# Haribhadrasūri: Śāstravārttāsamuccaya

*Exported from [Holy-Writings.com](https://www.holy-writings.com/) on 2026-06-19 — 1 clipping.*

---

> Source: GRETIL (gretil.sub.uni-goettingen.de) — Sanskrit academic edition. Title: Haribhadrasūri: Śāstravārttāsamuccaya. Data entry: (see source file). License: refer to source file header.
> ──────────────────────────────────────────────────────────────────────
> 
> This file is a plain text transformation of http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/sa_haribhadrasUri-zAstravArttAsamuccaya.xml
>   with a rudimentary header. For a more extensive header please refer to the source file.
> 
> ## Data entry: Yasunori Harada
> ## Contribution: Yasunori Harada
> ## Date of this version: 2020-07-31
> 
> ## Source:
>    - K. K. Dixit, Ahmedabad : Lalbhai Dalpatbhai Bharatiya 1969 (L. D. Series, 22).
> 
> ## Publisher: Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen
> 
> ## Licence:
>    This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed. If anyone wishes to assert copyright over this file, please contact the GRETIL management at gretil(at)sub(dot)uni-goettingen(dot)de. The file will be immediately removed pending resolution of the claim.
>    Distributed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
> 
> ## Structure of references:
>    A reference is assembled consisting of
>    - a pragmatic abbreviation of the title: Śāstravārttāsamuccaya = HSvs,
>    - the number of the  in arabic numerals,
>    - the number of the verse in arabic numerals.
> 
> ## Notes:
>    This file has been created by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus from hsasvrau.htm. Due to the heterogeneity of the sources the header markup might be suboptimal. For the sake of transparency the header of the legacy file is documented in the note element below:
> 
> 	 Haribhadrasuri: Sastravartasamuccaya,
> Based on the ed. by K. K. Dixit,
> Ahmedabad : Lalbhai Dalpatbhai Bharatiya 1969
> (L. D. Series, 22)
> Input by Yasunori Harada
> TEXT WITH PADA MARKERS
> The text has a number of metrical irregularities.
> Pada boundaries frequently cut through compounds, and sometimes through words.
> REFERENCE SYSTEM:
> The reference includes the stabaka and section nos.
> of K.K. Dixit's Viṣayasūcī [bracketed]:
> HSvs_[n.n]nnn = [stabaka.section]verse
> 
> ## Revisions:
>    - 2020-07-31: TEI encoding by mass conversion of GRETIL's Sanskrit corpus
> 
> # Text
> 
> granthaprastāvanā: mokṣa-sādhanarūpa se dharma kī upādeyatā
> 
> praṇamya paramātmānaṃ vakṣyāmi hitakāmyayā
> sattvānām alpabuddhīnāṃ śāstravārttāsamuccayam // HSvs_1,1.1
> 
> yaṃ śrutvā sarvaśāstreṣu prāyas tattvaviniścayaḥ
> jāyate dveṣaśamanaḥ svargasiddhisukhāvahaḥ // HSvs_1,1.2
> 
> duḥkhaṃ pāpāt sukhaṃ dharmāt sarvaśāstreṣu saṃsthitiḥ
> na kartavyam ataḥ pāpaṃ kartavyo dharmasaṃcayaḥ // HSvs_1,1.3
> 
> hiṃsānṛtādayaḥ pañca tattvāśraddhānam eva ca
> krodhādayaś ca catvāra iti pāpasya hetavaḥ // HSvs_1,1.4
> 
> viparītāstu dharmasya eta evoditā buddhaiḥ
> eteṣu satataṃ yatnaḥ samyak kāryaḥ sukhaiṣiṇā // HSvs_1,1.5
> 
> sādhusevā sadā bhaktyā maitrī sattveṣu bhāvataḥ
> ātmīyagrahamokṣaś ca dharmahetuprasādhanam // HSvs_1,1.6
> 
> upadeśaḥ śubho nityaṃ darśanaṃ dharmacāriṇām
> sthāne vinaya ityetat sādhusevāphalaṃ mahat // HSvs_1,1.7
> 
> maitrīṃ bhāvayato nityaṃ śubho bhāvaḥ prajāyate
> tato bhāvodayājjantor dveṣāgnir upaśāmyati // HSvs_1,1.8
> 
> aśeṣadoṣajananī niḥśeṣaguṇaghātinī
> ātmīyagrahamokṣeṇa tṛṣṇāpi vinivarttate // HSvs_1,1.9
> 
> evaṃ guṇagaṇopeto viśuddhātmā sthirāśayaḥ
> tattvaviddhiḥ samākhyātaḥ samyag dharmasya sādhakaḥ // HSvs_1,1.10
> 
> upādeyaś ca saṃsāre dharma eva buddhaiḥ sadā
> viśuddho muktaye sarvaṃ yato 'nyad duḥkhakāraṇam // HSvs_1,1.11
> 
> anityaḥ priyasaṃyoga iherṣyāśokavatsalaḥ
> anityaṃ yauvanaṃ cāpi kutsitācaraṇāspadam // HSvs_1,1.12
> 
> anityāḥ sampadas tīvrakleśavargasamudbhavāḥ
> anityaṃ jīvitaṃ ceha sarvabhāvanibandhanam // HSvs_1,1.13
> 
> punarjanma punarmṛtyur hīnādisthānasaṃśrayaḥ
> punaḥ punaś ca yad ataḥ sukham atra na vidyate // HSvs_1,1.14
> 
> prakṛtyasundaraṃ hy evaṃ saṃsāre sarvam eva yat
> ato 'tra vada kiṃ yuktā kvacidāsthā vivekinām // HSvs_1,1.15
> 
> muktvā dharmaṃ jagad vandyam akalaṅkaṃ sanātanam
> parārthasādhakaṃ dhīraiḥ sevitaṃ śīlaśālibhiḥ // HSvs_1,1.16
> 
> āha tatrāpi no yuktā yadi samyag nirūpyate
> dharmasyāpi śubho yasmād bandha eva phalaṃ matam // HSvs_1,1.17
> 
> na cāyasasya bandhasya tadā hemamayasya ca
> phale kaścid viśeṣo 'sti pāratantryāviśeṣataḥ // HSvs_1,1.18
> 
> tasmād adharmavat tvājyo dharmo 'py evaṃ mumukṣubhiḥ
> dharmādharmakṣayānm uktir munibhir varṇitā yataḥ // HSvs_1,1.19
> 
> ucyate evam evaitat kintu dharmo dvidhā mataḥ
> saṃjñānayoga evaikas tathānyaḥ puṇyalakṣaṇaḥ // HSvs_1,1.20
> 
> jñānayogas tapaḥ śuddham āśaṃsādoṣavarjitam
> abhyāsātiśayād uktaṃ tad vimukteḥ prasādhanam // HSvs_1,1.21
> 
> dharmas tadapi cet satyaṃ kiṃ na bandhaphalaḥ sa yat
> āśaṃsā varjito 'nyo 'pi kiṃ naivaṃ ced na yat tathā // HSvs_1,1.22
> 
> bhogamuktiphalo dharmaḥ sa pravṛttītarātmakaḥ
> samyagmithyādirūpaś ca gatis tantrāntareṣv api // HSvs_1,1.23
> 
> tam antareṇa tu tayoḥ kṣayaḥ kena prasādhyate
> sadā syān na kadācid vā yady ahetuka eva saḥ // HSvs_1,1.24
> 
> tasmād avaśyam eṣṭavyaḥ kaścid hetus tayoḥ kṣayeṃ
> sa eva dharmo vijñeyaḥ śuddho muktiphalapradaḥ // HSvs_1,1.25
> 
> dharmādharmakṣayān muktir yac coktaṃ puṇyalakṣaṇam
> heyaṃ dharmaṃ tadāśritya na tu saṃjñānayogakam // HSvs_1,1.26
> 
> atas tatraiva yuktāsthā yadi samyag nirūpyate
> saṃsāre sarvam evānyat darśitaṃ duḥkhakāraṇam // HSvs_1,1.27
> 
> tasmāc ca jāyate muktir yathā mṛtyādivarjitā
> tathopariṣṭād vakṣyāmaḥ samyakśāstrānusārataḥ // HSvs_1,1.28
> 
> idānīṃ tu samāsena śāstrasamyaktvam ucyate
> kuvādiyuktyapavyākhyānirāsenāvirodhataḥ // HSvs_1,1.29
> 
> (2) bhūtacaitanyavāda-khaṇḍana
> 
> pṛthivyādimahābhūtakāryamātram idaṃ jagat
> na cātmadṛṣṭasadbhāvaṃ manyante bhūtavādinaḥ // HSvs_1,2.30
> 
> acetanāni bhūtāni na taddharmo na tatphalam
> cetanāsti ca yasyeyaṃ sa evātmeti cāpare // HSvs_1,2.31
> 
> yadīyaṃ bhūtadharmaḥ syāt pratyekaṃ teṣu sarvadā
> upalambhyeta sattvādikāṭhinatvādayo yathā // HSvs_1,2.32
> 
> śaktirūpeṇā sā teṣu sadāto nopalabhyate
> na ca tenāpi rūpeṇa satyasaty eva cen na tat // HSvs_1,2.33
> 
> śaktivetanayoraivyaṃ nānātvaṃ vātha sarvathā
> aikye sā cetaneveti nānātve 'nyasya sā yataḥ // HSvs_1,2.34
> 
> anabhivyaktir apy asyā nyāyato nopapadyate
> āvṛtir na yad anyena tattvasaṃkhyāvirodhataḥ // HSvs_1,2.35
> 
> na cāsau tatsvarūpeṇa teṣām anyatareṇa vā
> vyañjakatvapratijñānāt nāvṛtir vyañjakaṃ yataḥ // HSvs_1,2.36
> 
> viśiṣṭapariṇāmabhā-ve 'pi hy atrāvṛtir na vai
> bhāvatāptestathā nāmavyañjakatvaprasaṅgataḥ // HSvs_1,2.37
> 
> na cāsau bhūtabhinno yat tato vyaktiḥ sadā bhavet
> bhede tvadhikabhāvena tattvasaṃkhyā na yujyate // HSvs_1,2.38
> 
> svakāle 'bhinna ity evaṃ kālābhāve na saṅgatam
> lokasiddhāśraye tv ātmā hanta ! nāśrīyate katham // HSvs_1,2.39
> 
> nātmāpi loke no siddho jātismaraṇasaṃśrayāt
> sarveṣāṃ tadabhāvaś ca citrakarmavipākataḥ // HSvs_1,2.40
> 
> loke 'pi naikataḥ sthānād āgatānāṃ tathekṣyate
> aviśeṣeṇa sarveṣām anubhūtārthasaṃsmṛtiḥ // HSvs_1,2.41
> 
> divyadarśanataś caiva tacchiṣṭāvyabhicārataḥ
> pitṛkarmādisiddheś ca hanta ! nātmāpy alaukikaḥ // HSvs_1,2.42
> 
> kāṭhinyābodharūpāṇi bhūtāny adhyakṣasiddhitaḥ
> cetanā tu na tadrūpā sā kathaṃ tatphalaṃ bhavet ? // HSvs_1,2.43
> 
> pratyekam asatī teṣu na ca syād reṇutailavat
> satī ced upalabhyeta bhinnarūpeṣu sarvadā // HSvs_1,2.44
> 
> asat sthūlatvam aṇvādau ghaṭādau dṛśyate yathā
> tathāsatyeva bhūteṣu cetanāpīti cen matiḥ // HSvs_1,2.45
> 
> nāsat sthūlatvam aṇvādau tebhya eva tadudbhavāt
> asatastatsamutpādo na yukto 'tiprasaṅgataḥ // HSvs_1,2.46
> 
> pañcamasyāpi bhūtasya tebhyo 'sattvāviśeṣataḥ
> bhaved utpattir evaṃ ca tattvasaṃkhyā na yujyate // HSvs_1,2.47
> 
> na tajjananasvabhāvāś cet te 'tra mānaṃ na vidyate
> sthūlatvotpāda iṣṭaś cet tatsadbhāve 'py asau samaḥ // HSvs_1,2.48
> 
> na ca mūrttāṇusaṅghātabhinnaṃ sthūlatvam ity adaḥ
> teṣām eva tathābhāvo nyāyyaṃ mānāvirodhataḥ // HSvs_1,2.49
> 
> bhede tadadalaṃ yasmāt kathaṃ sadbhāvam aśnute
> tadabhāve 'pi tadbhāve sadā sarvatra vā bhavet // HSvs_1,2.50
> 
> na caivaṃ bhūtasaṅghātamātraṃ caitanyam iṣyate
> aviśeṣeṇa sarvatra tadvat tadbhāvasaṅgateḥ // HSvs_1,2.51
> 
> evaṃ sati ghaṭādīnāṃ vyaktacaitanyabhāvataḥ
> puruṣān na viśeṣaḥ syāt sa ca pratyakṣabādhitaḥ // HSvs_1,2.52
> 
> atha bhinnasvabhāvāni bhūtāny eva yatastataḥ
> tatsaṃghāteṣu caitanyaṃ na sarveṣv etad apy asat // HSvs_1,2.53
> 
> svabhāvo bhūtamātratve sati nyāyān na bhidyate
> viśeṣaṇaṃ vinā yasmān na tulyānāṃ viśiṣṭatā // HSvs_1,2.54
> 
> svarūpamātrabhede ca bhedo bhūtetarātmakaḥ
> anyabhedakabhāve tu sa evātmā prasajyate // HSvs_1,2.55
> 
> havir guḍakaṇikkādidravyasaṅghātajāny api
> yathā bhinnasvabhāvāni khādyakāni tatheti cet // HSvs_1,2.56
> 
> vyaktimātrata evaiṣāṃ nanu bhinnasvabhāvatā
> rasavīryavipākādikāryabhedo na vidyate // HSvs_1,2.57
> 
> tadātmakatvamātratve saṃsthānādivilakṣaṇā
> yatheyam asti bhūtānāṃ tathā sāpi kathaṃ na cet // HSvs_1,2.58
> 
> kartrabhāvāt tathā deśakālabhedādyayogataḥ
> na cāsiddhamado bhūtamātratve tadasaṃbhavāt // HSvs_1,2.59
> 
> tathā ca bhūtamātratve na tatsaṅghātabhedayoḥ
> bhedakābhāvato bhedo yuktaḥ samyag vicintyatām // HSvs_1,2.60
> 
> ekas tathāparo neti tanmātratve tathāvidhaḥ
> yatas tad api no bhinnaṃ tatas tulyaṃ ca tat tayoḥ // HSvs_1,2.61
> 
> syādetad bhūtajatve 'pi grāvādīnāṃ vicitratā
> lokasiddheti siddhaiva na sā tanmātrajā nanu // HSvs_1,2.62
> 
> adṛṣṭākāśakālādisāmagrītaḥ samudbhavāt
> tathaiva lokasaṃvitter anyathā tadabhāvataḥ // HSvs_1,2.63
> 
> na ceha laukiko mārgaḥ sthito 'smābhir vicāryate
> kiṃ tv ayaṃ yujyate kveti tvannītau coktavan na saḥ // HSvs_1,2.64
> 
> mṛtadehe ca caitanyam upalabhyeta sarvathā
> dehadharmādibhāvena tat taddharmādi nānyathā // HSvs_1,2.65
> 
> na ca lāvaṇyakārkaśyaśyāmatvair vyabhicāritā
> mṛtadehe 'pi sadbhāvād adhyakṣeṇaiva saṃgateḥ // HSvs_1,2.66
> 
> na cel lāvaṇyasadbhāvo na sa tanmātrahetukaḥ
> ata evānyasadbhāvād asty ātmeti vyavasthitam // HSvs_1,2.67
> 
> na prāṇādir asau mānaṃ kiṃ tadbhāve 'pi tulyatā
> tadabhāvād abhāvaś ced ātmābhāve na kā pramā // HSvs_1,2.68
> 
> tena tadbhāvabhāvitvaṃ na bhūyo nalikādinā
> saṃpādite 'py etat siddheḥ so 'nya eveti ced na tat // HSvs_1,2.69
> 
> vāyusāmānyasaṃsiddhes tatsvabhāvaḥ sa neti cet
> atrāpi na pramāṇaṃ vaś caitanyotpattir eva cet // HSvs_1,2.70
> 
> na tasyām eva saṃdehāt tavāyaṃ kena neti cet
> tattatsvarūpabhāvena tadabhāvaḥ kathaṃ nu cet // HSvs_1,2.71
> 
> tadvailakṣaṇyasaṃvitteḥ mātṛcaitanyaje hy ayam
> sute tasmin na doṣaḥ syān na na bhāve 'sya mātari // HSvs_1,2.72
> 
> na ca saṃsvedajādyeṣu mātrabhāvena tad bhavet
> pradīpajñātam apy atra nimittatvān na bādhakam // HSvs_1,2.73
> 
> itthaṃ na tadupādānaṃ yujyate tat kathaṃcana
> anyopādānabhāve ca tad evātmā prasajyate // HSvs_1,2.74
> 
> na tathābhāvinaṃ hetum antareṇopajāyate
> kiñcin naśyati naikāntād yathāha vyāsamaharṣiḥ // HSvs_1,2.75
> 
> nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ
> abhayor api dṛṣṭo 'ntas tv anayos tattvadarśibhiḥ // HSvs_1,2.76
> 
> nābhāvo bhāvam āpnoti śaśaśṛṅge tathāgateḥ
> bhāvo nābhāvam etīha dīpaś cen na sa sarvathā // HSvs_1,2.77
> 
> evaṃ caitanyavān ātmā siddhaḥ satatabhāvataḥ
> paraloky api vijñeyo yuktimārgānusāribhiḥ // HSvs_1,2.78
> 
> (3)maiṃ viṣayaka pratyakṣa anubhava se ātmā kī siddhi
> 
> sato 'sya kiṃ ghaṭasyeva pratyakṣeṇa na darśanam
> asty eva darśanaṃ spaṣṭam ahaṃpratyayavedanāt // HSvs_1,3.79
> 
> bhrānto 'haṃ gurur ity eṣaḥ satyam anyas tv asau mataḥ
> vyabhicāritvato nāsya gamakatvam athocyate // HSvs_1,3.80
> 
> pratyakṣasyāpi tat tyājyaṃ tatsadbhāvāviśeṣataḥ
> pratyakṣābhāsam anyac ced vyabhicāri na sādhu tat // HSvs_1,3.81
> 
> ahaṃpratyayapakṣe 'pi nanu sarvam idaṃ samam
> atas tadvad asau mukhyaḥ samyak pratyakṣam iṣyatām // HSvs_1,3.82
> 
> gurvī me tanur ity ādau bhedapratyayadarśanāt
> bhrāntatābhimatasyaiva sā yuktā netarasya tu // HSvs_1,3.83
> 
> ātmanātmagraho 'py asya tathānubhavasiddhitaḥ
> tasyaiva tatsvabhāvatvāt na tu yuktyā na yujyate // HSvs_1,3.84
> 
> na ca buddhiviśeṣo 'yam ahaṃkāraḥ prakalpyate
> dānādibuddhikāle 'pi tathāhaṃkāravedanāt // HSvs_1,3.85
> 
> ātmanātmagrahe tasya tatsvabhāvatvayogataḥ
> sadaivāgrahaṇaṃ hy evaṃ vijñeyaṃ karmadoṣataḥ // HSvs_1,3.86
> 
> ataḥ pratyakṣasaṃsiddhaḥ sarvaprāṇabhṛtām ayam
> svayaṃjyotiḥ sadaivātmā tathā vede 'pi paṭhyate // HSvs_1,3.87
> 
> (4) ātmā tathā karma ke sambandha meṃ matamatāntara
> 
> atrāpi varṇayantyeke saugatāḥ kṛtabuddhayaḥ
> kliṣṭaṃ mano 'sti yan nityaṃ tad yathoktātmalakṣaṇam // HSvs_1,4.88
> 
> yadi nityaṃ tadātmaiva saṃjñābhedo 'tra kevalam
> athānityaṃ tataś cedaṃ na yathoktātmalakṣaṇam // HSvs_1,4.89
> 
> yaḥ kartā karmabhedānāṃ bhoktā karmaphalasya ca
> saṃsarttā parinirvātā sa hy ātmā nānyalakṣaṇaḥ // HSvs_1,4.90
> 
> ātmatvenāviśiṣṭasya vaicitryaṃ tasya yadvaśāt
> narādirūpaṃ taccitram adṛṣṭaṃ karmasaṃjñitam // HSvs_1,4.91
> 
> tathā tulye 'pi cārambhe sadupāye 'pi yo nṛṇām
> phalabhedaḥ sa no yukto yuktyā hetvantaraṃ vinā // HSvs_1,4.92
> 
> tasmādavaśyameṣṭavyaṃ tatra hetvantaraṃ paraiḥ
> tadevādṛṣṭamityāhur anye śāstrakṛtaśramāḥ // HSvs_1,4.93
> 
> bhūtānāṃ tatsvabhāvatvād ayam ity apy anuttaram
> na bhūtātmaka evātmety etad atra nidarśitam // HSvs_1,4.94
> 
> karmaṇo bhautikatvena yad vaitad api sāmpratam
> ātmano vyatiriktaṃ tat citrabhāvaṃ yato matam // HSvs_1,4.95
> 
> śaktirūpaṃ tad anye tu sūrayaḥ saṃpracakṣate
> anye tu vāsanārūpaṃ vicitraphaladaṃ matam // HSvs_1,4.96
> 
> anye tv abhidadhaty atra svarūpaniyatasya vai
> kartur vinānyasaṃbandhaṃ śaktir ākasmikī kutaḥ // HSvs_1,4.97
> 
> tatkriyāyogataḥ sā cet tadapuṣṭau na yujyate
> tadanyayogābhāve ca puṣṭir asya kathaṃ bhavet // HSvs_1,4.98
> 
> asty eva sā sadā kantu kriyayā vyajyate param
> ātmamātrasthitāyā na tasyā vyaktiḥ kadācana // HSvs_1,4.99
> 
> tadanyāvaraṇābhāvād bhāve vāsyaiva karmatā
> tannirākaraṇād vyaktir iti tadbhedasaṃsthitiḥ // HSvs_1,4.100
> 
> pāpaṃ tadbhinnam evāstu kriyāntaranibandhanam
> evam iṣṭakriyājanyaṃ puṇyaṃ kim iti nekṣyate // HSvs_1,4.101
> 
> vāsanāpy anyasaṃbandhaṃ vinā naivopapadyate
> puṣpādigandhavaikalye tilādau nekṣyate yataḥ // HSvs_1,4.102
> 
> bodhamātrātiriktaṃ tad vāsakaṃ kiñcid iṣyatām
> mukhyaṃ tad eva vaḥ karma na yuktā vāsanānyathā // HSvs_1,4.103
> 
> bodhamātrasya tadbhāve nāsti jñānam avāsitam
> tato 'muktiḥ sadaiva syād vaiśiṣṭyaṃ kevalasya na // HSvs_1,4.104
> 
> evaṃ śaktyādipakṣo 'yaṃ ghaṭate nāpapattitaḥ
> bandhān nyūnātiriktatve tadbhāvān upapattitaḥ // HSvs_1,4.105
> 
> tasmāt tadātmano bhinnaṃ saccitraṃ cātmayogi ca
> adṛṣṭam avagantavyaṃ tasya śaktyādisādhakam // HSvs_1,4.106
> 
> adṛṣṭaṃ karma saṃskārāḥ puṇyāpuṇye śubhāśubhe
> dharmādharmau tathā pāśaḥ paryāyās tasya kīrttitāḥ // HSvs_1,4.107
> 
> hetavo 'sya samākhyātāḥ pūrvaṃ hiṃsānṛtādayaḥ
> tadvān saṃyujyate tena vicitraphaladāyinā // HSvs_1,4.108
> 
> naivaṃ dṛṣṭeṣṭabādhā yat siddhiś cāsyānivāritā
> tad enam eva vidvāṃsas tattvavādaṃ pracakṣate // HSvs_1,4.109
> 
> (5) bhūtacaitanyavādakhaṃḍana kā upasaṃhāra
> 
> lokāyatamataṃ prājñair jñeyaṃ pāpaughakāraṇam
> itthaṃ tattvavilomaṃ yat tan na jñānavivardhanam // HSvs_1,5.110
> 
> indrapratāraṇāyedaṃ cakre kila bṛhaspatiḥ
> ado 'pi yuktiśūnyaṃ yan nettham indraḥ pratāryate // HSvs_1,5.111
> 
> tasmād duṣṭāśayakaraṃ kliṣṭasattvavicintitam
> pāpaśrutaṃ sadā dhīrair varjyaṃ nāstikadarśanam // HSvs_1,5.112
> 
> dūsarā stabaka
> 
> (2)puṇya, pāpa tathā mokṣa se saṃbaṃdhita kuccha praśna
> 
> hiṃsādibhyo 'śubhaṃ karma tadanyebhyaś ca tacchubham
> jāyate niyamo mānāt kuto 'yam iti nāpare // HSvs_2,1.113
> 
> āgamākhyāt tadanye tu tac ca dṛṣṭādyabādhitam
> sarvārthaviṣayaṃ nityaṃ vyaktārthaṃ paramātmanā // HSvs_2,1.114
> 
> candrasūryoparāgādes tataḥ saṃvādadarśanāt
> tasyāpratyakṣe 'pi pāpādau na prāmāṇyaṃ na yujyate // HSvs_2,1.115
> 
> yadi nāma kvacid dṛṣṭaḥ saṃvādo 'nyatra vastuni
> tadbhāvas tasya tattvaṃ vā kathaṃ samavasīyate ? // HSvs_2,1.116
> 
> āgamaikatvatas tac ca vākyādes tulyatādinā
> suvṛddhasaṃpradāyena tathā pāpakṣayeṇa ca // HSvs_2,1.117
> 
> anyathā vastutattvasya parīkṣaiva na yujyate
> āśaṅkā sarvagā yasmāt chadmasthasyopajāyate // HSvs_2,1.118
> 
> aparīkṣāpi no yuktā guṇadoṣāvivekataḥ
> mahat saṃkaṭamāyātam āśaṅke nyāyavādinaḥ // HSvs_2,1.119
> 
> tasmād yathoditāt samyag āgamakhyāt pramāṇataḥ
> hiṃsādibhyo 'śubhādīni niyamo 'yaṃ vyavasthitaḥ // HSvs_2,1.120
> 
> kliṣṭād hiṃsādyanuṣṭhānāt prāptiḥ kliṣṭasya karmaṇaḥ
> yathāpathyabhujo vyādher akliṣṭasya viparyayāt // HSvs_2,1.121
> 
> svabhāva eṣa jīvasya yat tathāpariṇāmabhāk
> badhyate puṇyapāpābhyāṃ mādhyasthyāt tu vimucyate // HSvs_2,1.122
> 
> sudūram api gatveha vihitāsūpapattiṣu
> kaḥ svabhāvāgamāvante śaraṇaṃ na prapadyate // HSvs_2,1.123
> 
> pratipakṣasvabhāvena pratipakṣāgamena ca
> bādhitvāt kathaṃ hy etau śaraṇaṃ yuktivādinām // HSvs_2,1.124
> 
> pratītyā bādhyate yo yat svabhāvo na sa yujyate
> vastunaḥ kalpyamāno 'pi vahnyādeḥ śītatādivat // HSvs_2,1.125
> 
> vahneḥ śītatvam asty eva tatkāryaṃ kiṃ na dṛśyate
> dṛśyate hi himāsanne katham itthaṃ svabhāvataḥ // HSvs_2,1.126
> 
> himasyāpi svabhāvo 'yaṃ niyamād vahnisaṃnidhau
> karoti dāham ity evaṃ vahnyādeḥ śītatā na kim // HSvs_2,1.127
> 
> vyavasthābhāvato hy evaṃ yā tvadbuddhir ihedṛśī
> sā loṣṭād asya yat kāryaṃ tat tvattas tatsvabhāvataḥ // HSvs_2,1.128
> 
> evaṃ subuddhiśūnyatvaṃ bhavato 'pi prasajyate
> astu cet ko vivādo no buddhiśūnyena sarvathā // HSvs_2,1.129
> 
> anyastvāheha siddhe 'pi hiṃsādibhyo 'śubhādike
> śubhāder eva saukhyādi kena mānena gamyate // HSvs_2,1.130
> 
> atrāpi bruvate kecit sarvathā yuktivādinaḥ
> pratītigarbhayā yuktyā kilaitad avasīyate // HSvs_2,1.131
> 
> tayāhur nāśubhāt saukhyaṃ tadbāhulyaprasaṃgataḥ
> bahavaḥ pāpakarmāṇo viralāḥ śubhakāriṇaḥ // HSvs_2,1.132
> 
> na caitad dṛśyate loke duḥkhabāhulyadarśanāt
> śubhāt saukhyaṃ tataḥ siddham ato 'nyac cāpy ato 'nyataḥ // HSvs_2,1.133
> 
> anye punar idaṃ śrāddhā bruvate āgamena vai
> śubhāder eva saukhyādi gamyate nānyataḥ kvacit // HSvs_2,1.134
> 
> atīndriyeṣu bhāveṣu prāyaḥ evaṃvidheṣu yat
> chadmasthasyāvisaṃvādi mānam atra na vidyate // HSvs_2,1.135
> 
> yac coktaṃ duḥkhabāhulyadarśanaṃ tan na sādhakam
> kvacit tathopalambhe 'pi sarvatrādarśanād iti // HSvs_2,1.136
> 
> sarvatra darśanaṃ yasya tadvākyāt kiṃ na sādhanam
> sādhanaṃ tad bhavaty evam āgamāt tu na bhidyate // HSvs_2,1.137
> 
> aśubhād apy anuṣṭhānāt saukhyaprāptiś ca yā kvacit
> phalaṃ vipākavirasā sā tathāvidhakarmaṇaḥ // HSvs_2,1.138
> 
> brahmahatyānideśānu-ṣṭhānād grāmādilābhavat
> na punas tata evaitad āgamād eva gamyate // HSvs_2,1.139
> 
> pratipakṣāgamānāṃ ca dṛṣṭeṣṭābhyāṃ virodhataḥ
> tathānāptapraṇītatvād āgamatvaṃ na yujyate // HSvs_2,1.140
> 
> dṛṣṭeṣṭābhyāṃ virodhāc ca teṣāṃ nāptapraṇītatā
> niyamād gamyate yasmāt tad asāv eva darśyate // HSvs_2,1.141
> 
> agamyagamanādīnāṃ dharmasādhanatā kvacit
> uktā lokaprasiddhena pratyakṣeṇa viruddhyate // HSvs_2,1.142
> 
> svadharmotkarṣād eva tathā muktir apīṣyate
> hetvabhāvena tadbhāvo nitya iṣṭena bādhyate // HSvs_2,1.143
> 
> mādhyasthyam eva taddhetur agamyagamanādinā
> sādhyate tat paraṃ yena tena doṣo na kaścana // HSvs_2,1.144
> 
> etad apy uktimātraṃ yad agamyagamanādiṣu
> tathāpravṛttito yuktyā mādhyasthyaṃ nopapadyate // HSvs_2,1.145
> 
> apravṛttyaiva sarvatra yathāsāmarthyabhāvataḥ
> viśuddhabhāvanābhyāsāt tanmādhyasthyaṃ paraṃ yataḥ // HSvs_2,1.146
> 
> yāvad evaṃvidhaṃ naivaṃ pravṛttis tāvad eva yā
> sāviśeṣeṇa sādhvīti tasyotkarṣaprasādhanāt // HSvs_2,1.147
> 
> nāpravṛtter iyaṃ hetuḥ kutaścid anivarttanāt
> sarvatra bhāvāvicchedād anyathāgamyasaṃsthitiḥ // HSvs_2,1.148
> 
> tac cāstu lokaśāstroktaṃ tatraudāsīnyayogataḥ
> saṃbhāvyate paraṃ hy etad bhāvaśuddher mahātmanām // HSvs_2,1.149
> 
> saṃsāramocakasyāpi hiṃsā yad dharmasādhanam
> muktiś cāsti tatas tasyāpy eṣa doṣo 'nivāritaḥ // HSvs_2,1.150
> 
> muktikarmakṣayād eva jāyate nānyataḥ kvacit
> janmādirahitā yat tat sa evātra nirūpyate // HSvs_2,1.151
> 
> hiṃsādyutkarṣasādhyo vā tadviparyayajo 'pi vā
> anyahetur ahetur vā sa vai karmakṣayo nanu // HSvs_2,1.152
> 
> hiṃsādyutkarṣasādhyatve tadabhāve na tatsthitiḥ
> karmakṣayāsthitau ca syān muktānāṃ muktatākṣitiḥ // HSvs_2,1.153
> 
> tadviparyayasādhyatve parasiddhāntasaṃsthitiḥ
> karmakṣayaḥ satāṃ yasmād ahiṃsādiprasādhanaḥ // HSvs_2,1.154
> 
> tadanyahetusādhyatve tatsvarūpam asaṃsthitam
> ahetutve sadā bhāvo 'bhāvo vā syāt sadaiva hi // HSvs_2,1.155
> 
> muktiḥ karmakṣayād iṣṭā jñānayogaphalaṃ ca saḥ
> ahiṃsādi ca taddhetur iti nyāyaḥ satāṃ mataḥ // HSvs_2,1.156
> 
> evaṃ vedavihitāpi hiṃsāpāyāya tattvataḥ
> śāstracoditabhāve 'pi vacanāntarabādhanāt // HSvs_2,1.157
> 
> na hiṃsyād iha bhūtāni hiṃsanaṃ doṣakṛn matam
> dāhavad vaidyake spaṣṭam utsargapratiṣedhataḥ // HSvs_2,1.158
> 
> tato vyādhinivṛttyarthaṃ dāhaḥ kāryas tu codite
> na tato 'pi na doṣaḥ syāt phaloddeśena codanāt // HSvs_2,1.159
> 
> evaṃ tatphalabhāve 'pi codanāto 'pi sarvathā
> dhruvam autsargiko doṣo jāyate phalacodanāt // HSvs_2,1.160
> 
> anyeṣām api buddhyaivaṃ dṛṣṭeṣṭābhyāṃ viruddhatā
> darśanīyā kuśāstrāṇāṃ tataś ca sthitamityadaḥ // HSvs_2,1.161
> 
> kliṣṭaṃ hiṃsādyanuṣṭhānaṃ na yat tasyānyato bhavet
> tataḥ kartā sa eva syāt sarvasyaiva hi karmaṇaḥ // HSvs_2,1.162
> 
> anādikarmayuktatvāt tanmohāt saṃpravartate
> ahite 'py ātmanaḥ prāyo vyādhipīḍitacittavat // HSvs_2,1.163
> 
> (1)kālavāda, svabhāvavāda, niyativāda, karmavāda, kālādisāmagrīvāda
> 
> kālādīnāṃ ca kartṛtvaṃ manyante 'nye pravādinaḥ
> kevalānāṃ tadanye tu mithaḥ sāmagryapekṣayā // HSvs_2,2.164
> 
> na kālavyatirekeṇa garbhabālaśubhādikam
> yat kiñcij jāyate loke tad asau kāraṇaṃ kila // HSvs_2,2.165
> 
> kālaḥ pacati bhūtāni kālaḥ saṃharati prajāḥ
> kālaḥ supteṣu jāgartti kālo hi duratikramaḥ // HSvs_2,2.166
> 
> kiñca kālādṛte naiva mudgapaktir apīṣyate
> sthālyādisaṃnidhāne 'pi tataḥ kālād asau matā // HSvs_2,2.167
> 
> kālābhāve ca garbhādi sarvaṃ syād avyavasthayā
> pareṣṭahetusadbhāvamātrād eva tadudbhavāt // HSvs_2,2.168
> 
> na svabhāvātirekeṇa garbhabālaśubhādikam
> yat kiñcij jāyate loke tad asau kāraṇaṃ kila // HSvs_2,2.169
> 
> sarvabhāvāḥ svabhāvena svasvabhāve tathā tathā
> varttante 'tha nivarttante kāmacāraparāṅmukhāḥ // HSvs_2,2.170
> 
> na vineha svabhāvena mudgapaktir apīṣyate
> tathākālādibhāve 'pi nāśvamāṣasya sā yataḥ // HSvs_2,2.171
> 
> atatsvabhāvāt tadbhāve'tiprasaṃgo 'nivāritaḥ
> tulye tatra mṛdaḥ kumbho na paṭādītyayuktimat // HSvs_2,2.172
> 
> niyatenaiva rūpeṇa sarve bhāvā bhavanti yat
> tato niyatijā hy ete tatsvarūpānuvedhataḥ // HSvs_2,2.173
> 
> yad yadaiva yato yāvat tat tadaiva tatas tathā
> niyataṃ jāyate nyāyāt ka etāṃ bādhituṃ kṣamaḥ // HSvs_2,2.174
> 
> na carte niyatiṃ loke mudgapaktir apīkṣyate
> tatsvabhāvādibhāve 'pi nāsāvaniyatā yataḥ // HSvs_2,2.175
> 
> anyathāniyatatvena sarvabhāvaḥ prasajyate
> anyonyātmakatāpatteḥ kriyāvaiphalyam eva ca // HSvs_2,2.176
> 
> na bhoktṛvyatirekeṇa bhogyaṃ jagati vidyate
> na cākṛtasya bhogaḥ syān muktānāṃ bhogabhāvataḥ // HSvs_2,2.177
> 
> bhogyaṃ ca viśvaṃ sattvānāṃ vidhinā tena tena yat
> dṛśyate 'dhyakṣam evedaṃ tasmāt tat karmajaṃ hi tat // HSvs_2,2.178
> 
> na ca tat karmavaidhurye mudgapaktir apīkṣyate
> sthālyādibhaṅgabhāvena yat kvacin nopapadyate // HSvs_2,2.179
> 
> citraṃ bhogyaṃ tathā citrāt karmaṇo 'hetutānyathā
> tasya yasmād vicitratvaṃ niyatyāder na yujyate // HSvs_2,2.180
> 
> niyater niyatātmatvān niyatānāṃ samānatā
> tathāniyatabhāve ca balāt syāt tadvicitratā // HSvs_2,2.181
> 
> na ca tanmātrabhāvāder yujyate 'syā vicitratā
> tadanyabhedakaṃ muktvā samyag nyāyāvirodhataḥ // HSvs_2,2.182
> 
> na jalasyaikarūpasya viyatpātād vicitratā
> ūṣarādidharābhedam antareṇopajāyate // HSvs_2,2.183
> 
> tadbhinnabhedakatve ca tatra tasyā na kartṛtā
> tatkartṛtve ca citratvaṃ tadvat tasyāpyasaṃgatam // HSvs_2,2.184
> 
> tasyā eva tathābhūtaḥ svabhāvo yadi ceṣyate
> tyaktaḥ niyativādaḥ syāt svabhāvāśrayaṇān nanu // HSvs_2,2.185
> 
> svo bhāvaś ca svabhāvo 'pi svasattaiva hi bhāvataḥ
> tasyāpi bhedakābhāve vaicitryaṃ nopapadyate // HSvs_2,2.186
> 
> tatas tasyāviśiṣṭatvād yugapad viśvasaṃbhavaḥ
> na cāsāv iti sadyuktyā tadvādo 'ip na saṃgataḥ // HSvs_2,2.187
> 
> tattatkālādisāpekṣo viśvahetuḥ sa cen nanu
> muktaḥ svabhāvavādaḥ syāt kālavādaparigrahāt // HSvs_2,2.188
> 
> kālo 'pi samayādir yat kevalaṃ so 'pi kāraṇam
> tata eva hy asaṃbhūteḥ kasyacin nopapadyate // HSvs_2,2.189
> 
> ataś ca kāle tulye 'pi sarvatraiva na tatphalam
> ato hetvantarāpekṣaṃ vijñeyaṃ tad vicakṣaṇaiḥ // HSvs_2,2.190
> 
> ataḥ kālādayaḥ sarve samudāyena kāraṇam
> garbhādeḥ kāryajātasya vijñeyā nyāyavādibhiḥ // HSvs_2,2.191
> 
> na caikaikata eveha kvacit kiñcid apīkṣyate
> tasmāt sarvasya kāryasya sāmagrī janikā matā // HSvs_2,2.192
> 
> svabhāvo niyatiś caiva karmaṇo 'nye pracakṣate
> dharmāvanye tu sarvasya sāmānyenaiva vastunaḥ // HSvs_2,2.193
> 
> tīsarā stabaka
> 
> (1) īśvaravādakhaṃḍana
> 
> īśvaraḥ prerakatvena kartā kaiścid iheṣyate
> acintyacic chaktiyukto 'nādiśuddhaś ca sūribhiḥ // HSvs_3,1.194
> 
> jñānam apratighaṃ yasya vairāgyaṃ ca jagatpateḥ
> aiśvaryaṃ caiva dharmaś ca sahasiddhaṃ catuṣṭayam // HSvs_3,1.195
> 
> ajño jantur anīśo 'yam ātmanaḥ sukhaduḥkhayoḥ
> īśvaraprerito gacchet svargaṃ vā śvabhram eva vā // HSvs_3,1.196
> 
> anye tv abhidadhaty atra vītarāgasya bhāvataḥ
> itthaṃ prayojanābhāvāt kartṛtvaṃ yujyate katham ? // HSvs_3,1.197
> 
> narakādiphale kāṃścit kāṃścit svargādisādhane
> karmaṇi prerayaty āśu sa jantūn kena hetunā ? // HSvs_3,1.198
> 
> svayam eva pravartante sattvāś cet citrakarmaṇi
> nirarthakam iheśasya kartṛtvaṃ gīyate katham ? // HSvs_3,1.199
> 
> phalaṃ dadāti cet sarvaṃ tat teneha pracoditam
> aphale pūrvadoṣaḥ syāt saphale bhaktimātratā // HSvs_3,1.200
> 
> ādisarge 'pi na hetuḥ kṛtakṛtyasya vidyate
> pratijñātavirodhitvāt svabhāvo 'py apramāṇakaḥ // HSvs_3,1.201
> 
> karmādes tatsvabhāvatve na kiñcid bādhyate vibhoḥ
> vibhos tu tatsvabhāvatve kṛtakṛtyatvabādhanam // HSvs_3,1.202
> 
> tataś ceśvarakartṛtvavādo 'yaṃ yujyate param
> samyag nyāyāvirodhena yathāhuḥ śuddhabuddhayaḥ // HSvs_3,1.203
> 
> īśvaraḥ paramātmaiva taduktavratasevanāt
> yato muktis tatas tasyāḥ kartā syād guṇabhāvataḥ // HSvs_3,1.204
> 
> tadanāsevanād eva yat saṃsāro 'pi tattvataḥ
> tena tasyāpi kartṛtvaṃ kalpyamānaṃ na duṣyati // HSvs_3,1.205
> 
> kartāyam iti tadvākye yataḥ keṣāṃcid ādaraḥ
> atas tadānuguṇyena tasya kartṛtvadeśanā // HSvs_3,1.206
> 
> paramaiśvaryayuktatvān mata ātmaiva ceśvaraḥ
> sa ca karteti nirdoṣaḥ kartṛvādo vyavasthitaḥ // HSvs_3,1.207
> 
> śāstrakārā mahātmānaḥ prāyo vītaspṛhā bhave
> sattvārthasaṃpravṛttāś ca kathaṃ te 'yuktabhāṣiṇaḥ // HSvs_3,1.208
> 
> abhiprāyas tatas teṣāṃ samyag mṛgyo hitaiṣiṇā
> nyāyaśāstrāvirodhena yathāha manur apyadaḥ // HSvs_3,1.209
> 
> ārṣaṃ ca dharmaśāstraṃ ca vedaśāstrāvirodhinā
> yas tarkeṇānusaṃdhatte sa dharmaṃ veda netaraḥ // HSvs_3,1.210
> 
> (2) prakṛtipuruṣavāda khaṇḍana
> 
> pradhānodbhavam anye tu manyante sarvam eva hi
> mahad ādikrameṇeha kāryajātaṃ vipaścitaḥ // HSvs_3,2.211
> 
> pradhānād mahato bhāvo 'haṃkārasya tato 'pi ca
> akṣatanmātravargasya tanmātrād bhūtasaṃhateḥ // HSvs_3,2.212
> 
> ghaṭādy api pṛthivyādipariṇāmasamudbhavam
> nātmavyāpārajaṃ kiñcit teṣāṃ loke 'pi vidyate // HSvs_3,2.213
> 
> anye tu bruvate hy etat prakriyāmātravarṇanam
> avicāryaiva tad yuktyā śraddhayā gamyate param // HSvs_3,2.214
> 
> yuktyā tu bādhyate yasmāt pradhānaṃ nityam iṣyate
> tathātvāpracyutau cāsya mahadādi kathaṃ bhavet ? // HSvs_3,2.215
> 
> tasyaiva tatsvabhāvatvād iti cet kiṃ na sarvadā
> ata eveti cet tasya tathātve nanu tat kutaḥ ? // HSvs_3,2.216
> 
> nānupādānam anyasya bhāve 'nyaj jātucid bhavet
> tadupādānatāyāṃ ca na tasyaikāntanityatā // HSvs_3,2.217
> 
> ghaṭādyapi kulālādisāpekṣaṃ dṛśyate bhavat
> ato na tat pṛthivyādipariṇāmasamudbhavam // HSvs_3,2.218
> 
> tatrāpi dehaḥ kartā cen naivāsāv ātmanaḥ pṛthak
> pṛthag eveti ced bhoga ātmano yujyate katham ? // HSvs_3,2.219
> 
> dehabhogena naivāsya bhāvato bhoga iṣyate
> pratibimbodayāt kintu yathoktaṃ pūrvasūribhiḥ // HSvs_3,2.220
> 
> "puruṣo 'vikṛtātmaiva svanirbhāsam acetanam
> manaḥ karoti sānnidhyād upādhiḥ sphaṭikaṃ yathā // HSvs_3,2.221
> 
> vibhaktedṛkpariṇatau buddhau bhogo 'sya kathyate
> pratibimbodayaḥ svacche yathā candramaso 'mbhasi" // HSvs_3,2.222
> 
> pratibimbodayo 'py asya nāmūrtatvena yujyate
> muktair atiprasaṃgāc ca na vai bhogaḥ kadācana // HSvs_3,2.223
> 
> na ca pūrvasvabhāvatvāt sa muktānām asaṃgataḥ
> svabhāvāntarabhāve ca pariṇāmo 'nivāritaḥ // HSvs_3,2.224
> 
> dehāt pṛthaktva evāsya na ca hiṃsādayaḥ kvacit
> tadabhāve 'nimittatvāt kathaṃ bandhaḥ śubhāśubhaḥ // HSvs_3,2.225
> 
> bandhādṛte na saṃsāro muktir vāsyopapadyate
> yamādi tadabhāve ca sarvam eva hy apārthakam // HSvs_3,2.226
> 
> ātmā na badhyate nāpi mucyate 'sau kadācana
> badhyate mucyate cāpi prakṛtiḥ svātmaneti cet // HSvs_3,2.227
> 
> ekāntenaikarūpāyā nityāyāś ca na sarvathā
> tasyāḥ kriyāntarābhāvād bandhamokṣau tu yujtitaḥ // HSvs_3,2.228
> 
> mokṣaḥ prakṛtyayogo yad ato 'syaḥ sa kathaṃ bhavet
> svarūpavigamāpattes tathā tantravirodhataḥ // HSvs_3,2.229
> 
> pañcaviṃśatitattvajño yatra tatrāśrame rataḥ
> jaṭī muṇḍī śikhī vāpi mucyate nātra saṃśayaḥ // HSvs_3,2.230
> 
> puruṣasyoditā muktir iti tantre cirantanaiḥ
> itthaṃ na ghaṭate ceyam iti sarvamayuktimat // HSvs_3,2.231
> 
> atrāpi puruṣasyānye muktim icchanti vādinaḥ
> prakṛtiṃ cāpi sannyāyāt karmaprakṛtim eva ca // HSvs_3,2.232
> 
> tasyāś cānekarūpatvāt pariṇāmitvayogataḥ
> ātmano bandhanatvāc ca noktadoṣasamudbhavaḥ // HSvs_3,2.233
> 
> nāmūrtaṃ mūrtatāṃ yāti mūrtaṃ na yāty amūrtatām
> yato bandhād yato nyāyād ātmano 'saṃgataṃ tayā // HSvs_3,2.234
> 
> dehasparśādisaṃvittyā na yāty evety atyuktimat
> anyonyavyāptijā ceyam iti bandhādi saṃgatam // HSvs_3,2.235
> 
> mūrtayāpyātmano yogo ghaṭate nabhaso yathā
> upaghātādibhāvaś ca jñānasyeva surādinā // HSvs_3,2.236
> 
> evaṃ prakṛtivādo 'pi vijñeyaḥ satya eva hi
> kapiloktatvataś caiva divyo hi sa mahāmuniḥ // HSvs_3,2.237
> 
> caithā stabaka
> 
> (1) kṣaṇikavāda khaṃḍana kī prastāvanā
> 
> manyante 'nye jagat sarvaṃ kleśakarmanibandhanam
> kṣaṇakṣayi mahāprajñā jñānamātraṃ tathāpare // HSvs_4,1.238
> 
> ta āhuḥ kṣaṇikaṃ sarvaṃ nāśahetor ayogataḥ
> arthakriyāsamarthatvāt pariṇāmāt kṣayekṣaṇāt // HSvs_4,1.239
> 
> jñānamātraṃ ca yal loke jñānam evānubhūyate
> nārthas tadvyatirekeṇa tato 'sau naiva vidyate // HSvs_4,1.240
> 
> atrāpy abhidadhaty anye smaraṇāder asaṃbhavāt
> bāhyārthavedanāc caiva sarvam etad apārthakam // HSvs_4,1.241
> 
> anubhūtārthaviṣayaṃ smaraṇaṃ laukikaṃ yataḥ
> kālāntare tathānitye mukhyam etan na yujyate // HSvs_4,1.242
> 
> so 'ntevāsī guruḥ so 'yaṃ pratyabhijñāpyasaṃgatā
> dṛṣṭakautukam udvegaḥ pravṛttiḥ prāptir eva ca // HSvs_4,1.243
> 
> svakṛtasyopabhogas tu dūrotsārita eva hi
> śīlānuṣṭhānahetur yaḥ sa naśyati tadaiva yat // HSvs_4,1.244
> 
> saṃtānāpekṣayāsmākaṃ vyavahāro 'khilo mataḥ
> sa caika eva tasmiṃś ca sati kasmān na yujyate // HSvs_4,1.245
> 
> yasminn eva tu saṃtāne āhitā karmavāsanā
> phalaṃ tatraiva saṃdhatte karpāse raktatā yathā // HSvs_4,1.246
> 
> etad apy uktimātraṃ yan na hetuphalabhāvataḥ
> santāno 'nyaḥ sa cāyukta evāsatkāryavādinaḥ // HSvs_4,1.247
> 
> (2) bhāva abhāva bana jātā hai isa mata kā khaṃḍana
> 
> nābhāvo bhāvatāṃ yāti śaśaśṛṅge tathāgateḥ
> bhāvo nābhāvam etīha tadutpattyādidoṣataḥ // HSvs_4,2.248
> 
> sato 'sattve tadutpādas tato nāśo 'pi tasya yat
> tannaṣṭasya punarbhāvaḥ sadā nāśo na tatsthitiḥ // HSvs_4,2.249
> 
> sa kṣaṇasthitidharmā ced dvitīyādikṣaṇasthitau
> yujyate hy etad apy asya tathā coktānatikramaḥ // HSvs_4,2.250
> 
> kṣaṇasthitau tadaivāsya nāsthitir yuktyasaṃgateḥ
> na paścād api sā neti sato 'sattvaṃ vyavasthitam // HSvs_4,2.251
> 
> na tad bhavati cet kiṃ na sadā sattva tad eva yat
> na bhavaty etad evāsya bhavanaṃ sūrayo viduḥ // HSvs_4,2.252
> 
> kādācitkamado yasmād utpādyasya tad dhruvam
> tucchatvān nety atucchasyāpy atucchatvāt kathaṃ nanu ? // HSvs_4,2.253
> 
> tadā bhūter iyaṃ tulyā tannivṛtter na tasya kim
> tucchatāpterna bhāvo 'stu nāsat sat sadasat katham ? // HSvs_4,2.254
> 
> svahetor eva tajjātaṃ tatsvabhāvaṃ yato nanu
> tadanantarabhāvitvād itaratrāpy adaḥ samam // HSvs_4,2.255
> 
> nāhetorasya bhavanaṃ na tucche tatsvabhāvatā
> tataḥ kathaṃ nu tadbhāva iti yuktyā kathaṃ samam ? // HSvs_4,2.256
> 
> sa eva bhāvas taddhetus tasyaiva tathāsthiteḥ
> svanivṛttiḥ svabhāvo 'sya bhāvasyeva tato na kim ? // HSvs_4,2.257
> 
> jñeyatvavat svabhāvo 'pi na cāyukto 'sya tadvidhaḥ
> tadabhāve na tajjñānaṃ tannivṛtter gatiḥ katham ? // HSvs_4,2.258
> 
> tat tadvidhasvabhāvaṃ yat pratyakṣeṇa tathaiva hi
> gṛhyate tadgatis tena naitat kvacid aniścayāt // HSvs_4,2.259
> 
> samāropādasau neti gṛhītaṃ tattvatas tu tat
> yathābhāvagrahāt tasyātiprasaṃgādado 'pyasat // HSvs_4,2.260
> 
> gṛhītaṃ sarvam etena tattvato niścayaḥ punaḥ
> mitagrahasamāropād iti tattvavyavasthiteḥ // HSvs_4,2.261
> 
> ekatra niścayo 'nyatra niraṃśānubhavād api
> na tathā pāṭavābhāvād ity apūrvam idaṃ tamaḥ // HSvs_4,2.262
> 
> svabhāvakṣaṇato hy ūrdhvaṃ tucchatā tannivṛttitaḥ
> nāsāv ekakṣaṇagrāhijñānāt samyag vibhāvyate // HSvs_4,2.263
> 
> tasyāṃ ca nāgṛhītāyāṃ tat tatheti viniścayaḥ
> na hīndriyam atītādigrāhakaṃ sadbhir iṣyate // HSvs_4,2.264
> 
> ante 'pi darśanaṃ nāsya kapālādigateḥ kvacit
> na tad eva ghaṭābhāvo bhāvatvena pratītitaḥ // HSvs_4,2.265
> 
> na tadgater gatis tasya pratibandhavivekataḥ
> tasyaivābhavanatve tu bhāvāvicchedato 'nvayaḥ // HSvs_4,2.266
> 
> tasmād avaśyam eṣṭavyaṃ tad ūrdhvaṃ tuccham eva tat
> jñeyaṃ sad jñāyate hy etad apareṇāpi yuktimat // HSvs_4,2.267
> 
> notpattyādes tayor aikyaṃ tucchetaraviśeṣataḥ
> nivṛttibhedataś caiva buddhibhedāc ca bhāvyatām // HSvs_4,2.268
> 
> etenaitat pratikṣiptaṃ yad uktaṃ nyāyamāninā
> na tatra kiñcid bhavati na bhavaty eva kevalam // HSvs_4,2.269
> 
> bhāve hy eṣa vikalpaḥ syād vidher vastvanurodhataḥ
> na bhāvo bhavatīty uktam abhāvo bhavatīty api // HSvs_4,2.270
> 
> etenāhetukatve 'pi hy abhūtvā nāśabhāvataḥ
> sattānāśitvadoṣasya pratyākhyātaṃ prasañjanam // HSvs_4,2.271
> 
> pratikṣiptaṃ ca yat sattā'nāśitvāgo 'nivāritam
> tuccharūpā tadāsattā bhāvāpternāśitoditā // HSvs_4,2.272
> 
> bhāvasyābhavanaṃ yat tad abhāvabhavanaṃ tu yat
> tattathādharmake hy uktavikalpo na virudhyate // HSvs_4,2.273
> 
> tad eva na bhavatyetad viruddhamiva lakṣyate
> tad eva vastusaṃsparśād bhavanapratiṣedhataḥ // HSvs_4,2.274
> 
> sato 'sattvaṃ yataś caivaṃ sarvathā nopapadyate
> bhāvo nābhāvametīha tataś caitad vyavasthitam // HSvs_4,2.275
> 
> (3) abhāva bhāva bana jātā hai
> 
> isa mata kā khaṃḍana
> 
> asataḥ sattvayoge tu tattathāśaktiyogataḥ
> nāsattvaṃ tadabhāve tu na tatsattvaṃ tadanyavat // HSvs_4,3.276
> 
> asadutpadyate taddhi vidyate yasya kāraṇam
> viśiṣṭaśaktimat tac ca tatastatsattvasaṃsthitiḥ // HSvs_4,3.277
> 
> atyantāsati sarvasmin kāraṇasya na yuktitaḥ
> viśiṣṭaśaktimattvaṃ hi kalpyamānaṃ virājate // HSvs_4,3.278
> 
> tatsattvasādhakaṃ tan na tad eva hi tadā na yat
> ata evedamicchantu na vai tasyetyayogataḥ // HSvs_4,3.279
> 
> vastusthityā tathā tadyat tadanantarabhāvi tat
> nānyat tataś ca nāmneha na tathāsti prayojanam // HSvs_4,3.280
> 
> nāmnā vināpi tattvena viśiṣṭāvidhinā vinā
> cintyatāṃ yadi sannyāyād vastusthityāpi tattathā // HSvs_4,3.281
> 
> sādhakatve tu sarvasya tato bhāvaḥ prasajyate
> kāraṇāśrayaṇo 'py evaṃ na tatsattvaṃ tadanyavat // HSvs_4,3.282
> 
> kiñca tat kāraṇaṃ kāryabhūtikāle na vidyate
> tato na janakaṃ tasya tadāsattvāt paraṃ yathā // HSvs_4,3.283
> 
> anantaraṃ ca tadbhāvas tattvād eva nirarthakaḥ
> samaṃ ca hetuphalayor nāśotpādavasaṅgatau // HSvs_4,3.284
> 
> stastau bhinnāvabhinnau vā tābhyāṃ bede tayoḥ kutaḥ
> nāśotpādāvabhede tu tayorvai tulyakālatā // HSvs_4,3.285
> 
> na hetuphalabhāvaś ca tasyāṃ satyāṃ hi yujyate
> tannibandhanabhāvasya dvayor api viyogataḥ // HSvs_4,3.286
> 
> kalpitaś ced ayaṃ dharmadharmibhāvo hi bhāvataḥ
> na hetuphalabhāvaḥ syāt sarvathā tadabhāvataḥ // HSvs_4,3.287
> 
> na dharmī kalpito dharmadharmibhāvas tu kalpitaḥ
> pūrvo hetur niraṃśaḥ sa uttaraḥ phalam ucyate // HSvs_4,3.288
> 
> pūrvasyaiva tathābhāvābhāve hantottaraṃ kutaḥ
> tasyaiva tu tathābhāve 'sataḥ sattvamado na sat // HSvs_4,3.289
> 
> taṃ pratītya tadutpāda iti tuccham idaṃ vacaḥ
> atiprasaṃgataś caiva tathā cāha mahāmatiḥ // HSvs_4,3.290
> 
> sarvathaiva tathābhāvivastubhāvādṛte na yat
> kāraṇānantaraṃ kāryaṃ drāg nabhastas tato na tat // HSvs_4,3.291
> 
> tasyaiva tatsvabhāvatvakalpanāsampad apy alam
> na yuktā yuktivaikalyarāhuṇā janmapīḍanāt // HSvs_4,3.292
> 
> tadanantarabhāvitvamātratas tadvyavasthiteḥ
> viśvasya viśvakāryatvaṃ syāt tadbhāvāviśeṣataḥ // HSvs_4,3.293
> 
> abhinnadeśatādīnām asiddhatvād ananvayāt
> sarveṣām aviśiṣṭatvān na tanniyamahetutā // HSvs_4,3.294
> 
> yo 'py ekasyānyato bhāvaḥ santāne dṛśyate 'nyadā
> tata eva videśasthāt so 'pi yat tan na bādhakam // HSvs_4,3.295
> 
> etenaitat pratikṣiptaṃ yad uktaṃ sūkṣmabuddhinā
> nāsato bhāvakartṛtvaṃ tadavasthāntaraṃ na saḥ // HSvs_4,3.296
> 
> vastuno 'nantaraṃ sattā kasyacid yā niyogataḥ
> sā tatphalaṃ matā saiva bhāvotpattis tadātmikā // HSvs_4,3.297
> 
> asadutpattir apy asya prāgasattvāt prakīrtitā
> nāsataḥ sattvayogena kāraṇāt kāryabhāvataḥ // HSvs_4,3.298
> 
> pratikṣiptaṃ ca tad hetoḥ prāpnoti phalatāṃ vinā
> asato bhāvakartṛtvaṃ tadavasthāntaraṃ ca saḥ // HSvs_4,3.299
> 
> vastuno 'nantaraṃ sattā tattathātāṃ vinā bhavet
> nabhaḥpātād asatsattvayogād veti na tatphalam // HSvs_4,3.300
> 
> asadutpattir apy eva nāsyaiva prāg asattvataḥ
> kiṃ tv asat sad bhavaty evam iti samyag vicāryatām // HSvs_4,3.301
> 
> etac ca noktavad yuktyā sarvathā yujyate yataḥ
> nābhāvo bhāvatāṃ yāti vyavasthitam idaṃ tataḥ // HSvs_4,3.302
> 
> (4) kṣaṇikavāda meṃ sāmagrīkāraṇatāvāda kī anupapatti
> 
> yāpi rūpādisāmagrī viśiṣṭapratyayodbhavā
> janakatvena buddhyādeḥ kalpyate sāpy anarthikā // HSvs_4,4.303
> 
> sarveṣāṃ buddhijanane yadi sāmarthyam iṣyate
> rūpādīnāṃ tataḥ kāryabhedas tebhyo na yujyate // HSvs_4,4.304
> 
> rūpālokādikaṃ kāryam anekaṃ copajāyate
> tebhyas tāvadbhya eveti tad etac cintyatāṃ katham // HSvs_4,4.305
> 
> prabhūtānāṃ ca naikatra sādhvī sāmarthyakalpanā
> teṣāṃ prabhūtabhāvena tadekatvavirodhataḥ // HSvs_4,4.306
> 
> tān aśeṣān pratītyeha bhavad ekaṃ kathaṃ bhavet
> ekasvabhāvam ekaṃ yat tat tu nānekabhāvataḥ // HSvs_4,4.307
> 
> yato bhinnasvabhāvatve sati teṣām anekatā
> tāvat sāmarthyajatve ca kutas tasyaikarūpatā // HSvs_4,4.308
> 
> yaj jāyate pratītyaikasāmarthyaṃ nānyato hi tat
> tayor abhinnatāpatter bhede bhedas tayor api // HSvs_4,4.309
> 
> na pratītyaikasāmarthyaṃ jāyate tatra kiñcana
> sarvasāmarthyabhūtisvabhāvatvāt tasya cen na tat // HSvs_4,4.310
> 
> pratyekaṃ tasya tadbhāve yuktā hy uktasvabhāvatā
> na hi tatsarvasāmarthyaṃ tatpratyekatvavarjitam // HSvs_4,4.311
> 
> atra coktaṃ na cāpy eṣāṃ tatsvabhāvatvakalpanā
> sādhvīty atiprasaṃgāder anyathāpy uktisaṃbhavāt // HSvs_4,4.312
> 
> athānyatrāpi sāmarthyaṃ rūpādīnāṃ prakalpyate
> na tad eva tad ity evaṃ nānā caikatra tat kutaḥ // HSvs_4,4.313
> 
> sāmagrībhedato yaś ca kāryabhedaḥ pragīyate
> nānākāryasamutpādād ekasyāḥ so 'pi bādhyate // HSvs_4,4.314
> 
> upādānādibhāvena na caikasyāstu saṃgatā
> yuktyā vicāryamāṇeha tadenakatvakalpanā // HSvs_4,4.315
> 
> rūpaṃ yena svabhāvena rūpopādānakāraṇam
> nimittakāraṇaṃ jñāne tat tenānyena vā bhavet // HSvs_4,4.316
> 
> yadi tenaiva vijñānaṃ bodharūpaṃ na yujyate
> athānyena balād rūpaṃ dvisvabhāvaṃ prasajyate // HSvs_4,4.317
> 
> abuddhijanakavyāvṛt-tyā ced buddhiprasādhakaḥ
> rūpakṣaṇo hy abuddhitvāt kathaṃ rūpasya sādhakaḥ // HSvs_4,4.318
> 
> sa hi vyāvṛttibhedena rūpādijanako nanu
> ucyate vyavahārārtham ekarūpo 'pi tattvataḥ // HSvs_4,4.319
> 
> agandhajananavyāvṛtty-āyaṃ kasmān na gandhakṛt
> ucyate tadabhāvāc ced bhāvo 'nyasyāḥ prasajyate // HSvs_4,4.320
> 
> evaṃ vyāvṛttibhede 'pi tasyānekasvabhāvatā
> balād āpadyate sā cā-yuktābhyupagamakṣateḥ // HSvs_4,4.321
> 
> vibhinnakāryajanana-svabhāvāś cakṣur ādayaḥ
> yadi jñāne 'pi bhedaḥ syāt na ced bhedo na yujyate // HSvs_4,4.322
> 
> sāmagryapekṣayāpy evaṃ sarvathā nopapadyate
> yad hetuhetumadbhāvas tad eṣāpy uktimātrakam // HSvs_4,4.323
> 
> (5) kṣaṇikavāda meṃ vāsyavāsakabhāva kī anupapatti
> 
> nānātvābādhānācceha kutaḥ svakṛtavedanam
> saty apy asmin mitho 'tyantaṃ tadbhedād iti cintyatām // HSvs_4,5.324
> 
> vāsyavāsakabhāvāc cen naitat tasyāpy asaṃbhavāt
> asaṃbhavaḥ kathaṃ nv asya vikalpānupapattitaḥ // HSvs_4,5.325
> 
> vāsakād vāsanā bhinnā abhinnā vā bhaved yadi
> bhinnā svayaṃ tayā śūnyo naivānyaṃ vāsayaty asau // HSvs_4,5.326
> 
> athābhinnā na saṃkrāntis tasyā vāsakarūpavat
> vāsye satyāṃ ca saṃsiddhir dravyāṃśasya prajāyate // HSvs_4,5.327
> 
> asatyām api saṃkrāntau vāsayaty eva ced asau
> atiprasaṃgaḥ syād evaṃ sa ca nyāyabahiṣkṛtaḥ // HSvs_4,5.328
> 
> vāsyavāsakabhāvaś ca na hetuphalabhāvataḥ
> tattvato 'nya iti nyāyāt sa cāyukto nidarśitaḥ // HSvs_4,5.329
> 
> (6) kṣaṇikavāda meṃ kāryakāraṇa jñāna kī anupapatti
> 
> tat tajjananasvabhāvaṃ janyabhāvaṃ tathāparam
> ataḥ svabhāvaniyamān nāyuktaḥ sa kadācana // HSvs_4,6.330
> 
> ubhayor grahaṇābhāve na tathābhāvakalpanam
> tayor nyāyyaṃ na caikena dvayor gahaṇam asti vaḥ // HSvs_4,6.331
> 
> ekam arthaṃ vijānāti na vijñānadvayaṃ yathā
> vijānāti na vijñānam ekam arthadvayaṃ tathā // HSvs_4,6.332
> 
> vastusthityā tayos tattve ekenāpi tathāgrahāt
> no bādhakaṃ na caikena dvayor gahaṇam asty adaḥ // HSvs_4,6.333
> 
> tathāgrahas tayor neta-retaragrahaṇātmakaḥ
> kadācid api yukto yad ataḥ katham abādhakam // HSvs_4,6.334
> 
> tathāgrahe ca sarvatrāvinābhāvagrahaṃ vinā
> na dhūmādigrahād eva hy analādigatiḥ katham // HSvs_4,6.335
> 
> samanantaravaikalyaṃ tatrety anupapattikam
> tulyayor api tadbhāve hanta kvacid adarśanāt // HSvs_4,6.336
> 
> na tayos tulyataikasya yasmāt kāraṇakāraṇam
> aughāt taddhetuviṣayaṃ na tv evam itarasya ca // HSvs_4,6.337
> 
> yaḥ kevalānalagrāhijñānakāraṇakāraṇaḥ
> so 'py evaṃ na ca taddhetos tajjñānād api tadgatiḥ // HSvs_4,6.338
> 
> tajjñānaṃ yan na vai dhūmajñānasya samanantaraḥ
> tathābhūd ity ato neha tajjñānād api tadgatiḥ // HSvs_4,6.339
> 
> tatheti hanta ko nv arthaḥ tattathābhāvato yadi
> itaratraikam evetthaṃ jñānaṃ tadgrāhi bhāvyatām // HSvs_4,6.340
> 
> tadabhāve 'nyathā bhāvas tasya so 'syāpi vidyate
> anantaracirātītaṃ tat punarvastutaḥ samam // HSvs_4,6.341
> 
> agnijñānajam etena dhūmajñānaṃ svabhāvataḥ
> tathā vikalpakṛn nānyad iti pratyuktam iṣyatām // HSvs_4,6.342
> 
> ataḥ kathaṃcid ekena tayor agrahaṇe sati
> tathāpratītito nyāyyaṃ na tathābhāvakalpanam // HSvs_4,6.343
> 
> pratyakṣānupalambhābhyāṃ hantaivaṃ sādhyate katham
> kāryakāraṇatā tasmāt tadbhāvāder aniścayāt // HSvs_4,6.344
> 
> na pūrvam uttaraṃ ceha tadanyāgrahaṇād dhruvam
> gṛhyate 'ta idaṃ nāto na tv atīndriyadarśanam // HSvs_4,6.345
> 
> vikalpo 'pi tathā nyāyād yujyate na hy anīdṛśaḥ
> tatsaṃskāraprasūtatvāt kṣaṇikatvāc ca sarvathā // HSvs_4,6.346
> 
> netthaṃ bodhānvayābhāve ghaṭate tadviniścayaḥ
> mādhyasthyam avalambyaitat cintyatāṃ svayam eva tu // HSvs_4,6.347
> 
> agnyādijñānam eveha na dhūmajñānatāṃ yataḥ
> vrajaty ākārabhedena kuto bodhānvayas tataḥ // HSvs_4,6.348
> 
> tadākāraparityāgāt tasyākārāntarasthitiḥ
> bodhānvayaḥ pradīrghaikādhy-avasāyapravartakaḥ // HSvs_4,6.349
> 
> svasaṃvedanasiddhatvāt na ca bhrānto 'yam ity api
> kalpanā yujyate yuktyā sarvabhrāntiprasaṃgataḥ // HSvs_4,6.350
> 
> pradīrghādhyavasāyena naśvarādiviniścayaḥ
> asya ca bhrāntatāyāṃ yat tat tatheti na yuktimat // HSvs_4,6.351
> 
> tasmād avaśyam eṣṭavyaṃ vikalpasyāpi kasyacit
> yena kena prakāreṇa sarvathābhrāntarūpatā // HSvs_4,6.352
> 
> satyām asyāṃ sthito 'smākam uktavannyāyayogataḥ
> bodhānvayo 'dalotpattyabhāvāc cātiprasaṃgataḥ // HSvs_4,6.353
> 
> anyādṛśapadārthebhyaḥ svayam anyādṛśo 'py ayam
> yataś ceṣṭas tato nāsmāt tatrāsaṃdigdhaniścayaḥ // HSvs_4,6.354
> 
> tattajjananabhāvatve dhruvaṃ tadbhāvasaṃgatiḥ
> tasyaiva bhāvo nānyo yaj janyāc ca jananaṃ tathā // HSvs_4,6.355
> 
> evaṃ tajjanyabhāvatve 'py eṣā bhāvyā vicakṣaṇaiḥ
> tad eva hi yato bhāvaḥ sa cetarasamāśrayaḥ // HSvs_4,6.356
> 
> ity evam anvayāpattiḥ śabdārthād eva jāyate
> anyathā kalpanaṃ cāsya sarvathā nyāyabādhitam // HSvs_4,6.357
> 
> tadrūpaśaktiśūnyaṃ tat kāryaṃ kāryāntaraṃ yathā
> vyāpāro 'pi na tasyāpi nāpekṣāsattvataḥ kvacit // HSvs_4,6.358
> 
> tathāpi tu tayor eva tatsvabhāvatvakalpanam
> anyatrāpi samānatvāt kevalaṃ dhyāndhyasūcakam // HSvs_4,6.359
> 
> (7) buddhavacanoṃ kī sahāyatā se kṣaṇikavāda kā khaṃḍana
> 
> kiñcanyāt kṣaṇikatve va ārṣo 'rtho 'pi virudhyate
> virodhāpādanaṃ cāsya nālpasya tamasaḥ phalam // HSvs_4,7.360
> 
> ita ekanavate kalpe śaktyā me puruṣo hataḥ
> tena karmavipākena pāde viddho 'smi bhikṣavaḥ // HSvs_4,7.361
> 
> me mayety ātmanirdeśas tadgatoktā vadhakriyā
> svayam āptena yat tad vaḥ ko 'yaṃ kṣaṇikatāgrahaḥ // HSvs_4,7.362
> 
> santānāpekṣayaitac ced uktaṃ bhagavatā nanu
> sa hetuphalabhāvo yat tan me iti na saṃgatam // HSvs_4,7.363
> 
> mameti hetuśaktyā cet tasyārtho 'yaṃ vivakṣitaḥ
> nātra pramāṇam atyakṣā tadvivakṣā yato matā // HSvs_4,7.364
> 
> taddeśanā pramāṇaṃ cet na sānyārthā bhaviṣyati
> tatrāpi kiṃ pramāṇaṃ ced idaṃ pūrvoktam ārṣakam // HSvs_4,7.365
> 
> tathānyad api yat kalpasthāyinī pṛthivī kvacit
> uktā bhagavatā bhikṣūn āmantrya svayam eva tu // HSvs_4,7.366
> 
> pañca bāhyā dvivijñeyā ity anyad api cārṣakam
> pramāṇam avagantavyaṃ prakrāntārthaprasādhakam // HSvs_4,7.367
> 
> kṣaṇikatve yato 'mīṣāṃ na dvivijñeyatā bhavet
> bhinnakālagrahe hy ābhyāṃ tacchabdārthopapattitaḥ // HSvs_4,7.368
> 
> ekakālagrahe tu syāt tasyaikasyāpramāṇatā
> gṛhītagrahaṇād evaṃ mithyā tathāgataṃ vacaḥ // HSvs_4,7.369
> 
> indriyeṇa paricchinne rūpādau tadanantaram
> yadrūpādi tatas tatra manojñānaṃ pravartate // HSvs_4,7.370
> 
> evaṃ ca na virodho 'sti dvivijñeyatvabhāvataḥ
> pañcānām api cen nyāyād etad apy asamañjasam // HSvs_4,7.371
> 
> naiko 'pi yad dvivijñeya ekaikenaiva vedanāt
> sāmānyāpekṣayaitac cen na tatsattvaprasaṃgataḥ // HSvs_4,7.372
> 
> sattve 'pi nendriyajñānaṃ hanta tad gocaraṃ matam
> dvivijñeyatvam ity evaṃ kṣaṇabhede na tattvataḥ // HSvs_4,7.373
> 
> sarvam etena vikṣiptaṃ kṣaṇikatvaprasādhanam
> tathāpy ūrdhvaṃ viśeṣeṇa kiñcit tatrāpi vakṣyate // HSvs_4,7.374
> 
> pāṃcavāṃ stabaka
> 
> (1)bāhyārthakhaṃḍana khaṃḍana
> 
> vijñānamātravādo 'pi na samyagupapadyate
> mānaṃ yat tattvataḥ kiñcid arthābhāve na vidyate // HSvs_5,1.375
> 
> na pratyakṣaṃ yato 'bhāvālambanaṃ na tad iṣyate
> nānumānaṃ tathābhūtasalliṅgānupapattitaḥ // HSvs_5,1.376
> 
> upalabdhilakṣaṇaprāp-to 'rtho yan nopalabhyate
> tataś cānupalabdhyaiva tadabhāvo 'vasīyate // HSvs_5,1.377
> 
> upalabdhilakṣaṇaprāp-tis taddhatvantarasaṃhatiḥ
> eṣāṃ ca tatsvabhāvatve tasyāsiddhiḥ kathaṃ bhavet // HSvs_5,1.378
> 
> sahārthena tajjananasvabhāvānīti cen nanu
> janayaty eva saty evam anyathātatsvabhāvatā // HSvs_5,1.379
> 
> yogyatām adhikṛtyātha tatsvabhāvatvakalpanā
> hantaivam api siddho vaḥ kadācid upalabdhitaḥ // HSvs_5,1.380
> 
> anyathā yogyatā teṣāṃ kathaṃ yuktyopapadyate
> na hi loke 'śvam āṣādeḥ siddhā paktyādiyogyatā // HSvs_5,1.381
> 
> parābhiprāyato hy etad evaṃ ced ucyate na yat
> upalabdhilakṣaṇaprāp-to 'rthas tasyopalabhyate // HSvs_5,1.382
> 
> atadgrahaṇabhāvaiś ca yadi nāma na gṛhyate
> tata etāvatāsattvaṃ na tasyātiprasaṃgataḥ // HSvs_5,1.383
> 
> vijñānaṃ yat svasaṃvedyaṃ na tvartho yuktyayogataḥ
> atas tadvedane tasya grahaṇaṃ nopapadyate // HSvs_5,1.384
> 
> evaṃ cāgrahaṇād eva tadabhāvo 'vasīyate
> ataḥ kimucyate mānam arthābhāve na vidyate // HSvs_5,1.385
> 
> arthagrahaṇarūpaṃ yat tat svasaṃvedyam iṣyate
> tadvedane grahas tasya tataḥ kiṃ nopapadyate // HSvs_5,1.386
> 
> ghaṭādijñānam ity ādisaṃvittes tatpravṛttitaḥ
> prāpter arthakriyāyogāt smṛteḥ kautukabhāvataḥ // HSvs_5,1.387
> 
> jñānamātre tu vijñānaṃ jñānam evety ado bhavet
> pravṛttyādi tato na syāt prasiddhaṃ lokaśāstrayoḥ // HSvs_5,1.388
> 
> tadanyagrahaṇe cāsya pradveṣo 'rthe 'nibandhanaḥ
> jñānāntare 'pi sadṛśaṃ tadasaṃvedanādi yat // HSvs_5,1.389
> 
> yuktyayogāś ca yo 'rthasya gīyate jātivādataḥ
> grāhyādibhāvadvāreṇa jñānavāde 'py asau samaḥ // HSvs_5,1.390
> 
> naikāntagrāhyabhāvaṃ tad grāhakābhāvato bhuvi
> grāhakaikāntabhāvaṃ tu grāhyābhāvād asaṃgatam // HSvs_5,1.391
> 
> virodhān nobhayākāram anyathā tad asad bhavet
> niḥsvabhāvatvatas tasya sattaivaṃ yujyate katham // HSvs_5,1.392
> 
> prakāśaikasvabhāvaṃ hi vijñānaṃ tattvato matam
> akarmakaṃ tathā caitat svayam eva prakāśate // HSvs_5,1.393
> 
> yathāste śeta ity ādau vinā karma sa eva hi
> tathocyate jagaty asmiṃs tathā jñānam apīṣyatām // HSvs_5,1.394
> 
> ucyate sāṃpratam adaḥ svayam eva vicintyatām
> pramāṇābhāvatas tatra yady etad upapadyate // HSvs_5,1.395
> 
> evaṃ na yat tadātmānam api hanta prakāśayet
> atas tad itthaṃ no yuktam anyathā na vyavasthitiḥ // HSvs_5,1.396
> 
> vyavasthitau ca tattvasya tathābhāvaprakāśakam
> dhruvaṃ yatas tato 'karma-katvam asya kathaṃ bhavet // HSvs_5,1.397
> 
> vyavasthāpakam asyaivaṃ bhrāntaṃ caitat tu bhāvataḥ
> tathety abhrāntam atrāpi nanu mānaṃ na vidyate // HSvs_5,1.398
> 
> bhrāntāc cābhrāntarūpā na yuktiyuktā vyavasthitiḥ
> dṛṣṭā taimirikādīnām akṣādāv iti cen na tat // HSvs_5,1.399
> 
> nākṣādidoṣavijñānaṃ tadanyabhrāntivadyataḥ
> bhrāntaṃ tasya tathābhāve bhrāntasyābhrāntatā bhavet // HSvs_5,1.400
> 
> na ca prakāśamātraṃ tu loke kvacid akarmakam
> dīpādau yujyate nyāyād ataś caitad apārthakam // HSvs_5,1.401
> 
> dṛṣṭāntamātrataḥ siddhis tadatyantavidharmiṇaḥ
> na ca sādhyasya yat tena śabdamātram asāv api // HSvs_5,1.402
> 
> (2) vijñānādvaitavāda meṃ mokṣa kī anupapatti
> 
> kiṃ ca vijñānāmātratve na saṃsārāpavargayoḥ
> viśeṣo vidyate kaścit tathā caitad vṛthoditam // HSvs_5,2.403
> 
> cittam eva hi saṃsāro rāgādikleśavāsitam
> tad eva tair vinirmuktaṃ bhavānta iti kathyate // HSvs_5,2.404
> 
> rāgādikleśavargo yan na vijñānāt pṛthag mataḥ
> ekāntaikasvabhāve ca tasmin kiṃ kena vāsitam // HSvs_5,2.405
> 
> kliṣṭaṃ vijñānam evāsau kliṣṭatā tasya yadvaśāt
> nīlyādivad asau vastu tadvad eva prasajyate // HSvs_5,2.406
> 
> muktau ca tasya bhedena bhāvaḥ syāt paṭaśuddhivat
> tato bāhyārthatāsiddhir aniṣṭā saṃprasajyate // HSvs_5,2.407
> 
> prakṛtyaiva tathābhūtaṃ tad eva kliṣṭateti cet
> tadanyūnātiriktatve kena muktir vicintyatām // HSvs_5,2.408
> 
> asaty api ca yā bāhye grāhyagrāhakalakṣaṇā
> dvicandrabhrāntivad bhrāntir iyaṃ naḥ kliṣṭateti cet // HSvs_5,2.409
> 
> astv etat kintu taddhetubhinnahetvantarodbhavā
> iyaṃ syāt timirābhāve na hīndudvayadarśanam // HSvs_5,2.410
> 
> na cāsad eva taddhetur bodhamātraṃ na cāpi tat
> sadaiva kliṣṭatāpatter iti muktir na yujyate // HSvs_5,2.411
> 
> muktyabhāve ca sarvaiva nanu cintā nirarthikā
> bhāve 'pi sarvadā tasyāḥ samyag etat vicintyatām // HSvs_5,2.412
> 
> vijñānamātravādo yat netthaṃ yuktyopapadyate
> prājñasyābhineveśo na tasmād atrāpi yujyate // HSvs_5,2.413
> 
> chaṭhā stabaka
> 
> (1) nirhetuka vināśa se kṣaṇikavāda kī siddhi nahīṃ
> 
> yaccoktaṃ pūrvam atraiva kṣaṇikatvaprasādhakam
> nāśahetor ayogādi tad idānīṃ parīkṣyate // HSvs_6,1.414
> 
> hetoḥ syān naśvaro bhāvo 'naśvaro vā vikalpya yat
> nāśahetor ayogitvam ucyate tan na yuktimat // HSvs_6,1.415
> 
> hetuṃ pratītya yad asau tathā naśvara iṣyate
> yathaiva bhavato hetur viśiṣṭaphalasādhakaḥ // HSvs_6,1.416
> 
> tathāsvabhāva evāsau svahetor eva jāyate
> sahakāriṇam āsādya yas tathāvidhakāryakṛt // HSvs_6,1.417
> 
> na punaḥ kriyate kiñcit tenāsya sahakāriṇā
> samānakālabhāvitvāt tathā coktam idaṃ tava // HSvs_6,1.418
> 
> upakārī virodhī ca sahakārī ca yo mataḥ
> prabandhāpekṣayā sarvo naikakāle kadācana // HSvs_6,1.419
> 
> sahakārikṛto hetor viśeṣo nāsti yady api
> phalasya tu viśeṣo 'sti tatkṛtātiśayāptitaḥ // HSvs_6,1.420
> 
> na cāsyātatsvabhāvatve sa phalasyāpi yujyate
> sabhāgakṣaṇajanmāptes tathāvidhatadanyavat // HSvs_6,1.421
> 
> asthānapakṣapātaś ca hetor anupakāriṇī
> apekṣāyāṃ niyuṅkte yat kāryametad vṛthoditam // HSvs_6,1.422
> 
> yasmāt tasyāpy adas tulyaṃ viśiṣṭaphalasādhakam
> bhāvahetuṃ samāśritya nanu nyāyān nidarśitam // HSvs_6,1.423
> 
> evaṃ ca vyartham eveha vyatiriktādicintanam
> nāśyamāśritya nāśasya kriyate yad vicakṣaṇaiḥ // HSvs_6,1.424
> 
> kiñca nirhetuke nāśe hiṃsakatvaṃ na yujyate
> vyāpādyate sadā yasmān na kaścit kenacit kvacit // HSvs_6,1.425
> 
> kāraṇatvāt sa santānaviśeṣaprabhavasya cet
> hiṃsakas tan na santānasamutpatter asaṃbhavāt // HSvs_6,1.426
> 
> sāṃvṛtatvāt vyayotpādau santānasya khapuṣpavat
> na stastadadharmatvāc ca hetus tatprabhave kutaḥ // HSvs_6,1.427
> 
> visabhāgakṣaṇasyātha janako hiṃsako na tat
> svato 'pi tasya tatprāpter janakatvāviśeṣataḥ // HSvs_6,1.428
> 
> hanmyenam iti saṃkleśād hiṃsakaś cet prakalpyate
> naivaṃ tvannītito yasmād ayam eva na yujyate // HSvs_6,1.429
> 
> saṃkleśo yad guṇotpādaḥ sa cākliṣṭān na kevalāt
> na cānyasacivasyāpi tasyānatiśayāt tataḥ // HSvs_6,1.430
> 
> taṃ prāpya tatsvabhāvatvāt tataḥ sa iti cen nanu
> nāśahetum avāpyaivaṃ nāśapakṣe 'pi na kṣatiḥ // HSvs_6,1.431
> 
> anye tu janyam āśritya satsvahbāvādyapekṣayā
> evam āhur ahetutvaṃ janakasyāpi sarvathā // HSvs_6,1.432
> 
> na satsvabhāvajanakas tadvaiphalyaprasaṃgataḥ
> janmāyogādidoṣāc ca netarasyāpi yujyate // HSvs_6,1.433
> 
> na cobhayādibhāvasya virodhāsaṃbhavāditaḥ
> svanivṛttyādibhāvādau kāryābhāvādito 'pare // HSvs_6,1.434
> 
> na cādhyakṣaviruddhatvaṃ janakatvasya mānataḥ
> asiddhes tatra nītyā tad vyavahāraniṣedhataḥ // HSvs_6,1.435
> 
> mānābhāve pareṇāpi vyavahāro niṣidhyate
> sajjñānaśabdaviṣayas tadvad atrāpi dṛśyatām // HSvs_6,1.436
> 
> (2) arthakriyākāritva se kṣaṇikavāda kī siddhi nahīṃ
> 
> arthakriyāsamarthatvaṃ kṣaṇike yac ca gīyate
> utpattyanantaraṃ nāśād vijñeyaṃ tadayuktimat // HSvs_6,2.437
> 
> arthakriyā yato 'sau vā tadanyā vā dvayī gatiḥ
> tattve na tatra sāmarthyam anyatas tatsamudbhavāt // HSvs_6,2.438
> 
> na svasaṃdhāraṇe nyāyāt janmānantaranāśataḥ
> na ca nāśe 'pi sadyuktyā taddhetos tatsamudbhavāt // HSvs_6,2.439
> 
> anyatve 'nyasya sāmarthyam anyatreti na saṃgatam
> tato 'nyabhāva evaitan nāsau nyāyyo dalaṃ vinā // HSvs_6,2.440
> 
> nāsat sat jāyate yasmād anyasattvasthitāv api
> tasyaiva tu tathābhāve nanv asiddho 'nvayaḥ katham // HSvs_6,2.441
> 
> bhūtir yaiṣāṃ kriyā soktā na cāsau yujyate kvacit
> kartṛbhoktṛsvabhāvatvavirodhād iti cintyatām // HSvs_6,2.442
> 
> na cātītasya sāmarthyaṃ tasyām iti nidarśitam
> na cānyo laukikaḥ kaścic chabdārtho 'tretyayuktimat // HSvs_6,2.443
> 
> (3) rūparūpāntaraṇa se kṣaṇikavāda kī siddhi nahīṃ
> 
> pariṇāmo 'pi no hetuḥ kṣaṇikatvaprasādhane
> sarvadaivānyathātve 'pi tathābhāvopalabdhitaḥ // HSvs_6,3.444
> 
> nārthāntaragamo yasmāt sarvathaiva na cāgamaḥ
> pariṇāmaḥ pramāsiddhaḥ iṣṭaś ca khalu paṇḍitaiḥ // HSvs_6,3.445
> 
> yac cedam ucyate brūmo'tādavasthyamanityatām
> etat tad eva na bhavaty ato 'nyatve dhruvo 'nvayaḥ // HSvs_6,3.446
> 
> tad eva na bhavaty etat tac ca na bhavatīti ca
> viruddhaṃ hanta kiṃcānyad ādimat tat prasajyate // HSvs_6,3.447
> 
> kṣīranāśaś ca dadhy eva yad dṛṣṭaṃ gorasānvitam
> na tu tailādyataḥ siddha pariṇamo 'nvayāvahaḥ // HSvs_6,3.448
> 
> nāsat sajjāyate jātu sac cāsat sarvathaiva hi
> śaktyabhāvād ativyāpteḥ satsvabhāvatvahānitaḥ // HSvs_6,3.449
> 
> nityetaradato nyāyāt tat tathābhāvato hi tat
> pratītisacivāt samyak pariṇāmena gamyate // HSvs_6,3.450
> 
> (4)antatogāmī nāśa se kṣaṇikavāda kī siddhi nahīṃ
> 
> ante kṣayekṣaṇaṃ cādyakṣaṇakṣayaprasādhanam
> tasyaiva tatsvabhāvatvāt yujyate na kadācana // HSvs_6,4.451
> 
> ādau kṣayasvabhāvatve tatrānte darśanaṃ katham
> tulyāparāparotpattivipralambhād yathoditam // HSvs_6,4.452
> 
> ante kṣayekṣaṇād ādau kṣayo 'dṛṣṭo 'numīyate
> sadṛśenāvaruddhatvāt tadgrahād hi tadagrahaḥ // HSvs_6,4.453
> 
> etad apy asad eveti sadṛśo bhinna eva yat
> bhedāgrahe kathaṃ tasya tatsvabhāvatvato grahaḥ // HSvs_6,4.454
> 
> tadarthaniyato 'sau yad bhedam anyāgrahād hi tat
> na gṛhṇātīti cet tulyaḥ so 'pareṇa kuto gatiḥ // HSvs_6,4.455
> 
> tathāgater abhāve ca vacas tuccham idaṃ nanu
> sadṛśenāvaruddhatvāt tadgrahād hi tadagrahaḥ // HSvs_6,4.456
> 
> bhāve cāsyā balād ekam anekagrahaṇātmakam
> anvayi jñānam eṣṭavyaṃ sarvaṃ tat kṣaṇikaṃ kutaḥ // HSvs_6,4.457
> 
> jñānena gṛhyate cārtho na cāpi paradarśane
> tadabhāve tu tadbhāvāt kadācid api tattvataḥ // HSvs_6,4.458
> 
> grahaṇe 'pi yadā jñānam apaity utpattyanantaram
> tadā tat tasya jānāti kṣaṇikatvaṃ kathaṃ nanu // HSvs_6,4.459
> 
> tasyaiva tatsvabhāvatvāt svātmanaiva tadudbhavāt
> yathā nīlādi tādrūpyān naitan mithyātvasaṃśayāt // HSvs_6,4.460
> 
> na cāpi svānumānena dharmabhedasya saṃbhavāt
> liṅgadharmātipātāc ca tatsvabhāvādyayogataḥ // HSvs_6,4.461
> 
> nityasyārthakriyāyogo 'py evaṃ yuktyā na gamyate
> sarvam evāviśeṣeṇa vijñānaṃ kṣaṇikaṃ yataḥ // HSvs_6,4.462
> 
> tathā citrasvabhāvatvān na cārthasya na yujyate
> arthakriyā nanu nyāyāt kramākramavibhāvinī // HSvs_6,4.463
> 
> (5) kṣaṇikavāda tathā vijñānavāda ke pratipādana kā eka saṃbhava āśayaviśeṣa
> 
> anye tv abhidadhaty evam etad āsthānivṛttaye
> kṣaṇikaṃ sarvam eveti buddhenoktaṃ na tattvataḥ // HSvs_6,5.464
> 
> vijñānamātram apy evaṃ bāhyāsaṃganivṛttaye
> vineyān kāṃścid āśritya yad vā tad deśanārhataḥ // HSvs_6,5.465
> 
> na caitad api na nyāyyaṃ yato buddho mahāmuniḥ
> suvaidyavad vinā kāryaṃ dravyāsatyaṃ na bhāṣate // HSvs_6,5.466
> 
> (6) śūnyavāda khaṃḍana
> 
> bruvate śūnyam anye tu sarvam eva vicakṣaṇāḥ
> na nityaṃ nāpy anityaṃ yad vastu yuktyopapadyate // HSvs_6,6.467
> 
> nityam arthakriyābhāvāt kramākramavirodhataḥ
> anityam api cotpādavyayābhāvān na jātucit // HSvs_6,6.468
> 
> utpādavyayabuddhiś ca bhrāntānandādikāraṇam
> kumāryāḥ svapnavajjñeyā putrajanmādibuddhivat // HSvs_6,6.469
> 
> atrāpy abhidadhaty anye kim itthaṃ tattvasādhanam
> pramāṇaṃ vidyate kiñcid āhosvicchūnyam eva hi // HSvs_6,6.470
> 
> śūnyaṃ cet susthitaṃ tattvam asti cec chūnyatā katham
> tasyaiva nanu sadbhāvād iti samyag vicintyatām // HSvs_6,6.471
> 
> pramāṇam antareṇāpi syād evaṃ tattvasaṃsthitiḥ
> anyathā neti suvyaktam idam īśvaraceṣṭitam // HSvs_6,6.472
> 
> uktaṃ vihāya mānaṃ cec chūnyatāny asya vastunaḥ
> śūnyatve pratipādyasya nanu vyarthaḥ pariśramaḥ // HSvs_6,6.473
> 
> tasyāpy aśūnyatāyāṃ ca prāśnikānāṃ bahutvataḥ
> prabhūtāśūnyatāpattir aniṣṭā saṃprasajyate // HSvs_6,6.474
> 
> yāvatām asti tanmānaṃ pratipādyās tathā ca ye
> santi te sarva eveti prabhūtānām aśūnyatā // HSvs_6,6.475
> 
> evaṃ ca śūnyavādo 'pi tadvineyānuguṇyataḥ
> abhiprāyata ity ukto lakṣyate tattvavedinā // HSvs_6,6.476
> 
> sātavāṃ stabaka
> 
> (1) jainasammata nityānityatvavāda kā samarthana
> 
> anye tv āhur anādy eva jīvājīvātmakaṃ jagat
> sadutpādavyayadhrauvyayuktaṃ śāstrakṛtaśramāḥ // HSvs_7,1.477
> 
> ghaṭamaulisuvarṇārthī nāśotpādasthitiṣv ayam
> śokapramodamādhyasthyaṃ jano yāti sahetukam // HSvs_7,1.478
> 
> payovato na dadhyatti na payo 'tti dadhivrataḥ
> agorasavrato nobhe tasmāt tattvaṃ trayātmakam // HSvs_7,1.479
> 
> atrāpy abhidadhaty anye viruddhaṃ hi mithastrayam
> ekatraivaikadā naitad ghaṭāṃ prāñcati jātucid // HSvs_7,1.480
> 
> utpādo 'bhūtabhavanaṃ vināśas tadviparyayaḥ
> dhrauvyaṃ cobhayaśūnyaṃ yad ekadaikatra tat katham // HSvs_7,1.481
> 
> śokapramodamādhyasthyam uktaṃ yac cātra sādhanam
> tadapy asāmprataṃ yat tad vāsanāhetukaṃ matam // HSvs_7,1.482
> 
> kiñca syādvādino naiva yujyate niścayaḥ kvacit
> svatantrāpekṣayā tasya na mānaṃ mānam eva yat // HSvs_7,1.483
> 
> saṃsāry api na saṃsārī mukto 'pi na sa eva hi
> tadatadrūpabhāvena sarvam evāvyavasthitam // HSvs_7,1.484
> 
> ta āhur mukuṭotpādo na ghaṭānāśadharmakaḥ
> svarṇān na vānya eveti na viruddhaṃ mithastrayam // HSvs_7,1.485
> 
> na cotpādavyayau na sto dhrauvyavat taddhiyā gateḥ
> nāstitve tu tayor dhrauvyaṃ tattvato 'stīti na pramā // HSvs_7,1.486
> 
> na nāsti dhrauvyam apy evam avigānena tadgateḥ
> asyāś ca bhrāntatāyāṃ na jagaty abhrāntatāgatiḥ // HSvs_7,1.487
> 
> utpādo 'bhūtabhavanaṃ svahetvantaradharmakam
> tathāpratītiyogena vināśas tadviparyayaḥ // HSvs_7,1.488
> 
> tathaitad ubhayādhārasvabhāvaṃ dhrauvyam ity api
> anyathā tritayābhāva ekadaikatra kiṃ na tat // HSvs_7,1.489
> 
> ekatraivaikadaivaitad itthaṃ trayam api sthitam
> nyāyyaṃ bhinnanimittatvāt tadabhede na yujyate // HSvs_7,1.490
> 
> iṣyate ca parair mohāt tat kṣaṇasthitidharmiṇi
> abhāve 'nyatam asyāpi tatra tattvaṃ na yad bhavet // HSvs_7,1.491
> 
> bhāvamātraṃ tad iṣṭaṃ cet tad itthaṃ nirviśeṣaṇam
> kṣaṇasthitisvabhāvatvaṃ na hy utpādavyayau vinā // HSvs_7,1.492
> 
> taditthaṃ bhūtam eveti drāgnabhasto na jātucit
> bhūtvābhāvaś ca nāśo 'pi tad eveti na laukikam // HSvs_7,1.493
> 
> vāsanāhetukaṃ yac ca śokādi parikīrtitam
> tadayuktaṃ yataś citrā sā na jātvanibandhanā // HSvs_7,1.494
> 
> sadābhāvetarāpatter ekabhāvāc ca vastunaḥ
> tadbhāve 'tiprasaṃgādi niyamāt saṃprasajyate // HSvs_7,1.495
> 
> na mānaṃ mānam eveti sarvathāniścayaś ca yaḥ
> ukto na yujyate so 'pi yad ekāntanibandhanaḥ // HSvs_7,1.496
> 
> mānaṃ tanmānam eveti pratyakṣaṃ laiṅgikaṃ na tu
> tat tac cen mānam eveti syāt tadbhāvādṛte katham // HSvs_7,1.497
> 
> na svasattvaṃ parāsattvaṃ sadasattvavirodhataḥ
> svasattvāsattvavannyāyān na ca nāsty eva tatra tat // HSvs_7,1.498
> 
> parikalpitam etac cen na tv itthaṃ tattvato na tat
> tataḥ ka iha doṣaś cen na tu tadbhāvasaṃgatiḥ // HSvs_7,1.499
> 
> anekāntata evātaḥ samyag mānavyavasthiteḥ
> syādvādino niyogena yujyate niścayaḥ paraḥ // HSvs_7,1.500
> 
> etena sarvam eveti yad uktaṃ tan nirākṛtam
> śiṣyavyutpattaye kiñcit tathāpy aparam ucyate // HSvs_7,1.501
> 
> saṃsārī cet sa eveti kathaṃ muktasya saṃbhavaḥ
> mukto 'pi cet sa eveti vyapadeśo 'nibandhanaḥ // HSvs_7,1.502
> 
> saṃsārād vipramukto yan mukta ity abhidhīyate
> naitat tasyaiva tadbhāvam antareṇopapadyate // HSvs_7,1.503
> 
> tasyaiva ca tathābhāve tannivṛttītarātmakam
> dravyaparyāyavad vastu balād eva prasiddhyati // HSvs_7,1.504
> 
> lajjate bālyacaritair bāla eva na cāpi yat
> yuvā na lajjate cānyas tair āyatyaiva ceṣṭate // HSvs_7,1.505
> 
> yuvaiva na ca vṛddho 'pi nānyārthaṃ ceṣṭanaṃ ca tat
> anvayādimayaṃ vastu tadabhāvo 'nyathā bhavet // HSvs_7,1.506
> 
> anvayo vyatirekaś ca dravyaparyāyasaṃjñitau
> anyonyavyāptito bhedābhedavṛttyaiva vastu tau // HSvs_7,1.507
> 
> nānyonyavyāptir ekāntabhede 'bhede ca yujyate
> atiprasaṃgād aikyāc ca śabdārthānupapattitaḥ // HSvs_7,1.508
> 
> anyonyam iti yad bhedaṃ vyāptiś cāha viparyayam
> bhedābhede dvayos tasmād anyonyavyāptisaṃbhavaḥ // HSvs_7,1.509
> 
> evaṃ nyāyāviruddhe 'smin virodhodbhāvanaṃ nṛṇām
> vyasanaṃ dhījaḍatvaṃ vā prakāśayati kevalam // HSvs_7,1.510
> 
> nyāyāt khalu virodho yaḥ sa virodha ihocyate
> yadvadekāntabhedādau tayor evāprasiddhitaḥ // HSvs_7,1.511
> 
> mṛddravyaṃ yan na piṇḍādidharmāntaravivarjitam
> tad vā tena vinirmuktaṃ kevalaṃ gamyate kvacit // HSvs_7,1.512
> 
> tato 'sat tat tathā nyāyād ekaṃ cobhayasiddhitaḥ
> anyatrāto virodhas tadabhāvāpattilakṣaṇaḥ // HSvs_7,1.513
> 
> jātyantarātmake cāsmin nānavasthādidūṣaṇam
> niyatatvād viviktasya bhedādeś cāpy asaṃbhavāt // HSvs_7,1.514
> 
> nābhedo bhedarahito bhedo vābhedavarjitaḥ
> kevalo 'sti yatas tena kutas tatra vikalpanam // HSvs_7,1.515
> 
> yenākāreṇa bhedaḥ kiṃ tenāsāv eva vā dvayam
> asattvāt kevalasyeha sataś ca kathitatvataḥ // HSvs_7,1.516
> 
> yataś ca tat pramāṇena gamyate hy ubhayātmakam
> ato 'pi jātimātraṃ tad anavasthādikalpanam // HSvs_7,1.517
> 
> evaṃ hy ubhayadoṣādidoṣā api na dūṣaṇam
> samyag jātyantaratvena bhedābhedaprasiddhitaḥ // HSvs_7,1.518
> 
> etenaitat pratikṣiptaṃ yad uktaṃ pūrvasūribhiḥ
> vihāyānubhavaṃ mohāj jātiyuktyanusāribhiḥ // HSvs_7,1.519
> 
> dravyaparyāyayor bhede naikasyobhayarūpatā
> abhede 'nyatarasthānanivṛttī cintyatāṃ katham // HSvs_7,1.520
> 
> yannivṛttau na yasyeha nivṛttis tat tato yataḥ
> bhinnaṃ niyamato dṛṣṭaṃ yathā karkaḥ kramelakāt // HSvs_7,1.521
> 
> nivartate ca paryāyo na tu dravyaṃ tato na saḥ
> abhinno dravyato 'bhede'nivṛttis tatsvarūpavat // HSvs_7,1.522
> 
> pratikṣiptaṃ ca yad bhedābhedapakṣo 'nya eva hi
> bhedābhedavikalpābhyāṃ hanta jātyantarātmakaḥ // HSvs_7,1.523
> 
> jātyantarātmakaṃ cainaṃ doṣās te samiyuḥ katham
> bhedābhede ca ye 'tyantaṃ jātibhinne vyavasthitāḥ // HSvs_7,1.524
> 
> kiñcin nivartate 'vaśyaṃ tasyāpy anyat tathā na yat
> atas tadbheda evātra nivṛttyādyanyathā katham // HSvs_7,1.525
> 
> tasyeti yogasāmarthyād bheda eveti bādhitam
> abhinnadeśas tasyeti yat tadvyāptyā tathocyate // HSvs_7,1.526
> 
> atas tadbheda eveti pratītivimukhaṃ vacaḥ
> tasyaiva ca tathābhāvāt tannivṛttītarātmakam // HSvs_7,1.527
> 
> nānuvṛttinivṛttibhyāṃ vinā yad upapadyate
> tasyaiva hi tathābhāvaḥ sūkṣmabuddhyā vicintyatām // HSvs_7,1.528
> 
> tasyaiva tu tathābhāve tad eva hi yatas tathā
> bhavatyato na doṣo naḥ kaścid apy upapadyate // HSvs_7,1.529
> 
> ittham ālocanaṃ cedam anvayavyatirekavat
> vastunas tatsvabhāvatvāt tathābhāvaprasādhakam // HSvs_7,1.530
> 
> na ca bhedo 'pi bādhāyai tasyānekāntavādinaḥ
> jātyantarātmakaṃ vastu nityānityaṃ yato matam // HSvs_7,1.531
> 
> pratyabhijñābalāc caitad itthaṃ samavasīyate
> iyaṃ ca lokasiddhaiva tad evedam iti kṣitau // HSvs_7,1.532
> 
> na yujyate ca sannyāyād ṛte tatpariṇāmitām
> kālādibhedato vastvabhedataś ca tathāgateḥ // HSvs_7,1.533
> 
> ekāntaikye na nānā yan nānātve caikam apy adaḥ
> ataḥ kathaṃ nu tadbhāvaḥ tadetadubhayātmakam // HSvs_7,1.534
> 
> tasyaiva tu tathābhāve kathañcid bhedayogataḥ
> pramātur api tadbhāvāt yujyate mukhyavṛttitaḥ // HSvs_7,1.535
> 
> nityaikayogato vyaktibhede 'py eṣā na saṃgatā
> tad iheti prasaṃgena tad evedam ayogataḥ // HSvs_7,1.536
> 
> sādṛśyājñānato nyāyyā na vibhramabalād api
> etad dvayāgrahe yuktaṃ na ca sādṛśyakalpanam // HSvs_7,1.537
> 
> na ca bhrāntāpi sadbādhā'bhāvād eva kadācana
> yogipratyayatadbhāve pramāṇaṃ nāsti kiñcana // HSvs_7,1.538
> 
> nānā yogī vijānātyanānā nety atra na pramā
> deśanāyā vineyānuguṇyenāpi pravṛttitaḥ // HSvs_7,1.539
> 
> yā ca lūnapunarjātanakhakeśatṛṇādiṣu
> iyaṃ saṃlakṣyate sāpi tadābhāsā na saiva hi // HSvs_7,1.540
> 
> pratyakṣābhāsabhāve 'pi nāpramāṇaṃ yathaiva hi
> pratyakṣaṃ tadvad eveyaṃ pramāṇam avagamyatām // HSvs_7,1.541
> 
> matijñānavikalpatvān na cāniṣṭir iyaṃ yataḥ
> etad balāt tataḥ siddhaṃ nityānityādi vastunaḥ // HSvs_7,1.542
> 
> āṭhavāṃ stabaka
> 
> (1) brahmādvaitavādakhaṃḍana
> 
> anye tv advaitam icchanti sadbrahmādivyapeṣayā
> sato yad bhedakaṃ nānyat tac ca tanmātram eva hi // HSvs_8,1.543
> 
> yathā viśuddham ākāśaṃ timiropapluto janaḥ
> saṃkīrṇam iva mātrābhir bhinnābhir abhimanyate // HSvs_8,1.544
> 
> tathedam amalaṃ brahma nirvikalpam avidyayā
> kaluṣatvam ivāpannaṃ bhedarūpaṃ prakāśate // HSvs_8,1.545
> 
> atrāpy evaṃ vadanty anye avidyā na sataḥ pṛthak
> tac ca tanmātram eveti bhedābhāso 'nibandhanaḥ // HSvs_8,1.546
> 
> saivāthābhedarūpāpi bhedābhāsanibandhanam
> pramāṇam antareṇaitad avagantuṃ na śakyate // HSvs_8,1.547
> 
> bhāve 'pi ca pramāṇasya prameyavyatirekataḥ
> nanu nādvaitam eveti tadabhāve 'pramāṇakam // HSvs_8,1.548
> 
> vidyāvidyādibhedāc ca svatantreṇaiva bādhyate
> tatsaṃśayādiyogāc ca pratītyā ca vicintyatām // HSvs_8,1.549
> 
> anye vyākhyānayanty evaṃ samabhāvaprasiddhaye
> advaitadeśanā śāstre nirdiṣṭā na tu tattvataḥ // HSvs_8,1.550
> 
> na caitat bādhyate yuktyā sacchāstrādivyavasthiteḥ
> saṃsāramokṣabhāvāc ca tadarthaṃ yatnasiddhitaḥ // HSvs_8,1.551
> 
> anyathā tattvato 'dvaite hanta saṃsāramokṣayoḥ
> sarvānuṣṭhānavaiyarthyam aniṣṭaṃ samprasajyate // HSvs_8,1.552
> 
> navāṃ stabaka
> 
> (1)mokṣa kī saṃbhāvanā tathā mokṣa ke sādhana
> 
> anye punar vadanty evaṃ mokṣa eva na vidyate
> upāyābhāvataḥ kiṃ vā na sadā sarvadehinām // HSvs_9,1.553
> 
> karmādipariṇatyādisāpekṣo yady asau tataḥ
> anādimattvāt karmādipariṇatyādi kiṃ tathā // HSvs_9,1.554
> 
> tasyaiva citrarūpatvāt tat tatheti na yujyate
> utkṛṣṭā yā sthitis tasya yaj jātānekaśaḥ kila // HSvs_9,1.555
> 
> atrāpi varṇayanty anye vidyate darśanādikaḥ
> upāyo mokṣatattvasya paraḥ sarvajñabhāṣitaḥ // HSvs_9,1.556
> 
> darśanaṃ muktibījaṃ ca samyaktvaṃ tattvavedanam
> duḥkhāntakṛt sukhārambhaḥ paryāyās tasya kīrtitāḥ // HSvs_9,1.557
> 
> anādibhavyabhāvasya tatsvabhāvatvayogataḥ
> utkṛṣṭādyāsvatītāsu tathā karmasthitiṣv alam // HSvs_9,1.558
> 
> tad darśanam avāpnoti karmagranthiṃ sudāruṇam
> nirbhidya śubhabhāvena kadācit kaścid eva hi // HSvs_9,1.559
> 
> sati cāsminn asau dhanyaḥ samyagdarśanasaṃyutaḥ
> tattvaśraddhānapūtātmā ramate na bhavodadhau // HSvs_9,1.560
> 
> sa paśyaty asya yad rūpaṃ bhāvato buddhicakṣuṣā
> samyakśāstrānusāreṇa rūpaṃ naṣṭākṣirogavat // HSvs_9,1.561
> 
> tad dṛṣṭvā cintayaty evaṃ praśāntenāntarātmanā
> bhāvagarbhaṃ yathābhāvaṃ paraṃ saṃvegam āśritaḥ // HSvs_9,1.562
> 
> janmamṛtyujarāvyādhirogaśokādyupadrutaḥ
> kleśāya kevalaṃ puṃsām aho bhīmo mahodadhiḥ // HSvs_9,1.563
> 
> sukhāya tu paraṃ mokṣo janmādikleśavarjitaḥ
> bhayaśaktyā vinirmukto vyābādhāvarjitaḥ sadā // HSvs_9,1.564
> 
> hetur bhavasya hiṃsādir duḥkhādyanvayadarśanāt
> mukteḥ punar ahiṃsādir vyābādhāvinivṛttitaḥ // HSvs_9,1.565
> 
> buddhvaivaṃ bhavanairguṇyaṃ mukteś ca guṇarūpatām
> tad arthaṃ ceṣṭate nityaṃ viśuddhātmā yathāgamam // HSvs_9,1.566
> 
> duṣkaraṃ kṣudrasattvānām anuṣṭhānaṃ karoty asau
> muktau dṛḍhānurāgatvāt kāmīva vinitāntare // HSvs_9,1.567
> 
> upādeyaviśeṣasya na yat samyak prasādhanam
> dunoti ceto 'nuṣṭhānaṃ tadbhāvapratibandhataḥ // HSvs_9,1.568
> 
> tataś ca duṣkaraṃ tan na samyag ālocyate yadā
> ato 'nyad duṣkaraṃ nyāyād heyavastuprasādhakam // HSvs_9,1.569
> 
> vyādhigrasto yathārogyaleśam āsvādayan buddhaḥ
> kaṣṭe 'py upakrame dhīraḥ samyak prītyā pravartate // HSvs_9,1.570
> 
> saṃsāravyādhinā grastas tadvaj jñeyo narottamaḥ
> śamārogyalavaṃ prāpya bhāvatas tadupakrame // HSvs_9,1.571
> 
> pravartamāna evaṃ ca yathāśakti sthirāśayaḥ
> śuddhaṃ cāritram āsādya kevalaṃ labhate kramāt // HSvs_9,1.572
> 
> tataḥ sa sarvavid bhūtvā bhavopagrāhikarmaṇaḥ
> jñānayogāt kṣayaṃ kṛtvā mokṣam āpnoti śāśvatam // HSvs_9,1.573
> 
> jñānayogas tapaḥ śuddham ity ādi yad udīritam
> aidamparyeṇa bhāvārthas tasyāyam abhidhīyate // HSvs_9,1.574
> 
> jñānayogasya yogīndraiḥ parā kāṣṭhā prakīrtitā
> śaileśīsaṃjñitaṃ sthairyaṃ tato muktir asaṃśayam // HSvs_9,1.575
> 
> dharmas tac cātmadharmatvān muktidaḥ śuddhisādhanāt
> akṣayo 'pratipātitvāt sadā muktau tathā sthiteḥ // HSvs_9,1.576
> 
> cāritrapariṇāmasya nivṛttir na ca sarvathā
> siddha ukto yataḥ śāstre na cāritrī na cetaraḥ // HSvs_9,1.577
> 
> na cāvasthānivṛttyeha nivṛttis tasya yujyate
> samayātikrame yadvat siddhabhāvaś ca tatra vai // HSvs_9,1.578
> 
> jñānayogād ato muktir iti samyag vyavasthitam
> tantrāntarānurodhena gītaṃ cetthaṃ na doṣakṛt // HSvs_9,1.579
> 
> dasavāṃ stabaka
> 
> (1) mīmāṃsaka ke sarvajñatākhaṃḍana kā khaṃḍana
> 
> atrāpy abhidadhaty anye sarvajño naiva vidyate
> tadgrāhakapramābhāvād iti nyāyānusāriṇaḥ // HSvs_10,1.580
> 
> pratyakṣeṇa pramāṇena sarvajño naiva gṛhyate
> liṅgam apy avinābhāvi tena kiñcin na vidyate // HSvs_10,1.581
> 
> na cāgamena yad asau vidhyādipratipādakaḥ
> apratyakṣatvato naivopamānenāpi gamyate // HSvs_10,1.582
> 
> nārthāpattyāpi sarvo 'rthas taṃ vināpy upapadyate
> pramāṇapañcakāvṛttes tatrābhāvapramāṇatā // HSvs_10,1.583
> 
> dharmādharmavyavasthā tu vedākhyād āgamāt kila
> apauruṣeyo 'sau yasmād hetudoṣavivarjitaḥ // HSvs_10,1.584
> 
> āha cālokavad vede sarvasādhāraṇe sati
> dharmādharmaparijñātā kim arthaṃ kalpyate naraḥ // HSvs_10,1.585
> 
> īṣṭāpūrtādibhedo 'smāt sarvalokapratiṣṭhitaḥ
> vyavahāraprasiddhayaiva yathaiva divasādayaḥ // HSvs_10,1.586
> 
> ṛtvigbhir mantrasaṃskārair brāhmaṇānāṃ samakṣataḥ
> antarvedyāṃ tu yad dattam iṣṭaṃ tad abhidhīyate // HSvs_10,1.587
> 
> vāpīkūpataṅāgāni devatāyatanāni ca
> annapradānam ity etat pūrttam ity abhidhīyate // HSvs_10,1.588
> 
> ato 'pi śuklaṃ yad vṛttaṃ nirīhasya mahātmanaḥ
> dhyānādi mokṣaphaladaṃ śreyas tad abhidhīyate // HSvs_10,1.589
> 
> varṇāśramavyavasthāpi sarvā tatprabhavaiva hi
> atīndriyārthadraṣṭā tan nāsti kiñcit prayojanam // HSvs_10,1.590
> 
> atrāpi bruvate kecid itthaṃ sarvajñavādinaḥ
> pramāṇapañcakāvṛttiḥ kathaṃ tatropapadyate // HSvs_10,1.591
> 
> sarvārthaviṣayaṃ tac cet pratyakṣaṃ tan niṣedhakṛt
> abhāvaḥ katham etasya na ced atrāpy adaḥ samam // HSvs_10,1.592
> 
> dharmādayo 'pi cādhyakṣāḥ jñeyabhāvād ghaṭādivat
> kasyacit sarva eveti nānumānaṃ na vidyate // HSvs_10,1.593
> 
> āgamād api tatsiddhir yad asau codanāphalam
> prāmāṇyaṃ ca svatas tasya nityatvam ca śruter iva // HSvs_10,1.594
> 
> hṛdgatāśeṣasaṃśītinirṇayāt tadgrahe punaḥ
> upamānyagrahe tatra na cānyatrāpi cānyathā // HSvs_10,1.595
> 
> śāstrād atīndriyagater arthāpattyāpi gamyate
> anyathā tatra nāśvāsaś chadmasthasyopajāyate // HSvs_10,1.596
> 
> pramāṇapañcakāvṛttir evaṃ tatra na yujyate
> tathāpy abhāvaprāmāṇyam iti dhyāndhyavijṛmbhitam // HSvs_10,1.597
> 
> vedād dharmādisaṃsthāpi hantātīndriyadarśinam
> vihāya gamyate samyak kuta etad vicintyatām // HSvs_10,1.598
> 
> na vṛddhasampradāyena chinnamūlatvayogataḥ
> na cārvāgdarśinā tasyāt-īndriyārtho 'vasīyate // HSvs_10,1.599
> 
> prāmāṇyaṃ rūpaviṣaye saṃpradāye na yuktimat
> yathānādimadandhānāṃ tathātrāpi nirūpyatām // HSvs_10,1.600
> 
> na laukikapadārthena tatpadārthasya tulyatā
> niścetuṃ pāryate 'nyatra tadviparyayadarśanāt // HSvs_10,1.601
> 
> nityatvāpauruṣeyatvād yasti kiñcid alaukikam
> tatrānyatrāpy ataḥ śaṅkā viduṣo na nivartate // HSvs_10,1.602
> 
> tannivṛttau ca nopāyo vinātīndriyavedinam
> evaṃ ca kṛtvā sādhv etat kīrtitaṃ dharmakīrtinā // HSvs_10,1.603
> 
> svayaṃ rāgādimānnārthaṃ vetti vedasya nānyataḥ
> na vedayati vedo 'pi vedārthasya gatiḥ kutaḥ // HSvs_10,1.604
> 
> tenāgnihotraṃ juhuyāt svargakāma iti śrutau
> khādet śvamāṃsam ity eṣa nārtha ity atra kā pramā // HSvs_10,1.605
> 
> pradīpādivadiṣṭaś cet tacchabdo 'rthaprakāśakaḥ
> svata eva pramāṇaṃ na kiñcid atrāpi vidyate // HSvs_10,1.606
> 
> viparītaprakāśaś ca dhruvam āpadyate kvacit
> tathā hīndīvare dīpaḥ prakāśayati raktatām // HSvs_10,1.607
> 
> tasmān na cāviśeṣeṇa pratītir upajāyate
> saṅketasavyapekṣatve svata evetyayuktimat // HSvs_10,1.608
> 
> sādhur na veti saṅketo na cāśaṅkā nivartate
> tadvaicitryopalabdheś ca svāśayābhiniveśataḥ // HSvs_10,1.609
> 
> vyākhyāpy apauruṣeyyasya mānābhāvān na saṅgatā
> mitho viruddhabhāvāc ca tatsādhutvādyaniściteḥ // HSvs_10,1.610
> 
> nānyapramāṇasaṃvādāt tatsādhutvaviniścayaḥ
> so 'tīndriye na yannyāyyas tattadbhāvavirodhataḥ // HSvs_10,1.611
> 
> tasmād vyākhyānam asyedaṃ svābhiprāyanivedanam
> jaiminyāder na tulyaṃ kiṃ vacanenāpareṇa vaḥ // HSvs_10,1.612
> 
> eṣa sthāṇur ayaṃ mārga iti vaktīha kaścana
> anyaḥ svayaṃ bravīmīti tayor bhedaḥ parīkṣyatām // HSvs_10,1.613
> 
> na cāpy apauruṣeyo 'sau ghaṭate sūpapattitaḥ
> vaktṛvyāpāravaikalye tacchabdānupalabdhitaḥ // HSvs_10,1.614
> 
> vaktṛvyāpārabhāveti tadbhāve laukikaṃ na kim
> apauruṣeyam iṣṭaṃ vo vaco dravyavyapekṣayā // HSvs_10,1.615
> 
> dṛśyamāne 'pi cāśaṅkā-dṛśyakartṛsamudbhavā
> nātīndriyārthadraṣāram antareṇa nivartate // HSvs_10,1.616
> 
> pāpād atredṛśī buddhir na puṇyād iti na pramā
> na loko hi vigānatvāt tadbahutvādyaniściteḥ // HSvs_10,1.617
> 
> bahūnām api saṃmohabhāvān mithyāpravartanāt
> mānasaṃkhyāvirodhāc ca katham ittham idaṃ nanu // HSvs_10,1.618
> 
> atīndriyārthadraṣṭā tu pumān kaścid yadīṣyate
> saṃbhavadviṣayāpi syād evaṃbhūtārthakalpanā // HSvs_10,1.619
> 
> apauruṣeyatāpy asya nānyato hy avagamyate
> kartur asmaraṇādīnāṃ vyabhicārādidoṣataḥ // HSvs_10,1.620
> 
> nābhyāsa evam ādīnām api kartāvigānataḥ
> smaryate ca vigānena hantehāpy aṣṭakādayaḥ // HSvs_10,1.621
> 
> abhyāsaḥ karmaṇāṃ satyam utpādayati kauśalam
> svakṛtādhyayanasyāpi tadbhāvo na virudhyate
> gauravāpādanārthaṃ ca tathā syād anivedanam // HSvs_10,1.622
> 
> mantrādīnāṃ ca sāmarthyaṃ śābarāṇām api sphuṭam
> pratītaṃ sarvaloke 'pi na cāpy avyabhicāri tat // HSvs_10,1.623
> 
> vede 'pi paṭhyate hy eṣa mahātmā tatra tatra yat
> sa ca mānamato 'py asyā-sattvaṃ vaktuṃ na yujyate // HSvs_10,1.624
> 
> na cāpy atīndriyārthatvāj jyāyo viṣayakalpanam
> asākṣāddarśinas tatra rūpe 'ndhasy eva sarvathā // HSvs_10,1.625
> 
> sarvajñena hy abhivyaktāt sarvārthādāgamāt parā
> dharmādharmavyavastheyaṃ yujyate nānyataḥ kvacit // HSvs_10,1.626
> 
> 2. bauddha ke sarvajñatākhaṃḍana kā khaṃḍana
> 
> atrāpi prājña ity anya ittham āha subhāṣitam
> iṣṭo 'yam arthaḥ śakyeta jñātuṃ so 'tiśayo yadi // HSvs_10,2.627
> 
> ayam evaṃ na vety anyadoṣo nirdoṣatāpi vā
> durlabhatvāt pramāṇānāṃ durbodhety apare viduḥ // HSvs_10,2.628
> 
> atrāpi bruvate vṛddhāḥ siddham avyabhicāry api
> loke guṇādivijñānaṃ sāmānyena mahātmanām // HSvs_10,2.629
> 
> tannītipratipattyāder anyathā tan na yuktimat
> viśeṣajñānam apy evaṃ tadvad abhyāsato na kim // HSvs_10,2.630
> 
> doṣāṇāṃ hrāsadṛṣṭyeha tatsarvakṣayasaṃbhavāt
> tatsiddhau jñāyate prājñais tasyātiśaya ity api // HSvs_10,2.631
> 
> hṛdgatāśeṣasaṃśītinirṇayādiprabhāvataḥ
> tadātve vartamāne tu tadvyaktārthāvirodhataḥ // HSvs_10,2.632
> 
> na cāsyādarśane 'py adya sāmrājyasy eva nāstitā
> saṃbhavo nyāyayuktas tu pūrvam eva nidarśitaḥ // HSvs_10,2.633
> 
> pratibhālocanaṃ tāvad idānīm apy atīndriye
> suvaidyasaṃyatādīnām avisaṃvādi dṛśyate // HSvs_10,2.634
> 
> evaṃ tatrāpi tadbhāve na virodho 'sti kaścana
> tadvyaktārthāvirodhādau jñānabhāvāc ca sāmpratam // HSvs_10,2.635
> 
> sarvatra dṛṣṭe saṃvādād adṛṣṭe nopajāyate
> jñātur visaṃvādāśaṅkā tadvaiśiṣṭyopalabdhitaḥ // HSvs_10,2.636
> 
> vastusthityāpi tat tādṛg na visaṃvādakaṃ bhavet
> yathottaraṃ tathā dṛṣṭer iti caitan na sāṃpratam // HSvs_10,2.637
> 
> siddhyet pramāṇaṃ yady evam apramāṇam atheha kim
> na hy ekaṃ nāsti satyārthaṃ puruṣe bahubhāṣiṇi // HSvs_10,2.638
> 
> yata ekaṃ na satyārthaṃ kintu sarvaṃ yathāśrutam
> yatrāgame pramāṇaṃ sa iṣyate paṇḍitair janaiḥ // HSvs_10,2.639
> 
> ātmā nāmī pṛthak karma tatsaṃyogād bhavo 'nyathā
> muktir hiṃsādayo mukhyās tannivṛttiḥ sasādhanā // HSvs_10,2.640
> 
> atīndriyārthasaṃvādo viśuddho bhāvanāvidhiḥ
> yatredaṃ yujyate sarvaṃ yogivyaktaṃ sa āgamaḥ // HSvs_10,2.641
> 
> adhikāry api cāsyeha svayam ajño 'pi yaḥ pumān
> kathitajñaḥ punar dhīmāṃs tadvaiyarthyamato 'nyathā // HSvs_10,2.642
> 
> paricittādidharmāṇāṃ gatyupāyābhidhānataḥ
> sarvārthaviṣayo 'py eṣa iti tadbhāvasaṃsthitiḥ // HSvs_10,2.643
> 
> gyārahavāṃ stabaka
> 
> 1. śabdārthasaṃbaṃdhakhaṃḍana kā khaṃḍana
> 
> anye tv abhidadhaty atra yuktimārgakṛtaśramāḥ
> śabdārthayor na saṃbandho vastusthityeha vidyate // HSvs_11,1.644
> 
> na tādātmyaṃ dvayābhāvaprasaṃgād buddhibhedataḥ
> śastrādyuktau mukhacchedā-disaṃgāt samayasthiteḥ // HSvs_11,1.645
> 
> arthāsaṃnidhibhāvena taddṛṣṭāvanyathoktitaḥ
> anyābhāvaniyogāc ca na tadutpattir apy alam // HSvs_11,1.646
> 
> paramārthaikatānatve śabdānām anibandhanā
> na syāt pravṛttir artheṣu darśanāntarabhediṣu // HSvs_11,1.647
> 
> atītājātayor vāpi na ca syād anṛtārthatā
> vācaḥ kasyāścid ity eṣā bauddhārthaviṣayā matā // HSvs_11,1.648
> 
> vācya ittham apohas tu na jātiḥ pāramārthikī
> tadayogād vinā bhedaṃ tadanyebhyas tathāsthiteḥ // HSvs_11,1.649
> 
> sati cāsmin kim anyena śabdāt tadvatpratītitaḥ
> tadabhāve na tadvattvaṃ tadbhrāntatvāt tathā na kim // HSvs_11,1.650
> 
> abhrāntajātivāde tu na daṇḍād daṇḍivad gatiḥ
> tadvaty ubhayasāṅkarye na bhedād vo 'pi tādṛśam // HSvs_11,1.651
> 
> anye tv abhidadhaty evaṃ vācyavācakalakṣaṇaḥ
> asti śabdārthayor yogas tatpratītyāditas tataḥ // HSvs_11,1.652
> 
> naitad dṛśyavikalpyarthai-kīkaraṇena bhedataḥ
> ekapramātrabhāvāc ca tayos tattvāprasiddhitaḥ // HSvs_11,1.653
> 
> śabdāt tadvāsanābodho vikalpasya tato hi yat
> tad ittham ucyate 'smābhir na tatas tadasiddhitaḥ // HSvs_11,1.654
> 
> viśiṣṭaṃ vāsanājanma bodhas tac ca na jātucit
> anyatas tulyakālāder viśeṣo 'nyasya no yataḥ // HSvs_11,1.655
> 
> niṣpannatvād asattvāc ca dvābhyām anyodayo na saḥ
> upādānāviśeṣeṇa tatsvabhāvaṃ tu tatkutaḥ // HSvs_11,1.656
> 
> na hy uktavat svahetos tu syāc ca nāśaḥ sahetukaḥ
> itthaṃ prakalpane nyāyād ata eva na yuktimat // HSvs_11,1.657
> 
> anabhyupagamāc ceha tādātmyādisamudbhavāḥ
> na doṣā no na cānye 'pi tadbhedād hetubhedataḥ // HSvs_11,1.658
> 
> vandhyetarādiko bhedo rāmādīnāṃ yathaiva hi
> mṛṣāsatyādiśabdānāṃ tadvat taddhetubhedataḥ // HSvs_11,1.659
> 
> paramārthaikatānatve 'py anyadoṣopavarṇanam
> pratyākhyātaṃ hi śabdānām iti samyag vicintyatām // HSvs_11,1.660
> 
> anyadoṣo yad anyasya yuktyā yukto na jātucit
> vaktyavarṇaṃ na buddhānāṃ bhikṣvādiḥ śabarādivat // HSvs_11,1.661
> 
> jñāyate tadviśeṣas tu pramāṇetarayor iva
> svarūpālocanādibhyas tathā darśanato bhuvi // HSvs_11,1.662
> 
> samayopekṣaṇaṃ ceha tatkṣayopaśamaṃ vinā
> tatkartṛtvena saphalaṃ yogināṃ tu na vidyate // HSvs_11,1.663
> 
> sarvavācakabhāvatvāc chabdānāṃ citraśaktitaḥ
> vācyasya ca tathānyatra nāgo 'sya samaye 'pi hi // HSvs_11,1.664
> 
> anantadharmakaṃ vastu taddharmaḥ kaścid eva ca
> vācyo na sarva eveti tataś caitan na bādhakam // HSvs_11,1.665
> 
> anyad evendriyagrāhyam anyac chabdasya gocaraḥ
> śabdāt pratyeti bhinnākṣaḥ na tu pratyakṣam īkṣate // HSvs_11,1.666
> 
> anyathā dāhasambandhād dāhaṃ dagdho 'bhimanyate
> anyathā dāhaśabdena dāhārthaḥ saṃpratīyate // HSvs_11,1.667
> 
> indriyagrāhyato 'nyo 'pi vācyo 'sau na ca dāhakṛt
> tathāpratītito bhedā-bhedasiddhyaiva vastu naḥ // HSvs_11,1.668
> 
> apohasyāpi vācyatvam upapattyā na yujyate
> asattvād vastubhedena buddhyā tasyāpi bodhataḥ // HSvs_11,1.669
> 
> kṣaṇikāḥ sarvasaṃskārā anyathaitad virudhyate
> apoho yan na saṃskāro na ca kṣaṇika iṣyate // HSvs_11,1.670
> 
> evaṃ ca vastunas tattvaṃ hanta śāstrād aniścitam
> tadabhāve ca suvyaktaṃ tad etat tuṣakhaṇḍanam // HSvs_11,1.671
> 
> buddhāvarṇe 'pi cādoṣaḥ saṃstave 'py aguṇas tathā
> āhvānāpratipattyādi śabdārthāyogato dhruvam // HSvs_11,1.672
> 
> (2) jñāna tathā kiryā ke bīca prādhānya-aprādhānya kā praśna
> 
> jñānād eva niyogena siddhim icchanti kecana
> anye kriyāta eveti dvābhyām anye vicakṣaṇāḥ // HSvs_11,2.673
> 
> jñānaṃ hi phaladaṃ puṃsāṃ na kiryā phaladā matā
> mithyājñānāt pravṛttasya phalaprāpter asaṃbhavāt // HSvs_11,2.674
> 
> jñānahīnāś ca yal loke dṛśyante hi mahākriyāḥ
> tāmyante 'ticiraṃ kālaṃ kleśāyāsaparāyaṇāḥ // HSvs_11,2.675
> 
> jñānavantaś ca tadvīryāt tatra tatra svakarmaṇi
> viśiṣṭaphalayogena sukhino 'lpakriyā api // HSvs_11,2.676
> 
> kevalajñānabhāve ca muktir apy anyathā na yat
> kriyayāvato 'pi yatnena tasmāt jñānād asau matā // HSvs_11,2.677
> 
> kriyaiva phaladā puṃsāṃ na jñānaṃ phaladaṃ matam
> yataḥ strībhakṣyabhogajño na jñānāt sukhino bhavet // HSvs_11,2.678
> 
> kriyāhīnāś ca yal loke dṛśyante jñānino 'pi hi
> kṛpāyatanam anyeṣāṃ sukhasampadvivarjitāḥ // HSvs_11,2.679
> 
> kriyopetāś ca tadyogād udagraphalabhāvataḥ
> mūrkhā api hi bhūyāṃso vipaścitsvāmino 'naghāḥ // HSvs_11,2.680
> 
> kriyātiśayayogāc ca muktiḥ kevalino 'pi hi
> nānyathā kevalitve 'pi tad asau tannibandhanā // HSvs_11,2.681
> 
> phalaṃ jñānakriyāyoge sarvam evopapadyate
> tayor api ca tadbhāvaḥ paramārthena nānyathā // HSvs_11,2.682
> 
> sādhyam arthaṃ parijñāya yadi samyak pravartate
> tatas tat sādhayatv eva tathā cāha bṛhaspatiḥ // HSvs_11,2.683
> 
> samyak pravṛttiḥ sādhyasya prāptyupāyo 'bhidhīyate
> tadaprāptāv upāyatvaṃ na tasyā upapadyate // HSvs_11,2.684
> 
> asādhyārambhiṇas tena samyag jñānaṃ na jātucit
> sādhyānārambhiṇaś ceti dvayam anyo'nysaṃgatam // HSvs_11,2.685
> 
> ata evāgamajñasya yā kriyā sā kriyocyate
> āgamajño 'pi yas tasyāṃ yathāśakti pravartate // HSvs_11,2.686
> 
> cintāmaṇisvarūpajño daurgatyopahato na hi
> tatprāptyupāyavaicitrye muktvānyatra pravartate // HSvs_11,2.687
> 
> na cāsau tatsvarūpajño yo 'nyatrāpi pravartate
> mālatīgandhagaṇavid darbhe na ramate hy aliḥ // HSvs_11,2.688
> 
> muktiś ca kevalajñānakriyātiśayajaiva hi
> tadbhāva eva tadbhāvāt tadabhāve 'py abhāvataḥ // HSvs_11,2.689
> 
> na viviktaṃ dvayaṃ samyag etad anyair apīṣyate
> svakāryasādhanābhāvād yathāha vyāsamaharṣiḥ // HSvs_11,2.690
> 
> baṭharaś ca tapasvī ca śūraś cāpy akṛtavraṇaḥ
> madyapā strī satītvaṃ ca rājan na śraddadhāmy aham // HSvs_11,2.691
> 
> (3) mokṣa kā svarūpa
> 
> mṛtyādivarjitā ceha muktiḥ karmaparikṣayāt
> nākarmaṇaḥ kvacij janma yathoktaṃ pūrvasūribhiḥ // HSvs_11,3.692
> 
> dagdhe bīje yathātyantaṃ prādurbhavati nāṅkuraḥ
> karmabīje tathā dagdhe na rohati bhavāṅkuraḥ // HSvs_11,3.693
> 
> janmābhāve jarāmṛtyor abhāvo hetvabhāvataḥ
> tadabhāve ca niḥśeṣaduḥkhābhāvaḥ sadaiva hi // HSvs_11,3.694
> 
> paramānandabhāvaś ca tadabhāve hi śāśvataḥ
> vyābādhābhāvasaṃsiddhaḥ sidhānāṃ sukham iṣyate // HSvs_11,3.695
> 
> sarvadvandvavinirmuktāḥ sarvābādhāvivarjitāḥ
> sarvasaṃsiddhasatkāryāḥ sukhaṃ teṣāṃ kimucyate // HSvs_11,3.696
> 
> amūrtāḥ sarvabhāvajñās trailokyoparivartinaḥ
> kṣīṇasaṅgā mahātmānas te sadā sukham āsate // HSvs_11,3.697
> 
> etā vārtā upaśrutya bhāvayan buddhimān naraḥ
> ihopanyastaśāstrāṇāṃ bhāvārtham adhigacchati // HSvs_11,4.698
> 
> śatāni sapta ślokānām anuṣṭupchandasāṃ kṛtam
> ācāryaharibhadreṇa śāstravārtāsamuccayam // HSvs_11,4.699
> 
> kṛtvā prakaraṇam etad yad avāptaṃ kiñcid iha mayā kuśalam /
> bhavavirahabījam anaghaṃ labhatāṃ bhavyo janas tena // HSvs_11.4.700*
> 
> yaṃ buddhaṃ bodhayantaḥ śikhijalamarutas tuṣṭuvur lokavṛttyai jñānaṃ yatrodapādi pratihatabhuvanālokavandhyatvahetu
> sarvaprāṇisvabhāṣāpariṇatisubhagaṃ kauśalaṃ yasya vācāṃ tasmin devādhideve bhagavati bhavatādhīyatāṃ bhaktirāgaḥ // HSvs_11,4.701
>
> — *Haribhadrasūri: Śāstravārttāsamuccaya (Academic edition — see source file header)*

