bij wereldburgerschap door voorbeelden te benadrukken van constructieve, verenigende ondernemingen die de kracht van eenheid en van een gemeenschappelijke visie laten zien.

Elk land zou aangemoedigd moeten worden om middelen voor de bevordering van wereldburgerschap te reserveren. Ook zou aandacht gegeven moeten worden aan het opnemen van het bevorderen van dit beginsel in de voorgestelde "indicatoren van duurzame ontwikkeling" (40.6). Landen zouden bijvoorbeeld aangemoedigd kunnen worden om te rapporteren over hun pogingen om tolerantie en waardering voor andere culturen, gelijkwaardigheid van man en vrouw en het concept van een menselijke familie, door curricula, amusement en de media, te bevorderen.

De Uitdaging van Wereldburgerschap

Tenslotte, wereldburgerschap is een begrip zo uitdagend en dynamisch als de mogelijkheden die de wereldgemeenschap confronteren. Wij, de volkeren en naties van de wereld, zouden er goed aan doen om de onderliggende beginselen moedig te omarmen en om er in alle aspecten van ons leven door geleid te worden -van onze persoonlijke en gemeenschaps betrekkingen tot onze nationale en internationale zaken; van onze scholen, werkplekken en media tot onze wettelijke, sociale en politieke instituten. Wij verzoeken derhalve de Commissie dringend om het gehele VN systeem aan te moedigen om deze beginselen van wereldburgerschap op te nemen in het gehele scala van zijn programma's en activiteiten.

De Internationale Bahá'í Gemeenschap, die sinds meer dan een eeuw wereldburgerschap aanmoedigt, is gaarne bereid om de Commissie, regeringen, NGO's en anderen te helpen om de concepten die dit document bevat verder te ontwikkelen; praktische modellen van raciale, religieuze, nationale en etnische eenheid voor een duurzame ontwikkeling ter beschikking te stellen; en deel te nemen aan beraadslagingen over dit cruciale thema. Als een wereldgemeenschap die de verscheidenheid van de mensheid omvat en die een gemeenschappelijke visie deelt, zal de internationale bahá'í-gemeenschap doorgaan met het bevorderen van duurzame ontwikkeling door mensen aan te moedigen zichzelf als burgers van een wereld en bouwers van een rechtvaardige en welvarende wereldbeschaving te zien.

VIZIONI  I  QYTETARISË  BOTËRORE

Sfida më e madhe me të cilën ndeshet komuniteti botëror duke iu përveshur vënies në jetë të Programit 21 është të çlirojë burimet kolosale financiare, teknike, njerëzore e morale që kërkohen për një zhvillim të pandërprerë. Këto burime do të çlirohen vetëm kur popujt e botës të zhvillojnë një ndjenjë të thellë përgjegjësie për fatet e planetit dhe për mirëqenien e mbarë familjes njerëzore.

Kjo ndjenjë përgjegjësie mund të lindë vetëm nga pranimi i njëshmërisë së njerëzimit dhe do të mbështetet vetëm nga një vizion me prirje drejt njësimit i një shoqërie botërore paqësore, të mbarë. Pa një etikë të tillë globale, njerëzit nuk do të jenë në gjendje të bëhen pjesëmarrës aktivë, konstruktivë në procesin mbarëbotëror të një zhvillimi të pandërprerë. (2)

Ndërsa Programi 21 siguron një kuadër të domosdoshëm dije shkencore e zhdërvjelltësie teknike për vënien në jetë të një zhvillimi të pandërprerë, ai nuk frymëzon angazhim personal në një etikë globale. Jo se etika dhe vlerat janë injoruar në procesin e Konferencës së Kombeve të Bashkuara për Mjedisin dhe Zhvillimin (KKBMZH). Thirrja për vlera me prirje drejt njësimit u dëgjua gjatë tërë këtij procesi, që nga kryetarë shtetesh deri te zyrtarë të OKB-së, përfaqësues të organizatave joqeveri­tare (OJQ) dhe qytetarë individualë. Në mënyrë të veçantë, konceptet e «unitetit në diversitet», të «qytetarisë botërore» dhe të «qytetërimit tonë të përbashkët» u theksuan për të shërbyer si mbështetje etike për Programin 21 dhe Deklaratën e Rios. (3)

Komuniteti botëror ka arritur, kështu, një marrëveshje bazë për nevojën e një etike globale për t'i dhënë jetë Programit 21.

Ne sugjerojmë që termi qytetari botërore të adoptohet për të  përfshirë tërësinë e parimeve, të vlerave, të qëndrimeve e të sjelljes që duhet të përqafojnë popujt e botës në mënyrë që të realizohet zhvillimi i pandërprerë.

Qytetaria botërore fillon me pranimin e njëshmërisë së familjes njerëzore dhe të ndërlidhurisë së kombeve të «tokës, shtëpisë sonë» (4). Ndërsa inkurajon një patriotizëm të shëndet­shëm e të ligjshëm, ajo këmbëngul gjithashtu për një besnikëri më të gjerë, për dashurinë ndaj njerëzimit si një e tërë. Por ajo nuk nënkupton heqjen dorë nga besnikëritë e ligjshme, ndalimin e diversitetit kulturor, eliminimin e autonomisë kombëtare dhe as imponimin e uniformitetit. Tipari dallues i saj është «uniteti në diversitet».  Qytetaria botërore përfshin parimet e drejtësisë shoqërore dhe ekonomike, si brenda dhe midis kombeve; vendim-marrjen joantagoniste në të gjitha nivelet e shoqërisë; barazinë e sekseve; harmoninë raciale, etnike, kombëtare e fetare; dhe gatishmërinë për të bërë sakrifica për të mirën e përbashkët.  Aspekte të tjera të qytetarisë botërore — dhe secili prej tyre mbështet nderin e dinjitetin njerëzor, mirëkuptimin, miqësinë, kooperimin, besueshmërinë, dhemb­shurinë dhe një dëshirë për të shërbyer — mund të deduktohen nga ato që përmenden më sipër. Disa prej këtyre parimeve (5) janë shtjelluar në Programin 21 — por shumë prej tyre mungojnë në mënyrë të dukshme. Për më tepër, nuk ka një kuadër të përgjithshëm konceptual, në të cilin ato të mund të harmonizohen e të shpallen.

Edukimi i qytetarisë botërore është një strategji praktike për t'i dhënë rrugë zhvillimit të pandërprerë. Sa kohë raportet shoqërore, politike dhe ekonomike karakterizohen nga mungesa e unitetit, antagonizmi e provincializmi, nuk mund të vendoset një model i qëndrueshëm zhvillimi. (6)  Më se një shekull më parë Bahá'u'lláh-u paralajmëronte, «Mirëqenia e njerëzimit, paqja dhe siguria e tij janë të paarritshme, në qoftë se e përderisa nuk do të jetë vendosur në mënyrë të patundur uniteti i tij». Vetëm mbi një bazë uniteti, harmonie e mirëkuptimi të vërtetë midis popujve e kombeve të botës mund të ngrihet një shoqëri globale e qëndrueshme.

Prandaj ne rekomandojmë që qytetaria botërore të mësohet në çdo shkollë dhe që njëshmëria e njerëzimit — parimi që qëndron në themel të qytetarisë botërore — të pohohet vazhdimisht në çdo komb.

Koncepti i qytetarisë botërore nuk është i ri për komunitetin botëror. Ai është i nënkuptuar dhe i shprehur hapur në një numër të madh dokumentesh, kartash e marrëveshjesh të OKB-së, duke përfshirë fjalët e hyrjes të vetë Kartës së OKB-së: «Ne popujt e Kombeve të Bashkuara...». Ai është përhapur tashmë anembanë botës

përmes gjithfarë kulturave nga OJQ, akademikë, grupe qytetare, prezantues, programe edukative, artistë e mjete të informimit publik. Këto përpjekje janë të rëndësishme, por ato duhen rritur shumë. Një fushatë e planifikuar dhe e drejtuar me kujdes për të ngulitur qytetarinë botërore, që të përfshijë të gjithë sektorët e shoqërisë — lokalë, kombëtarë e ndërkombëtarë — duhet vënë në zbatim. Ajo duhet ndjekur me të gjithë forcën, kurajën morale e bindjen që Kombet e Bashkuara mund të grumbullojnë.

PËRKRAHJA E QYTETARISË BOTËRORE

Propozimi që vijon për një fushatë të përkrahjes së qytetarisë botërore (7) përshtatet në mënyrë të natyrshme në kuadrin e riorientimit të edukimit, të ndërgjegjshmërisë publike dhe të përgatitjes për një zhvillim të pandërprerë, i cili paraqitet në Kreun 36 të Programit 21.

EDUKIMI 

Edukimi — shkollor, jashtëshkollor dhe ai shkollor jo i detyruar — është pa diskutim rruga më efektive për të formuar vlera, qëndrime, sjellje e zhdërvjelltësi, që do t'i pajisin popujt e botës për të vepruar për interesat afatgjatë të planetit e të njerëzimit si një e tërë (8).  Kombet e Bashkuara, qeveritë dhe organizmat që merren me edukimin duhet të kërkojnë ta bëjnë parimin e qytetarisë botërore pjesë të edukimit standard të çdo fëmije.

Hollësitë e programeve e të veprimtarive edukative që përfshijnë këtë parim do të ndryshojnë shumë brenda e midis kombeve. Por, në qoftë se qytetaria botërore kuptohet si një parim universal, të gjitha programet duhet të kenë disa aspekte të përbashkëta. Të bazuara në parimin e njëshmërisë së racës njerëzore, ato duhet të kultivojnë tolerancën e vëllazërinë, të edukojnë vlerësimin për pasurinë dhe rëndësinë e sistemeve të ndryshme kulturore, fetare e shoqërore të botës dhe të forcojnë ato tradita që kontribuojnë për një qytetërim të qëndrueshëm, botëror.  Ato duhet të mësojnë parimin e «unitetit në diversitet», si kyçi për të forcuar e begatuar si kombet dhe komunitetin botëror. Ato duhet të ushqejnë një etikë të të shërbyerit për të mirën e përbashkët dhe të përçojnë kuptimin si të të drejtave dhe të përgjegjësive të qytetarisë botërore. Këto programe e veprimtari duhet të ndërtohen mbi përpjekjet pozitive të vendit dhe të nxjerrin në pah sukseset e tij të prekshme, duke përfshirë modele të unitetit racial, fetar, kombëtar e etnik.  Ato duhet ta venë theksin te rëndësia e OKB-së në përkrahjen e kooperimit e të mirëkuptimit global; te qëllimet, objektivat dhe

programet e saj universale; te volia e saj e tanishme për popujt e kombet e botës; dhe te roli në rritje që ajo duhet të marrë në këtë botën tonë që po bëhet gjithnjë e më kompakte.

Përpara se të ndërmerret një fushatë për përkrahjen e qytetarisë botërore, do të jetë e nevojshme të zhvillohet e të bihet dakord për një kuptim të përbashkët të këtij koncepti. Komisioni për Zhvillim të Pandërprerë duhet të ngrejë një komitet të posaçëm ose një grup pune që të fillojë të zhvillojë vijat orientuese për qytetarinë botërore dhe të bëjë propozime për futjen e këtij parimi në programet edukative shkollore e jashtëshkollore ekzistuese. Komisioni, nga ana e tij, mund të kërkonte ndihmën e Trupës Këshillimore të Nivelit të Lartë për Zhvillim të Pandërprerë ose të Komitetit Ndëragjencial për Zhvillim të Pandërprerë. Sekretariati i OKB-së mundet madje të vendosë të krijojë një Njësi të Qytetarisë Botërore, të ngjashme me ish Njësinë e Studimeve për Paqën, që të zhvillojë këto vija orientuese dhe të bashkërendojë vënien në jetë të edukimit të qytetarisë botërore në tërë sistemin. Cilado rrugë të zgjidhet, kësaj detyre i duhet dhënë përparësi e madhe.

Qytetaria botërore mund të futet lehtë në të gjitha veprimtaritë e sugjeruara në kreun 36.5. të Programit 21 për riorientimin e edukimit drejt një zhvillimi të pandërprerë. Disa shembuj për ilustrim:

 

Trupa këshillimore kombëtare/tavolina të rrumbullakta (36.5.c) do të lehtësonin futjen e qytetarisë botërore në programet edukative brenda vendit.

            •     Programet përgatitore para e gjatë shërbimit për të gjithë mësuesit, administratorët, planifikuesit e edukimit dhe për edukatorët jashtëshkollorë (36.5.d) duhet ta përfshijnë parimin e qytetarisë botërore në programet e tyre.

•     Materialet edukative për zhvillimin e pandërprerë, të nxjerra nga organizmat e OKB-së, duhet të inkurajojnë qytetarinë botërore (36.5.g), siç duhet të bëjnë edhe materialet rreth Kombeve të Bashkuara.

Programi 21 bën thirrje për «zhvillimin e një rrjeti ndërkombëtar» që të mbështesë përpjekjet globale të edukimit për një zhvillim të pandërprerë (36.5.k). Ky rrjet do të mund të inkurajonte organizmat e OKB-së dhe anëtarët e OJQ-ve për të krijuar materiale të bazuara në vijat orientuese për qytetari botërore, dhe gjithashtu të  siguronte mjetet për shpërndarjen e tyre.

Qeverive dhe autoriteteve të edukimit u është bërë tashmë thirrje për të «eliminuar stereotipet sipas sekseve në programet», si mjet për të përkrahur një zhvillim të pandërprerë (36.5.m). Ne do të rekomandonim që, në frymën e qytetarisë botërore, stereotipet e bazuara në fe, kulturë, racë, klasë, kombësi e etni gjithashtu të eliminohen.

NDËRGJEGJSHMËRIA PUBLIKE

Është e nevojshme që njerëzit të mendojnë për veten e tyre si qytetarë botërorë dhe të kuptojnë përgjegjësinë e vet personale për të përkrahur zhvillimin e pandërprerë (9).  Fushatat për të ngjallur ndërgjegjshmërinë publike lidhur me sfidat që paraqet qytetaria botërore duhet të përdorin tërë gamën e mjeteve të informimit publik e të arteve, duke përfshirë televizionin, videot, filmin, radion, rrjetet elektronike, librat, revistat, pllakatet, shpalljet, teatrin e muzikën. Këto fushata duhet të tërheqin industritë e reklamës e të argëtimit, mjetet e informimit publik — si tradicionale dhe jotradicionale, — tërë sistemin e OKB-së, të gjitha shtetet anëtare, OJQ-të dhe personalitetet popullore. Ato duhet të arrijnë deri në shtëpi, në vendin e punës, në ambiente publike e shkolla. Vijat orientuese për qytetarinë botërore që parashikohen më lart duhet t'i përshtaten përdorimit të tyre nga të tilla fushata të ndërgjegjshmërisë publike dhe të shërbejnë si referencë bazë për gjithfarë programesh të mjeteve të informimit publik.

Qytetaria botërore mund të përfshihej në veprimtaritë e parashtruara në kreun 36.10 të Programit 21 për rritjen e ndërgjegjshmërisë e të ndjeshmërisë publike lidhur me zhvillimin e pandërprerë. Shembujt e mëposhtëm e ilustrojnë këtë:

• Trupat këshillimore kombëtare e ndërkombëtare (36.10.a) mund të inkurajonin mjetet e ndryshme të informimit publik që të adoptojnë vijat orientuese për qytetarinë botërore. Mjetet e informimit publik kanë bërë shumë për të ngjallur ndërgjegjshmërinë publike për ndërvarësinë globale dhe vështirësitë kolosale me të cilat ndeshet sot komuniteti botëror. Ato gjithashtu kanë ndriçuar dallimet në dukje të pakapërcyeshme që na ndajnë.

Mjetet e informimit publik kanë përgjegjësi për t'i ndihmuar njerëzit të kuptojnë se diversiteti nuk duhet të jetë burim konflikti; përkundrazi, diversiteti mund dhe duhet të shërbejë tani si një burim për zhvillim të

pandërprerë. Ato mund ta bëjnë këtë duke u përqëndruar në nismat konstruktive, unifikuese e kooperuese që provojnë aftësinë e njerëzimit për të punuar së bashku e për të përballuar kështu sfidat kolosale me të cilat ai ndeshet.

Duke zhvilluar «marrëdhënie kooperuese me mjetet e informimit publik» (36.10.e), Kombet e Bashkuara mund të përcaktojnë pa frikë identitetin e vet dhe premtimin që bartin për komunitetin botëror. Organizata e Kombeve të Bashkuara u krijua mbi bazën e idealeve të larta dhe me vizionin e një bote paqësore, progresive. Duke siguruar një kuadër për komunikim e kooperim dhe duke ndërmarrë projekte të panumërta, konstruktive, ajo ka ndihmuar në mënyrë të konsiderueshme për mirëkuptimin, shpresën dhe vullnetin e mirë në botë. Megjithatë, arritjet e saj janë pak të njohura për shumicën e njerëzimit.

Duke përdorur konceptin e qytetarisë botërore si një temë integruese, Kombet e Bashkuara duhet t'u japin publicitet idealeve, veprimtarive e qëllimeve të veta, në mënyrë që njerëzit të arrijnë të kuptojnë rolin unik e jetësor që OKB-ja luan në botë, pra edhe në jetën e tyre. Po kështu, OKB-ja duhet të mbështesë qytetarinë botërore në të gjitha veprimtaritë e saj publike, duke përfshirë festimin e 50-vjetorit të Kombeve të Bashkuara dhe vizitat e organeve drejtuese të OKB-së. Çdo dokument i OKB-së që trajton zhvillimin e pandërprerë duhet të përfshijë edhe këtë parim — duke filluar me parathënien e Kartës së Tokës që propozohet. Qytetaria botërore duhet të bëhet pika e vetme më e rëndësishme e referencës etike në gjithfarë veprimtarish të OKB-së.

Shërbimet e industrisë së reklamës (36.10.e) duhen tërhequr për të përkrahur qytetarinë botërore. Mund të organizohen fushata rreth temash të tilla si:

Ne popujt e Kombeve të Bashkuara:

Lartësojmë unitetin në diversitet

Një planet, një popull

Në tërë diversitetin tonë,

ne jemi një familje njerëzore e vetme

E ardhmja jonë e përbashkët: unitet në diversitet

Duhet të zhvillohen konkurse dhe të jepen çmime për përkrahjen e qytetarisë botërore (36.10.e).

Ndërsa rritin vetëdijën publike «lidhur me ndikimin e dhunës në shoqëri» (36.10.1), mjetet e informimit publik mund të nxitin angazhimin në qytetarinë botërore duke dhënë shembuj nismash konstruktive që tregojnë forcën e unitetit e të vizionit të përbashkët.

Çdo vend duhet inkurajuar të caktojë burime për të përkrahur qytetarinë botërore. Duhet marrë në konsideratë gjithashtu që midis «treguesve të zhvillimit të pandërprerë» (40.6.) të propozuar të futet edhe përkrahja e këtij parimi. Vendet mund të inkurajoheshin, për shembull, të njoftojnë lidhur me përpjekjet e bëra për të ushqyer tolerancën dhe vlerësimin e kulturave të tjera, barazinë e sekseve dhe konceptin e një familjeje njerëzore të vetme përmes programesh, argëtimit dhe mjeteve të informimit publik.

SFIDA E QYTETARISË BOTËRORE

Si përfundim, qytetaria botërore është një koncept aq sfidues e dinamik sa dhe mundësitë që qëndrojnë para komunitetit botëror. Do të ishte e arsyeshme që ne, popujt dhe kombet e botës, t'i përqafojmë me kurajë parimet që qëndrojnë në themel të tij dhe të udhëhiqemi prej tyre në të gjitha aspektet e jetës sonë — që nga marrëdhëniet tona personale e komunitare deri te punët tona kombëtare e ndërkombëtare; nga shkollat, vendet tona të punës dhe mjetet e informimit publik deri te institucionet tona ligjore, shoqërore e politike. Prandaj ne i kërkojmë Komisionit të inkurajojë gjithë sistemin e OKB-së që ta përfshijë parimin e qytetarisë botërore në tërë gamën e programeve e të veprimtarive të veta.

Për Komunitetin Ndërkombëtar Bahá'í, i cili prej më se një shekulli ka ushqyer qytetarinë botërore, do të ishte një kënaqësi të ndihmojë Komisionin, qeveritë, OJQ-të e të tjerë për të zhvilluar më tej konceptet që përmbahen në këtë dokument; të japë modele praktike të unitetit racial, fetar, kombëtar e etnik për zhvillim të pandërprerë; dhe të marrë pjesë në konsultime për këtë çështje vendimtare. Si komunitet global që përfshin diversitetin e njerëzimit dhe që ka një vizion të përbashkët, Komuniteti Ndërkombëtar Bahá'í do të vazhdojë të përkrahë zhvillimin e pandërprerë, duke i inkurajuar njerëzit ta shohin veten si qytetarë të një bote të vetme, si ndërtuesit e një qytetërimi botëror të drejtë e të lulëzuar.

SHËNIME

(1)       Programi 21, Kreu 1.6.

(2)       Një nga temat më shpesh të përsëritura të Programit 21 është rëndësia jetësore që ka «pjesëmarrja e gjerë publike në marrjen e vendimeve», «zotimi dhe angazhimi i vërtetë i të gjitha grupeve shoqërore», «pjesëmarrja e vërtetë shoqërore» dhe «nivelet e reja të kooperimit midis shteteve, sektorëve kyç të shoqërive e të popullsisë».

(3)       Thirrja për një etikë globale është ngritur shpesh gjatë procesit të KKBMZH, me një intensitet të veçantë në Takimin e Nivelit të Lartë të Tokës dhe në Forumin Global, që nga kryetarë shtetesh deri te zyrtarë të OKB-së dhe përfaqësues të OJQ; përmes dokumentesh zyrtare të KKBMZH, traktatesh të OJQ, kursesh, librash dhe shfaqjesh artistike.  Këto që vijojnë janë vetëm disa shembuj:

- Fjalimet e mbajtura në Takimin e Nivelit të Lartë të Tokës nga Presidenti i Brazilit; Presidenti i Francës; Kryeministri i Irlandës; Kryeministri i Japonisë; Presidenti i Republikës së Ishujve Marshall; Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Meksikës;  Princi Trashëgimtar i Mbretërisë së Marokut; Kryeministri i Mbretërisë së Hollandës; Kryeministri i Turqisë; Kryeministri i Tuvalu; Sekretari i Shtetit i Selisë së Shenjtë; dhe Sekretari i Përgjithshëm i KKBMZH;

- Traktatet e NGO-ve të përgatitura në Forumin Global, duke përfshirë Traktatin e Rinisë, Kartën e Tokës, Deklaratën e Rio De Zhaneiros; Deklaratën e Popujve të Tokës; Traktatin mbi Edukimin Mjedisor për Shoqëri të Qëndrueshme e Përgjegjësi Globale; dhe Traktatin e Angazhimeve Etike;

- Veprimtari të Forumit Global, duke përfshirë Mbledhjet e Mbrëmjes në Park, që pasqyrojnë «diversitetin kulturor të Familjes Njerëzore»; dhe Monumentin e Paqës, mbishkrimi i të cilit thotë «Toka është një vend i vetëm dhe njerëzimi qytetarët e tij».

            - Deklarata e botime të qeverive, të Agjensive të OKB-së e të OJQ-ve në sesione të ndryshme të Komitetit Përgatitor, si dhe për ngjarje të tjera të lidhura me KKBMZH, duke përfshirë Kodin Universal të Qëndrimit ndaj Mjedisit (OJQ/Simpozium i Media-ve, tetor 1990); Në Duart Tona: Gratë dhe Fëmijët të Parët (Raport i Simpoziumit të KKBMZH/FKBF/UNFPA, maj 1991); Karta e Tokës (Rrjeti Qytetar i SHBA për KKBMZH, korrik 1991); Një Komunitet i Vetëm i Tokës(Grupi i Punës i Komuniteteve Fetare për KKBMZH, gusht 1991);  Një Kartë e Tokës (Komiteti Koordinues për Fenë dhe Tokën, 1991); Programi Ja Uananki [Ya Wananchi] (Rrënjët e së Ardhmes, dhjetor 1991); Një Etikë e Mjedisit ose Kartë e Tokës (Komiteti Kombëtar i PKBM i Mbretërisë së Bashkuar, shkurt 1992); Parimet e të Drejtave dhe Detyrave të Përgjithshme (Dokument i Asamblesë së Përgjithshme, A/CONF.151/PC/WG.III/L.28, 9 mars 1992); Karta e Tokës, Japoni (Forumi Popullor, Japoni, 1992); Karta e Rimëkëmbjes së Tokës (Fondacioni i Rimëkëmbjes së Tokës, 1992); dhe Vendi ynë, Planeti (Sër Shridat Ramfal [Sir Shridath Ramphal], 1992).